장음표시 사용
21쪽
2 B NONII SEIDELII LIBER chronicoque, laborare morbo contingit, alterumque sanitati restitui, alterum nulla ratione s nari posse. In quibus, quod eodem modo non
curentur certas causas exquirere oportet, non
enim simpliciter ac semper culpa morbi aut medici solius esse potest, alioqui alter nunquam convalesceret. Dissentientes quidem hominum reperiuntur de hac re sententiae. Nam aliqui experientiam quotidianosque eventus intuentes, fatentur esse quosdam natura sua insanabiles morbos, quosdam etiam alias ob causas desper tos fieri. Nonnulli contrariam opinionem amplectuntur , atque omnes per se curabiles esse volunt, & remedia cum condita in natura, tum reperta etiam vel reperiri posse contendunt, quiabus vinci atque abigi omnes queant. Imo eo usque procedere non verentur, ut unicum quoque assirment praeparari posse medicamentum, quod universis percurandis morbis suffciat, quod tamen verum esse, usu ipso nondum potuit comprobare quisqvaim, cum rationibus demonstrari
multo minus possit. Neque hi qui ita disputant
sibi ipsis satis constare videntur, contra quorum sententiam sortassis in fine quaedam dicemus.
Hanc sane controversiam his temporibus novatores quidam meruice urgere atque exaggerare visi sunt, convitiis tamen magis quam rationibus disputando. Nobis vero non astectu, non odio ,
studiove ullo partium, sed rei ipsius veritate ει certitudine ergumentorum disserere quaedam dem illa
22쪽
Dg MORBIs INCuRABILIBUS. 3 illa propositum est. Neque inutilis futura videtur ejusmodi tractatio , inde enim apparebit
quaminjustae calumniae in medicos saepe immeritos essundantur, dum in ipsos aegris morientibus omnis culpa confertur.Nam & qui solis medicis, in qui solis morbis causam omnem non convalescentium aegrotorum adscribunt , non parvo in errore versari videntur. βntelligetur hinc etiam, quam non recte faciant imperiti homi . . nes, qui semper subitas curationes quaerunt ac deposcunt, cum interdum ne possibilis quidem sit illari tantum abest, ut cita etiam esse queat: Cujus exempla multa ac diversa, & eventus cum causis consentientes , in sequente hoc discursu
Etsi autem non quibus vis stultis vulgi atque
rudium hominum opinionibus obviam eundum est, cum suapte absurditate illae concidere so- Ieant, tamen inter prudentiores etiam non semper recte judicatur de hac re: quam ut totam re - .ctius mente comprehendant, erudiri illos proderit. Videturque e dignitate Medicinat esse, si facultates ipsius ac metae legitimae quam plurimis notae fiant & perspectae. Posito ergo primum eo, quod evidens est, &omnium temporum fide atque experientia probatum, tanquam certo ac indubitato, esse scilicet& non rRU conspici morbos, in quibus curatio fi ustra instituatur; illud deinde investigandum occurrit, quot modis sint atque dicantur Λ r insa
23쪽
4 BRVNONIs SEIDELII LIBER insanabiles. Hac enim quaestione explicata, magnum aditum ad inveniendas causas non sanati morbi patefactum nobis esse experiemur. Hinc
Salubre, sanabile, ύγισμὸν s ve ἰατὸν tametsi potissimum quaem ac proprie de corpore sub jecto dicuntura quod scilicet talem facultatem repotentiam habet ia ut sanitatis habitum admittere ac recuperare possit: & secundum hanc rationem sic loquendum seret: corpora quae in morbo sint, non esse semper sanabilia: nos i men , communiter hic loquendo, sanabile procurabili vel removibili affectu corporis piae ternaturam geraeraliter accipiemus, ut etiam mor- . bo competat,tali scilicet quem possibile sit am vere , & qui actu saepe amoveatur, non tamen semper & necessario. Nam sic & Celsus latinissim is autor loquitur,&Galenus quoqde T. aptar. 37. σωτηρ ον παθημω, τουτες die ard θ ζωα δυνο ιδνον, Sicut 2. etiam aphor. 42. ανίατον παθος
dixit. Oνidius quoque scripsit: nullis amor est sanabilis herbis. Apud Graecos ύγοινὶ ν etiam de iis, quae vim efficiendi sanitatem habent, dicitur, quem admodum Galenusessi δειρῶν scripsit, id est, de iis, quae ad tuendam & conservandanh bonam valetudinem faciunt. Sic Aristoteles testatur in ΤΟ- picis : ύγισο, νυ ρη i ἔον τὸ ποιητικοι ιδ ευμ, ομοὶ miraοὶ Galenus indicantia signa etiam ὐγAm appellavit, di in arte medicinali omnia. baec
24쪽
DE MORBIs Isc RA ILISVs. ssaec significata complexus est , ita scribens : EI- enim corpus sanitatem suscipere aptum est , ct causam, qua eandem efficere res conserνare, o rinum quod judicare potest: hae omnia ύγιεινα Gracs spe
. si re consueverunt. Sed nos ea, quam dixi, significatione hoc loco contenti sumus. Incurabilem igitur morbum, vel insanabilem eum intelligi volo, qui neque curatur neque tollitur , sed hominem eo atactum aut brevi tempore interficit, aut alioqui perdurans ad mortem usque comitatur , etiamsi sua natura non sitInsanabilis autem morbus vel per se talis est, id est, non capax curationis, vel per accidens, id est, causa alterius rei curationem non admittit. Hoc deinccps & particulatim & in universum quoque ostendere conabor. PER s A insanabilem flatus , cujus natura ct species impliciter talis est, ut nulla arte vel ope hum na sanarι ipsum contingat, in quocunque fit agro is subjecto corpore, ct cujus curati nullum unquam nec sando, nec auditu , compertumst exemplum: quanquam , ut medico, mihi etiam hos annumerare huc liceret, qui ut plurimum non curantur, sed tamen in hoc gradu tantum eos collocabo, qui
τ sunt ejusmodi, quales descripsi. Dixi
autem ope humana: quia de medicis actionibus tantum, quae naturales sunt ac naturalibus me
diis perficiuntur, & homini, qua homo est, ponsibilibus, loquor: viae si ilicet per Chirurgiam,
25쪽
6 BRvN NIs SEIDELII LIBER per pharmaca, per diaetam administrantur , cum alia instrumentorum summa genera ars medendi non habeat. Nam quas Christus Salvator, Pro pheta & Apostoli curationes perfecerunt, ea altioris facultatis & divinae virtutis fuerunt, ne-
que medicinae physicae subjiciuntur, sicut intueri aeneum serpentem fuit olim remedium supernaturale contra morsum serpentis. Non igitur caecitas in caeco nato ideo sanabilis arte potest dici, quia a Christo fuit sanata, quod breviter & Ω-1nel inonuisse hic satis sit. Excipio hinc etiam liberationes magicas & incantatorias omnesque superstitiones vetitas, quibus varie ludit Diabolus : illae enim nulla ex parte in arte medica admittendae sunt, neque ad eam pertinent. Neque vero difficultatem aliquam hoc injiciat nobis utrum simpliciter sua natura tales aliqui morbi existant, ut curationi sescipiendae nunquam apti sint, & de iis ars aut methodus aut medicina nulla plane existat, sed sic facti ac constituti fiterint,
ut contrarium in natura nullum habeant: an vero quorundam remedia contraria & alexipha maca in natura extent quidem, quibus depelli ac superari queant, nondum tamen snt inventa dicognita, ac proinde alio modo dicantur incur
biles quam superiores. Nihil opus est nimis subtiliter ejusinodi disserentias persequi, cum id nulla utilitate hic fiat. Sane quemadmodum ignori nulla cupido, ita ignoti nulla ars etiam esse potest. Utrumque igitur modum nos admittimus , squia dem
26쪽
DE MORBIs INcvRABILIBUS. 7dem nulla sanantur vulnera cordis ope,capiteque praeciso immedicabile omnino malum est allatum corpori, neque habet natura quo hunc desectum in integrum restituat. Quis vero etiam naturae vires adeo pervestigatos esse asserere ausit, ut remedia incognita prorsus nulla superesse atque latere adhuc affirmet, quae maximis mombis nonnullis opponi queant λ Sic certe sua natura non erat simpliciter incurabilis lues Gallica initio, etsi diu ignorabantur remedia, quae postea
tamen inventa lunt. Curatio quidem morborum omnis per contraria efficitur, & morbus non stilum morbo, verum etiam sanitati & remediis contrarius habetur. Etsi igitur contrarietatem
quandam singulis morbis oppositam esse verissimile est; tamen de hoc quaestio est , an contrari atem illam sive contrariam δάλαν medicus ubique possit arte comparare & corpori aegroto semper conciliare vel redderer hanc enim artis persectionem partim ignotam adhuc, partim qimpossibilem esse judicamus. Non satis namque est scire, distorta esse ad rectitudinem revocanda,& vulnera cordis consolidanda, si rectitudo restitui & consolidatio fieri nullo modo potest. Curationes quidem universali methodo traduntur, in singularibus vero perficiuntur & in usum adhibentur : Atque in his impotentiam curandi constituimus certis casibus & causis, de quibus hoc libro agere instituimus.
Ejulinodi igitur per se quidem incurabiles
27쪽
8 BRvNONIsSgIDELM LIBRRmorbos merito appellafidos esse censeo, quorunt omnibus visum fuit temporibus incur bile. Per accidens vero incurabiles eos dico, quorum remedia certa ct contraria siecundum methodum universalam ct particularem non ignorantur sed arte ominnino sanabiles existunt, quoad naura θθecies morborum istorum consideramur , quique sapius etιam iuplurimis agris curantur: sed tamen in hoc vel illo individuo quaedam intςrdum ad eos accedunt, quae curam impadiunt, vel impossibilem quoque interdum efficiunt. Sicut notum est, omnes naturales effectus esse contingentes, & a sortioribus repugnantibus causis impedri posse. Medicus' igitur quoque non semper ex necessitate sanat sed contingenter, ut artifex scilicet imitator &minister naturae. .
Hi igitur non sunt, sed fiunt incurabiles, ita ut illa νοσηνιππι prioris generis aliam Orm, haec Vero quodammodo dici possint. 'Ejusmodi ergo capita plura sunt, ad quae videntur talia accidentia sive accidentariae istae causae reserendae esse, videlicet Dein, incantatio vel maleficium, fatum, mediciu , ct minister hujus pharmacopaeus, morbuι, ager, adflantes , exteriora θcasus. Ac si quae fortassis sunt alia, ad jam dicta reduci satis commode poterunt, tanquam ad communia quaedam genera, quae utcunque u rietatem & infinitatem accidentium complectantur. Hippocrates I. libr. de morbis tertium genus
28쪽
ra dicam. Praedictas itaque rationes & conditiones mor- . . horum ordine deinceps explicandae erunt , &exemplis declarandae. Ac Primum de iis verba faciamus, quos per se incurabiles esse diximus. Cumque tria sint summa morborum genera, in intemperie, in consormatione, in soluta .unita- . te, in omnibus istis quaedam immedicabilia reperiuntur. Ubi statim se osserunt plurimi morbi haereditarii & conseniti omnis generis, quos ex utero materno insantes nati secum adserunt, in quibus scilicet natura ipsa circa primordia vitae aberravit,reel in inselici & maligna temperatura, vel in vitiosa compositione aut divulsione partium , illarum praesertim, quarum est aliquis magnus usus, a quibus morbis nunquam tota vita se in lucem editi penitus se explicent. Talis est caecitas nativa. Nunquam enim auditum est homini caeco nato apertos seisse oculos e Dan. 9. hoc est, cui habitus facultatis visivae defuit a primo exordio. Nam interdum nascuntur infantes non apertis neque divisis palpebris, sed clausis &concretis,quibus non ipsa facultas aut principale organum visionis, sed tantum conformatio instrumenti justa deest. Haec si incisione & arte restituatur, tum actionis visivae per accidens laesar impedimento remoto visionis ρνεργεια libere &recte exerceri eotest. Idem de sermonis priva
tione in iis, qui muti nascuntur, sentiendum est,
29쪽
, o BRvNONIs SEIDELII LIBER quae si non in ligamento aut vinculo linguae: sed vel in facultate, vel in principali organo quod . ipsum etiam ad facultatis rationem pertinet
consistat, nunquam arte tolli poterit. Facultates enim a principio deficientes, sive postea amissarac perditae, nunquam restituere per artem medicam fas est. Quis enim det vocem nedum sermonem homini, si pulmonem non habeat, aut la-ryngem non juste temperatam & consormatam Eadem ratio est surditatis congenitar, &monstros desectus partis alicujus. Unde in hac re causa physica quoque est, cur monstra non diu soleant se pervivere, postquam in lucem sunt
edita, ac tanto breviore tempore vivant, quanto magis mordos in numero vel desciente vel a- .
bundante, aut in positu figurave circa. principalia viscera patiuntur. Ita qui gibbosi nascuntur, in
corrigibilem habent spirandi difficultatem &
alia incommoda. Capitis certe figura tanti momenti est, ut actiones cerebrifensuumque interiorum multum inde incommodi sentiant, nisi sit naturalis atque usitata.Hippocrates scribit quosdam Macrocephalos appellatos compressisse &vinculis adstrinxisse infantium nuper natorum capita, ut exiliora & longiora fierent. Ea consuetudo tantum effecit,utejusmod figura capitum permaneret in adultis quoque. Temporis vero progressu natura etiam tales produxit, ut necesse non esset consuetudine priore cogere. Ex quo apparet maximam vim in naturae primordiis positam
30쪽
DE MORBIs INCVRABILI Bus. II tam esse, qui si plurimum a justo modo ac me-io recedant, nemo facile corrigatis lice parvus xeessus in infantibus sorte corrigi queat: ac du-itari interdum potest, fuerintne infantes qjus nodi sic formati, vel ex mala tractatione obst ficum in difficili partu ad tale incommodum d ueti. Sic qui insigniter distortis manibus vel edibus nascuntur, nunquam istius morbi mole-tias in apprehendendo & ingressu evitant. Sed nihil opus est singularum partium corpo-
is vitia talia morbosa enumerare; ex uno enim ut altero exemplo, quo res proposita declare-ur , de similibus aliis judicium fieri poterit.
Ion enim praecise omnes morbos haereditariospecie sua incurabiles asserimus, sed quosdam, tuos videlicet experientia tales esse demonstraiit. Epilepticos infantes genitos ex epilepticis arentibus, etsi non ausim affirmare plane ne-essario tali morbo semper adfligi vel extingui, arissime tamen vitales esse, aut diu admodum uperstites credo,& recte ad hanc classem reponi xistimo caducum istud malum a nativitate &emine parentum adhaerescens.Nὸm & exempla uotidiana & testimonia gravissimorum autoum testantur, comitialem morbum etiam noniaereditarium saepe nullis remediis mitigari, ne-lum tolli posse. Quid dicam de elephantiasi ex itero matris elata λ quid de calculosa & poda-:rica dispositione, quae etsi aliquando summaura & victus accuratissima observatione non