장음표시 사용
31쪽
oratisfunebris Illa bissma minc i, ac D. D. Magna sunt haec,&hoc quidem sexu maiora : unde statuas etiam in Virtutis templo meruisse scribuntur. PEtsi autem haec laudanda non sunt; neque etiam ideo a nobis referunturi ut factum ipsum, & impietatem Ethnicam admirari, & approbare videamur: vis tamen inde matrimonialis astectus probari potest.
Quid vero nostra Princeps ANNA MARIA ut toto coniugij, sic hoc extremo vitae tempore Domino marito suo
omnia fidelissima Christianissimaeque coniugis ossicia de centissime praestitit, eundemque omnibus pietatis,& obsequii maritalis acceptissimis ministerijs,ad extremum usque spiritum, ad rogum etiam, si licuisset prosecuta est. Cum enim is Christianissimus Princeps,in agone, semno placidissimo simili, versaretur; ipsa Princeps,etsi gemitibus, suspirijs, lachrymis impediebatur: tamen preciosiisima odoramenta Coniugis optimi naribus,reficiendi gratia, manibus suis admota seruabat;& oculos suos in eius augusto,&dilecto vultu infixos penitus habebat: nec prius inde vel manus, vel oculos remouit, quam,beato Ducis in coelos recepto Spiritu , vltimum Ipsa Princeps ter suauissimo suo Domino coniugi pietatis ossicium praelians, oculos eius,& os charum, nuhla sui parte mortuo similia, propria sua manu, decentem ad defuncti habitum,componeret.
Quin eadem a consopito iam leniter corpore non prilis abscedere voluit, nec prilis abstrahi potuit, quia, summis tamdem precibus & hortatu praesentium vinceretur. Incredibile dictu est, quantum proluderit lachrymarum. Ah, quoties gemitus sine intermissione ingeminavit λ Quoties quod Al cestem, Euadnem, Laodamiam reserunt, secisse) pro Domino Marito suo se mortuam expetiuit Quod quidem votum ex animo sine dubitatione prosectum, cum multis aliis pijs & claris hominibus habuit commune: tantus undique luctus.
32쪽
h. luctus, tantus dolor,apudonures bonos, hoc destincto principe,oboriebaturi Etsi autem antea plena semper consolatione fuerat, de
mimia patientiae documenta dederat: tamen, hoc obIato ca-s grauissimae, intimaeque perturbationis in ea sensus appa Hiit. Ac quia perpetua solicitudine, continuo labore, multis vigiliis,& assidua curatione praeterlapsis aliquot diebus, imo seretotius anni temporemaiorem inmodu sedebilitauerat: accedente luctuosi huius moeroris cumulo, in eam corporis incidit infirmitatem; ut, praeter alios, ipsamet eandem se viam ituram, Dominumq; suum fidelissimum, &beatissimum secuturam, arbitrarctur. Sicut etiam diuinae se voluntati ea de causa comme 'dauerat: domui suae uniuersae, quid de liberis nondum elocatis, de thesauris , de vasis aureis & argenteis, de cimeliis , de rebus omnibus aliis preciosis fieri vellet ι disposuerat: nihilque a Deo magis exoptabat,quam, secundum eius paternam boni- ratem, similem exitum vitae nancisci ac, si clementissima eius sic ferret voluntas, in idem cum Domino suo beato sepulchrum deponi; eique,per mortem illam nunc disiuncto,ruriasus hoc modo consociari. Vnde quoque subsequenti statim die in illud conclave, adeoque lectulum ipsum, e quo pridie Principis optimi beatus animus euolauerat, transportari vo luit; in eoque cupidissime similem animae resolutionem ad, e grandum, exspectauit. Tamdiu vero tenuit eam infirmitas; ut, quanquam in ultimum usque Decembris Illustrissimum funus dinerretur; tamen summa cum molestia & cordis angore domi manere debilitatis necessitate compulsa fuerit, de coacta Clim autem lanus illust e Stutgardia Tubingam ad Irtembergicorum Principum monumenta duceretur, ac totam,ad iustam luctus pii conteritionem,campanae perso-t E narent
33쪽
3 i oratiofunebris I GH ima princἰρὶ, re n. D. narent urbem, moeroris & doloris ille nodum extin ctus ignis . resuscitatus fuit & instauratus: sic tamen ut Christiana&pia Princeps consolationem ex diuinis literis, di beato Domini sui ex hac vita discessu patienter admitteret: &, ad maximum funeris iam exeuntis strepitum minus audiendum, quartum, primae ad Thessalonicentes; Historiam item Larari, Iohannis undecimo , sibi praelectam ita diligenter audiuit,& auscultando percepit; ut, cum verba Christi ad Marthana recitarentur: Ego sum Re*rrectio & Vita, qui credit in me, etiam si mortuus suerit, vivet: & o innis, qui vivit,& credit in me, non minrietur in aeternum: tum illa, beatum Domini sui, placidumque memoria repetensobitum, licet, ob infirmitatem, voce pene destitueretur, vera sunt haec, inquit; imo iam ipsemet in charissimo meo Domino vidi, cum quo o utinam ad sepulturam
O ingentem fidem , 6 charitatem ardentem , si rarum coniugale desiderium . . Si statuas in templo virtutis Alceste, . Laodamiaque fidissimae, ardentissimaeque coniuges meructe; nunquid haec &statua memorabili, virtutis in templum p nenda, & hac praedicatione qualicunque nostra,&auditionis
vestrae attentione .maxima, adeoque omnium posterorum
laudatione memoriaque dignissima censenda est Siquidem hic,& ipsius Dominus, par coniugum Illustrissimum,animorum consensione rarissima , innocentia vitae singulari, castitate coniugali sanctissima, sobolis educati ne diligentissima, rerum secundarum participatione, aduersarum toleratione mutua, fide, constantiaque plane incredibili, & reliquis, quae in matrimoniis commendan ur, virtutibus omnibus, iacem tanquam aliquam luculenter ardentem,omnibus coniugibus, inprimis in illustri loco, graduque: constitutis, praetulerunt.
Et hoc quidem modo Illustrissima nostra Princeps esse- ω suit vidua: nulli rei, nisi turturi,compare orbato, aequipa
34쪽
randa. Vivo turturem egerat Domino marito,illo iam desumcto turturem pariter agebat; gemebat, moerori indulgebat, vitam acerbam amisso coniuge vivebat. Q mprimum autem ex hoc luctu tanto nonnihil illustrissima Vidua se recol legisset,& eluctata est et: nihil nec antiquius, nec prius habuit: quam fidelissimae Matris viduae munus obire, & numerosae suae sobolis pristinas educandi rationes continuare. Antea Domini sui firmissimo rebus in omnibus sustentaculo nitebatur ; nunc onus omne solius in eius humeros inclinauerationus autem educationis liberorum potissimum intel-
ligo; nam arduum illud Imperii Vvirtembergici gerundi,ad
constitutos anteaab Illustritumo Dirce C H R I s T.o F H o R. o Domus Uvirtembergicae curatores iam erat deuolutum; ad illustrissimos Principes ac Dominos D. v v o L F G A N G V M,
Palatinum Rheni, Sc. D. GEORGIV Μ FRIDERI CV Μ, Marchionem Brandelaburgensem, &c. &D. CAROLUM,
Narchionem Jadensem& Hochburgensem, &c. Quanquam ea erat sapientia, rerumque gerendarum praedira dexteritate, quam aDuce marito tot annis perpetua vitae consuetudine,& rerum ab ipso gestarum,usu viderat obseruarat: vi,quamdiu valetudine ruit integra, summae rerum ipsa fidelissimE, prudentissimeque praeesset, & non exiguum Curatoribus Ij lustrissimis,&Praesidi Ducatus,in rebus administrandis,praestaretadiunientum: donec filius, Illustrinsimus Princeps LvDovicus, ad capessenda regni gubernacula maturus & idoneus redderetur. Etenim cum hic silius esset unicus, ideoque longe dilectissimus,&ut summa spes. ita summum D. Matris oblectamentum, eius amplissima haereditas, ut a Curatoribus recte administraretur; sarta tecta conseruaretur; ut indies magis de magis etiam augesceret; optima, solicitaque Mater in omnes accuratis e rationes
elaborabat de aduigilabat. . Ea Cum δ
35쪽
Cum etiam singularibus prouillantiae & consilii causis
impellentibus longe sapientissimus Princeps, CHRI STO-ν H o K v s , post immaturam filii Ducis EBERRARDI mo rem, haud longo ante suum obitum interuallo, Patruelem suum Illustrissimum Principem, Dominum FRIDERI CVM, Comitem V virlembergicum,& Mum pelgardicum,ct c.stuta gardiam euocasset;vt,cum unico suo & charissimo filio, Duce 1. V D O VI C o. pari religione, paribus studiis,&alijs istius aetatis exercitationibus institueretur ; & hi Principes adolescentes, ut agnati, a primis sere aetatis temporibus quotidiani conuictus, & studiorum communione familiaritatem contraherent; & mutua quadam animorum connexione,atque fide, tanquam per omnes vitae dies indissolubili, ut necessitudinis, sic amicitiae &intimae quasi fratern s coniunctionis vin 'culo consociarentur: ac perpetuo viverent; sicut ipsius Celsitudo cum Patruo Comite G E o RG I o raro cognationis exemplo coniunctissime vixisset: quem etiam Unus Celsitudo eo, frequenti suasione, tandem adduxit, ut in aetate grandi quoque matrimonium, cum Illustrissima Hassiae Landgraura BARBARA, PHILIPp I,summi Hero is illius filia,contraxerit;& ad conseruationem,exaedificationemque Illustrissimae domus V virlembergicae haredes genitos post se relio ucrit: E quibus Illustrissimum Principem a RIDE RiC v Μ &ipsum nunc diuina benedictione mascula prole Decundum)
Dei gratia, si perstitem adhuc utinam diu i sim E quidem)
Hunc, inquam , Stutgardiam in communis vitae cum Principe Ludovi Co societatem accersitum , Illustrissima nostra Princeps vidua, cum ante Domini sui, tum post obitum, eo semper, quo proprium filium,amore prosecuta fuit: unicὰ semper gauisa, quod hoc Domini sui mariti pru-
36쪽
entiam, ad pietatem adolescerent,&egregios sacerent progressus: ita ut paucis post annis alter Princeps, T F. I D E R. I-cus, ad uberiorem ingenii cultum Tubingam se conferrenaster Princeps, Lunovi Cus, Imperi, paterni gubernaculo destinaretur,&inauguraretur.
Neque vero solicitudinem interim de filiabus pristinam abiiciebat: sed ijs etiam, quae longiore locorum aberant interuallo,curam maternam faciebat testatam. Cum enim unam , ut docuimus, Ascaniensium elocasset
Principi; et domum ipsemet Domina mater illam honorifiacentissime deduxit. Habebat in Hassia duas, Illustrissimorum eius loci Principum fratrum uxores. Mater harum ama tissima, tum quod utriusque visitandae desiderio teneretur, tum quod altera sABi NA partui iam esset vicina, huicque
gratissima,desideratissimaq;, tanquam obstetrix fidelissima, praestare posset officia ; cupidissimam ad has &plane materianam, adeoque postremam etiam, & quasi valemctoriam i stituit prosectionem. Hinc domum reuersa tranquillius, quietius, & ab aulae
operosis,imaesrepitu remotius, vitae genus egit. Qii quam enim nondum eius erat artatis, quae langue. stentis & ingrauescentis senectutis causa, conuersationem, colloquia, & hominum illustrium conuictum defugiens, solitariam ageret vitam : tamen ipsius valetudo plurimis per omnem vitam molestiis deuoratis laesa, varijs calamitatum &malorum procellis quassata, multis perturbationibus humano generi accidentibus, crebris etiam funeribus Suorum, Arad extremum luctuosissimi Domini Mariti obitu doloribus debilitata; inprimis autem numerosis illis , difficilibus, & la.. boriosis partubus exhausta, maioremque in modum labes diata; alium haec, inquam, inualetudo vitae degendae, ac vale-
37쪽
σε or tisIuxeis, Ilistrissima'hicis,arn. D. tudinis curandae locum ab aulicis molestiis, curis, ac quotl-dianis interpellationibus vacuum requirebat. Hac de causa Illustrissimis Curatoribus , Consiliariis Principalibus, & praecipite Medicis experientissimis suadentibus, disposita, compositaque sita ceconomia Nurtingam secessit.
Est hoc oppidum & arx Stutgardo non procul distans
ad sumen Neccarum,am cenitate loci, vini,frugumque sertilitate paucis in Ducatu cedens ; Principi nostrae, una cum tota
praefectura, quam vocant, ab illustrissimo suo quondam Principe Sponso propter nuptia&donata. In hanc ergo arcem;splendidam illam & Principi congruam, in viduitatis suae sedem, tanquam in portum aliquem ruietis & tranquillitatis,se contulit,& gratii curandae valet
Accidit hoc eo tempore, cum Illustrissimus Princepi, LUDOVICUS, regno iam erat inauguratus; in subleuanda Dominae Matris aegritudine, ad omnem laborem &siimium paratissimus.Adhibebantur ab eius Celsitudine Medici principales, & Aulici lmannus, Phrygio; & alij) viri Medicinxperitissimi ; ne quid a piistimo filio praetermissum studii vid
ri posset. Conrustarunt bi Viri excellentissimi, suaque consi-Ita inter se diu multumque contulerunt, & adhibuerunt : sed frustαomnia. Morbus enim non modo non leuatus & sublatus, sed diuturnus fuit,& vehementior etiam factus;uq ue saepius ad maximos capitis dolores excreuit,&, praeter viduit iis incommoda, Principem nostram vehementer afflixit. Quae se subinde tamen recollegit,potenti manu Dei labiecit,& hi miliavit: & crucem hanc per interualla recurrentem pie, patienterque tulit; conciones diligenter & lubenter audiuit; s
crae Scripturae libros, praecipue Psalmos Dauidicos, euoluit; fidem sitam Coena Dominica confirmauit; horas precum stu-
38쪽
ANNI g MARI AE, O. habitη. 3 7 dio quotidie singulari, taquam Canonicas, obseruauit;& negocium hoc precationis, Christiano homini plane necessarium,ardenti gestu, stans semper,&in coelum suspiciens,obmit. Atque sic famulitii, ministerii,& toti Aulae coetui praeciarum imitationis exemplum proposuit. Ille praeterea Aulae ipsius modus, ratio,& conuictus institutus suit; qui & decebat Principem viduam, piam, frugalem; & huius generis, atque status splendorem, & defuncti Domini Mariti autoritatem non d
decoraret.Domesticis ipsemet Princeps & Domina sic exemplo suo praelucebat, ut ociosa nunquam reperiretur: ut operis
suis, & operibus ipsam Penelopen cuius artificio vehementer oblembatur superasse videretur optandum esset, & quidem multis votis, ad laborem
omnem virtutem,pari modo matres omnes,omnes filias suas adsuefacere.
Iam qua,tis hac viduitate,dilectione liberos suos, cum 'omnes reliquos, tum filium unicum & charissimum,Illustrissimum Principem Ludovi CVM,& eius Celsitudinis coniuges, & defunctam illam laudatissimam Principem, D o R O THEAM vRsvLAM, Marchionissam Badensem,&c. beatae N excellentis memoriae; & alteram, Dei beneficio, viventem illustrissimam,& omni elogio cumulatissimam Principem, Dominam v R s v L A M , Palatinam Rheni, &c. Nurus suas gratissimas complexa sit, & prosecuta; quibus beneuolentiae& fauoris argumentis se illis Matrem & Socrum benignissimam ostenderit; quoties eam in hac sua tanquam eremo pie& amanter quod liberum,& nuruum piarum,& obsequentium officium est, & frequenter ab his factum visitarunt; pro . lixum nimis hic esset commemoratu. Pius tamen eiusdem in Ecclesiae Ministos affectus tacies praetereundus non videtur. Reuerendum & clarissimum
Virum, M. BALTHAS ARVM BIDEM BACHIvM, Aulae
Uvirtembergensis Ecclesiasten,& postea Praepositum stul
39쪽
orobsunt missa bissima primbi, ac D.n. gardianum dignissimum, summo, decentissimoque fauore prosequens, si piusad se Nurtinsam clementer accersivit, de ultro venire mandauinnei sua,pioChristianorum more,pec cata confiteretur; ab eoque & consolationem piam,&udet confirmationem acciperet. Q d&saepe iactum est. Vnde, tempore quodam accidit anno 72. ut Praepositus hic Stut-gardiensis,praedicti officij causa veniret,& a clementissinia Principe de statu Assinium Brentiatarum,Doctoris T H E ODO OCI sNEpFFII, Theologi Tubingensis.&Doctoris EBER HARDI BIDEM EAcri II , Praesulis Bebentiusani uxorum,sororum, ali suando Principis nostrae in Gynaeceo virtembergico administrarum) interrogaretur; cum hic respondisset, BARBARAM sNEFFFIAM partus disticulatate nuper e vivis sublatam;ingemiscens humanissima Princeps: Ah, inquit, aliquoties di ego paribus in angustiis fui constituta: &,nisi me Dominus Deus clementissime liberas set, idem optimo meo Domino accidisset, bono quod D. s N E PT EI O nunc euenit. Quae, precor, est optimi viri tot inter paruulos expeditio 3 qui status λ Haec optima Hinc Hoptimi Viri vidui vicem, pio erga Ministros affectu,commiserata, cum prsdictoDomino aio Eria Acilio Mimanissu
In huius postea piὰ destincti locumreuerendus & claris simus Vir, D. D. LVC As o si AN DER, Ecclesiastes aulicus Uvictembergicus, e cuius ore eloquentissimo,& suauissim melle dulcior, & aequore tranquillo planiorsuit oratio, se cessit: qui & eadem Principi viduae pietatis officia praestitit, sacramentum altaris administrauit, e verbo Dei erexit; & ab ea reuerenter auditus, & in magno semper habitus hono
Pastores Nurtingenses interim cons rementer pari h noras,reuerentiae,&orlicii modo apud eam valuerunt,&ersast clementissimam nostram Principem sunt expertes .
40쪽
Addam & hoe eiusdem exemplum argumenti. solebat, Princeps nostra vidua, viduas illas miseras, a defunctis Ecclesiae Ministris, cum multis pamulis relictas, ad se in aulam, famulandi nomine,recipere: de ipsarum etiam liberos benefi- is afficere, & non indignos sua liberalitate iuuare. Sic eandem etiam suae beneficentiae & Iiberalitatis Iam ssimos fontes aperuisse,& in alios quoscunque pauperes, tanquam in arida prat libenter promteque derivasse constat,& multorum hominum piis vocibus comprobatur: itan hic quidem laudem in terris sempiternam, illic autem in coelis thesauros incorruptibiles comparasse non sit dubitandum.
De qua re ne plura Abtexam hoc loco, seperisis in ea
dem sententiam a me pronunciata submonent. In ciues autem Nuttingenses, qualis extiterit; in primarios illos, & pro ceres statim ab aduentus sui principio non obscure declarauit: dum Nobiles,qui tum istniccomorabantur, omnes I oo
REM CHINGEN, dic. pfficiales Principis, Praesectum oppidi, Ministros Ecclesiae, & Scholae, totumque senatum oppidanum conuiuio humanissime accepit, & tractauit;ac in posterum etiam omnibus &singulis prolixE clementiam suam obtulit; ut quae ibi, charissimae suae Socrus exemplo, Illustrissimae quondam Principis sABINAE, &c. quae ibidem mortua est,&apud omnes, pauperes inprimis, aeternam sui memoriam deposuit; vitam suam finire desideraret. Neque etiam inde postea discessit: quamuis multae sepEac prope necessariae; frequentibus Liberum sirorum matrimoniis & nuptijs celebratis, casiones darentur. Maluit optima Princeps nostra vidua filias se restantissimas virgines,praeclarissimὰ educ re, atque filiolivo,nlust imo Principi xv novico tanquam non iam fratri,