장음표시 사용
151쪽
De Intellectu in genere S differentia cognitionis. I 37
speciem scripturae philosopbicae offert ab ea, quam cogitarunt alii, prorsus di versam I. 3Oa .
Nimirum alii non intendunt nisi ehara cures communes , quibus unusquisque in sua lingua scribit de quos unusquisque in sua explicat, eum unusquisque characterum signirificatum in sua lingua explicet . Atque adeo nihil intenditur , nisi ut omnes intelligant in tua lingua, quod nos 1 cripsimus in nostra s. 3oa . Exempli loco afferri tolent characteres Suiensium , quibus Draecipua pars eruditionis ipsorum continetur, quibusque res inis digitare solent. Etenim licem a vocabulis independentes communes sunt sinensibus Zc Ja- ponensibus, etsi hi populi diversis linguis utantur, nec unus alterum intelligat lingua sua loquentem . David Solarisma in Continuatione prima Miscellaneorum Berot mensum p. 3 v& seqq. in usum lingua aecn-emca seu universatis commendat notas numericas Lexicorum beneficio ad significatum rerum transferendas: ast nihil in his derivativi est , quod ad limguam philosophiea in simul utile fit. Neque enim qui de lingua umvertati cogitant, eandem simul philosoph eam esse debere volunt . Observavit hoc jam Gibnii ius in supra lauia datis si r. I. 297 ad Remondum literis , praestan a in artis combinatoriae charactetisticae , seu , speciosae universalis commendaturus, atque ex eo colligitur , quod non aliam e: us habuerit notionem, quam eam , quae a nobis explicata suit, Deque dubium ullum superest , quod notionem illius artis ab Algebra abstraxerit . Haec nimirum ipsi se te tanto pere probavit, ut in omni scientiarum genere simile quid trostare optaverit. Hine vidi mus ipsum cogitantem de ana lusi situs ut in Geometria singula per modum ea leuti tradi pollent . Constat etiam ipsum cogitasse de analysi genu'na numerorum, eum Algebra , quam ad problemata arithmetica applicare solemus , sit analysis magnitudiis num , adeoque ad quantitatem continuam spectet, non ad discretam , nec ad discretam applicetur, nisi quatenus continua peream explicabilis: quem in finem Arithmeti m bianaνiam deliinaverat, in qua numeri omnes re lolvuntur in 1 & Ο. Enimvero quemadmodum in Ana lusi situs non invenit, quod satisfaceret; ita nec in numerorum Analysi tanis tum profecit, quantum voluisset, quod nimis effet distractus .f. 3Ο8. Quoniam in illa specie linguae universalis , quam Ars combinatoria character istica offert, vocabulorum vicem tuentur characteres seu signa derivativa g. 293. 29 79, pauca vero primitiva , ex quibus componuntur, absque Lexici alicujus usu in unaquaque lingua addisci possunt; Ida linguae universalis species, quam ara combinatoria ι baracteristica promittit, absique
omni Lexici subsidio addisci potes .
Atque haec insignis praerogativa est linguae hu: us universalis prae ceteris, de quibus hactenus cogitarunt alii. Et li autem lingua haec universalis multo facilius intellasi sollit, suam alia quaecunque , quae primitivis utitur characteribus, saltem quoad sisnificatum ;inventu tamen multo dissicilior est g. 3ex . Ceterum veritatem propositionis praesentis firmat modus scribendi numeros, confirmant etiam nomina modorum syllogismorum in qualibet figura . Etenim notarum nulneri carum primitivarum fgnificatum unusquilque in sua lingua ad diicit, & absque Lexiei alicuius subsidio deinde intelli sit numeros a quocunque scriptos, quacunque lingua is eosdem pronunciare soleat. Similiter significatum vocalium Α , E , I & O, atque consonantium S, P, M & C unulquisque in sua lingua discit in Logica , Locabulorum autem , quibus modi syllogismorum indigitantur , significatum absque Lex ico unus ivitque intelligit, quacunque lingua utatur, etiamsi ante doctrinam syllogist .am non didicerit.
g. 3o9. Signa derivativa artis combinatoriae characteristicae insertiunt aes mando gradui probiabilitatis , kbi ob data insu cientia ad veritatem certam pervenire non possumus, ostenduntque quid seuppleri adhuc debeat, tit probabilitas in e e ritudinem ab at. Etenim signa derivativa artis combinatoriae character isticae continent in se primitiva, per quae determinatur id, cui derivativum
152쪽
i 38 Pars I. GR. III. Cap. II.
D aestia respondet g. 296. 297ὶ, consequenter requisita ad veritatem omnias uera Log. 9. Atque ideo ex signi deri yativi nuda inspectione patet, num gais in dato casu requisita ad veritatem omnia sint pers,ceia, an quaedam ignorentur. Quare cum veritatem certo cognoscat, qui omnia requisita ad eandem agnoscit S. 37 Leg. , probabilitatem vero tantummodo habcat,
qui praedicatum subjecto tribuit ob quaedam requisita ad veritatem c9. 378 Log. , eamque tanto majorem, quo plura requisita ipsi fuerint perspecta , tanto autem minorem, quo plura quis ignoraverit; signa ista derivativa gradui probabilitatis aestimando inserviunt, ubi suffcientia data ad veriatatem perveniendi liquidam desunt. Enimvero quoniam ex ipso signo seu charactere derivativo apparet, quaenam requisita ad veritatem adhuc desint, his autem simul perspectis Veritas certa cognoscitur S. 374 Los.); quaenam suppleri debeant, ut veritas certo cognoscatur in dato casu per signa derivativa artis characteristicae utique patet.
Signa derivativa in arte character istica hunc habent usum, quatenus definitiones g. s Sotyg. de propositiones determinatas s F. 333. 384 Leg. repraesentant. Intercedit tamen adhue insignis aliqua disterentia inter definitiones ae propositiones determinatas communi more& character istice expressas, quatenus in expressiotae posteriori continetur notio admquata vi characteris resolubilis, quemadmodum ex datis superius exempli sinis. I. 3 4 intelligitur. Commendavit ob hunc insignem in deliberationibus de negotiis humanis usum artem combinatoriam character isticam in saepius laudatis ad R- ωm literis p. 131 Ieam istiui . Nostrum igitur fuit vi nostrorum de probabilitate principiorum ex notione artis cominbinatoriae character isticae idem deducere, ut appareat tum illorum incunditas, tum n i nis hu us cum notione Eei istara identitast
S. Ilo. D nisa ope artis combinatoriae characterinicae notiones rerum aestinctae, im adrici schm quatae memoriae facile mandantur eademque retinenIcr. In arte cnim combi--ci A natoria characteristica notio rei distincta , imo adaequata paucis signis seu ι .., characheribus primitivis inter se combinatis exprimitur S. 293. 29 9 . ia z. Quamobrem si quis ideam istius signi derivativi memoriae imprimit eadem-
moriae que retinet; is notionem distinctam, imo adaequatam rei signo denotatae fune- memoriae infigit eademque retinet. Quoniam itaque extra omne dubiumrias fe- est, characterem istiusmodi derivativum facilius memoriar mandari ac reti- - neri posse, quam plurimae propositiones retinentur, quae notionem signo hoc denotatam ingrediuntur & in quas ea beneficio hujus fgni resolubilis ἰ Ope artis combinatoriae character isticae notiones rerum distinctae, imo adaequatae memoriae facilius mandantur eademque retinentur, quam absqu ejus auxilio id fieret.
Evidentissime idem loquuntur nomina modorum in diversis syllogismorum figuris . Vidimus paulo ante , quantus propositionum numenis in unica voce ceiare contineatur, qua quod non eadem fac1litate memoriae mandari ac retineri possint, qua vocabulum istud eidem infixum rei netur, nemo profecto alleveraverit. Et haec lane ratio impulit vocabulorum istorum inventorem ad eadem in Logicam introducenda,ne doctrina syllogica ad praecavendos errores ex vitio lormae oriundos adeo necessaria oblivioni tradatur: quem in finem quo
que signorum primitivorum fgal sicatus versiculis mςmorialibus comprehensus fuit. Illus adeo
153쪽
De Intellecta is genere S disserentia eognitionis. I 39
adeo i ste praeclarus artis eo inatoriae eharacteristicae dudum innotuit, etsi L. nitrua in literis saeputime laudatis nullam eius fecerit mentionem.
ope artis combιnatoriae characterissi e facillime remisistἰmιν serti νια ad Uum' notionem rei distinctam pestineotium, certique sumus nos ribileorum, quae ad eam pertinent, praetermittere. Signum nimirum derivativum, quo in arte combinatoria characteristica res quaedam denotatur, componitur ex signis
primitivis singulorum , quae notionem distinctam ingrediuntur c g. 296.a97 . Quare cum significatum signorum primitivorum familiarem experiatur, qui artis combinatoriae characteristicae signa derivativa intelligere vult; signa primitiva singula in signo derivativo contenta ei in memoriam revocant, quae ad notionem rei distinctam requiruntur cas.2 2 89; & hine eorum facile reminiscimur, quae ad rei notionem distinctam pertinent S.
23o P. Quoniam itaque plura ad eam non spectant, nisi quae per ista inmemoriam revocantur, certus autem jam es, te singula tibi in mem
riam revocasse, quae signis illis primitivis indigitantur ἔ evidens omnino est beneficio artis characteristicae combinatoriae nos certos esse posse, quod nihil eorum, quae de re didicimus, oblivioni dederimus, nec in praesenti quicquam eorum praetermittamus, quod ad notionem ejus distinctam spectat .' S. 3Izo e aptis rambinatoriae characteristicae eognitio Ombolica convertitur quasi Ream in intuitivam, etiam in eo casu, ubi cognitio intuitisa aeuincta baberi nequit. His c In arte combinatoria characteristica notiones irresolubiles signis primiti. I in is suis exprimuntur, & inde signa derivativa notionum distinctarum forman- er a tur I. 293 29 P, atque adeo notiones distinctae veluti oculis spectandae jisis
exhibentur g.292 , quatenus nempe singula signa primitiva eorumque ruisita. combinationem in simio derivativo intuemur. Quoniam in arte characteristica combinatoria signis repraesentamus, quae in ideis continentur, &haec intuemur cf. a 97 ; cognitio in eadem symbolica est I. 289 J.
Enimvero quia signa primitiva & modus, quo combinantur, ea nobis inmemoriam revocant, quae in notione symbolice repraesentata seu characteristice expressa continentur S. aa 8 , ut singulorum, quae rei insunt, recordemur s. 13o ; hoc ipso ea, quae in re symbolice repraesentata continentur, veluti in ideis suis intuemur, adeoque ad intuitivam veluti cognitionem cognitio symbolica reducitur S. 286 . Quoniam in arte character istica combinatoria characteres conduntur derivativi eodem modo pro substantiis rerum materialium & entibus quibusvis abstractis, ut ea, quae abstractis insunt, vi signorum seu characte rum primitivorum inter te combinatorum exhibeantur per modum partium, ex quibus tanquam totum aliquod componantur; abstracta istiuia modi nobis exhibemus tanquam entia composita, in quibus partes com-
154쪽
positionem ingredientes earundemque nexum a se invicem distinguimus, adeoque symbolica hae repraesentatione veluti ad intuitivam cognitionem
reducuntur per demonstrata. Enimvero cum res intuitive cognoscamus,
quatenus id earum, quas de iis habemus, nobis conscii sumus S. 286 ) , abstracta vero tanquam a re percepta sejuncta spectari debeant I. a 8a ; in iis praesertim, quae a sensu valde remota sunt, cognitio intuitiva distincta vix ac ne vix quidem, imo prorsus non haberi potest. Patet igitur artem combinatoriam character isticam cognitionem symbolicam con
vertere quasi in intuitivam etiam in iis casibus, ubi cognitio intuitiva diis stin ista haberi nequit.
Exempla luculenta praebent formulae algebraic ς, qualem pro numeris polygonis in generet νοῦν. . 3a ) exhrbuimus. Numerus pol ygonus in genere est ens maxime abstractum , Ac ortus
e us ex latere atque angulorum numero multo magis in eundem numerum reserendus. Iam
formula a-19-nt a-ι , ubi n latus, a numerum angulorum denotat I. IO -- .a, repraesentat ortum numeri polygoni in genere ex latere atque angulorum numero tanquamens compositum ex duabus partibus n ca x in Sc in I, quae denuo ex partibus aliis n' Sca-2 atque is dc a 4 componuntur , & signa - atque s ostendunt, quom do partes istae inter se iungantur. Characteres tam speciosi, quam numeri nobis in memoriam revocant, quae ortum numeri polygoni ingrediantur , & signa combinationum ostenisdunt, quomodo aci eandem concurrant. Atque ita vi tormulae diti in te quasi percipimus ortum numeri polygoni in genere ex latere ac angulorum numero, de eundem quasi coram intuemur : ita ut nobis conscii simus singulorum , quae successise fieri debent, ut numerus quia libet pol ygonus prodeat veluti res quaedam in natura rerum orta , certique fimus nihil eorum praetermitti, quae ad ortum istum necessaria sunt, nihilque alio ordine poni, quam quo alterum excipere debet. Ad singula signa singulosque characteres attenti notiones no- his in memoriam revocamus , quae iisdem respondent, ut adeo perinde fit, ae si in toto aliquo, ex partibus composito, partes earundemque nexum intueremur. Habemus adeo henefici formulae algebraicae intuitivam quasi cognitionem ortus numeri polygoni cuiuscunque e latere atque angulorum numero, et fi is non sit ex numero eorum, quae insensum cadunt , nec in numeram rerum materialium ex aliarum compositione ae immutatione oriri solitarum . Non minus luculenta sunt exempla, quae ad illustrandum propositionem praesentem praebent nomina modorum syllogismorum in singulis figuris. E. gr. Nomen modi primi in figura secunda CESArE repraesentat hune modum tanquam ens ex variis partibus certo quod1mmodo inter se iunctis compositum , quatenus constat ex literis significativis, quae hoc potius, quam abo ordine sese excipere debent. Literae istae ac ordo, quo se invicem sequuntur, in memoriam revocant singula praedicata huic modo tribuenda , ut eadem tλω quam Partes in re contentas intuearis quasi . Atque ita cognitio me te abstracta & symb Iica ad intuitivam quasi revocatur, ut, si vocabulam intuearis, omnium de hoc modo argumentandi tibi perinde conscius sis, ac si ens quoddam compositum intuens tibi conscius es Partium in eodem contentarum. Ita a sensu avocata de ab imaginibus separata , ut di-1t,ncta fierent ac praecisa, nihil prorsus confusi admixtum habentia, ad sensum rursus ac imaSines rex antur, ut claritas, quam perdiderant, restituatur, sicque omnis redeazutilrtas, quam cogn tioni offert sensus. Et hoc pacto cognitioni , quae ab arte characteristica Combrnatoria pendet , proprium est quicquid in cognitione intuitiva Ic symbolica ut leue ab ea autem alienum est, quicquid imperfecti in utraque occurrit .
Intellectus dicitur purus, si notioni rei, quam habet , nihil confusi
admiscetur nihilque obscuri. Nou purus dicitur, si notioni rei insunt , quae confuse aut prorsus obscure percipiuntur.
155쪽
Notiones numerorum pertinent ad intellech um purum , quatenus noo is sunt adaequa. is r hine enim iis niuii eoaluit, nihil obicuri ad milcetur , cuin tandem periecta analysii reis solvantur in notionem unitatis . 3 39 οπιοι. . Dedimus iam supra exemplum , in quo numerum 39s analyfi persecta ad notionem solius unitatis reduximus cnοι. s. so ), ut adeo in tota numeri cui ulcunque notione nihil lupponatur , quod consule , vel saltem prorsus confuse percipiatur . Unde notiones numerorum ad adaequa ias proxime accedunt , &, intellectus purus qualis sit, produnt . Cum quantitares in abstracto spectatae . quales i ii Alge ora consideramus, sint numeri in determinati a formulae algenraicae intellectui puro illulitando inIervivat, etsi notiones iis re pandentes non prorsus tales sint, quales intellectus purus exigit, cum quantitates reserantur Ru continuum , cuius consuta tantum hic est notio, utpote prorsus imaginaria. In Physicis de Moralibus intellectus minime purus est, cum notiones, quas ibidem habemus, adaequatae non sint, analysin persectam , quae in irresolubilibus sua natura talibus terminatur, minime admittentes. Ex systematiis ca enim tractatione apparet, nos in confuse perceptis subsistere & consulas qualdam noti nes pro primitivis leu irresolubilibus allumere .
g. 3I4. Quoniam perceptiones conlata ad facultatis cognoscendi partem infe-tiorem spectant F. y , sensum nempe atque imaginationem S. 67.9a ἐIntellectus purus es, si a sensu atque imaginatione liber est, ct in tantum qui
dem purus es, in quantum a sensu atque imaginatione liber.
In numerorum doctrinam nullam lupponimus notionem primitivam , ni fi unitatis, a de que non opus est ullam supponi notionem consulam, nisi unitatis. Quoniam numeri deinde
omnes cs. 339 οπιοι. , etiam fracti l 3. 399 Onιοι. &irrationales c . os Ontu in unitates resolvuntur a singulis quoque nihil confufi adhaeret, nisi quod ab unitate trahunt. Quod si notio unius quaeratur distincta , qualem in philosophia prima i s 3 18 Onιο . 3 dein Mathesi Latina t . 3 Arithm. dedimus; notio quoque unitatis ab omni propemodum, quod est
confusum, liberatur. Quamobrem in numerorum cognitione ualet lectus a sensu atque imaginatione propemodum prorius lit erest, ut adeo notiones numerorum intellectum purum, qualis vi propositionis praesentis esse debet, maxime illustrent. Conferunt quoque aliquid ad hunc seopam formulae algebraicae ad figuras relatae . Etenim vi characterum, quae defigura distincte concipiuntur, ab imagine e usdem, qua eam nobis vi imaginationis aut sensus repraesentamus, separamus ,δc ab imaginibus ita abstracta beneficio sormulae conelpimus: imo in calculo analytico nihil prorsus nobiscum figuris negotii est. lntellectus igitur eatenus purus est, quatenus ab imaginibus separata percliaracteres combinat de combinationem variando veritatem investigat. Unde apparet, in arte ec inbinatoria e haracter istica intellectum ad purum magis accedere , quam in cognitione symnolica, qua utimur, comis muni. Ad hanc artem combinatoriam characteris licam igitur praeparamur, ii notiones rein rum ab imaginibus separemus, eas continuo resolvendo in alias simpliciores. Atque ea ratio nos impulit, ut in philosophia prima demonitraverimus, quae facile absque demonstra intione concedunt omnes, ac ideo iple E-lides, demonstrator rigidissimus, sumit, quamvis lacile praevideremus, lare bene multos, quibus nugari videamur, propterea quod nondum prospiciant utilitatem, quam nos reipsa experti stimus, & quae ex secuturis disciplinis magis elucelcet, imo quam expertentur omnes, quotquot intellectum purum e colent sumniam in cogniti me rerum evidentiam consecuturi is Non moramur aliorum rudicia , quam.
diu nobis veri ae recti conscii sumus. Ceterum vel ex his ipsis a nobis allatis exemplis patet, intellectum purum non esse figmentum Mathematicorum , quemadmodum memini oblici ab iis, qui nullam eius nosonem habent imaginibus ιν inium addicti, imo partem facultatis cognoscendi superiorem ab inferiori non satis distinguum .
g. 3IS. Quoniam nos notionum nostrarum analysin in iis terminare solemus, quae ope sensuum clare quidem, attamen confuse percipimus; intellectui a sensu atque imaginatione nunquam liber est, consequenter nec unquam
156쪽
I 42. Pars I. Sess. III. cap. II.
Facti probatio ab experientia pendet. Non igitur opus est, quam ut Rotiones non rasexcutiamus. omnium vero optime hoe intelligitur, si disciplinae nostro more in systenina inter se connexa redigantur. Quodsi enim vi citationum notionem aliquam resolvamus,donec perveniamus ad eas, quae non amplius resolvuntur in alias ; extemplo apparet, utrum noti nes litae, quas tanquam Primitivas 1 pec amus, contineant quidpiam nonnisi confuse perceptum, atque claritatem ab imaginibus trahant, necne. Quod fi phaenomena mundi materialis seu visibilis, ex notione elementorum seu substantiarum fimplicium, quae mundum quendam invisibilem constituunt, a priori deducere valeremus; cum sic cognitionem unis versi ab imaginibus separaremus , illustre cognitionis ad intellectum purum spectantis exemplum haberemus, quod ad eognitionem mundi divinam aliquanto propius accederet, quem admodum ex Theologia naturali manifestum evadet.
s. 3I Notio intellectus, quam dedimus , communi um loquendi non eontrariatur ἰinconstantiae tamen loquori contraria. Non ignotum est vulgo brutis tribui sensum atque imaginationem ἔ denegari autem intellectum . Ad intellectum igitur referri debet cognitio, quae ab id eis sensualibus aisue pha tasmatis distincta est . Sensuales ideat atque phantasmata sunt illae rerum imagines, quibus confuse repraesentantur cognoscibilia, quod satis in nobismetipsis experimur, modo ad sensationes nostras S. 9 I , quibus res praesentes percipimus S. I9.6s , & ad perceptiones rerum absentium , quas habemus, attendamus S. 91. 93 . Ad intellectum igitur pertinet distincta rerum perceptio. Quamobrem intellectus definiri debet per facu tatem res distincte repraesentandi, quemadmodum fecimus cs. 27s . Quare cum usum loquendi observet, qui vocibus seu terminis eas tribuit notiones, quibus res repraesentantur iis incommuni sermone in digitataec La 39 Log. Pi notio nostra intellectus communi usui loquendi non contrariatur .
Enimvero nemo ignorat , saepissime intellectiis voeabulum sumi pro facultate cognoscendi omni, quocunque modo cognoscibile nobis repraesentemus, sive confuse, sive distincte: quo in significatu etiam sensum atque imaginationem, seu totam facultatis cognoscendi partem inseriorem sub eadem complectimur . Quare cum vocabulum intellectus communi loquendi usu nunc sumatur pro sola facultate cognoscibilia distincte r praesentandi in sensu strictiori; nunc pro omni facultate cognoscendi in sensu latiori: communis usus loquendi inconstans est. Quoniam Veronos vocabulo intellectus fixum tribuimus significatum , a quo ut recedatur nefas existimamus SI 3 Disc.praelim. ; notio nostra intellectus inconsta tiae loquendi contrariatur.
In notione igitur intellectus determinanda observavimus leges methodi. R recept enim vocabuli huius significatu non recedimus t g. I x Dise.tralim. ; idem tamen in eodemsgnificatu constaruer adhibemus fg. I 43 Disc. pr--. ὶ .
S. 317- . Cognitio aniversalis dicitur, quae constat notionibus universalibus.
Quaenam notiones situ uni ver tales, alibi dudum docuimus cs. σε in.
157쪽
De Intemau in genere S AElferentia cenitionis. I 3
S. 3I8. Quoniam notiones generum & specierum sunt universales css. 74 LM. I, so kade propositionibus universalibus respondentes notiones I. sao Log. non adeam minus universales esse intelliguntur ι Notiones generum oe specierum atque refcran- proposiuionum universalium ad cognitionem universabem spectant. Q.
Ita in Elementis Geometriae traditur cognitio universalis . Etenim in iis non occurrunt nisi definitiones generum ac 'ecierum atque propositiones universales. Quicquid igitur in Elementis Geometriae occurrit 3 ad cognitionem magnitudinis universalem spectat. Imo disciplina in universum Omnes cogati lonem rerum univer1alem nobis offer t.
Cognitio singularis dicitur, quae universalis non est, aut, si mavis, quae Crem is constat notionibus individuorum . nus
Entis universalis& singularis differentia, quae hic supponitur, alibi jam a nobis ex- Vr ' plicata luit c s. xxs & seqq. OHOL I. aes ηιIio.
g. 32 4 Quoniam facta hominum atque naturae, quae actu contingunt vel olim cxenaeontigere, omnimode determinata cf. 216 Omol. , adeoque individua sunt aa eam Oolol. i factorum tam hominum, quam narurae acria contingentiam cois refcru
Facta hominum Sc naturae reeensentur in historia I illa quidem in histoeia simpli citer sic dicta , haec vero in historia naturali. Cognitionem adeo singularem historia a bis offert
s. 32 r. Cognitio piarticularis est, quae notionibus particularibus constat. Diti. Cognitis-tur autem Notio particularis, qua carepraesentantur, quae quibusdam in- η' p ' dividuis ad idem genus , vel eandem speciem referendis communia sunt. hqr ε
ndimus definitionem notionis particularis ad imitationem definitionis, quam de Um inmuniversali notione dedimus i s. 34 IV. . S. 322.
Quoniam igitur omni propositioni S. 2 o. sar LM. 2, adeoque & par- s taenaticulari, notio quaedam respondet; quae propositioni particulari respon- eum det notio, & ipia particularis intelligitur. Ad cognitionem itaque particu- ' larem propositiones particulares spectant.
Propositiones particulares nullum sibi locum vindicare videntur in disciplinis. Neque enim ad historiam referri possunt, quae singulares tradit propositiones ac noti es indi Madu rum: neque aci scienciam spectant, utpote quae universalis est. Quamobrem adhuc Olienindendum est , quemnam ulum habeat cognitio particulatis & ubi eadem tradenda .
Si notis μbjecti, stib qua praedicato in ei convenit, si cienter determinarὶ Proposi- nequit I propositιones particulares condendae sunt. Etenim si notio subjecti, sub tiοηer qua praedicatum ei convenit, sufficienter determinari nequit, cum posita determinatione subjecti ponatur quoque praedicatum sub eadem eidem tribuendum S. I 3I Ontol. ; ignoratur utique , quando nam individuo sub eoia, dato genere, vel dat a specie contento praedicatum tribui debeat, conse- dae. quenter individua ista sub notionς quadam universali, tanquam genere quodam Diqitigod by GOrale.
158쪽
t 44' Pars I. GR. III. Cap. II.
quodam accidentali, hoc est, ex determinationibus accidentalibus ad imi tationem generum ex determinationibus essentialibus constitutorum so malo, comprehendi nequeunt. Quamobrem fieri nequit, ut propositio universalis condatur cf. 2 2 Log . Quoniam itaque subjectum propositionis terminus communis est, species nempe vel genus, praedicatum vero non nisi sub quibusdam determinationibus accidentalibus definitioni generis, vel speciei super accedentibus convenit, quae cum ignorentur , non
constat, quamam sint illa individua, quibus simul sumtis praedicatum istud. tribui debeat.; propositio non nisi particularis condi potest S. a 3 LM. 3.
Exempla occurrunt in superioribus t g. I & seqq. . Observamus alios pluribus actibus iteratis facilitatem ideas reproducendi & reproductas recognoscendi sibi compar res alios paucioribus actibus iteratis ad id opus habere t g. 1129. Enimvero non obterva. mu, simul determinationes in subiecto praerequisitas, ut vel pluribus, vel paucioribus acti-hus repetitis istam faei litatem sibi comparet. Quamobrem fieri nequit, ut duo quas ge. nera hominum, aut, si mavis, duas quasi species eorundem constituamus , ex quorum notionibus deducatur sacilitas ideas reproducendi reproductasque recognoscendi vel pluribus, vel paucioribus actibus iterandis tanquam praedicatum , consequenter nec propositi nes duae universales ior mari poliunt, quae sint determinatae, de in quibus praedicatum unumquodque assignetur tuo sui, ecto, cui convenit. Quoniam itaque tantummodo constat, . esse quaedam hominum individua, quibus facilitas ideas reproducendi δε re productas recognoscendi paucioribus actibus iteratis comparatur; eite etiam quadam, quibus eadem pluribus actibus iteratis acquiritur; propositiones omnino condere non licet nisi has particula.
an .endi sibi compaνanι : dc quidam bomines plu=ibus atribus iteratis jacilitarem ideas νερ- -dινερο ι Lq. ne recognoscemii sibi eo arant. Iiae in eodem modo patet in exemplis centenis aliis, cum proposui ex indeterminatae multo frequentiores sint determinatis .
Pkopbsia Proposivionibus particularibus in coctri probabili tim locus est. Etenim sitionitin propositio particularis est, quaedam saltem determinationes nobis perspe- p r lam sunt , ob quas praedicatum subjecto tribuendum , non vero omnestqr- s. a 3 LQ. . V gr. novimus saltem subjectum ad hoc genus, vel hanc speciem referri debere, non autem perspectas habemus determinationcsaccidentales, quae determinationibus essentialibus, quibus genus vel spe- . , cies constituitur g. 20 Ontes. , superaccedere debent , ut praedicatum eidem tribui possit, vel, si quae etiam determinationes accidentales ad hoc requisitae adsint, non tamen omnes perspectar sint, cum alias propositio foret universalis S. et a Log. . Quare cum in propositionibus hypotheticis requisita ad vetitatem sint definitio atque conditio adjecta , seu definitio atque determinatio subicisti g. 584 Log. , qua nempe ejus status determinatur, in quo praedic uum ei tribui potest f. 228 LM. , propositio autem tantummodo probabilis sit, fi praedicatum subjecto tribuitur ob qilaedam requisita ad veritatem g. 78 Log. ; pros ositionum quoque particulai turn usus est n quit, nisi ubi probabilia admittuntur, adeoque in doctrina probabilium locus iisdem cit.
Quando itaque doctrina probabilium magis excoletur, prosositionum quoque particularium ulus magis eluce Icci.
159쪽
De tribus intellectus operationibus in specie.
I Rei sunt intellecisis operatisηeι c quas vuIgo mentis operatisnes Voca mus ), quibus circa cognoscibilia versumust, notio cum simplici apprehensione, iudicium oe discursus. Propositionem hanc jam demonstravinius in Logica S. set , quam demonstrationem ibidem vide.
Doctrina de operationibus intellectus ad Psychologiam spectat, in qua propria eius sedes est. Quoniam tamen in Logica docetur, quomodo operationibus mentis sit utendum ad veritatem investigandam & inventam ab aliis agnoscendam; quaedam de operationibus mentis erant praemittenda , ne deessent Principia. unde regulae logicae demonstrarentur . Atque ideo capite quodam integro de tribus mentis operationibus in genere ea propoluiis mus , quae in Psychologia tradenda fuerant . Quoniam tamen hic denuo Proponere non Iibet, quae ibidem legi possunt ue talia nunc potius persequemur, quae ibidem dicta non sunt, nisi quatenus quaedam repeti consultum videtur , quod ex anterioribus ulterior quaedam lux iisdem affundi possit.
s. 326. Si is eση thne ἰηtustisa acquiescimus 3 prima intellectus operatio ab ALtur, dum in ideis duorum vel plurium indipiduorum simiambis occurrentibus ad ea successive attentionem dirigimus, quae in iisdem eadem sunt. Dum enim attentionem nostram successive dirigimus ad ea, quae in ideis duorum vel plurium individuorum simul nobis occurrentibus eadem sunt ἰ magis no- i, is conscii sumus, quod jam in pluribus eadem percipiamus , quam quod percipiamus alia La 36&237 , atque adeo operatione intellectus ea a subjectis, quibus insunt, quasi separamus. Distincte igitur percipimus , quae ad genus vel speciem illarum rerum pertinent S. 38. 283 , consequenter genera & species nobis distiniste reptaesentamus cf. 24 . Quare cum generum &specierum repraesentatio sit notio cf. ρ , distinimi autem notio intellectus operatio sit S. 27s , eaque prima S. SILε. I si in cognitione intuitiva acquiescimus, prima mentis operatio absolvitur, dum in id eis duorum, vel plurium individuorum simul nobis occurrentibus ad ea successive attentionem dirigimus, quae in iisdem eadem sunt.
Hoc modo patet , quomodo nobis genera & species rerum in universali repraesentare debeamus. Q Lod alius non detur modus in cognitione intuitiva genera & species rerum reprae lentandi, ex eo intellig)tur, quod universalia, seu genera & species non existant m si in singularibus t I. 36Is. , & ad notionem entis in universali non pertineant nisi determinationes intrinsecae pluribus singularibus, seu individuis communes F.1 3o Omol. in . Ponamus e. gr. duas arbores , cerasum atque prunum , oculis nostris una obiici , it .ut utramque uno intuitu comprehendere valeamus. Quod si iam attentionem nostram ad solia utra usque arboris simul dirigimus; nobis conscii sumus, nos in utraque percipere solia, & magis quidem conscii sumus, quam quod alia vel in iisdem arboribus , vel e tra eas una percipiamus. Quod si iam porro attentionem nostram promovemus ad surculositi utraqtie arbore simul s eorundem eodem prorsus modo conscii nobis sumus . Et idem tenendum eli de ramis atque truncis. Hac ratione absque omni vocabulorum vel aliorum
160쪽
r 6 Pars I. GR. III. Cap. III.
fgnorum usu ea nobis distincte repraese luamus , quae arboribus communia sunt, atque a devinot onem huius generis ingrediuntur, quod arboris nomine indigitamus . Atque ita simul intelligitur, quid sit mente se rare ea, quae individuis communia sunt . Neque ero uti-
litate sua caret nosse, quomodo io gnitione intuitlva prima intellectus operatio sese exe-
rat, quoniam notionibus generum atque ipecierum elarit 1 affunditur , fi cognitio intui tiva cum symbolica conjungatur.
S. 32 PMbis, Si notionem generis, vel speciei ali jus nobis iam acquisivistisῆ prisa mem mem ris operatio circa istud genus, vel speciem istam Iost hac absorei ν, se in id is salia im unius individui ad ea succis arrentionem promoves, quae puribtis commania Hiive deprehensa Disse meministi. Quodsi enim notionem generis vel speciei alicu-σM U jus nobis jam acquisivimus L illud in universali nobis repraesunt are valemus AH.jisri s . 49 : & quia Operatione intellectus distincte idem repraesentatur g. eclitis 27s ) , quae ad notionem generis ac speciei spectant, tanquam sigillatim fueraat. enuntiabili ac S. 181 9, distinguere Valemus g. 382. Quam obtem cum notionem generis ac speciei tibi acquisiveris, dum in ideis duorum vel plurium individuorum ad ea succcssive attentionem direxisti, quae in ii sciem
eadem sunt I. 326ὼ : ubi in objecto aliquo ad genus istud , vel speciem
istam pertinente ea intueris, quae ad notionem generis vel speciei spectant Lactuum quoque mentis tibi conscius evadis, quibus ea a subjectis pluribus tanquam communia separasti cs. Io49. Quamobrem cum ea tanquam communia recognoscas cI. I73 ; genus posthac vel speciem tibi repraesentas , consequenter primam intellectus operationem, quae notio i S. 33 Log. , adeoque rei in universali repraesentatio est S. 9 , absolvis incognitione intuitiva . si in idea unius individui successive attentionem ad ea promoves Lquae pluribus communia a te deprehensa fuisse mc ministi a 26 .
Videmus adeo genera ac speciex nobis iam cognita facilius in cognitione intuitiva re praesentari posse, quam si nondum cognita suerint. Eadem vero est propositionis praesentia. utilitas, quae alterius. Inprimis invat intueri ideam rei ipfius, ubi notionem ejus Otinia clam alteri communicare tenemur: id quod non modo attentionem nostram ad ea, quae Ioquimur, contervat L verum etiam adiumentia est, ne quid oblivioni tradamus, quod a Inotionem rei distinctam requirebatur.
g. 318 Pinna In cognitione θmbosica prima mentis operatio absolvisur recensione vocabal 'mentis rum , vel allarum signorum, quibus ea indigitantur , quae notionem rei distino cratio Liam ingreditini ιν . Etenim in cognitione symbolica tantummodo verbis
i Uημ enuntiamur, quae in ideis continentur, vel aliis signis eadem repraesenta Aribesi mus, ideas Vero ipsas verbis aut signis aliis indigitatas non intuemur cru .a. 289 - Quare cum incognitione intuitiva prima mentis operatio absolvatur, si attentionem successive in idea rei ad ea dirigimus , quae notionem distinctam generis vel speciei ingrediuntur I. 3a6.327 , singula autem
haec enuntiabilia sint .a8i , adeoque vocabulis, vel signis aliis indigitari possint S. a So ; in cognitione symbolica prima mentis operat ita absolvi