장음표시 사용
121쪽
Experimentorum Ph1 Po-Mechanicorum
De casethodo facili , qua exigua inclusi i ferse portium uti so . vel so tibinarum aut majoria ponderis ,subvectuvis , in Exhausto Recipienti, poleos flat.
Olens sui praecedentia Examina ulterius prosequi , ut quousque
onjectura sive Hypothesis recens memorata obtineret dignosce rem, sed Recipientium procerorum satisque talium Ponderum, quae Ese perimentitatio desiderabat . . capacium inopia, conatus meos retard vit. In mentem tamen recolens , Experimenta nulla in Machina nostra
Peracta Spectatorum animis magis adblandi isse , & Aereae Spirae fidem gratiori lenocinio conciliasse quam quibus solida Corpora actu ab ea clata sarbitris oculis P conspicerentur. Recordans insuper Vas Aneum s in alius Experimenti usum, cui minus aptabatur a me conquisitum J in P nu meo reconditum, non praetcr.rem duxi, expromptum illud inde in Experimento facili usurpare, idque tu Advenarum culmonem, qui Acris Elaterem calculis suis nimis castigarunt. Vas ergo Actiacum , Cylindri ad instar sermatum, accepimus, cujus unum Orificium Laminae plano firmiter affixo exacte occludebatur, patente altero ; Vasis hujus altitudo q. pollices, Diameter etiam ad eandem mcnsuram, dempto uuius pollicis quadrante, pertingcbat. Cavato huic Cylindro Paxillum sive Syluria Ligneum adaptavimus , unius adinstar e rum priori Experimento descriptorum, hac tamen cum diu crsitate, ut de Via Tab brevius aliqv. n o fuerit, Labioque patulo instructum, ut stabilem inci Uiti, bituro Ponderi Basim subministraret. Tunc lentam moderateque capacem Vesicam , collum arcte constrictam ad picuam expansionem di-ilentam Pax illi ope in Cylindrum compressimus , ut figurae illius se ac 'commodaret. Deinde vero quantulum Pax illi supra Vasis orificium emineret indicula atramentaria subnotantes, Ponderaque Paxilla imp
, nentes s quod ne profundius in Vasis Cavitatem deprimeretur , a Labio fuit prohibitum J utrisque in Recipiens immissis, subinde non secus ac e pectabatur, comperimus, si iiinpulari tantum Pondere Paxillum sarcinas semus squod in laboris compendium,atque ac Fracturam Vitri praevitandam frequentita factitavimus J coinmuni licet semicentiasse eo squi 3 s. libris confiat J ab incliasi Acris Elatere evidenter sublevaretur. Quod ne supra fidem videatur, sequenti narrationi ex Adversariis meis erutae auia
Pondus a Vesica in Cylindro q. pollices lato subvectum,73. libras pen-
122쪽
Continuatio Prima asa pendebat, eousque tamen elatum, donec Paxillum Ligneum iudi/uhiis illud f quod. ejusdem Pax illi.alij tudini ab Aere ante compressionem ejus sustenti commonstrandae adnotabatur J prorsus denudasset ocutisque exposuisset quod ad s. exuctionem fiebat: ad 7 enim illud indietitam i aut potius, supra Cylindri oram eminebat. in Syphone scii Libella ubi Mercurius in aperto Aere circa F supra Vitreo indiculum superum stagnare solebat, ad demissionem infra indiculum secundum deprimebatur. Post immissum Aerem diu fuit ex suo Pondus manifestε sublidere coepit; subtracti*ero Vesica substituta in e iis locum Cylii Malem vel manica vel quopiam tali Pondus Paxillo re imposito, ad aq- Exuctionem , Mercurium ad infimum Siphonis indiculum dcpressum via dimus; nec ante 34. Exuctionem vel 31. adeo deplebatur Recipiens, usi Mercurii tum plus quam . infra indiculum infimum agentis, subsidui
tiam agere possit. Quis non credat Spectatorum mentes novitate rei perculsis, tam eri- guae Acris portiunculae Elatera , ciusque non tantum in Vesica imcon pressi , scd ncc impletioni illius suffcientis, utpote quae lenta adna dum fuerit, minimoque tactui cedens, tam decumana Pondera illi obli ' ctantia, tanta cum facilitate, sustollentem suspicientium. Nondum t mera ad .Triarios ventum est , extremas ergo Hypotheseos nosti ae vires in Recipientibus procerrimis periclitaturi, Pondera Plumbaea, instar c
seorum plana , & pro Recipientis capacitate lata, ut figurae hujus binetario coacervatini luperstrui, dissiciliusque disjungi, atque ab invicem de- labi possent, fundi & conflari procuravimus: his ergo singulatim congcstis , Sibique superimpositis , eo quod sit pera Recipientis. regio gracialescens alterum castigatioris latitudinis additavimus: tumque Recipien-ri s Siphone indaee J pcnitus exhausto, in quantum indiculi circinnique
adminiculo mensurare potuimus paxillum comperimuS eo usque evectum; ut & altius etiam clatum iri crederimus, si inclusus Aer conatui tanto mancipatus, per rimulam aliquam ad Vesicae collum factam, fuga: suae iter quaerere, quam tanti Ponderis elationem aggredi, quod aestim tione nostra ad ioo. libras 16. unciis sinsulas constantes , non pςrtinge bat : faciliorem autem provinciam non invenissem ad Experimentum ob requisitorum desectum iterandum & promovendum, cisi praememorata
Hypothcsis conjecturam mihi non improbabilem injecerit, Pondus mutito majus hac ratione elevabile,si Vesicam satis firmam Recipiensque sat procerum adhibuissemus. Satis Dominationi Tuae innotescit , quod si Vesica amplior in Vase AEneo, orificio satis patulo, includeretur, Pondus ingentius interni Aeris Elaterio subvehi posset. Non tamen praeter rem erit hoc comm
ne facere, quod & alicubi suum usum habeat; Quod Recipientium acci 'ratc deplendorum fabrica nec praelarga csse debet, nec praecipue quoad i
123쪽
et re Experimentorum physico- echanicorum
Crificium nimis lata , aliter enim tantae Atmosphaerae Pressioni obiicie tur , cui vix obsistendo fuerint ; Recipientia enim novi satis proporti natim quoad magnitudines crassa', imo ad sperationum periodos rei Serdurantia, ea tamen crisi diligenter evacuata, Orificia nimis patula inuras riinulasque ad fundum admittentia.
De Gramis iis inter i erem θ quam Preportione .
N excutarum Experimentorum uno, iamdudum Dominationi Tuae α, PH 1 innumerim , qu b. ipse , Bullae sigἰllatae in exhausto Recipienti libra-etae , adminiculo , comparandarum Aeris, Aquaeque Gravitatum satagensae sertuita Vitri si actura quominus Experimentum ad felicem exitum perducerem praepeditus fuerim. Visum tamen est denuo experiri, etsi autem semel atque iterum inccepturiens . f largo meo Recipienti pro munere donato , nec adhuc probo uno Lancium tenerarum in tam curioso Tentamine desideraturum capaci, in illius locum surrogatoJ des gnatam pro votis progressionem non feci , difficultas tamen ea quae inan:trumentis Experimentis requisitis comparandis obvenit . binis notulis subsequentibus inter Adversaria mea relatis ansam dedit., Bullulam in Recipienti librantes , post exhaustum Aeris plurimum Grani dimidium plus pendentem , quam Recipienti picno aditivoniamus et Sigillatam hanc Bullulam postea substractain , denuo Bilanci applicantes 68. Grana, cum unius dimidio pundentem comperimus, tum tenue ejus apiculum subtus aquam resecantes , calorem in sigillationem e iis adhibitum , inclusum in ea Aerem adeo rarefecisse sensumus, ut ias. Aquae Grana admisisset,si illa enim cum admissa Aqua 193. bcrana pondere suo aequavit. tum Aqua eam complentes , 379. Aquae Grana in totum continebat ; 8o7- enim Grana ponderabat, Undeli luci, Aquae de Aeris Pondus minus quam ira8. ad Iabre. In Recipienti Bullam cujus pars Hyalina 6Q. Grana pendcbat ponas mu deravimus, Aer adimplens in vacuo Z Grani partem reddidit. A qua complens 7 . : Grana dedit: adeo ut hoc Euerimento judice proportionatum Aquar ad Aeris pondus,ceu i ad 8 I. a constabit. Experimenta hisce Notulis memorata pauciora quidem fuerant, quam e quibus plenam satisfactionem exspectarcm et cum tamen nos in Methodum sibi vendicent, eamque forsan excogitata adhuc ulla in is ronderandi ratione alia accommodatiorem . ab extremis co
124쪽
mariis reprimere nos possint, quae miror equidem mcciolum cum Galilaeo Mathematicos in ignes non devitasse, quorum posterior , Aquam
non ultra circiter qoo. Aeris ponderositatein excedere arbitratur; Prior autem conjectura a veritate remotiore iozoo. pondeiosiorem h riolatur.
Cum vero inter res exoptatissimas juxta maximeque momentosas sit, Ponderis inter Aerem & Aquam proportionem pervestigare , e iis studio exardescens , ad Experimentum unum & alterum , alia tamen rasione iactu ri, memet accinxi. Etsi enim Experimentum nostrum prima ir'nte cum Doctissimi Suhotti illici, in Mechanicis Hydraulico-Pne malicis ejus haud ita pridem publicato, coincidere videatur ; hoc tamen inter illa intercedere discrimen Dominatio Tua facile persenti cet. Cum enim Industrius ille Author satis Experimento suo cons luille arbitraretur, si a diminuto Vitri Pondere poli exuctum ab eo A
rem prius intro estistim , ,eum Gravitatis non expertem fore commonstraret : Experimentum nostrum non eadem tantum munia in equitur,
I superaditata insuper circumstantiae mantista, veritatem liabstraciam hi terius confirmatura J sed & Proportionatam inter Aerem & Aquam Gr rita in exhibere conatur. Experimenta ipsa in Adversaria relata sic se diabent. Recipiens parvulum machinali operatione Acre depletum , in eoque statu aequilibratum , verso Epistonati Verticillo , readmittoque Aere 36. Grana plus quam prius ponderabat, utque operatio nostra minus sus pecta haberetur , Recipiens demio Machinae applicuimus, unde Aere exant lato , in alteram prioris Trutinae lancem imponebatur Vitrum, at que ita aequi ponderatum. Tum readmisio externo Aere, squi stridulo uo prius sono irruebatJ 36. aut plus, Grana ad Lancemin aequilibrium red cendam desiderata sunt.
Vitreo Recipiens minutius Epistomio instructum cepimus, cui post
Aeris cxhaustionem, ejusque aequi librationem externum Aera madmi tentes; Vasis Pondus, admissione ea, Grana adauctum sentiebamus. Facto hoc Recipiens exacte prius aequi ponderatum , e Lance substrax mus; vice autem altera Machinae applicantes, post exuctum denuo Ae rem Epistonatique Verticilli in Externi Aeris exelusionem versuram ct τam adhibuimus, ne qua caementi pars quae Machinae agglutinabatur, illi adhaereseat , eadem etiam cura ante penultimam eius Machinae a
Plicationem adhibita ; denuo tum reponderantes, vel 3 . vel ῖ6. f p tius vero prius 4 Gram . plus Pondere pendere quam cum in eadem Trutina pro aequit brassemus, adinventum est. Perdicto etiam hoc Epiaettomium Limpidae Pelvi immergentes, Aquam intromisimus, ut quotula Aquae portio in exhausti Aeris locum succederet, cina perire possimus,
Cum sisteretur Aquae impulso, denuo Epistomii Verticillo , ne elabe
125쪽
Π Experimentarum P fco- Mechanicoram
retur, reverso, in eadem Bilance ponderantes , b post Epistomitim , ne
quid Aquae externae ejus superfici ci adhaerescat, abstersum J Aquam
comperimus, nec ael limato Vase , Uncias q7. Drachmas 3. Grana 6.
pondere appendiise , quod per 33. divisum s illud enim Aeris Pondus ,
aequae, cum succedente hac Aqua, magnitudinis computavi J Quotiens . erat, exiguitate deducta , Grana 63o. in propositionem Ponderis, inter aequas Aeris N Aquae quantitates , . tempore illo quo hoc EXperimentum fiebat dimensas , quam circumstantiam ideo addo , quia Atmosphaera , Baroscopo quo tunc Mercurius ad 29. pollices cum stagnabat, admodum gravis visa est: quod me minus suspensuna tenuit proportionem hanc inter Aeris & Aquae ponderositatem non adeo magnam ac alias observassem extitisse , animadvertetatem. Nec tamen .suspicionem meam celabo eo quod inBlens hoc Experimentum agialiter exequi nequiret , Aeris pauxillulum per Epistomium irrupsis lepraeter illum numerosis Bullulis in admissa Aqua se prodeuntem , qui etsi in minutissimis particulis delitescens , ab oculis nostris se prius . abscondidisset particulae tamen hae in sui expansionem opportunitati
inservientes, ab Aqua se se extricarunt, numeroque congrcge , pluris . ingressui nonnihil obluctaretur. Qua etiam dissicultate , proportiones inter A quam & Aera in Eolipila calefacta metasurantes, Premitur di laborat. Furtiva vero Aeris illapsio, aute i missam Aquam inter sulpiciones reantum nostras numerari potest. 'Mirum Hrsan Dominationi Tuae videri potest me talia consuere Exa perimenta quae nullo conspirant, qualia forsan expectassies , eventorum ιcommercio. Haec autum ipsa discrepantia in eorum propinationem ione pellexit. Examina enim haec summa fide , nec minore cura persecta probabilitatem quandam eliciunt , quod sicut Anglicaui nostri Aeris . ad Aquam proportio ceu ca ad numerum quendam 6co. & Iroo. inter medium absque errore ullo aestimare possit , ita proportionem eam ubicunque incretur accuratam fixamque sere , non esse expectan- dum i etsi Viri aliquot Docti pro concesta etiamnum habuerint, quod sinter diu, haec Corpora proportionem semel saltem investigare suffc iis, ipse tamen non tantum delet inatam Aeris quantitatem , puta. Piniam , scu Sextarium , ii qualem Ponderositatem in diversis Regionibus, quidni & in ejusdem Regionis locis distantibus , sortiri facilis eredo; sed quod in Experimento excusorum XVII. observatum a me est. posteaque de ingentibus Atmosphaerici Ponderis inaequalitatibus .
tapiuscule animadversum, ibis me momentis inducant, quod Experimen eis duobus iisdem Instrumentis, uno & eodem loco, ac cadum cura e actis, Aeris tamen Pondera multo diversa reperiri fidem' habeam di quod
miratisnem Tuam sistere potest me in edito Experimento XXXVI Atmosphaerae inuita em Prae oculis habenti, facto,Acrrip quoad Aquam.
126쪽
Continuatio prima. lis inds qu1m in posterioribus hisce Tentaminibus ponderosam adinvenisse, De hac autem re spero C annuente Deo ) ulteriores disquisitio nes, iisdem in Vasibus exacturum, cum Baroscopi indicio . Atmosphae rae Grai itaem permagnam perexiguamque diversis temporibus com perero. Utinamque ctiam sinalibus Experiminibus , in Regionibus aliis, Curiosorum animi se se dederint. Nec mihi excidit non e , chola tantum Philosophos , sed di Moderniorum quamplures Aerem in Aere , .nec minus Aquam in Aqua Gravitare refragantes : sed de recepto hoc Dogmate alibi ' pronunciatus, horarum quae labuntur residuas di sensui meo disculpando non impendam , cum enim solidis argumentis sustultum, ab Experimentis recens memoratis, Dominatio dua disce re potest, ne insuper addam , cum improbata 4 me opinio super argumentis primario & generaliter fundata sit, quae Aquae in Aqua Gravi tationem sub validare satagunt, probationes eas minus cogentcs Dre,me alibi ostendisse ubi etiam 'PracticamAquae in Aqua ponderandae dilance ordinaria methodum inposuerim.
armorum duorum nec ab ue pondere ab invicem di- mellandisum a Pressurae sereae subduectione , db unctio M. et Niostris de Aere Experimentis pridem in Lucem emissis, D I minationem Tuam ni male memini P de conamine quodam ce
tiorem secerim ; quo Marmorum sibi invicem cohaerentium parium subtracto ab illis Aere disiunctioni incubuissem i etiamsi vero cohaesionem illam Pra surae Rereae relatam iri tunc existimaverim, eo tamen temporis necessariis omnibus in tam dissicilis Experimenti sese
127쪽
Ias Experimentorum Phi Po- Mechanicorumceptionem , miniis instructus , in opportunitatem commodiorem in choatum opus distuli , cum ut coep. um illic opus prosequerer . tuna ut circumstantias aliquas minus practicas additarem : nec ingrata erit, uti spero. , successus propinatio , utpote quae non dicis cauta. obtruderetur , sed rebus gestis nos serio crudiret.; unde inferre possimus hoc de Marmoribus . cohaerentibus Experimentum quo non tantum Plenistae Aristotelici nupere triumpharunt , sed quod etiam Recentioribus nonnullis Hypotheseos nostra Hyperaspistis crucem fixit , non modo cum doctrina nostra probe congruere , sed & etiam. superfirmitativum fore; non obstante quod a. Scriptore pendocto ni Perrime proderetur , e casu prima stonte Experimento nostro assinii
supposito ' Cujus in . Hypothesim nostram objectioni urbane quidem sed fidenter iactae P efflagitante se opportuno loco responsionem subjicie
Plana duo & rotunda Marmora diametro singulum pollicari , cur dodrante pollicis cepimus, quibus olei paululum in Acris excluso nem interponentes, eorum infero ab assixo unco unius librae Pondus ad cohaesionem superandam quam olei tenacitas ac imperfecta Aeris. e Recipienti exhaustio dare pollet appendimus.: tum in Recipitortis. Cavo ab Baculum transversum Horizontaliter locatum ea suspendentcS, impletam ac mox cxercitandam Machinam tam valide agitaviamus , ut minas ab . operatione quassabilem coneluserint Exercitato
Tum Aerem exhaurire coepturientes ia Marmora tam diu adlueta tantia conspeximus, ut eorum separationum pene de i ponderemus re ad decimam sextam autem exuctionem , adque Epistomii versuram.
quae Aeri e Recipienti in Anti iam iter praebuit θ cessante prose
Machisiae concussione , se te sejungerentur Marmora , pressione Aeris pridem agglutinante viduata. Notabilior autem fuit eventus, non ob id modo quod.Horizonti parallela suspentabantur , sed quod tam firmiter tibi adhaesiitaverint cum primo tu Recipiens immitterentur ; uta divulsionem Corum attentantes , operationi Miliacae in Aeris exuctionem insudandum praesagi vimus , priusquam ab invicem distraherentur. Quam quidem conjecturam minus miretur Dominatio. Tua si 8o. pluriumque librarum pondus Marmori insero ali xum,cum superiore socio firmae cohaesionis vi simul subducibile infiiper affirma ,
Probe vero observandum Experimentum hoc non hac tantum vi- .ce succeitae : quandoque enim cum ante tam firmam ad invicem icompres ' D 7.r M. M. inopist smino, si is idi, Eda. -- in με θ adH A
128쪽
t Continualio Prima. III compressionem immitteretur, aut exuctione octava aut citius fiebat Disji incito ; nobisque etiam observationem adblandimus, quod cum semisi in tantum inseriori Marmori suspendissemus, majori Recipi viatis exhaustione in eorum separationem opus.cst et,quam cum libra integra appenderetur.
Huc usque Instrumentis quae ad manus, erant progressis, in peritum Artificem incidens , talem Aiis laminam loco' altero desideratam in superis Recipientium ad sum Dum patcntium orificiis operia culandis inservituram qualem in praecedaneis Experimentis mem ravi, iarmari direxeram. Cujus artificii commento , Experimentuminoitrum ulterius proveximus , ut sequenti ratione constaro po- Marmorum insero paucarum Unciarum pondus P praecisum enim numerum non recordor , affiximus ; Recipientique operculato cum anclusis Marmoribus Antile , ut prius caementato fili ope quoad unum cxtremum Verticilli hujus fiando , alterum vcro Marmori supero' alligatum, q*od etiam uncum ad A neo operculum pertinentem transiit, hujus inquam fili ope, Clavisque circumversura, superius Marmor cum
penso Pondere, una cum inseriore etiam arcte cohaerente subveximus; qua ratione Marmorum adliarsitationis securi, Aerem ea agglutinantem o Vacuare ccepimusquo parumper exucto , prope diem Marmora dissilierunt; rem autem ita ordinavimus ut inferius paulo tantum subterlabi permisium Machinam qua inclinando, qua agitando, in pristi in super- Incumbentiam, cohaerentiamque restituere potuissemus ; tumque rapide. Aerem immittentes , ut Spira sua arctius ea comprimeret, tantum Artisi nostrae fructum percepimus, ut ad praedictat Clavis Cylindricae versuran Marmor superum non socium tantum suum , cum annexo Pondere suble
varet, sed . & operosiori Aeris exhaustioni ad Marmora disjungenda, hi, s- - ispiti cun bςrς-; quam in priori operatione re- , Utque obiectiones Scrupulo': anteverterem, quos a praejudicatis suggerendos pravid illam : Examen ulterius persecutus sum ; disjuncta scili-cet Marmora Recipienti exhausto ante linmissum Aerem recoalescere ut praus adcuravimus, exiguo autem Aeris, summeque expanso, quod inii ecipiente permanserat, Spiram compressioni eorum minus valentulami Ortito ,ad.Clavis versuram superam facile , absque adhaerestente altero, e CVare potuimus et quapropter Marmora iterum readjungentes, externumque Acrem reintrare permittentes , tam arcte ea constricta & quasi glutinata comperimus, ut nec ipse ego pro virili innixus, nec succ
alter nugis lacertose adlaborans, distrahere ac dillutinare potis,
129쪽
i Ia Experimentorum Pssit Meshamiorum Continastis Prima. Cede iam veniam, Mi Domine, plura Experimenta iis quibus iam te excepi apponere, statuenti, si ii Proposito resiliens,in numeri huius in inquagenarii diastemate respirarem. Quod eo magis faciendum est,quoniam Quartana quaedam intemperies diu neglecta;
. radices agere inccepturiens, adeo me tuquietat, ut properanti calamo moras injecturam extimescerem Quae tempestivas relaxati nis meae, una cum importuna Dominationis Tuae interpellatione, laesaque patientia conjuncta in tempestatcm utrisque nostrum commodiorem, addititias Diatribas remittere necessitabunt
130쪽
Unoquoque novorum hujus Voluminis Ex P ERI
DEMercurio ad insignem althudianem in aperto Tubo a pauxilli a ris Memsi Elatere evecto. Pasa. Ini deseribitur ahitudo ad quam Memmrim ascendis p 3 Ejus ad primam ex monem subitus ascensus,cum vibrationibus ejus anu quam subsidat: Qua sit ejus alii tudinis proportio ad singulaι Exaditones, ct quam habuerit Altitudinem Mercuriim im
rra Barometrum tempore tentaminum hin
im E perimenti, p,2.3. . fuerise eris inclusi quantitas , ct quomodo hoc perimemo uti possimus adversus eos qui in Torris triani Experimenti explicatione recurrunt ad Funiculum seu ad Fus un
Commons1 ans quod plurimum Aeris ime si nihilo altim Mercurium in aperto Tiso suble ris quam Atmo fhaera gradι-tas in Ramosopo potis sit. 6Argumentum quo inducebatur e titiar ad vina dum quod res ita se haberet Experimenti fuecessiti, ch observatio intentis roboris Elaterii eris , quando Mercurium altius evehere non poterat. T. 8 Experimentum , III. .
Indicans inclusi Aeris Elaterem Mer , ετ α ad QMasperi altitudino in TuisValde inaequalibus elevare posse. S., De subductione quam fieri convenit os debiliorum A ris Elaterem dura eva ditur in lyatium amplioris C lindri Mercurii e Vi ct de ratio ne cur hoc styracedens Experimentum in e qua non fueris explorature ,ut σ enarratio adve
iiiii Elaterii, Aeri per ealare vera diti. 9 Io, Experimentum Iv- De novo Fonte Hadrant reum: Davi Aero istam res elassica oriundo. ut Varia ad id direLliones tr. I a. Quinamyosint eius esse usus , tum in flamato- reumaticis , tum ad ostendendum quibus gradibur Are v sua et Ircam recuperet,aut a Ieciatis ad inveniendum quodnam linea genus Aquas lieni in e ererax facto δε rebat. in II o Experimentum v.
De expedio migra plana diserinae enuratione, Almo'haeriti ponderis vi. I ,
Experimentum ' VI. Confirmans Vis, earum- lanciuarum ira praecedenti Experimento memoratarum