Gymnasium Patavinum Iacobi Philippi Tomasini episcopi Æmoniensis libris 5. comprehensum ..

161쪽

1 o Iac. Psi Tomasini Commentar. M D CI. xv Octobris. De Pul. & orinis D. Hieronymo

Nigro . M DCII. iii Novemb. De Meteoris coniuncta cum Philosophia extraordinaria D. Camillo Bellono, &anno

M DC IX. xxv Austisti seiuncta , D. Gaspari Venturae

Leonici permissa. M D C U. ii I Decembr. Theoricae extraordinariae M dicinae in diebus sc sivis I . B cnedictci Silvatico. M DC III. iv. Oct. Humanitatis Graecae,&Latinarii dichus festivis D.Vicentio Contareno. V D C V I. iii Novemb. Secundi loci Humanitatis Grece,& Latinae in die b.Ordinariis D.Vicentio Conta reno.

' De Primitigiis Studi serum , , Pro sessorum . cap. XL MA

STudios S Dcctores huius Gymnasi non solum ructoritate Apostolica gaudent omnibus privi lcgiis, S in munitatibus a Si mmis Pontificibus,& impcratoribus concessis, Parisiens, Oxonicias, Salamanticeos, ac Bononiensi Gymnasio,scd aliis pluribus a c ivibus Pataviiiis,mox a Principibus Carrariensibus, tandem a Serenisi mo Sc labiis Veneto benigne collatis. Longum esset haec omnia re censeri, quae in Statutis obvia sunt, attamen ut curiosis Ll ctoribus satisfaciana nonnulla h:c recensebo m,stra recepta aetate. Rectores universitatis post Urbis Rectores, omnes, nempe Quaestores, De putatos, Priores Collegii & Collaterales pracedunt: pariter Vice licetores, & Syndici in Scholis. Scholares Prosessores cum suis familiaribus perditiones,& c ppida Serenissimi Dominii Veneti immunes sunt ab omnibus ut ei galibus, conducere possunt sicis libros, supellcctili na, vinum,& fumenitim,salina,ligna, Olea, & Omnia ad vium necessalia sne vcctigalibus. Item in Patavino

162쪽

territorio haec omnia emere,&in civitatem introducere possunt. Pannum itidem scricum, tragemata , aliaque pro suis solemnitatibus libere Venetiis afferre, e X empti represalibus cuiuscunque loci, oppidi, ac civitatis. Gaudent privilegio civium quo ad commoda. Non pos sunt accusari a civibus Patavinis praetextu alicuius privilegii spectantis ad eosdem contra scholares. Possunt serre arma. api non possunt nisi licentia Rectoris: nec trahi ad vetita examina, praeter quam coram Rectore, nec torturae subiici sine Rectoris praesentia. Eorum multae applicentur Vnivei stati. Privilegia etiam multa circa aedes conducendas,

circa suos libros, & pignora , circa fideiussionem obtinent.

Professores vero cum uxore & filiis sunt immunes ab omnibus personalibus S realibus oneribus: Non ad equos publicos conferre, non ad militiam, non ad hospites recipere coguntur, nec inviti personaliter in judicium trahi. Privilegia , quae bonarum artium literarumque D qictoribus, ac Prosi storibus tribuit vetus constitutio Constantina consistunt, vel in immunitate, vel in honorario,vel in aliquasori praescriptione. Et Iuris profestaribus honores etiam su- re quodam magis singulari additi sunt. Nam Valentinianus Imperator statuit Iurisperitos,qui in Urbe Constantinopolitana longo tempore docuissent vicaria illa dignitate ornari, quam deinde Zeno Imperator suis comitibus, qui provincias re X crant, sutrini honoris causa concessit. Item cum Pro-

sessores annos docuissent, quiescebant, iisque dignitatibus siuebant ii r quod & Quintilianus his verbis indicat. Ps puratam studiis meis quict m, qua per annos x x erudiendis iuvenibus impenderam, & nostri Doctores, qui per annos A X docuerint Iuris prudentiam Comites fierent. Hodie supra- Ordinarii titulo gaudent seniores decreto Senatus cum libertate legendi ad libitum. Sin aulatis memoriae sunt Summi Pontificis Martini V.

privilegia bina Calend. Februarii anno secundo sui Pontificaturi

163쪽

catus, S: alterum X II Aprilis eodem anno. Vnum hic reseram pro Clericis & benesciatis, quod possint percipere stuetus beneficiorum suorum dum in Gymnasio morantur MARTINVS EPISCb PUS SERVVS SEIVORUM DEI. Dilectis fuis universis Doctoribus Magistris, or Scholaribus Vnivestatis Studii Paduampraesentibus, o futuris salutem, cst Apostobcam benedictionem. Dum attente considerationis imdagine ρι scrutamur , quod Z r tit rarumstudia cooperante Ego, a quo omnium charismatum dona procedunt viri V sciuntu Hemriis erudiit,per quos aequum ab iniquo discerni ur, i rudiamur rudes ,provecti a altiora conscendunt, Fides c atholica roboratur ,

non stam loca, ubi huiusmodi pollent Studia , munimus gratiis, sed etiam libortalibus honoramus. Vestris iraque in hac flarte supplicationibus inclinati, omnibus, orsingulis p sonis Ecclesia, picis ficultribus, cor regularibus praesntibus, or futuris in diuio

civitatis Paduana in quacunque acultate licita Sindentibus. Futigentibus, auctoritate praesinitam indulgemus, u/ septennium mirarum studio huiusmodi in civitate praedicta in finis, semctus, ycdditus, proventus omnium beneficiorum suorum Ecclesiasticorum cum cura, vel sine cura sicularium, o regularium ordinum quorumcumque, etiam s dignitates personatus perpetua. adminis Itones,st licia in Metropolitanis, Cathedralibus, ve Collegiatis Ecclesiis, o dignitates 1 ae in eisdem Metropolitanis, vetabis Cathedralibus, post Pontificiales maiores, aut Collegistis Ecclesiis, principale uerint, se ad eas nec non personatus a Lni irationes, vel o cia huiusmodi, qui per electiomm assumi comsuevcrunt, quae nunc in quibusvis Ecco is, e locis obtinent, se in posterum obtinebunt, cum ea integritate usque ad Kprennium a dat.titerarum ti P. ω Studii gisio impendenti munitarum, sempeν hoc et frum gutis concedendarum, duntaxat In antea computa dum libere percipere valeant, quoIlaianis distributionibus dantaxat exceptis, cum qua illos perciperent, si in isdem scis

sibi sue locis in quibus benesicia ipsa erint, personaciter reside-

164쪽

De Grinnasio Patavino Lib. I. I ι

γὸnt ad residenaum interim in eisdem minime ren . Iur ne

que ad id inviti o quoque valeant coar rari. Non obstantibui si alias ei em personis in eodem studio pro tempore studen ibui se huiusmodi sucus, redditus, or'sit uetus inperpetaum, vj ad rarium tempus percipere possim mostolica, ver ordinaria au . ctoritate fuerit concessum, autDesonae ipsa in Ecclesis, μb Leti ipsi r primum non fuerint personalem residentiam consuetam,or tam 'ostolicis generalibus, vel Oecialibus per Sedem so Dalicam, vel Legatos eius , ac in Proviocialibus , vel Synodalibus Conciliis editis, quam aliis Constitutionibus quibuscunque, ac di iuris, se consuetudinibus Ecclesiarum , seu locorum, in quibush,i, odi beneficia fuerint, contrariis iurawento, conlisinatione 'stilica , vel quacunque firmitate alia vastatis, elisis si deicos ob νοο iis , ct non impetrandis I seras sostolicis contra ea, or ipsis titeras non utendo etiam ab alio, vel alus impetratis, siuatias quoquomodo concessis ρraedicta personae per se, vel procuratores earum praestiterint hactenus, vel in posterum ipsas praesare contigerit uersitan iuramentum, siu se locorum Ord artis a praefata sit Sede concessum, vel tu posterum concedi contingat, quod Canonicos, ct personas Ecclesiarum suarum civitatum, crooecesi, etiam in dignitatibus personatibus, administrationibus, aut omnis constitutas per subtractionem proventuum suorum Ecclesiasticorum, aut alias comsistere valeant ad residendum pers-naliter in ei em, aut se eisdem ordinariis, O dilectis filiis capi

tutis earundem Ecclesiarum, vel quibusvis altis communiter, vel

ἀυisim ab eadem sit Sede in stum, vel in postErum indulgeri contingat , quod Canonicis se personis disinum Gelisa metiam in dignitatibuspersonalisus , seu of sciis constitutis non residentibus in eisdem, vel qui primam in iis personalem residentiam non fecerint, fuctus, redditus, o proventus Canonicatu morsr.obendarum ac dignitatum, perso tuum, adminstrationum, mele γciorum suorum Ecclesiasticorum ministrare minime teneam

tur , or ad id compelli non possint perlueras Pipostolicas, non scientes ponam, ac expressam, ac de verbo ad verbum de in lu

165쪽

144 . Phil. Tomasini Commentar.

huiusmodi mentionem, se quibuslibet aliis privilegiis , indulgentiis es titeris Apostobcisgcncratibus, vel periatibus quorumcumque ienorum existant, per quae praesintibus non expressa, vel totaliter non inserta eicius earum impediri valeat quomodolibet, vel di . rri, o de quibus quorumque tot/s tenoribus halendast in nostris titeras mentio operialis, proviso, quod beneficia huiusinodiae bilis interim obsequiis non fraudentur, o animarum iura in eis, quibus illa imminet, nullatenus negogatur, sed per bonos, o seu clinies Vicarios, quibus de huiusnodi benifriorum pro ventibus necessaria congrue mini rentur ; diligenter exerceatur ,rismiatur inibi laudabilitιν in E inis praesentitus, perpetuis

futuris temporibus duraturis. Nklli rgo omnino hominum siccat hanc paginam n rae con-c sponis infringere, vel ei ausu temerario contraire. Si quis amrem a tentare praesumis rit indignationem omnipotentis Dei, O Teatorum Petri,WPauli Apostolorum eius se nori iter incursurum. Datum Mantuae xv I D Laonae Februarii Pomificatus nostri anno secundo. Studiosortim autem haec est,quam vocant Matricula .Qυς paucis ab hinc annis vulgari sermone Latinae addita, in gratiam Ministroruna, qui vectigalia eXigunt. NOS ADAMUS HENNINGVS Franst. Sil us Almae I Lvcrsit.DD.Theologorum Modicorum ac Phlosophorum ch υ-berrimi Patavini omnasii P.Lictor, cum Vularium Nationum Consiliariis, Vniversis, Gingulis praesintem visuris, em facimus, ait stamur, in ascriptum studiosum esse Scholaram nostrae Vnivcrsitatis siripium in nostro libro Matriculae, ideoque di bore

gaudere omnibus scholasticis Privilegiis, O immunitatibus comces is a Serenises. c. Dom. ιneto Vniversitati nostrae. Propterea auctoritate, qua ram re coiac Fa apraedicto Scronis. DomI H- τι 2I. pr.e id Iae,q ro .ribua exicutione 5tatutorum praecipimus, mandamus omnibus , Angulis Datiariis , vel Dariorum prae-

cxlibus, ad stantibus,stmini, bis di putaris ad quacunque

166쪽

i D,velfabellas locorum omnium,se terrarum praeseram Inesi ta Cicitatis Venetiarum, quibuslibet fluminum PalaIeriis, Portitorisus civitatum Portarum custodibus praescripti Ser nos. Dom. ut instasiriptum Dacholarem accedentem Patavium, commorantemo recedent ,Π Uciosque suos, res. tque bona generis cuiuscunque per loca praeiacta fora re, alias res bona emere, eosque cum rebus emptis, se omnibus bonis suis ad victum, or vestitum honorifice necessarii pro usu suo, sesamiliae, ire, transire, conducere exportare sine aliqua Dalii, Gabelia, Regaliuis, ortitores,transtus,Pontium, reproauarum,o introitus solutione omniu/s praedictorum permittari ιιiamsi vina transueherentur huc, aut emcrentur alterius T. rrit orti, quam Patavιni, prout exequisure tenentur iuxta formam Matutorum. Non audeat igitur alia quis Datiarius, vel minister ipserum ullum inferre moti mam ipse L Acholari, nunciis bonis,cst rebus μυδνcc quicquam opponere in iudicio, vel extra, contrapraei privilegia, sub poena tibraruiscentum parvarum,staliis poenis In Vsis Matutis declaratis amfrenis irremissibiliter, nostr.e Vniversitatis aerario applicandis. Pro praemissorum autem executione iuxta eaim Statuta requirimus omnes,osingulos Illustrasis. DD.Rectores Vrbium, ac locorum omnium anteiueti Serenis. Dom. ut praedicta privilegia, ct haec praecepta nostra , pro t iacet observent,stinviolabiliter obsirvari

praecipiant. vn quorum . has nostras literas fleri iussimus per Cancellarium Vmνest. nostrae in Uriptum, cy consueto sigillo

Universit.eiusdem communiri. t.Patavii ex Oosc.Vniversit. tiss. Anno D.N. MDCXLVI. Indis. x L . Die XI. Mensis Decembris.

Nos ADAMO HENNINGO di Fra ad dilesio, Proreuore dest alma Universia de Signori eologi, Filos , Medici del

167쪽

r 6 Iae Phil. Toma lini Commentar.

νe tuiti i Priet ilegi Scolastici , ct immunita concedure dum Sera Us a Leptibi a di Venetia alia Nostra Vniversita. La onde pre I aut oritis, ch ess Nitiamo concessa daru suritia Serenissima RG publica alia mede a Vniversita, eper D djuta essecutione desii

Uni altra cosa , e con is comprate, e con turae quelle, che honore-volmente sono necesserie at suo vitio, e vcstito per uso suo, e fami-glia di an dare, passerre, condurre, asportare,f. nῆa alcun pagawenio di quat se si a Datio, Gab.lla, Eegaglie, Traghetto, e P portor Ancorche qua si portassiro vini ae altri Territori G quin i Atror es Irassortassero, s come di ragione sono tenuit sequire focondo Iairma delli Statuti. Non ardisia dunque alcun Da taxo, . min ira di esse, di dare qualν Ulia molistia at meae o Sig. Scolaro, me in robbe siue,ne opposogo in giudicio, γηι ori, contro i predetii Privilegii ,so:topena di sire cento de pucoli, or aure tene dichi rite noui fessioraturi da ἄν loro irremis bi rete mle,cν applicate alZErario delia nostra Vriissio. Et peν I Uscutione desie si preme confirme at mesesimi SIatur ricerchiamo turti, cadauno degi Illustri s. g. Rettori desie Cittis,e H Iuli, i Lothi deI-lasvraritia Serenissima Republica, ιhe rvino,eche succino inmviolabi eme offrvare isopra tri Privilegi e questi nostri ordini, come quὸ stanno registrati. In fide di che halbiamo commandato, che sacci qu se nostre lettere sottosiriste dat Cancelliero Hila

168쪽

De Gymnasis Patavino Lib. I. I 7 De antiqua scholasticorum consuetudine , disciplina

in bonis literis, eorumque moribus.

cap. XLIV. I Nter seniores Viri Cl. omne fide digni adhuc superstine

m hac celeberrima Vibe, qui reserunt,quantum hodierni Scholares distcram astidiosis illis, qui sua aetate florebant juvenes. Accedebant Patavium Cl. Patrum & nobilium fi- Iii, iiivino Principum ac Ducum, ut bonas literas ac disciplinas capescerent, splendido quodam ornatu honesto famulorum numero domus amplas conducebant, iisque morum mag:stri tempus animi & corporis exercitatione perpetua dividebant. Incedcbant modesto habitu, ingenuitatem morum ac suavitatem spirantes: arma non serebant praeter ensem in nobilitatis signum. Tenuioris vero sortis, &quiemontibus vicinioribus ad Minervam, non ad Cerer m propensi accedebant modesti ,humi Ies,industriosi, culti stib axilla codicem serentes, una pacifice cohabitantes, perpetui Doctorum assectae literarum helluones vidcbantur. Vigiles omncs, horis antelucanis ad publicas Scholas lucernis confluebant , Doctorum scita calamo cxcipiebant. Suis quoque icmporibus ludos , sest vitates & convivia , caeteraque exhilarandis animis summa cum tranquillitate peragebant. At bone Deus,quam hodie mutata rerum s ciest Armorum omnium nunc plana: intemperanter multa fiunt, eaque saepe procacia , ut pristinum Gymi iasi decus vix quisquam agnoscat. Verum dum lis caetrcinam manum adit mus, eximia Aloysii Molini Prae toris S prudentia, accedente Sebastiano Michaele Praesecto supra omnium expectatione desiderata diu Musis quies summa moderatione rest

tuta.

169쪽

148 Iar. Phil Tomasini Commentar. ne annua Studiorum inchoatione, publicatione Lectionum, macationibus ex diurno omnasii. Cap. X L V. UNoquoque anno die prima Novembris , videlicet in

sestivitate omnium Sanctorum generale principium Studii Rcctor Iuristarum facit in Ecclesia Cathedrali, ubi paratis subsestiis & convocatis omnibus Legum Prosessoruinis & Scholaribus, invitatisque Illustris limo & Reuerendi iasimo Episcopo,& Illustrissimis Rectoribus, spectabilibusque civibus Patavinis ad Utilia Civitatis Deputaris , reliquisque Viris dignis sedentibus hic prosessoribus cum R et re, Syn dicis N Consiliariis e suggestu aliquis D ictor, vel Scholariseriiditione & ingenio clarus habet luculentam orationem , qua disciplinas commendat, di Scholares ad eas capescendas suadet. Rotulus professorum deinde legitur per Notorium, vel per Bidelium Generalem ut faciunt Artistae. Advocantur Vniversitatis ministri, piiblicanturque omnes Doctores, & quid, S qua hora lecturi sint. Olim haec solemnitas fiebat mane cum Missa Spiritus Sancti cum commemoratione gloriose Virginis, & tunc iubebatur ut omnes remanerent in Ecclesia usque ad finem. Nunc oratio habetur post vesperas. Dispensatur rotulus cum applausu Scholarium. Sequenti die Novemb. post prandium eodcm modo & ordine convenit indicta Ecclesia Vnivers. Philosoph.& Med, corum cum publicis Prosessoribus ad id soleuiter peragc u.

In rotulis initium ponebantur haec verba:

Rotulus Artistarum Anni M CCCCXXXIV.

Mensis Octob. die X v II I.

yd laudem O gloriam omnipotentis Dei, gloriosissimae Virginis Mariae eius Matris, totiusque Caelesiis

170쪽

De Omnasio Patavino Lib. I. I spis Curiae . e men. Sub regi ne Magnificorum Dominorum D. Martii Dandulo Potestatis, Do mini Leonardi Cara Delo Capitanei, existente I Lmersitatis Gyrtistarum, A1edicorum Studii Pa duant, 'ctore D. Magistro Iacobo de C pro . Suise Doctores Deputati ad legendum series , c γ Medi-ianam in praefato Studio pro e snnofuturo, inchoando CAnno Domini MCCCCXXXIV. Age Octos. die xvi II. c primo, Hodie rotulus Iuristarum sic incipit: IN CHRISTI NOMINE. AMEN. tutus Excellentisi. DD. Doctorum Legentium in publico Gymnasio Patavino ad infrascriptas Lecturas, quas aggradientur die III Mensis Novembrise nni inflantis MDCXL A sub felicibus auspiciis Illustriss D D. N N pro Serenisi. Dominio Veneto Praetoris,et NN. Praefecti Patavit, ac Peristust. D. N. N. Iiisdici digni mi .

Rotulus vero Artistarum hic est.

IN NOMINE DOMINI NOsTRI IESU CHRISTI.Generale, γ' novum ptincipium interpretationum No