장음표시 사용
151쪽
IN Mundo introducere nouitates inane est , nec unquam mihi fuit in animo ; sed res introductas a Creatore , alterare , permiscere, de componere utiq Hipp. in libro primo de dieta agnouit, dum asseruit nil sit quod prius non er i , verum permixta, in distret alterantur , in arti concessum est, sic naturae. Ita ex iis
no per varias alterationes fit carta dcc. ex pellibus agno'rum fit chiroteca , & etiam gluten; ex luccis storum fit mel,ex hoc per alterationes hydromel,& in usu habemus,quod inter alias operationes,-res compositas prilixiuio Calcis una cum oleo, vel pinguedine , vel sevo a Saponario ut notum est sapo paratur '. atque ex sinererisculi , vel alio consimili , de puluere silicis a Vetrario Vitrum conditur . Quis enim in dubium reuocauerit Naturam in corvpore humano , tam saponem, quam vitrum Pram, potis Natura namque non minus praedita est oleo, pinguedine , aqua instar lixivij parata ex combustis saccis, nec non puluere v. g. saxiculorum in antris nariosis hepatis frequenter indagatorum. Non ne ars natu ram imitatur,-vice versa si sal serviam ammitit pro maiori parte vacuum rem net, ta ideo impatiens inanitatis , rursus Acido exsatiari optat , Vt naturae cursum adimpleat ; de quemadmodum natura in elaboratum suam athali quotidie , ac iacestanter ii
152쪽
fundit occultum Acidunt Vitale ex aere, qu. ae postea ambo solis calore coquente paulatim asurgunt in segetes, &fructus: sic quoque ais naturam imitando praeparatum suum a thali, ne sterilescat, imp aegnat occulto Acido v. g. Oleo, pinguedine &c. N calore continuo coquit, donec assurgat an saponem falsi saporis, vel illud commisceat frioribus rebus, Vel arena alba , vel silicum puluere , quae mixtura sortiori calore fusionis silicet agitata assurgit in vitrum , quod saporis salsi esse . debet, quia ex Acido silicis, & alhali fixo compositum est: imo athali tanto Acido saturatum , ut sibi sussicia si vertitur in salsum, Se si athali sussicienti Acido silicis c
quendo non saturetur,alhali superat Acidum & vitrum ex aere,ratione Athali,ut vacui, S: sitientis trahit huinidum , fatiscit in rimas, id diffrangitur. Hinc Zoar dixit, quod ex omni herba seri potest vitrum , quando nimirum athaligatur. Vnde pro maiori Iumine , ac intelligentia siste benigne lector aurem, bc audi quid mihi retulerunt Saponarius,ic VitrariuS. Primus, inquit, apprehende calce recentem inextinctam quantum tibi lubet. Inde Cirteres verbi gratia vitis, qui a nobis athali factitiunt ex vεgetabilibus appellantur in tripla proportione: Cooperiatur calx cu supra memoratis cineribus tantillum humectatis , indὸ si, ne, donec calx dehiscat ex hoc inferimus mutuanti actionem ad unicum corpus conficiendum ) tunc commisceantur omnia ; inde effunde aquam , ut massa humidior euadat, nam alia agere nequeunt nisi dissoluta ; Ex hac humida massa per sussicientem aquae quantitatem extrahitur a thali lixiviale potentissimum, &igneum, iureque merito igneum dicitur, cum extem
153쪽
O6 exempla, quod in momento bulliens tale lixivium lio minem ebrium cum laneis vestibus consumpsit, v t nil eius repertum fuerit praeter lineum indusium, & dur
Tale lixivium, magistra, nuncupatur, tantaeque actiauitatis est, ut ouum impositum non submergatur: Ex eadem mixtura fit aliud lixivium minus saturatum , quod ovum non subflinei,sed fundum petit, & cum hocvltimo lixivio oleum,sed pinguedinem commisce,& coque bis igne lento, donec albescat;ad ijcies magiitra oleo tripliciter maiorem;bulliendo autem oleum coagulata Lhali donec in unum corpus coeunt, ut contraria , ta permixta, numquam enim simul in eodem consistunt, sed semper alterantur, pio ut docet Hipp. necessarium squae ab ipsis secernuntur, ac producuntur dismilia fieri.
Ex aikali manifesto,& Acido occulto in oleo fit aliquid neutrum salsi saporis , & exploratur lingua quandoque:si dulcis persentitur sapor, adde magistram; si mordax coque, donec mordacitas alliati ab oleo absorpta, ac consumpta sit: dicente Hippoc. alter trabit alter protrudit, idem autem uterquefacit, se in utramque partem tendunt, in sic bominis naturam imitantur . Hactenus Saponarius exposuit . Pro experto habemus saponis huius pertinacissimum , durumque mesenterij tumorem, una cum hippocondriorum flatibui, aeruginoso vomitu, de ructibus alui stiplicitate excessivis doloribus concomitantibus applicatione remolliri.
Rursus podagrico dolori cum spiritu vini mirabiliter succurri ; nec non callos pedum mollificari , a a dolorem xemotari certi experientia redacti sumus . Nec
154쪽
ε - 1i Nee suspicioni locus est an humana natura seponem enormet, cum tam in iuncturis podagricorum i ita a materia gypsea ,scu Thuphacea,tum etiam illa reperta in summis Celticae luis correptis utrumque ossicium praestent ac sapo , nempe ablutione aquae sordes e linteis curant , qui sapo sua primordia comp henditia ventriculi fermento. Vide Cap. XXV. de . Muccosis, Argillosis,de Saponaceis lapidibus .
i i l l IPAriter inter diuersas naturae actiones vitrum con- numeratur , quod in Lexico philosophico his verbis definitum reperio : est Vitrum corpus mixtum ccalce, cineribusique primum liquefactis, deinde in fragilitatem duratis Armatum , quod perlucere , curua rumque resilirepotest: Populari vero sermone a Bac. subnum 88. 3. deicribitur. It vitro e et na materia lucida , e trafparente composia di rena risplendente, e d erba Ral alta a forta dinuoco. Egyptii herbam Kali, alio nomine Sodam nuncupatam , accipiunt virescentem , Se sine flamma super prunis comburunt , quam postea in cinerem commutatam nobis in massam transmittunt, hancque Vitrarii , de saponarii emunt pro Vitro , ac Sapone parantis se varia sortita fuit nomina : Alij enii lianc vocant sodam, de alia alumen cattii uim , seu Risculi cinerem ; In hoc vero hi populares homines quam maxime decipiuntur, cum vere non sit sola illa, quam
diximus ab AEgyptijs manipulari , sed quid simile ipsi .
155쪽
II 8 Componitur vero Vitrum pro ut mihi retulit Vetr artus. Alenae Drapanis lib. 76.Cineris Sodae lib. ro. dc per seiaceu vibratae; pone in sornace , & reuerberio ignis calcina, continuoque cum cochleari ferreo agita , ut valeat facilius calcinari ; Mne adhaereat fornaci , donec liquidum corpus euadat:ignem adde, quod plerumque euenire solet spatio sex horarum circiter,quo completo massam coaceruatam remoue ab igne,indὸ repone,& ad tui placitu pro Vitro componendo accipe quantu lubet, in Vase proportionato accommoda, & loca in Forna-ce,i psiq;ignem praebe per horas Iai.quo tempore impone tantum silicis a Vetrarijs Mananes appellati, qui ctiam cum imassa fundetur Et hic aduerte, quod ex vitri vario colore ipsius persectio cognoscitur : si enim Vitrum apparebit rubrum, signum est quὁd maior pars illius est ex dicto Manganese,5c propterea imperfectum; Si viride , parum aderit praedicti silicis , & cons quenter persectius ; Sin autem pellucidum , & esitistallinum , nihil prorsus huiusmodi silicis retinuit mixtum, de vitrum erit perfectissimum .
Ideo ab AEgypt ijs herba Kali viridis, ac sine flamma
suppositis prunis uritur , quia natura sua est alliatica
si enim aliter Alicerent, non solum allimitteret in eius adustione illa volatilia a lkasticae naturae, verum etiam acidum innata ra,cum sint indiuiduatae proprietates prout
docent Cos no polita ,-& Tachenius in sua claui cap. s. quod etiam eueniet si putrefieret, nam cinis qua talis
156쪽
II s&sine flamma sinuiter partes a thalicae in ea existentes una cum Acido innato inter se coniunguntur, & fit massa frangibilis, nam alias volatilibus particulis orbata,& acido innato, prae violentia flammae non praeberet tempus, ut acidum ageret iduersus athali,ita ut impossibile esset haec duo eorpora coniungi, M vitrum com
ω -ο Secunda . . t Ideo Vitrarij praebent ignem per modum reuerberibdonec fundatur, quia hi ciueres , ut admonet praecitat si Ruthor cap. S. clauelati, ac combusti permiscenturiadhoc ut acid renae fixum vniatur , de tunc saturatum cst Athali acido,quando sunduntur,u supernatant spongi sae partes nigrae,ac graues, quas ijdem Vitriarij, set vitri Focant, a nobis autem terreae, ac infixabiles appellantur, quod ut inutile Nijcimus. i.
Non incongrue Vitriarii ponunt dictam massam insornace, ac agitant semper , ct silicem dictum Mamsanese, ad colorandum vitrum, ut ipsi dicunt, sed cum ulterius ignorent, respondent Physicis , quod ideo imponitur silex,non ad colorandum ipsum vitrum, sed νt pollini communicari,ac restitui illi masse aliquae partes in fornace euolatae mediante igne, ac ammillae in secunda fullone causa flammae acidae, quae reuerberando, ac circumeundo per totam massam illas e proprio cetro
eduxit talis quippe silex participans de acido, de Athali
157쪽
requis portionibus, Ut subiungit memoratus Τache nius in sua Claui cap. 8. si adinvenit, quod Acidum , flammae spoliauit illam massam aliqua parte athalica , communicat illi , ac praebet proprium athali, qui attrahitur a superabundanti malis , nam alias acidum flammae, ut potentius,superastet acidum innatum Cinerum, qui proinde attrahunt acidum silicis .
Obseruatis Iuarta . Vitrarii probant, ut diximus, sesam esse massam ,
quando illam commutatam obseruant in rubrum col rem, nam a superabundantia acidi plus nitiso quam optat Athali commutat in sui naturam,quod sequenti probata experientia demonstratur.Sume uncias tres spiritus acidi metalli,de tres uncias Athali fixi,ac pone in vase ubtreo,inde supra proiice guttatim spiritum acidum,not quod fit effervescentia, qua cessata lento igne impone donec humiditas exhaletur, Sc cuticula supra appareat τ Tunc remove vas ab igne, M repone in loco frigido per spatium horarum I 2. Sc videbis vitriuium regeneratum sub sorma Christalli eiusdem saporis vi triuii, nec id euenit, nisi quia acidum metallicu commutauit athali Tartari in naturam vitriuii: unde pariter in casu nostro acidum superstuum silicis unitum mediante igne cum eo reuerberio permutauit athali cinerum in eius naturam sex quo Vitrum evadit rubrum,quod atributum competere specialiter acido tradit idem Cosmopolita in Tractatu de coloribus,
160쪽
Respondent Vitrarii, quod eatenus remanet interdum vitrum in viridem colorem declinans , quatenus adest in eo magna quantitas recensiti silicis, quod sic ti est chymericum , ita nos dicimus id euenire , quia partes at halicae cinerum non sunt sussicienter saturatae acido occulto arenae, nec de addito a silice , unde cineres priuati aliqua parte acidi in igne , consequenter superabundans ali ali commutat massam in naturam athalicam , ideoque viridis coloris euadit cum sit proprium attributum a thali, ut praecitatus author asserit ind. Tract. de Color. Quod autem Verum sit, obseruare est, multoties vitrum frangi ex se sine tactu , de ratio, est, quia cum athali cinerum egeat acido, illud absorbet ab aere, qui prout nitrosus, ac impurus appetit uniri cum acido occulto, de arenς, statimq,vitrum rumpitur causa humiui ab acido in se attracto impuri aeris . Vide
Tac. in Claue cap. 3. Idemque euenire experimur, quandoque tacto vitreo calice aduersus illum sonunia,
quem edit,profertur nota Musicalis octauae ipsi opposita, ob quod calix frangitur: de hoc quia nota illa i nficit, de disgregar aerem ambientem, ac ea propter ea disiunguntur partes componentes vitreum calicem.
Obseruatis Sexta. Habent ultimo Vitrarii; quod Vitrum album , scili