Instructio manuductionem prestans in cartam itinerariam Martini Hilacomili. Cum luculentiori ipsius Europae enarratione

21쪽

nomine Iulianus ascendisse dicitur. . .

Aquis in ea Gallis parte qua seripuincia appellat. ' Vi-Diuio in Gallia Celtica urbs nequa*cotemnenda. Uiuio, Suniectae urbes inpallia litteram gymnas is conspicus preter Parisim . Tolosan Sc Burdegaleii. Ut Aurelianum: Pietiuis adomus: ns pessulanus: inio:Valentiaac Neo desunt cartes ciuitates)si non parIamentis vel actaedemqs:magnificentia tamen ac pulchritudine: aths ictus

non param celebres,quaru nonullas subuciemus.

LUGDUNUM gallis ciuitas est Lmosissima Vienna istaeissi

Allobrogu metropoli sinitimassitus oportunitate dc aliam rerum admiratione dignissima:qus in quocunt laudis genetre cum quavis alia:no modo earum quae hac tempestate inter gallis urbes preclare ae celebres habentur,veruetiam cuomni possit antiquitatis memoria cotendere. Visitur hic ara eximis dignitatis gentium sexaginta numero inscriptum has hens titulu:de qua est illud IuvenalisHut Lugdunesem me tator dicturus ad aram Rhodanus fluuius:vnus inter tres Eu rops maximos copulatus:ex Ipibus se rapiens pere Iacum Lemannu decurrens hic Arari comiscetur. M. m.

MASSIVA clarissima Gallis ciuitas eximis magnitu Riim dinis in loco petros prope hostia Rhodani in littore maris sita est:cui portus subiacet pulcherrimus arcem habens pus

gnatissimaim

GKBENNA nominatissima est Allobrogum seu Sab Gebena.

audiensium ciuitas:magnitudine pulchritudinem ac frequentia ciuium celeberrima.Paret hecduci Sabaudie Est autem SABAVDIAE ducatus:magne estimationis: nec mi sabaudianoris valoris: mitatus Mampe.regio prorsus montuosa Heinctiorum sinibiis proxima.Hanc sequitur Barguns BURGUNDIA que duo habet populorumnera: in dia. duos.ια Sequanos.Sunti duo in ea principatus quorum

22쪽

Descistio

.hus est decatus:alter comitatus Terra antiqfia nobilitate celebe ma:armis potens:lata agri munera serens.Et hic ducatus est m. impe.Post quam subit, LOTHORINGIA ducatus:&una ex quatuor Rho

linpe.columms.Oppidum habet Nanceiunonge munitissimum:n bilissimoru principum sed lNotissima est toto terraru orbe insignis victoria Renati κ.Sycilie regis Lothos ringieet ac Barri ducis:qni ut verbis utar eloquentissimi viti Io Alursi j Crassi Calabri coaetis robustissimis Helvo tritu cophs:ac Sigismudo archiduce Austriae: fidelissimis

V Argentinensibus di caeteris Alfatie magistratibus: suppetias tormentam bellica iure sedetis subministrantibus Carolum Burgundie principe hominu iIlum horrorema: Lothorim giam seri igni depopulante:&id oppidi arctissime obsiσdentem iam de deditione agitantem tanta animi alacritate adortus est.ut omi deIcto exercitu pius ducem antea iuicto occiso:nc Usclum Gallos digermanos quibus Burgudus terrori fuerat sed uniuersiam Europam L quamllius potentisam xpauescebat Cmento teporis metu liberauerit. Quadere Christo opt.maxi.fauente his diebus in lucem pdibit. NANCElyprcslatissimi poets Petri de Blatomis Parhisten horoicit opus ex libris distinctum: annotatiliculis noliris hincinde ubi vel vocabuli raritas vel senses sub obscurisor expostulauerit declaratu In quo non parum multa dehoeiusmodi Renati victoria ec claris Caroli facinoribus graphice descrista videbutur. Vt aute ad thoringia redeamus. Hab thec regio argentifodinas non paru nobiles in monte Vogeso habet quom sentes amaros:aceos quidem uberrismos ex quibus falem coquunt candidissimu.Nec desunt pisscosi lacus non therme non plerac alia de quibus nimis icngum esset dicere. Ego quidem hancaeuinciam Ginaniae

23쪽

Europae In

cuius duas clarissimas in se habet ciuitates Metensem scilio acTullan tum etiam propter linguam germanica qua noparua thoringiae pari utitur o quod vastum regnum appestat. Verum quia Vogesus mons Los moririgos partim a germanis seiungit:&pnceps regionis duci Barri possidet:qui a regno Frace dependet: comodi us Gallie tribui possῖ putauimus. Sunt etiam multi alii vallia clarissimi principatus.vi ducatus Andegavensis Aurelianen.Bor nn.Nium c ccmitatus quoq; Armeniaci Haricuti Bles n. Yc.qui proprisvoluminis magnitudine exposcerent. His igitur cursim de gallia dictis: bestinandunobis ad alla.

CAPUT OVARTUMDE ANGUA

SCOTIA ET HIBER,

NIA. Allia ad Aquilonem habit Britaniam insulam stolim Albion ab Albione Neptuni filio: nue gla Anglia dicitur.de qua Solinus Finis erat orbis:

ora gallici littorismisi Britante tala magias amplitudinismomen pene alterius orbis mereretur. Caesarlibro comenta.quinto Britaniam triquetram esse stri hit: eiusm circuitum putari esse quadragesies octies septua ginta quin milia passuum Virgilius item Britannorum memoriam faciens diciti penitus toto diuisos orbe Bians

nos.Hanc sequitur.

HIBERNlA qui modo Scotia dicitur dimidio minor si Britannia:ab H berno tempore ita vocitata propter hyemis magnitudine in qua nullus anguis:auis rara: genis bel

licosissima esse sertur Est dialia insula inter Britan

24쪽

Deseriptioblom ruam ex Scotiam qns inna appellatri: urest minores in

quibus tradunt dies continuos triginta: sub bruma esse nosole. Harum insularum omnium ultima est Tyle: in qua nulls solstitio noctes sunt:tae cancri signum transeuntemutilii emtrario per brumam dies Azrie unius diei nauigatis emare concretum est:quod anonullis Croniu appellat. CAPUT Quintu de Germania germala Ermania non Ium a Tacito:Strabohe: Sesisno:Plinio informis terra tristis cultu:horrida as spectu:aspera coelo: deserta dc barbara est aps pellata: sed etiam posteriores rem scriptores pictriin omnes parcissime de Germania loquuti sutiant extra orbem ea natio iaceret. Quamuis vero instituta nostrum sit de ipsis Europs regionibus,ssiri potest breuissime nonulla in medium afferre dabitur tamen sertasse nobis venia:& aliquis gratiam habebit: si propositi metas quantulumcunq; egressi:m nominandis huius regionis prouinchs: ecfamosioribus montibus fluuias: ambitiosis ciuitatibus quorum splendore nihil in tota Europa est: quod vincere podit paulorlixiores fuerimus Ingenue quidem fatemur: Germani gentem Iongo rempore barbaro cx pastorali ritu tuisse,sam:quae posscb idolorum cultam reiecit: religionem suscipiens catholicam,quantu mitior facta quaninq; ingesian ex bonis artibus creuerit nemo est qui ignorat. salmata Regio est latissima ab oriente habens Sarmatas ct Pan Polono nonios inferiores. Ameridie alpes:ab Occidente GaIlias ad ct Pano aquilone manu germanicu:di mare Baltheum: quod denis infe inuicum c pigrum Ssaturniu appellae rioresnde Amnes habet totius Eurori datissimos Rhenum et in

camus

25쪽

Europe: . X nnbium Initium igitur huic enumerason prestabimi Iocia aros.

Rheno proxima qui est flos germanis.Hic in Adula monte

fontes habet Strabone cY Ptolemeo testibus:cuius vicina in Quallibus di motibus abruptis primi colunt. HELVETII genus hominu robustumat bellicosam . finitimisq; ac circuiacentibus omnibus timendum quos ne 'tilmo domi tenuetit:si militantibus merces osserat.Caput gens

lis est Berna.

RHENVS sim Curiensem percurrens agrum nauigas Rhenas

hilis efficitur Mox lacum Sciens Nantuate Constantiam urbem relinquit cocilio Martini quinti insignem:deinde fici xuoso littora amphractu:terribilim stemmae crebris elatiosnibus per scopulos incitatus alueum exactiit:et per Augusta Rauricui hodie Basileam nobilem urbem defluit. gens toratenses Spirenses Vormacienses.montinenses ac Vbios preterflue germanae non gallis populos. Utramq; enim Rheni ripam gemam accolunt,quod Zoipe Ptolemeus nonouus sed antiquus auctor cuius testimoniu ornibus est resceptissimum velle videtur:qui ex hoc Rheni latere germas nis inserioris ac seperioris partes esse ponit:dicens Ab Obsrinca fluuio ad meridiem vocatur germania superior: in qua sentciuiiutes Nemetum quidem Neomagus YRumiana. Van noui Bertomagus et Argentoratu .Cui quidem rei asstipulatur etiam Plinius qui libro quarto cap.xvii. Triboscos Nemetes:Vangiones: Colonienses exqui insulas Rhesni incolunt Germanis populos esse dicit. Nonullis veros nationi nimium fauentibus: c attendentibus Aristote Iem in Ethicis dicere amicis etia existentibus honore prsferendam esse veritatem: acet sine rubore de rebus exeris mentis

rene suis titulis derogenti Hii sunt qui impetitissime ac fabsissime ut ait Aeneas Silvius Gallis attribuunt supradis

26쪽

Descriptio

ctas ciuitates in littore Rheni occidentali stas. Cum Vilinici

pras prouincias que cis Rhenum sunt ut Heluetiam Alsiastiam: Luzelhurgiam: Flandriam Hanoniam Brahantiam: Geldriam Silandiam: ceterasci, Geimanicas esse constet: quarum cinnm mos di strino theutonicus est.Ad qua rem etiam preter innumera ali a que adduci possent facere videtur: luod a pud nullii receptum auctorem Rhenus gallie sed apud quoslibet germante fluuius esse legitur: qui multis assumptis amnibus Meno.f.Limago:Mosella, osia: alijscpila germanica oceanu duobus tanditur holiris:factis intulis quain alique a Frisus alie a Sicambris id est Geldrensibus: aha Batauis: hodie Hollandinis incolunt . Huius meminit doctissimus princeps Ioannes Franciscus Picus mirandula dominus in carmine deis isteriis crucis ubi inquit. Piso Rhehus liquidi deuoluit staminis undam Rhomani toties qui expertus militis arma Ingentes paruo Tibri supponere θ mphas Pertuliue Latiam vectare per equora puppim Oceani bifido percellens vortice fluctus. Et paulo post ubi lacus Costantien mentione facit:siubiugit

inde humilis tumidusq; voraxweuoluitur:inde Plenus cx exiguus rectus sinuosus in orbem.

Labitur:hinc sumptis Basileam diuidit urbem Fontibus:ac vasto desertur gurgitedi alti Vorticibus magnis contingit tecta Brisachi Aduersam cela qua nectunt abiete ripam. Prima urbium opulentarii di famosiarum in ripa Rheni occidentali sita est.

qua Rhenus Iacumissicit amenistir u multa oppida:castella ct vicos undequet in ripis habentem . quam urbem ut ait

darissimus Mirandula comes.

Constanum prolis orients subacto.

27쪽

Oeciduas repetem stillanti murice terras: Condidit: proprio signauit normncicitiaqPrincipis ut perhibent)demissus saliguine Picus. Picu, Garenosis genitus prope stamina Sycle. BASILEA ciuitas amplaquidem ac clarissima:qfisc uis Basilia.

Urro tox L ἄσiλεω ite τ' mi ii id est bipso rege: vel inno nomen habeat nostra tamen late ab imperatore&impetio regno Rhomano desciuit Helvetiorum colaclarationi adiuncta. Haec cisis augusta Rauricum appellabat. Floret in presentia bonara artium gymnasio haud ignobili.

ARGENI lNA: magnifica mediussidius ac nobilimis

micivitas quam Ptolemsas grece Argentorato vocat:pre ter amenitatemet miram ciuium urbanitatem temptu nabet insigne cuius turris est celatura di varietate imaginu ornatis sim altitudine quingentos excedens cubitos. Miranda profecto tanta molem tam alte erigi potuisse.Sita est hec urbs in ALSATIA: germanici iuris puintia quae multis inclyta ollatia. est municipiis:interque longelatem:nominant Colmatia&Seletstadiu.Eius regionis planicies pascuis istis: Sc largaritamenti copia laudatissima est,inter Rhenusu.ad orientem ec Vogesum ad occidente protensa totast tractas firmissi, Vogessusmo ac dulci vino celeberrimus in pede diiugis Vogesi motis:que alsi trita postis litetis .ct, Vosem:a ij corruptius Vosagi medi ducta appellare cosueuert Latus pius orientem specis pere utilissim amabilissimuo est ypter Bachi munera.Nam hinc Bavari:SueuipduIcia dona ei Potum Theutoniae pars quod magna capitHinc subeunt.

MAGNO Vrbs metropolitana:cuius archiepisco aquila pus ad imperatorem Rhomanii eligendum prestit fumagi voma Paulo longius a Rheno est oppidum tia.

28쪽

Descriptio Trevis. TREUNIS urbs antiqua ae sim opstlantissima: casius archiepiscopus quom est eleelar impense septem dignis,

simus,

Colani COLONIA Agrippina dicta a M. Agrippa: Vbioruciuitas clarissima ac maxima cuius archiepiscopus Rhomas num elegit imperatore, Mirum est quanta ibi ciuilitas: quae urbis species:quae viroru rauitas: us denim mundicia mastronarum.Studium est in ea uniuersala:inter gymnasia Germanis celeberrimum

nundi ratores prima coronam ct imperii auspicia capescere solent: D Lm Carol magno statutum hodie obseruat Sequunt haho. RARANTIA Hannonia:Dandria:teres diuitiarum ' negociationum celebritate conspicue quarum ciuitates sunt

BERGA mctvnia Leuen litteraru gymnasium Boscusducis.& ceaera florentissima oppida GJli' GVLI A ducatus est non parum celabris qui latine laIis Gelatia in dici potest. GELDRIA cuius incole Sycambri dicantur. De quis Maissirius martialis. Crinibus in nodum tortis venere 'cambri. Primariu in ea oppidum est Nouimagium. aera sunt Armenido ali. Clivia. CLIUIA quom ducatus hoc Ioco est in quo isignia stat oppida:Embrica mes V salia cx: Parholladi HOLLANDIA germanis prouincia Batauora insus in I. appellatur.4uam Cesar an comm.Mosam fluuiu accepta Rheni pieqvualis appellat aetare dicit Regio palustris:

29쪽

Europae I s

pascuosa: utib stamu&maris interfusa finibus Picipua eius ciuitas Doldractas habetur:ea est egregie munita: diues uolutam opum:negociationicv maxime accomoda. Est &Bnelii oppidum non ignobile in peninsuls modum aquis circundalli preaerea Leidis:Harlecti Anstemamus Ultimi germanorum ad septentrionem di occidentem versi sunt

pud quos ciuitas est iliciburge nanco huius regionis di etiam olland telas ordiunt tenues di candidissimas:quae ad exteras exporta*magni existimat. Est hic maxima copia anserum 5c marinarsi volucrum:qus ad finitimos &proculetiem habitantes populos pecunis gratia transmittuntur. Hactenus de germanis proninuis&ciuitatibus in littore Rheni occidentali constitutis.Transeundus nunc enus et ad Danubiu sermo couertendus:priun ob ad germanis magnς mediterranea veniamus qus in eius decursu:deinde veroqvs iuxta vel inter ipm de Rhenum habitent gentes comme

morandum.

DANUBIVS igitumon dico germanis sed totis SM.tisi

rops fluuiuus maximus debratissimus. in motibus Arbons ubi est Bacenis tua ortum habetide quo Picus in stauia enorrosticho stria. Hinc di Danubius non magnas deuehii das Montibus Arbone vix Blas:plurima nondum Numina surripuit: ndum. binomius ingens Alluit Elisios:A smex Poenis oram. Ad nos:tandem rapto tumefactusaquarum Euxinum ingreditur his temo gurgite pontum Extremummi ultimos mdit in sua. Hunc primi laccolunt.

30쪽

Descriptio Cesar alc ut aio Cesar germanctioribus clausa limities Vbi ducatus Vuircen Cen noparum celebris habetur In quo Stuogar STUOGR IA uncipum sedes:&di . TUBINGA ad ripam Nechari achademia bonam sibiν uteraru nobilissiima. Est potentissima quaedam urbium

Saeuie consederatio qua Ligam Sueuoru vocant. Inter clarissimas Sueuis urbes numerant sequentes

Vlma ULMA in ripa Danubiisita: qtis inter quattuor villassendationis imDert ponitur.

Augusta AUGUSTA Uindelicoru urbs vetusta inter rapidi limos duos fluuios L cum a et indam que ibi cocurrula D. - . extructa: pteream iri ac - .

'ψδη post S leuiam subit Baloaria superior qua Olim ori M tenuere:inqaae it . . . ΦQR- NON A ita Vibiad ripam sars fluminis sita inter Urbes ditissimoru Bauororu principua clarissima nominastissimam.Non longe ab ea in ripa Danubii eli Ingolita IN SOLST AD UM oppidum florenti uniuersitate dium. celeberrimu In Baloaria inseriori sita est R tisac Q. R ISBONA signis urbs multis turribus per totana ciuitatemediticatis munitissima cuius episcopatui olim tota hohemia sub jciebELGgfus a Danubio in si monti ueli Salisbur SAL1SBVRGA sedes episcopalis:Bauaros metrop g uitanasii re in LaPATAVI preclara ac diues olim ciuitas inter Vanum P4t RiR um5 Aenum sita Sequitur deinde Regnu Hangarie:que Pannonia interior dicitun qua Rhd BUDA Vrbs clarissima regum sedes qua nihil munitiushuntaria Nec certe amen

biem eastra:quom populos apud Cesarem Theutones Austria opellari puto. Subit Austria olim Panonia superior dicta: terra nobilis:aquis irrigua:ligili copiosi agro seraci:piscibus