De lapidibus podagra, et chiragra in humano corpore productis, opus dicatum eminentissimo ... principi Emanueli Theodosio Bullionio ... auctore Jo. Baptista Contulo ..

121쪽

De Calculis in Artriticis.

C A P. XXI.

FRequenter in artuum doloribus reiteratis concrescere intuemue succos pingues in lapillos, cuius se sus fuit Cal. lib. 6. cap. I. de generatione, nec dissensit ab eo Tereonius Patauinus Medicus in lib. I I. Cap. 3 3. docens materiam , cx qua producuntur Argillosam. esse; quam his verbis descripsit . Argillam e se terram

tenacem glutinosam , ideΘque sigillorum impressioni aptissimam, eam tamen quandoque in lapidem solidari posse ; Hanc a nobis saponaceam nuncupatam , dc tu remerito talem , Nam continens oleum , quod Vt accensum mordicat , & velicat periostia sinuum, nec cedit, nisi mordacitas, vel sit absumpta, vel secesse fit. Si primum lapidescit, si secundum articulos infirma t. Hi lapides figuras modo piperis, modo cicerum te nent. Colore variant, nam aliqui cineret, alij nigri cantes , alij colore ciceris flaui, quod tamen raro euenit. Kenimanus in suo libello de Iapidibus memorat virum septuagenarium doloribus artuum misere cruciatum , nec conti uuo , sed per interualla redeunte morisbo , ut esse solet I Pedes primum, indὸ Manus, Brachiaque, tandem humeros, & Spinam dorsi occupauit, donec remporis processu omnes artus inuasit ; Pullulae enim ijs Iocis surgebant, modo faui coloris, modo nigrae, quae ruptae etiam dolorem afflicto augebant; Sic intus mateτia exsiccabatur, Sc indurabatur. Huiusmodi Tuphorum formam exhibeo in adnexa tabula. Obscrin

122쪽

Ad Tractatum de Cute.

Assoluta calculorum, qui in iunctiaris articulorum

producuntur , discussione , reliquum videtur ad complementum indaginis,persectis scrutari, num succus ille a seraminulis cutis eAtrahi ante concretionem possit,namque post etiam per Vias tam angustas impossibilis est eiusdem eruptio. Huic vero examini causam dedit obseruatio non leuis momenti , quia nimirum constat experientia sub axillis succos huiusmodi , non . concrescere, nec unquam fuisse in lapides conuersos, oblatitudinem pororum , qui Utpote numquam obstructi, quia aeri non obnoxij,facile humores noxios exonerant, inde motivum mihi sufficiens inquirendi, an etiam in reliquis partibus tales succi extrahi valeant priusquam in lapides obdurescant; ad quod cum maxime condua eat cutis notio,ideo hic de illa sermonem instituo .

123쪽

. VCAE XXI. Coopertam humant cutis structuram crusta , ac instar furfuris , ut videre est in spolijs serpiti micro-stopio reperimus,& figuram exhibemus. Pro comperto etia in habemus;hanc a non paucis cuticulam,ab alijs vltima.ri estorescentiam appellari,quae communiter aScola Pellicula asseritur non vivens, sensusq;expers, tenui S, densa , exanguis , e vaporibus oleosis , crassis , & viscidis frigiditate externa condensatis ad tegendam cutim, quam sextuplo cuticule crassiorem Obseruauimus,& supra memorati surphures,seu crustae intrinsecus allia gari reticulari corpori ac si essent folia suo trunco : huc a Malpighio papillae denominantur,de pro Operculis bu culorum inseruiunt, ad tutelam vitae spiritu tam , ne evanescant , uti etiam statuto tempore pro sudoris exhalatione dilatentur , quae cutis prout perserata iure- merito ab aliquibus cribro Huiparatur:papillarum poristiones neruear sunt , hinc punctae sollicite mouentur , qua propter pro adequato tactus organo extant , nec a

subiecta came sne dolore separari , ac euelli possunt, ut sensus iustificato Cutim enim habere vasa excretoria a jandulis orta in figura exhibemus , ad quae materia per transpirationem exhalanisve per arterias deportetur , & per ly fatica expellatur: Malpighius mecum obseruauit singulis poris suam glandulam subiacere ; quae maior est in , aegris , minor in sanis, maior in ijs , qui sepe, ac multum sudant, ynde ex locis exuuisito tacta pollentibus

124쪽

sudor erima pit , ut in plantis pedum,manuum Volis , lesub axillis. Rursus ad glandulas pororum miliares pertransuersum excurrenteS neruus permeat, imo ipsae arteriae ex minimis his glandulis otium ducunt, quorum munus, est defferre succum ad papillas ne organum tactiis arescat, & ne callo quodam ex assiduo yla tent

Longo post interuallo introspexi corpus supradustum glandulosum, cui inherebat aliud corpus figurae semiiunae , a quibus punctis mador exibat, ut videre est in figuras

Hic in gratiam iuuentutis studiose laconice attexam iuditiuMalpighi j,5c cutis fabrica mihi relatam concinno Post cuticula se se illi obtulit reticulare corpus, cuius crebris foraminibus continentur, non solum sudoris vas. cula, sed innumerae pene pyramidales papillae , haremergunt i subiecta cute , iubtractis enim singulis rugis quae in cuticula , Sc rete protuberant , bini papillarum ordines paraleli per longum ducuntur , in quo lum medio dispersa locantur sudoris vasa , hae papillae e cute

erumpentes, tandem in cuticulam desinunt , de singularin plures veluti fibrulas diuidi videntur. Ex superioribus ratiocini j inferimuS quare nostrae ua- perius memoratae crustae furfuris consimiles moueantur ad nutu, vel aeris,uel succi,stu intrinseci,siue extrins ci, nam dato, quod a corpore naturae pungentis vulneratae sint quasi reuoluuntur, haecque est ratio,quare mutuatim exaltentur, deprimantur instar follis, ac exerceant officium pulmonum , videlicet a trahentes , dc retrahentes, non solum aerem, sed etiam succos, ac interse se osculantes, siue amplectentes , ut etia euidenter,

125쪽

de ocularitὸr in eruptione sudoris microstdpio bono in dagari valet. Cutim esse huius ordinis docet Coriarius in sua corij perfectione. Clim primo in animo habeat

pelle pinguem calce succum exsugere , ac remouere, medio aquq fluuialis balneo lymphaticu praeseruare su cum, poli modum corticibus pulueri ratis Quercus, vel Mirti, de similibus,completo animo suo remouere supra

memoratu succum 3 Inde apprehendit bacculum rotundum,cum eo comprimit corium,ut squammae infiitremtur, nec non pneumonicae tracheae , ac buccular obturentur , ut tale corium inseruire possit , non solum ad continendos liquores,verum etiam aduersus injurias a

ris . Sin autem secus eueniat, quod non perficiatur opus, ut contingit in imprudenti Artifice , nempe corium a calce comburi, sic combustum admotum in flamentis reducitur, partimque in furfureis corpusculis per aerem leuissimis volatizatur,rκ partim non amitunt sguram. Vnde suadetur intellectus constare corium , non soluata de Reticulari, de bucculis, cruschis, & de modo inspis rationis, respirationis is

Vlterius scripsit praxitatus in insectis partes discetis

uiuere , atque moueri, nam per totum spinalis medul-Iae ductum vasa pneumonica propagata, ut puncta nisgricantia in utroque spinae latere reperiuntur , quae tot veluti tracheas esse adnotauit , per quaS insecta aere

hauri unt; si enim spinulae illae oleo illiniantur , animal ob spiritusi perclusorum liaditus latim expirat,vt proii de sateri liceat apud insecta spiritus animales, non tam tum in cerebro, sed etiam in medullae spinalis protuberinlijs veluti in tot cerebellis per totam spinae longit dinem extensis elaborari. Haecqisortasse erit ratio , nam

rati

126쪽

93 ratione 4; mensonis insecta egebat pluribus Brammulis

pro aeris atractione dum a pulmonibus non potuissent satisfieri.

Ex his inserimus quare unctiones , siue olei , vel pinguedinis applicitae in dolorosis partibus , tamachiragrosiis , quam podagrosis,alijsque partibus externis

raro prosint,nam Obturarant bucculas, bc supernatando oleum dic. praecluditur adi ius,ic exitus,ut prestat oleum in Baschis vino repletis, ne vini spiritus enervetur. Nec non noxiae succi naturae precluditur aditus ; Quod agnouit Santorius in Aph. his verbis. Talneo ostimeatus cutis condensetur, boesine, ne tamiditas alimentalis au acta refluatur , ergo oleum claudet in periculis, non aperiet poros ue de Balneis praecipue frigia dis eade erunt incomoda,ial tacti furfures restringuntur. Dixi raro,non semper, nam aliquando repulsus luceus retrocedit,& a calore naturali digeritur sed non semper, non ergo est iuxta rationem hoc facere . Hinc inserimus

undὸ procedat illud assertum vulgare, che alia gotia glatia niente, nam cognoscimus succum glutinosum, quo feruidum , eo noxium, dc copulatum, cum oleo reperinto in iuncturis pro commodo motus apprehendi in illo igneum , haecque , est ratio, quia ita contumax esse lolet dolor Artrhiticus, nec cessat donec, vel evanescat,

vel reassiimatur, si primum de utraque verificetur,vertitur in bonu, si secundum in malum,cum multotici talis reassumptio, Vel conglobetur, vel per fluvida sanguinis disseminetur, hinc febres, vel inflammationes.

Indicatio curativa est ergo bucculas aperta S manule-nere atque , hoc docet Santorius in suis Aph. primae

section. 88. Humorer Podagricorum , etiamsi crassimi sint

127쪽

yst sintselum per modum et aporis resoluuntur. Unde Cruschae calefactae supra partem, de grana milii pariter calida id praestant, Sc essicacius Cruscha quam miliunia, praecipue si unctuosa erit fluxio , eritque impedimentone concrescat.

Animaduertendunt est,quod Aluus detineatur lubriaca clysteribus , vel Cassia , quod confirmat p citatus, Santorius Santorius in prima seta Aph. 67. Cassae pauxilitim non diuertit per pirationem, non laedit vires,sed solum aufert e corpore inutile pondus ἰ Aliae vero medi- cmae magis euacuant, remotiores partes attingunt , corpus magis leue essciunt .

Apud Hollandos est usitatum in hisce casbus Lignum Seleppii ignitum , supra quod inijciunt sulph

rem contritum , e& hoc modo accensum immergunt in aciem Muliebrem , Ouis , aut Vaccinae,applicantque parti linteamina eodem Lacte imbibita solosne,ut portiunculae acuminatae ignis,& sulphuris aperiant squammas, seu surphures Cutis. Hoc remedium inualesceret etiam apud nos,quando nostra Italia esiet ferax eiusdem ligni, quod hic abundanter non viget, de ipso usus ego sum saepius cum levamine aegrotorum . Plura de lioc diffusilis a me scripta vide in Gap. vulgari sermone, come si producbi, e curi la Gotta .

. l. . .

130쪽

De Agethodo curandi lapides in Vestica,

9 Calculos. C A P. XXII. UT in succurrendis lapidum morbis in Vestica , ScCalculorum existentium tam lectori quanta mihi satisfacere valeam, opere pretium duxi primo eo meliori modo , quo potui , suis in locis saxa , MIapides varijs in visceribus crebro indagatos disponere,& separare licet mihi non ignotum sit in quamplurimis aliis corporis partibus reperiri posse. Quod ideo reputaui,ut expeditus possem perpendere,an posset huic saxeo

morbo,prout aliqui decantant,unum adaptari remediu , quod per os exhibitum eundem frangere valeat, aut saltem ea porrigere Pharmaca quae huic morbo magis appropriata videbuntur.

Sat probatum mihi videtur lapides a Saxis valde differre, quod confirmatur a Plinio lib. 36. cap. I 8. Ninquam bic utilior qu im in Italia gigni ur lapio non saxum; Nec non a passim ita distinguitur lapis a Saxo , quod lapis mitior sit, minorque, ac tenacior, saxum vero maius, asperius, Sc durius, unde gemmae lapides non saxa dicuntur ; Quapropter quodomodo senum antidotum utrique succurrere valeat non comprehendo, etenim si uni conueniet , alteri aduersari poterit. Sed hic Respondentem virtute praeditum audio, R medium , quod exhibetur, habet Acci dum corrosiuum commune quod in minutissimas partes frangitur, sed bona huius Domini venia, respondeo, quid maius corrosiuum quam ipsa urina , qua serrum corroditur , M