Gymnasium Patavinum Iacobi Philippi Tomasini episcopi Æmoniensis libris 5. comprehensum ..

191쪽

a o Iac. PIHTomasini Commentari De censura Librorum , penes Doctores Omnasii. cos. L I. LIbrorum, quae nostro seculo Quaesitori fidei commissis

suit,censuram frequenti studiosorum consessu exercuere olim Doctores, & Magistri Gymnasii. Etenim Nicolai Quarti Pontificis edicto die x x v et I I Augusti anni Aa CCLXXXIX Reati primum Venetis ossicium Inquisitionis, quale adhuc perdurat, concessum fuit . . Antiquae approbationis sermula extat in fine Chronici

Bolandini sub annum Christi M CC LXI l vulgati digna, quae ad vetustatis memoriam hic integra describarii re Perlectus est hic liber o recitarus coram infrascriptis Doctoribus o Magistris , praestente etiam docietate Laudabiti Baetissariorum . o Schotirium liberalium artium de Studio Patavino. Erant tunc temporis Regentes in Padua viri venerabiles , Magister Agnus , Magister loannes, Magister ederinas in L ca providus indagator Doctor. Magi ν Euandynus, Magi fer Morandus, Ma-gscνZunta, Magister Dominicus , Met ιν Paduanus, Magister Lachesus in Grammarica o Rhetorica vigiles se utiles professores. ad hoc congregati praedictum Librum, o opus , e Chronicon, se a Magistrati auctoritate laudaverunt, approbam runt , es aure mica crunt selemiser in claustro S. k rham in Pa dua , currente anno Domini missimo ducentcsmo sexagesimo secundo, indictione quinta , die tertiaricima intrante mense Aprili. Nostra memoria Octavius Livellus Patavinus Eques D, vi Marci Institutiomim primarius Professor stipendio Florenorum centum annuo libros edendos recensebat auctoruta te publica , ut observaret ea , Quae ad Principum negocia

spectant. Quod munus postea Gymnasii Moderatores ad Secretarium suum transtulerunt, cuius fide ipsi omnes libros subsignant.

192쪽

Iurisconsultorum inter alios prosessores notabilis est antiquitas. Quum etenim ex Legibus XII Tabularum, aliisque juribus omnia negocia definiri non possent, & litigantes varie illorum senium in suas quisque partes traherent , di s de rota cst prudentium interpretatio , quorum auctoritate disputatio seri sopiretur, Pomponio auetore. Id etiam Patavii Letum credimus, ubi antiqtrissimum eorumdem I. C. Collegium ex ipsius Statutis cum Gymnasii primordiis viguisse accepimus. Creabantur autem Iuris Doctorcs a Principibus, vel ab iis quibus Princeps tale munus d mandabar. Sed ut Studiosorum peritia multorum judicio certius cxplanaretur; quod unius examini erat creditum , id duorum, aut trium pluriumve Doctorum judicio permittcbatur. Quae ratio deinde ad Prost sorum publice docentium Vnivcrsitatem bono consilio translata fuit, ad eorum locorum incrementa, in quibus Gymnasia, vel Priii-cipum indulgentia, vel diuturna temporum serie excolendis civium & advenarum ingeniis fuere instituta. Auctoritatem quippe pronunciandi Di,ctores anno M C C X X It Gynis nasio Bononiciisi Patavium transmisso, Federici Imperatoris privilegio invaluisse constat. Quod ne per tot tantasq- Italiae cladcs aliquo pacto infringi retur, prudenti consilio idipsunt anno M CCLXII Vibani bummi Pontificis auctoritate stabilitum sit l, ad hanc D ictorum petitionem z

193쪽

1 a Iae. Phil mafini Commentar.

tiam concedere. Atque ita penes Collegium ,& ipsos Pro- sessores publicos, atque Universitatem Gymnasii cum Episcopo studiosos juvenes in utroque jure examinandi, laureaque ornandi,ac docendi facultas,in Doctores novos pariter translata , longa temporum consuetudine, privilegioque Summi Pontificis roborata permansit . Quam annis quadraginta inviolate observatam , post bellorum & civitatis Patavinae calamitates, anno M CCC XLII Cleamens VI iterum ampliori forma munivit. Invaluit ab eo tempore ex prolataribus publicis, qui juscivile, ca nonicum in Gymnasio docebant, Collegium I. C. Quod in statuis eiusdem habemus initio suisse constitutum ex duodecim Doctoribus,inter quos plures advenae, & tres vel quatuor Patavini, nempe Rotandus de Plavola , Corradus Sala, & Hieremias de Montagno na. Qui numerus Iurisconsultorum duodenarius anno M CCCXLIX Prio re Iacobo Sancta Cruce ad vigesimum processit,temporisq. progressu ad vigesimum quintum, admissis aliis civibus Patavinis I. C. praeter Gymnasii Professores publicos, ac demum anno M CCC LXXXII ad quosvis nobiles Uenetos , ac Pata vinos Iurisconsultos jus illud traductum suit. Ideoque Collegio adhuc & Vniversitati communia sunt, sceptrum, sigillum, ministri 3 imo prisca consuetudine candidatus primum se Rectori Gymnasii, vel Prorectori sistit, qui& examini adest, sed S coram Episcopo veluti Gymnasii Cancellario professionem fidei edit, additis in punictorum recitatione hisce verbis: in praesintia Florentispimi Gymnasii

Patavini Cancellarii decemisi mi&c. Aucto proinde civium numero Collegium tandem ab Vniveisitate segregatum sancivit exteros etiam primae Sedis Professores, Prioris,Numerarii,Syndici, aut Contradictoris munere non posse perfungi, nec D. Francisci Xenodochio cum aliis XI I praeesse.

Hoc modo sensim factum, quod praeter quosdam Principales Gymnasii Professores e Nobiliorjbus civibus, Viris Claris.

194쪽

De Gymnasio Pata mino Lib. I. a arissimis formatum sit Collegium, qui Urbem nostram, &Gymnasium ipsum exornant: quorum etiam totius orbis Principes in gravioribus negotiis, in cotroversiis dirimendis consilia expetunt, quae passim in lucem prolata, ac probata hodie leguntur. Nostra aetate Professores Iuris tum civilis, tum canonici indulgentius in Collegium introducuntur. Non abs re suturum censeo, si formulam privilegii Doctoralis utriusque iuris vetustam, hic apponam, ut curiosis constet, quid trecentiori differat, quod omnium manibus

versatur.

Vetus in Iure Civili Laurea

testimonium.

gulis praesentes siseras , e praesens publicuns in strumentum inspecturis Stephanus de Carraria Dei ,-Apostolicae Sedis gratia Ecclesiae Paduanensis, bonorumque cr Iurium eiusdem inspiritualibus o temporalibus administrator, Rector se Gubernator, ae huius almae Vniuersitatis Studii Pariam Canceliarius digni simus Salutem in eo, qui est omnium bona salus. Puia bonorum Gyorum gloriosus est fiuctus o virtutum praemia benemerita exigere iustitia conismi elargiri, ideo cum alias egregis Viri D. Bartholomaeus de Saliceto de Bononia, o Petrus de Amarotis de Padua Iurir Cimilis Doctores eximii in praesentia es a Rentia Rever. Virorum D.D.Lauroniti de Polonia Vicerectoris 4 Voramontanorum, or Matthaei de Temisio Rectoris Cis montanorum Scholarium, pluriumque aliorum Dociorum,' holarium tum Canonici um Civilis,or aliarumfacultatum,ac Vmmersitatis Studiis radim, in Paduano Studio tunc residentium,

prout moris est, in eodem Studio fieri, Virum noίilem op prudemum D. Fantinum Dandulo fitium nobilis es erregii militis D. Leonari Danduo de Venetiis, qui in diversarum Civitatum,o po-

195쪽

ti me rara iiDudiis in Iuris Civilis scientia annis pluribus in sudavit, dignum ad recipiendum honores, qui iuste HLnttir insistentibus Studis Data is coram Ven.Viro D.Νicolao de Portramaris Doctore Tectore es Canonico Ptibis S. Fidentia de M. dino Paduana Dior sis in spiritualibus Vicario nostro Gen rati praesen rarunt, requirentes ab eodem ut eundem D. Fantinum Danduo de Veneriis tamquam virum scientiae se literarum ex rium ad subeundum praetatum examen eidemscientiae Iuris Civitis admittere dignaretur. I equitam D. Nicolaus icarius se radLctus unc ipsim D.Fantinum Dan optr Doctores omnes uniusque Iaris, tunc in praefato Murio Paduano residentes privatim coram se examinare scit diligenter. Et quia in examine eiusmodi legendo, repetendo, respondendo, ac dubia solvendo, ita vere esse eienter se habuit, quod Dis per eosdem Doctores unanimisιν or concorditer i orum nemine discrepante illico approbatus orse ci/ns reputatus ad subeundum alterum examen, quodpubli cum nuncupaturo ad recipienaeum in praefata Iuris Civilia scientia, nomen, honorem, or titulum Doctaratus in silentia seu praHἰD Iuris Civilis, ipsum D.Fantinum Danduo de Vent tris, praefurus D.Nicolaus Vicarius sigradictus dignum se idoneum reputaχs ad recipiendum nomen, honorem se ruulum Doctoratus insitin iasvraicta , annucnte praefato D.Jnphano Administra- rore se Cancillario praelibato, osse qui etiam vices tunc probat super hoc competente, tam ex antiqua oe approbata consu tudine Studupralitati, quam ex vigore privilegioru licis recordati nis D. Vrbani Papae Euarat, or D. Clementis Papae Sexti, coram praefatis Dominis Rcctoribus Doctoribus, ct Scholaribus utri que Iuris se aliorum nobilium personarum, multitudine copiosa e dem D. antino Dandulo de Vin tiroaculeatem O si tintiam in ριν ILtus fuit subeundi in praefato Studio in se pranicia iuris Civilis

scientia examencluodpublicum nu-upatur, es postea recipionia in eodem momonto honorem, o titulum Doctoratus in scientia praelibata, quandocumque voluerIt. A unc τι ropraedicta Vniversis praes Ioram DD.Ecctorum,Doctorum quot ocholarium utriusque

196쪽

que Iuris Duli Paduani more solito ς gregata , praesintibus e iam ibidem Doctoritas, Scholaribus, or Magistris, artium liberalium, aliarumquescientiarum, ac Praelatorum,HCivium lauadabili comitiis coram nobis in Ecclesia Cathedrali adi vis Do mini Fantini Dandulo de Venetiis examen Iuris Civitis , quod publicum nuncupatur,observatisque omnibus solemnitatibus quae in hui modi artibus requiruntur, receptisque testimoniis omnium Doctorum atriusque Iuris ibidem asstbuentium, Vsorum nemine discrepante, quo ipsi Dominus Fantinus Dandulo de Vene

tris examinatus, is ui μοι publice Vprobarus, ibidem sub praefuris Dominis Baruolomaeo de Salicero de Bononia,O Petro de Al κ rotis de Padua. Doctoribusqpromotoribus suis, erat bonus id

neus, or suri sciens Canoni sta, o dignus, o benemoritus a recipiendum Doctoratus Uycium,es Magi bi dignitatem,est bonarum morum decor, ipsius sicientiam, or burarum peritia in ipse mores

laudabiles decorabans s ipsum D. Fantinum Dandulo de Venenis examinatum,ct ut raedicitur, pubiace approbatu auctoritate praelibata Nobis Stephano administratori A Cancellario praeILbato, ut permittitur concessa es attributa scimus es creamus D ctorem is Magistrum in praerata Iuris Civilis scultate, concedemus eidem in dicta sicientia nomen,honore se titulum Doctoratusor Magistri dignitatem. tribuentes in per sis tamquam benem rito legendi. repetent. disputanai terminandi, glossandi interpre-randi, ocholas regendi, Baccalaureos conssiluendi, or omnia alia orsingularariendi or exercendi Paduae or ubique locorum.o' terrarum, quae ad Doctores Iuris Civilis noscuntur quomodoMupertinere inpr uta Iuris Civilissapientia,plenam ct liseram pol statem se a praefatis Dominis Bartholomaeo de Salicero de Eononia, et mira de is rotis de Padua, Doctori uispraesentem licentiam petendi, o recipiendi Insignia Doctoratus M scientia memorata. Muibus omnibus idem D. Fantinus Dandulo de Venetiis in plena concione Dominorum praefarorum Rectorum , se Scholarium qu rumlibet acultatum coram nobis per suprasi pus Dominos Fartholomaeum de Saticeto, o Petrum de Ava rotis pro se ipsorum

197쪽

nominibis in stitus sit. In quorum testimonium praesentes itateras in firmam publicam, per Magistrum Cortesium infra scriptum, is eius Cosiegam instasiriptum fieri orsicribi mandamus, nost=ique ooicis sigilli appensione muniri.

Datum oractum Paduae in maiori Ecclesia Paduana in praesentia se a stentia Inclitorum Dominorum Francisci Tertii, Iacobi Vbertini , o Marsilii de Carraria filiorum Ilustrissimi Principis, Magni Ra or Excelse D.D. Francisci de Carraria Paduae ore. In millesimo quadrigentesimo primo, In Done nona , die . . o octauo mensis Augusti. Praesentibus Generam Viris nobilisus es egregiis

militibus Dominis Carolo de Vicecomitibus de Mediolano, GH Lmo delia Mala honorabili Potestate Civitatis Paduae, Phoebodita Torre de Mediolano Francisco de Eubccarinis de Padua, Venermbili P Domino Andrea de Camraria Abbate Monasterii S.Iustinis de Padua, D.Hieronymo de Florentia Priore S. Maria de Porcillio de Padua Decretoνum Docrore,ac nobilibus es egregiis viris D. Benedicto Sorantio, Carolo Zeno,Francisco Cornario, o Zaccaria Tria vis o iuris utriusque Doctore de Veneriis, ae Reuerendis Viris Dominis Fratribus Iacoιo de Confinis de Padua ordinis Praedia Iorum,Murentio de Cividate Ee uni ordinis Minorum in Sae. Theologia Magistris,egregiisq. viris Ialdissera de Padua, o Ioam ne de Laurentiis de Padua ambobus Araium, et Medicinae Doctor bus, necnonproviris,er disertu viris D.Paulo de Portugruario Caianonico Concordiensi, Ludovico filio nobilis,et egregis militis D.MLchaelis de Ranata, Romundo filio nobilis viri Deodati de Civiolate Austriae omnibus tribus uisobchoiaribus in otudio Paduae, eam in iure Canonico, quam Civiti; Vltina que honorandis viris D. Presbitero Petro is S. Iacobo Man senario, se oacrissa malo ris Ecclesiae Paduae, D. Presbytero Praeposito Eccle A. Andreae de Padua et Nicolao quoannis de Iusnopoli Paduae habitante in contarrata S. Mariae de ν antio intra Portam Col ga mco via mecum

rogino, testibus ad hac specialiter convocatis habilis, or rogatis, O aliis,

198쪽

Vetus Iuris Canonici Laureae Privilegium. p. LIII. Um: si es guipraesentes si cras, se privilegium, sive

publicum instrumentum insccturis Stephanus de Carra xia Dei, o Apostolicae sedis gratia inspirituatius, cir temporalibus Ecclesiae Paduanae bonorumIue,ei iurium eiusdem Administritor , Gubernator , Rector , salut- or Anceram in Domino chari

Eonarum laborumgloriojus es ructus ut virtutum praemia beanemerita exigente iustitia tribuantur. Sane per venerabiles, o honorabiaes viros, Dominos sicctores, DocZorcs, ct L niversisHem utriusique Iuris in Paduano Studio residentes praesentato nobis Reverendo is Christo Patre , ac Domino I homa de Blasis Dὸi, o Apostolicae Sedis gratia Episcopo Veglense, tunc Iuras Canonici silenti e Studio laudabiliter insudame, ac requisito a nobisscr eosdem Rectores, Doctores, or Vniversitatem eundem D. Thomam scopum VC Uem praedictum adiu unaeum examen priciatum in scicntia Iuris praedicti , o si foret inventus idoneus tunc promovendum in codem Iure ad honorem Docuratus, C ' Magisterii admittere iuberemus. Nos requissione huiusmodi tib ntir, or liberaliter annuentes prae tum D T homam spiscopum Veglcnsem a Doctoribus V. I. in Paduano Studio νι ontibus coram nobis obfretatis dbitis , ct consuetis solimitaribus examinari in sit n-tia Iuris Canonici fecimus dilige nter, es quare In examiλatione

fuit a Loc orabus V. Isupradictis nemine discre ante con Munis r, et concorditor approbatus , nosque postmodum Abeundi eo uupublicum it recipiendi honor in Docuratus, Magisterii, ct cath drae Magi ratis, eidem D. Thomae Epis opo Vσι ι praedicto cxigentibus virtutum suarum meritis , ctoris ordine Mirum couces us facultatim; or Zost hoc servatis alus omnibus se innisa

199쪽

i 3 Iar. Phil. Tomafini Commentar.

ribus , a. eis huiusmodi negotio fieri di bent , et consueverunt in Studio Paduano,rec loque Isimonio Vsorum Doctorum,qui qui--m D. Thomas Episcopus V tensi praedictus , inpraefato Studio Liudabiliter, et homste se gesserat, et bonorum morum decor i us scientiam, et literarum peritiam in Ipse mores Iaudabiles decora sat eidem examinato , et ui praediximus a robato, sub viro, scientia ta virtute veritabili D. Francisco de Zaburellis LV. Doctore eximio, aucIoritate nobis in hoc competente tam ex antiqua ,

ιt approbata conssuetudine Studii Paduani, quam ex vigor prit LIegiorum felicis recordationis D. Vrbani Papae marti, et SancIis ii in Chri sto Patris, cin Domini Nostri D.Comentis Diuina Pro--: identia Papae texti honorem Magisterii, Doctoratus,et Magistritis Cathedrae concedentis sebi legendi disputandi,or terminandi inscientia fra ari Iur.Can. et omnia alia ubique terrarum faciendi , quae ad Iur. Can. Magistros, sive Doctores quoquomodo pertinere

Ascunturplenam,et liberam tcnore praesentium tribuimus, et comcedimus Ῥιcusearem. In quorum omnium temmonium, ac sidem

pleniorem has prae tes literas , De privilegium, seu publicum insistimentum per Notarium nostrum i rascriptum feri, et scribi mandavimus,et nostrae administrationisprae taesigilli appensio

ne muniri.

Datum, se actum Paduae in Ficlesia Cathedrali anno millesimo trecentesimo nonagesimo septimo, In VI. v. die Mercurii, .mensis Aprilis, praesentibus Reuerendo in Christo Patre, cr Domino, D.Nicolao Dei, et Apostolicae Sedis gratia Epi copo Corbattiensi, Venerando in Christo Patre, ei Domino, D. Ioanne de I balinis Dei gratia Abbate Monasterii S. Maria de Prat alea Paduanae Diar-cesis, Venerando in Christo Patre, D. Patre Abbate Monasterii de Vangalicia amlobus studentibus in Iur. n. a praesens in Λtudio Paduano, D. Magistro de Confixtis de Padua Sacrae Theologiae Iros ore eximio, ei Magistro Iacobo de Zanet tinis de Padua. Ceteris Oinissis brevitatis causa.

200쪽

De Gymnasio Palatino Lib. I.

De Colligio Iudicum, eis ocatorum . CV. LIV ΙVrisperiti Longobardorum tempore Iudices dicebantur,

ita eos qui jus dicebant, vel interpretabantur, aut instrumenta contractuum concipiebant, at quoniam non omisnium erat iudicare, ex Iurisperitis nonnulli clientibus patrocinabantur qui & Advocati appellabantur ab Oratoribus diversi, quandoquidem causas agebant, & ideo patroni vocantur. Advocati jus sugebant, ac postmodum Causidicorii in in numerum sunt reccpti

In Urbe Patavina antiquissimum suisse hoc Collegium usque ad haec nostra tempora certa fama est, immo Matricula' quae I. C. nomina per vicos Civitatis exposita exhibent, judicio quorumdam non vulgari exist mantur suisse Collegii Iud. cum, & Advocatorum, non autem Collegii Iurisconsultorum publice docentium. Distincta nempe olim erant quemadmodum S: hodie Advocatorum, & I. C. Collegia . Hi enim jus privatim, S publice tradunt. Illorum vero qui dam causas auscultabant sedendo, litesque civium componebant . Alii eas tractabant, & hi ad vocati,illi judices, omnesque per vicos Urbis suum jus exercebant, suisqtie naen si bus Magistratuum titulo, quorum vestigia adhuc supersunt in Foro in cancellis, qui erant xii cum suis tabellionibu Dpro actis causarum &sententiis in tabulis referendis.

De Co legis Philosophorum, ac Medicorum . CV. L Q.

PHilosophorum, ac Medicorum Collegium, non secuς

ac Iurisconsultorum cum ipso fere Gymnasio Patavino originem traxisse perhibetur. Ex xii nempe Philosophi