장음표시 사용
221쪽
creasus. Notam autem distinctionis, quae prlino erat post verbum censeat transtulinatis post nomen occasus', quae vox cum respondere debuisset illi orans dc propterea in numero pluriucensenda fuisset,cum vocabulo unitatis conuenire qui possit, vides . Si nostra haec viris doctis , ac tibi praesertim , Robc re Titi, non displicebunt, opcrae precium aliquod his lucubrationibus me fecisse putabo. s
X ista quidε tu seriptura, Titi, sensum mulges, quantu pote sit, suavem, sed palatili meo non nondu sapit. Nam Conceptio illitismodi poeuta digno sat digna no videtur, quorsum etam pastores catu decertantes in ulce,.impares voe' fingere3Melius Nemesianus qui in similἱ certatisine cremicter. . , , Ambo auocantuq; pares, nec dispare forma Ili, Melius utriusq; magister optimus Virgilius. , , Et cantare pares re*ondere parati Quid 3 quod sibimet ipse Calphurnius contradiceret, qui In huius eidγlli eosdem hoste pastores aeqiudes cantu pronunciat, inquit enim.
i Et decor , ct eantus emorsociost, ct aetas. 3Nam distinxIsIecant una Voce, & de Voce bona, Vel Im- Iroba sollicitum fuisse Poetam, persuadere mihi no possunt. inq; lego, ut res ipsa docet legendum . , , formosus terq; , neq; impare Voce sonans. Secus autem, quattuor illis collectIs, qui tu optimὸ obseruasti , non omnibus paria reddidisset, certe non memInisset in propositione peritiae canendi, & in collectione omisisset vocis imparitatem ι Itaq; quattuor posita in Epilogo, maximὶ probant correctionum nostram factam
222쪽
Nam potes irriguis mutare eanalibus hortos LLUD mutare admonuisti reperti in alIcubI a te nutrire, sed utrae icctioni magis adhaereas Iudicare non post triri, iudicium enim tuum in ambiguo milis est. Nos mutare nequaquam mutandum censemus . nisi si ortus tuos probado magis quam muturis di malimus quam mutare non inepta sententi dc voce ; sed mutare sensum reconditum, & olitoribus valde gratum reddit,virtus Enim horti, & olitoris compendium est, posse codem anno, atq; eadem in arca horti diuersas ac diuersas Sationes, S plantati nes sacere, ubi duduuini erant la-Aock, bletas inde vel cςpas exempli causa collimre, hoc sinestquarum 3c eanalium liberali beneficio iugique irrigatione fieri nequst.
Et figere liba Priap . e . Lbies et mihi mirandnm In modum correctla, quam in uno manufetipto codice reperta a te ais, fingere ubi erat nere vel fundere. Nam ut fundere locum non habet in re mIn me liquida, vel non pro liquida sumpta, & ut liba quae in usum cibarium venIunt nὁn bene Iiugia tur ut pictae tabulis reliquaq; anathemata parietibus sacris allrgi vel suspendi consueuertit, ita fingere in libis ὲ quae Priapo dicaretur, dici vix potest quan-nim mihi arrideat, ac sane cum libum M. Catone Magistro potissimum fiat ex farina similacea, de libo sictu in placentis nostrIs usu venit) effiagere quicquid volumus , & in quacuq; sermam volumus, proci lue est. vero hortorum , ac deliciarum Deo forma vel effigies maxime grata seret Intelligi malo ab alijβ, qti m explicari a me. Itaq; venustissime ductum sitit, , , quoq; pomiferi laribus cons enimus boni, , Miriere primitias, σfingere liba Priapo.
223쪽
EM ITUR statim , , Drantes fagos damus,&R-quetia mella.Ne cogamur vaticipari,potius quam interpretari non sugos legimus,s 4-niune: vi autem org., qu0d alioqui ducius verborum exposcebat,addit c sepulatiua,lagii nus rorantes ΠDμqs. Qirantu veri, leuis lima isthης mutatio hinem venusta-us S congruentiar etiam tacente Ino noue Omne=
o N persuadent tibi, mi Titi, qui retἰnent hici bbentius renidente qua rimitentι. Sed persuasissent puto) si tibi succinuissent ilico, quod i est nunc te non dubito applaudente facio ) optimae & oportune. Mi notas. quarum una est, nec in
postremis, , Goecidi planto, scoppidiae risi Significare hinc poetae voluerunς tunc lauda iitἰssimas esse cos cum scissa pellicula quasi renidere vidςantur. At corti cem habere renitentem praesesert duritiam, & immaturitatem ingratam, & lautioribus labris viscosam, odiosamq;.
-ri . , , Fontibus in liquidit quoties me conspicor siser iRo 6 P, quod sane superuacaptiim , 37 Insuauei est, Aio me ijs ipsis in exemplatibua tuis, ynde tui multas varietates & correctἰones ecuisti . legisset e & vero bene. Tu iudicabis. legatur itaq, posthac. I
b . . Fontibui in liquidis quoties me cotoicor ipse
224쪽
i . , saepe etiam Leporem decepta matre pauentem . , , Misimus in gremio, permetibiliba prima , , Contigerant, pr aeq: rose E grammataeae hormae gratis labefactentur liFentlas distinctio uem apponerem post illud misimus continuo &alioquin dulci Usima resonat illa sententia in gremio tibi per me contuerunt lilia prima, rosaeq; primae, sed hoc leuiusculum , id quod sequitur nequa quam leue . . AN. Ni OTATIO XXIIII. O. , Qui metere occidua feralis nocte Lupinos , , Dicitur cr tecto pinsare legumine panem . I Dus Tiptu vir docte, atque oculate dissiculiatem huius loci, proinde ἰn commentarijs nulla tantae variationis mentione facta cocto pinsare legumina pane descripsisti, Atq; id duobus modis laborasth plleare, quasi neutrum acri, &- purgatissimo iudicio tuo satisfaciat t ' Antiquam & vulgatam' scripturam nos retinendam Ansu inius, ingemie fatentes nisi longo rerum. Usu edoctos, quo pacto in dissicultate annonae . stetitibusq; annis egentes riistici sibi consulere ibliti sint semiliae, nunquam intellecturos fuisse quid sit cocto legumina panem ρι ore. Nam duae res valde inter se distantes videntur,coquere legumen, & mnare panem, vel pinsere, illuJ coquinari unae est, hoc pistoriasm . Ac subtile continet ina fuit, & ad rei ni familiarene vel istaendam, et tuendam, vel etiam percom pcdij rationem ad familiam sustemandam valde vi Ie, leochis. legumluibus c uscinaq Dir A ti,ppetant, vel ijs quoque frugibus, quae leguminum instar elixata eduntur, ut ol Za
225쪽
2oo Epist. Hugo lini Mai elissi
presertim, & milium decortlcatum, id proprie Drsitan Iatine dicebatur pilitum, nos vulgo byiquum , Item Lupini Aqua prius niacerati, & edulcati, quod egentissimorum hominum, extremum refugien, est, &filia libitis mclininis plus minus: Vtile inquam, & oppido quam compendiosum commentum suit, coctis laguminibus , dcisjs nipnidem x actis admixto certo farinae triticeae pondo,adhibitoq; fermento panem conficere : quod subigendo & pinsando diu, atq; diu fit: Cum itaq; Lycidas exprobare riuali suo vellet cum furti novi. m-mam mendicitatem: contra id quod ille montes urςos iacta-,bat, dicit. Mopso in more esse per. n0su ena metereo Campis alionis, lupinos , quos ob maritudinem v at feralen quali execrandos & initimos: &,ex li legumine s pnnirenim poetico ritu genus hoc frugis in leguminibusὶ proba atq; per ocium cocto, & per ςoctionem plii rimum aquae absorbente, .atq; inde plurimum excrescentc,farina, quantum sit satis ad panificium,adscita, de tota illa m ssa susq; deq; bene, ac bene' subacta, panem sibi quo misere sustentaretur parare. Res modo facta est , ut arbitror, arirta ip4abitanilis.
. . . ., Perfer ct exora modulato Phyllida cantu.
Ri MVM illud constat in antiquioribus illIs libris
impressis, qui propterea minus corrupti ab improbis correctoribus censendii sunt , dilucidς haberi. io Perse er ore tuo modulabor Pb3llida cantu. I, Sententia praeclara sine contro Rersi Nam etsi bonuxi Iolas sedulum se nuncium Lycidae apud Phyllida fore polliei-itus esset, dicens . --Si qui mandare iuvabit . t id . , , Sedulus iratae contingam nunesus avresi ILycidas tamen ab Iola nil aliud quaesiuit, ac voluἰt, nec E, ire sua futurWm sperab italiud, quam fideliceor uari Phylli di sua Carmina. in his a se ipse compostris omnem spem sgam coli arat, reliquorum & verba, & voces, & cantus init pens habebat: Deinde huius etiam sua persuasi is cau- isam reddit, it q; respondet aia ln , , Iamdudum meditor, quo PhIllida earmi placere, qu, , Forsitan audito Gem mitescere cantu . Hi
226쪽
, , Etsolet illa meas ad flera ferre Camenas . Ergo perser tantum d , Iola mea Carmina in libro Ceras 1 te notata, & descripta, sedulo perlege illa meae Phyllidi; sic
nanq; fiet, Vt ore tim. i. per organa vocis tuae , ego moduloi.ad modum, mansuetudinem , miseriq; amantis & languen- his commiserationem adducam dominam meam: Et vero sicthymon Verbi modulor.attendamus, modulari nil aliud esse comperiemus, quam modum. i. mensuram adhibere, Unde modulari proprie est mensurare, sed transtare suti superius de modulatu obseruabamus in modum & rationem vocis in cantu praescribere; itaq; modulari Phyllada erit modum, &mensuram aliquam praenere Phyllidi in me amando, vel despiciendo. potuistet Poeta nullo carminis , vel politillimae sen- stentiae detrimento dicere mulcebo, sed optimo cantori & modulatori arrisit magis vox propria, qua aliena : Et alioquin illud exora modulato cantu, multu ossiceret amentiu amantiu studio, qui non aliena virtute, sed meritis proprijs in gratiam redire amicarum expetunt: Quid 3 qudd illud modulato ea mine inane esset, cum sat Eret exorasse Phyllida , vel sine modulatione, Carminibus Lycidianis scilicet modo lectitandis, di simplici voce pronunciandis. 1
, , eadem nobis sint tempora non Deus idem VM particula olim praesens tempus aliquando denotet, meum non est iudicare contra iudicium tuum, mi Titi, sed hoc loco ve, reor, Ut tempus anteactum, Ionsistimoq; interuallo antea praeteritu potius lignificet, ut sole ac sane debet:Verutamen post illud olim extemplo notam separationis apponendam Judic rem, & elucebit actutum sententia clara, praeclaxa, Percetcbris. In re perspicua non abutar octo, dc litteris. 'Ce ANNO-
227쪽
, , ΕΠ, fateor, Melibare Deus, sed si mihi Phbus i
I c rursus beneficio tempestiuae distinctionis pulcherrimi sensus apetiendi datur occasio . post illud Melibra vῖrgula consueta ponatur, dein
Hoc sensu. Verum est; quod dicis Melibaee, me scilicetnia mis audacem esse, vel etiam temerarium, qui mihi pes sua. dea, qua si nouit Virgili posse me meis Musis in Amicitiam Imperatoris praesentis Augusti venire: Verissima sunt certis ouae dicis, sed non propterea desperabo, vel ab inceptis de sistam ; Nam si non possum meis meritis ad aures Gesaris deuenire, possum tuo saltem more, ac gratia. ergo si Deus meus Phsbus, ipse nempe Augustus Forsitan abnuerit,id est d, dignabitur audire mea Carmina. Audi illa tu Nemesiane,' Mue quicunq; alius sis, qui ad instar Maecenatis studia Poet . rum foueas, dc gratia multum valeas apud Caesarem A ,
A L D E suspicor ne In cunctIs exemplaribus impressis librariorum incuria omissa sit hoe loeo nota- . tio ad marginem personae Corydonis, & paulo etia st,alijs quinq; versibus interiems psinae Meliba I ad illud illa meis, quinis.n.& quinis alterna illorum concertatio pro grediebatur. Hinc riirsusab illo Pan recolit sylvas, notam quae denuo Corydonem indicet, retrahenda esse iudicaui ad sup riorem versum qui incipit, Humine Caesareo. Haec admonuisse sat est,probare no est necesse. Neglecta isthaec discretio nebulas ostuderat sentensae am nissimae, & eruditissimae: Na quis stille fecurior Lyaeo. & cisi reseratur illud ine, nullus, credo: audeat assirmare, si teneamus ineptam vulgatorum omnium codicum
228쪽
todicum de personis introductis notationem: Verum de no stra perquam necessaria distinctione, sensus emergit perspia cutis, & elegans. Pan ine. I. rura: qui'; extra urbes habitant ruricola: omnes, genus hominu maxime latrocinijs , rapinis, α armoru licentiae obnoxisi, Numine caesareo. i. pace &.tranquillitate ubiq; ooniti tuta per Imperij noui S Augusti ma- aestatem, Securiores iam si in t Ipse Lyaeo quasi dicat Securiores sint securitate ipsa. Elegantisti me profectb Pana committens cum Baccho, intelligit Pana esse magis liberum Libero ipso, ab animi namq; securitate, libertate,ac solutione Lyaeum fuisse nuncupatu Liberum patrem, notius est, si ut hoc loco mihi dicendum sit. Securissimam autem pacem, & totius reipublicae ocium desideratillimum fgnificaremus sine dubio, si dice remus agricolas omnes esse magis liberos ipsom et Libero, vel libertate ipsa: ubi paulo post vulgati codices habent, , Hos precor aetereos populos . mihi dubium nullum fit, Ionge elegantius, & ad mentem Poetae congruentius fuiste olim in codicibus non corruptis aternus. res Parui momenti , sed multae puritatis.
forte vaees , dum marutina relaxat P . . e,, FrigoraIM, tumidis hument tibi mulctra pupillis, , Implebis, quod mesefluat, rursusiq; premetur, , Mane quod occiduae mulsura redegerit hora . Tirectissime doces, Titi, hie locus eamdem senοῦ tentiam gestiebat repraesentare, atque ille alter quem de Virgilij Georgicis attulisti . Verum Virgilio ni aberrat animus in longe alius sensus
f.It, quam tu arbitraris: neq; enim sumus Poeta, ac Philosophus egregius, rerumq; rusticarum experientiL. simus intellexit, caseum, qui de lacte mane expresse sermetur intra paucos dies absumendu fore, & hunc no ferre diutumnitatem ; qui vero de vespertino contra in sequentem annum conseruari, posset hanc distinctionem caseorum eo loci Virgiliusne semniauit quIdem meo iudicio, Immb uero, si res gatur summo iure,opposita senten tia ex verbIs Poetis dedisceretur Nam'proprie matutinum lac ad casei diuturnitatem deseruit, Lac Vespertinum etiam sine casei, vel conserriCca matione,
229쪽
matione, 'et diuturnitate suos ustis habet . Sed venis . Aelacte ipso Candidior senses horum Carminum Virgiliano
. , . Quod fui ente die mulsere, horisq; diurnis i i
Nocte premunt; quod iam tenebris sole eadente I, , Sub lucem exportant calathis, adit oppreia panor e Ii ,, ut parcosae contingunt , hyemtq; reponunt. ξLacemulsum mane vel interdiu caseum tantum praestat nempe qui arescat, solidescat, & durus perduret: Lac emulsum vesperi, non modo caseum item durum, & ad ferendam vetustatem idoneum praebet, sed dat praeterea nobis facult tem efficiendi lactea diuersi generis edulia, quae postridie mane diuendantur: hoc tibi praesentis pecuniae emolumentum dare non potest lac matutinum, quia dum coaguli tempus expectatur, aestus diei increbrescit, ipsum acescit, lucem crastinam videre non quit, ergo quod dixit Virgilius, lac mane mulsum nocte premi, intelligendum est aptum sere ad integram prellii ram, ut inde caseus aridus,& asseruandus euadat, quoniam lacteae illae tenellae deliciae, quae subito venum deii tur, integrum & solidum pressiim non ferunt. Lac autem Veia pertinum ad utrumq;Fsum valeUt, Vel sub lucem exportatur calathis hoc est. Sumo mane intra Vimina iuncea,vnde nos
id genus lactis , giuncate dicimus, Vel etiam coagulax tantummodo invasis Nesibrijs ad oppida defertur recens vendendum; vel salitur si lubet) perinde atq; matutinuim, &pressatur, ut inde caseus solidus, dc diuturnus euadat. Et licede loco Virgiliano,quem prae oculis non dubito o noster Calphurnius habuit, Verumtame ad amussim ab illo non filii exl ressus, nam do ucticiiiij si quae vulgus nostrum vocat, siue de
cte recenti, nulla cogitatio apud ipsum. Tantum praeceptu dat pastoricium triuiale. Lac mulsum mane ad vesperam premendum dc in casei quamuis formam estingendu, cotra quod mulgetur vcsperi, interposita scilicet noctis parte ad coagulu , mane pressandum, & in casei siguram tum temporis reprς-
sentandum . Vnde facile, imb necessarib adducor, illud in spe corruptum esse , & ex ipso loco Virgilii reponendum nocte. Implere autem, quod noctesuat est lac interdiu per ocium coagulatum, tandem vespere in sermis illis ligneis ab inferiore parte terebratis, ita pressare manibus, vel imposita re aliqua grauiore adeo coarctare, ut nocte serosuillud excoletur, a& de-
230쪽
Ec desuat. mulsuram autem actionem illam mulgendi notare, notum est. Hoc pacto plana & perspicita redduntur omnia.
Neu torrida nimbis, , DI tet byems, nimioq; gelu nivibusis coactis, , Incuruare Nesis nemus, ct contingere βondes,t Tum tamen ι
OT vox torrida in hyeme, & sententia, quod frigoribus
medus stadium strictitra prohibeatur,&caeteroqui totus ambitus horum carminum mihi valde suspe-chiis est, itaq; Iego,, Licet horrida nimbisai ,. In flet hyems, nimioq; gelu nimbusq; eoactis ,, Incurvare velit nemus constringerestondes, , Tu tamen, oec. Minima quide iactura vulgatae scrI-pturae , sed maximo forsan emolumento sententiae. Priaeceptum dat valde pastorale , dc gregibus falubre. Ad si istentandas per asperi tatem hyemis oviculas tuas, aut capellas se- chilius in hoc eris, &gnauus: nondum absoluto autumno viria
gultorum , & ramusculorum struem deputatis arboribus ὶ tibi comparabis, hanc ast eruabis diligenter& gregibus tuis paulatim subi libora pascua deficient, subministrabis, ita tamen' ut curi hoc pabulo nimis arido, & ex licto noui sempercili qui virides rami, Vel frondes admisceantur. Sed dices. quo modo ingruente seueriore hyeme, dum omnia nivibus obsita, dum earum pondere, & grauitate rami arborum curuantur, dum nimio gelu arescumthmnia, quomodo, inquam, ramos vividos, aut frodes succipienas colligere poteroi Respondet Poeta, in hoc elucet gnaui pastoris omnis virtus , in hoc neruI omnes egregij Opilionis intendendi sunt, labores in hoc nullos detrectare debet sedit iis & diligens pastor 1, Nam haederae, vel salices, nonnullaeq; aliae semper virentes arbores tibi deesse nequeunt, modo non pigeat valles imas penetrare quarum angulis non ubiq; semper incumbit nix . Qitis ne-vet sensum hunc esse pulcherrimum, & huic sensui lectio enem nostram mirifice consentire Θ Ad duas postremas Eclogas Sextam , & Septimam Calphurnij, quid annotem sane non habeo doctissimis, & luculentissimis Comnientarijs tuis desti