Gymnasium Patavinum Iacobi Philippi Tomasini episcopi Æmoniensis libris 5. comprehensum ..

231쪽

Refert Scardeonius De Antiquitate Vrbis Patavii Lib. I. quod sua aetate collegium erat aperiendum solis Graecis a Cypro venientibus ex Legato Livii Podocatarii Archie.

piscopi Nicosiensis.

De Cosuio civium a fonti ilicis,' Cap. LX V. MAtthaeus Carbonus Montisilicis civis Medicus & m,

rurgus eximius, postquam Venetiis opes non spetanen das cumulasset, anno M DCXXXVIII xv Aprilis testamento collegium Patavii aperiendum flatuit juvenibus quatuor oppido Montisticis suisque in primis agnatis, vel iis de ficientibus ortu diis ex territorio: quorum cuilibet annuum stipendium Ducatorum LXXX assignavit cum domicilio S famula in septennium. Quod ab obstu exsequendum reli, quit commissariis N Coiuilio civitam suorum: cuius arbitrio sudiosi eligantur. Anno M D C X L terris erepto viro celebri , de de patria sua benemerito Commune Montisilicis pis voluntatis mandato satisfaciens,ascitis juvenibus domum amplam in D. Annae vicum huic instituto comparanda deis crevit hae inscriptione praefixa,

HOC PERPETUUM STUDENDI COMMODvMCIvlBVS SUIS MATTHAEUS CARBONUS E MONTE SILICE MEDICIS LUCRIS INSTITUIT.

Nostro demum tempore ingenii monumentis de sapientiae sectatoribus benemeritis Excell. Ioannes Cotunius Verien-ss, natione Graecus, D. Georgii Eques, P Lmarius Philosephiae naturalis Interpres , domicilium exstruit sumtuosum E conspcctu aedis S. Antonii Consessoris Patavii, coemptis apris, casisque Vibi vicinis, quorum redditibus raro exem

232쪽

pso vivens collegium suae nationis juventuti sacrariam literarum studiosae destinavit. Nimirum hunc aeris honesto labore parti sapientissime verum statvir fructum, Deo lar itori munificetitissimo quidquid fuerit tandem post vitae usuram pie reddatur,

De Nobilium Venetorum Collegio. Cap. LXVI.

Consilio & virtute Imperia crevisse omni memoria pIanum est : quo factum ut Serenis imae Reipub. Venetae decreto instituendae E store nobilitatis Venetae ad uberiorem animi cultum Patavii bonis artibus capessendis collegiti in anno M D C X X X U I institueretur. Summa itaque prudentia ab Excellentiss. Gymnasii Moderatoribus, & praecipue ab Illustrisso S: Excellentissimo Francisco Mauroceno D.Marci Procuratore eximii judicii & civilis prudentiae Uiro excogitarum est posse collegium selectioris juventui sconstrui in aedibus Iesultarum. Locus enim amCenus ,&aedificiis amplissimis , hortisque cinistus. commodillim in habitationem praenebat tum itudiosis, tu in eorumdem Magistris ac Doctoribus. Id publice propositum, Senatus decreto comprobatur. Ordines, legesque decernunt. Ni vaaedificia construunt, S conductis pro docendo Prosessaribus summa cum laude anno M DC XXXVII aperitur. Conferebat unusquisque e iuvenibus per expensis Ducitos centum cum sua supellectili domestica. Adolescentes XL suiu ingressi, mox ad L. N LM aucti sunt. Rector primus D. Baltuassar Bonifacius Arctat diaconus Tarvilinus Uicliterarun, studiis clarissimus. Pro docendo Professores tros. Moribus informandis Migilli1 tres. Oeconomus loci Prac- cladio Patavino,&milii stridi verti. Omnia siti mi Riudeam parata cum ad vici imitum ad latuue ad assii verni in m -

233쪽

rcs, institiuis horis pro te ectionibus, pro studiis, pro exercitus, nc ludis. Videbatur Seminarium virtutum exsurgere,& nova proles virtutibus exculta esstorescere ad Vrbis .imo Rese publicae Venetae splendorem. Bonifacio Ecclesiae Cathedralis Tarvisit Archidiacono ad suos reverso, successit Franciscus Bernardinus Ferrarius Mediolanensis, Collegii Ambrosiani Doctor Vir in genii monument:s Cl. qui biennio confecto ob adversam valetudine in in patriam sece sit. Conlegitim ob Rectorem,S Oeconomum vari Ed stractum, aliisque de causis clangitescere cCepit, nescio qui, fato. Ferrarii, subrogatus est D. Constantimis Toldus eruditus C: placidus Vir, sub quo paulatim ad interitum suum collegium hoc nobilissim uin pervenisse vidimus, Senatus decreto honorariis e X tineiis & professoribus dimissis.

De antiquo Scholarium, Professorum habitu. Cap. LXVII. DIgnitati scholasticae respondebat olim habitus forma

de qualitate dignissimus. Ex Statutis enim constat, a maioribus sub poena sancitum fuisse quod quilibet bonarum artium studiosus indureet vestem oblongam ultra medias tibias, vel usque ad talos dimissam cumrnanicis latis ac apertis,colloque fasciam iniiceret sericam, signum nempe honesum ingenuae disciplinae, ac liberalibus studiis congruum. Quem ritum Anglis adhuc Doctoribus consuetum accepimus. Nec alio habitu in publicum prodire fas erat sub p&na amissionis Gmnium privilegiorum sch il isticorum. Plerique hac aetate succineti aulico plane habitu ad aevi mores di arbitrium utuntur. Pr fessores autem publici etiam nunc togati scholas accedunt amictu non absimilici, qui Seuatorum est Veneto

234쪽

De 'in naso Pata vino Lib. I. III

rum cum manicis latis, qtiae splendida vestis vulgo Doga lina

vocatur. Caput pileo serico tegitur. Nec alio modo publicis sole militatibus interesse veteri statuto licitum est. Q sade causa , cum nostra memoria Octavius Livellus Patavinus Institutionum Imperialium Primus Interpres Venetiis coram Duce recens electo gratulatoriam orationem pro civi tate Patavina in veste talari sine toga habuiss et, graviter id tulere Decuriones Urbis.

Marcus Antonius Genua summus Philosophus sub toga in pectore aperta, rubet coloris tunica usque ad genua protensa induebatur, qualem in meo Museolo refert eius es figies. Medici porro & Iurisperiti antiquitus caputio rubri Seviolacei coloris tegebantur summa maiestate, ut ex ina iginibus eorumdem perspicuum est, quod subductum pellibus ab occipitio propendebat . Iurisconsultorum, & Medicorum Collegia pileolis ac eponat de pellibus suffultis Summo Pontifice Mittino V obviani factos memorat Corius ; qui quidem habitus Sacerdotum primo Gothorum , deinde Longobardorum fuisse perhibetur. Oratores etiam cum Advocatis togati comparebanti nec alio habitu dicere, vel causas audire poterant; imo Arcadius & Theodosius minor aliique eos appellabant togatos, & ad antiquam Romanam maiestatem conservandam non palliati, nec penulis induti, sed toga tantum tecti orare, aut dicere poterant. Sed nec Augustiis populum Roman una passus est penulatum spectaculis interesse ; eo enim habitu cum spectantes vidisset, exclamavit: En Romanos rerum dominos , gentem togatam Sc edicto monuit, ne ullus extra togam ludos spectaret.

Doctores ctiam utriusque Collegii in publicis solemnitatibus e pomide mustelis Alpinis variata humeris induta spectantur: nec raro defuncti hoc modo efferuntur, imo in tumulis conduntur.

235쪽

Festa Vniversitatis solemnia-Collegiorum Diti

tutela res. Cap. LXVIII. UNaquaqtie Scholarium natio Divos suos tutela res habet,eorumq. sest a privatim ex statutis venerari possunt non public E. Toti vero Universitati tria sunt festa solemnia, nempe D. Lucae, S. Catharinae, & D. Thomae , quae a toto Gymnasio observantur. Solemnitas D. Lucae,cum olim iniscideret in principium studii, celebris erat: hodie cum hic D. Evangelista peculiaris Medicorum sit tutelaris , eo die magna pompa ad amplissimum D. Iustinae templum ubi eius corpus summa veneratione asservatur a Medicis concurritur, & post solemne sacrum oratio habetur de laudibus Divi Lucae. Collegium vero facem ceream & Ducatum unum Ecclesiae quotannis offert. Etsi vero D. Catherina omnibus, qui literis operantur auxiliatrix Diva & Patrona celebretur, attamen haec Sanctissima Virgo S Martvt peculiariter tutelaris est Universitatis Iurisconsultorum. Qui olim solent quotannis accedere ad Ecclesiam S. Andreae, ibique ad peculiarem sibi aram solemniter sacrum procurare. Eodem exemplo & cultu Universitas Philosophorum, S Medi eorum si, in patronum D. Thomam Angelicum νDoctorem selegit. Eius sestum die v Martii solemniter celebratur consuentibus ad Ecclesiam Do Augustini magna pompa profestaribus & scholaribus. Consiliarii autem cereos quindecim quos gerunt suo Patrono offeruiat. In hac Ecclesia solemne sacrum & oratio excipit de laudibus Divi Thomae, cuius instittiti Ambrosius Barba varius Sac. Theologiae publicus profesta ratino M C L X I alictor fuit.

Collegium Theologorum non inferiore veneratione a Sanetiam Ecclesiae Doctorem D. Hieronymum in patronum electum colit. Die xx lx Septembris in aliqua Ecclesia ad

236쪽

Decani arbitrium ubi omnes Doctores Theologi conveniunt, &post solemne sacrum impetrata Desu lictis quiete orationem de laudibus huius Doctoris audiunt. Novum Priorem, & Ossiciales posse a calculis sorte eligunt ossicia Ies . In cuius Tutelaris memoriam quilibet Laurea decorandus in pr fatione punctorum post invocationem divini & Ω- premi Auxilii,& B. Virginis, Divi Hieconymi tamquam Collegii Protectoris meminit.

Memorabilis, non ita dudum consuetudo suit, utriusque Universitatis supplicationes in festo Corporis Christi, de D. Antonii, post Doctores exornare. Sed ea nescio qua de causa, nunc desiit.

De ministris Universitatis Fidellis, Notariis, m Co- .cellaris, ac I pographis. Cap. LXIX. CVilibet Universitati sui sunt minissri,inter quos bini Via

tores, vulgo Bidelli Generales, Iuristarum, & Artistarum. Illi adsuiu sex alii Bidelli inferiores. Alteri unus tantum socius . Horum nisi levis existimatio. Munus hoc iis perpetuum silario satis luculento, ex candidatis,& ex collectis Gymnasii. Uterque toga edi panno violaceo indutus sceptrum argenteum praeserim actionibus publicis suae Universitatis . Qui Iurisconsultis adest, senos habet sibi astantes Bidellos. Quorum bini Iuris Canonici Doctoribus ordinariis tam primi, quam secundi loci operam praebent. Pariter Iuris Civilis Professoribus totidem. Alii duo legentibus Ius Canonicum, & Civile in tertiis locis.

Horum praeterea cura est scholas aperirect claudere, ac conservare immunes. Introducunt Lectores, quos soris expectant. Festa in scholis indicant. Candidatos in Collegium , & post Laureatos e Collegio domi deducunt, a quo suum honorarium recipiunt. Symbola colligunt in scholis.

237쪽

Ad consilia Universitatem convocant. Rectorem diebiis festivis euntem ad Ecclesiam& domum redeuntem comi. tantur . Exsequiis Doctorum & Officialium Vniversitatis; a Dsistunt. Reparandis subselliis , fenestris scholarum Gymnasii annuam mercedem recipiunt, publicis Gymnasi m- munitatibus de privilegiis gaudentes. Speciales Bidelli olum candelas mane Prosessoribus , ac Scholaribus accende.

bant.

Notarius Universitatis eligitur a primis Notariorun a Collegii, qui juramentum praestat Rcictori. Munus cius summa fide acta Vniversitatis, decreta & privilegia conservare. Reci ori sedenti pro tribunali .adesse. Nomina L, centiatorum, & Candidatorum in unum volumen registrare, Catalogumq. Professorum . Item matriculam tenere. Habet situm honorarium pro quovis examine. Immunis insuper est a Datiis pro sita familia. Potest arma ferre, aliisque privilegiis Raudet. Inter eos eminuere Iurisconsultorum Notarius Gaspar Villanus, aliique, quorum hodii e vessigia Mi onus sequitur, quemadmodum de Artistarum Pe

239쪽

etis Iac. Psit Tomasini Commentar.

Iuris studiosorum Bidelli Generales aetate Ricco boni Silvester Basilica, cui si iccessit Antonius Cento saninis, & in eius locum postea suffectus est Bernardinus Maro stica, inde Iosephus Main iis, post Io. Baptista Tolla. Anno MDXCVIIIo. Ai. tonius Zara. cui sicces it eius frater Ortandus Zara ,

qui obiit M DC L, eiqite suffectus est Stephanus Zittachele elegantis ingenii, ac pictor non ingratus. Artistarum Universitati Iacobus Ceronius deserviebat ..ctu successit Antonius Nonius. Atmo M D LXXII An-

.lteas Talentus humanis literis, ac poetica facultate instructus, sed anno M D L X XIV per acerbo filo sublato, eius filius Baptissa Talentus subrogatiir. Anno M D I. X X VIAntonius Rosatus eligitur, concessis loco inseriori Bidello Leoni Talento alteri Andreae filio . Rosato se nectute c onsi cius obiit, & in eius locum substituit tir vir elegantissimus, S solertissimus Peria ardus Mo- Dcghina, qui annos decem operam suam publico Gymnasio jam dicaverat, anno tandcm M DC XX magno studio lorum gaudio eligitur eodem ardore S elegantia . Professoribus, ac Studiosis omnibus promtum se praebet jam anno aetatis L X UI ii,gressus. Massarium dicunt, qui curam habet bonorum omnium Vniversitatis .4Eligitur a Scholaribus Patavinis matriculatis prudens & fidelis, qui dat fideiussorem. Oilicium eius est redditus & pecunias Universitatis adnam istrare, & bis rationem reddere in anno Rectori, & Consiliariis Universitatis, cui honorariis diversis onus compensatum. Initio spectitarprudentiae Viro hoc munus committebatur, cui in Gymnasio insignia una cum Consiliariis erigebantur, qualia adhuc in magim auditorio Uitaliani spectantur. Hodie Bidelius pleruna que hoc Massarii onus sust net. Redditus Universitatis Artistarii in sunt Ducatos xxv exigendi singulis annis a Doctoribus legentibus de portione suorum salariorum tempore Carnis privit. lt i Item

240쪽

De Gymnasio Patavino Lib. I. 2I9

Item Lib. Iv persolvendae a quolibet examinando in Atatibus & Medicina. Item sol xxxi v a quolibet schistare matriculando. Item pecunia , quae remanet de expensis Anais

tomiae, & in sestivitate S. Thomae, & de exigendis condemnationibus, seu de poenis. Vniversitas in Collegio Veneto ex deposito Laitreandi habet suum honorarium. Eligitur etiam ab Vniversitate Typographus, cuius est onus suis typis edere Rotulum, S: Paginam Gymnasii: &gaudet quibusdam privilegiis. De Stationario. Cap. LXX.CElebris erat olim Stationarii dignitas. Hic enim eligebatur stipendio a Rectore, & CG liliariis, & in matriculam Oiscialium ascribebatur, privilegiis scholasticis fruebatur, eti domum prope Eccl.S. Antonii habitabat. Eius oniis erat singulare, libros Scholarium discedentium, ac Prosessorum diligenter apud se conservare una cum reliqua sit pellectile. Initio suae electionis fideiussionem praebebat librarum CCCC. aliaque subire negotia, quae Statutis Praecipiuntur.

De Huctiludiis, m Choreis Scholarium . . cap. LXXI.

Romanae prudentiae exemplo, qua post labores varia tu

dorum genera instituebantur, ad sibi evandos scholarium animos, recte a maioribus nostris in hoc amplissimo Gymnasio splendidi ac magnifici introducti suere unoquoque anno ludi. Alii a Rectoribus Gymnasi post assun ptionem caput ii ipsius expensis siebant, alii fre quod Consiliarii Vni. et sitatis exigebant a Lectoribus publicis pro biretis ca-ponibus,tcstivitatibus, ceteris q. donariis scholariti antiquis. E e a Fie-