장음표시 사용
51쪽
IN COPIAM ERAS. tiam errare cu excusatione possem, id nune aetate praecipitata commutem ac retexam Non faciam. Cicero epistolarum familiariulibro undecimo.
SENTENTIARUM COPIA. LIBER SECUNDUS. SENTENTIARvΜ copia est,cu oratio am-
Tractationem locorum communia virtutum ac Vitiorum X. Locos communes XI. Exempla NI T. I Tractationem exemplorum N III. Exempla fabulosa XIIII. Expolitionem x V. Apologos . XVI. Somnia XVII. Fictas narrationes X v IIT.-Multiplicatio iem partium rhetoricarum NIX.
52쪽
cTotius in partes, , . Distributio est vel
cGeneris in species. Τotius in partes, ut Totus monstru est,' Pilosae genete,dentes putridi, foedi oculi, supercilia, frons, vultus denique totus barbarus est.
Generis in species,Vt Luxuria cum omni aetati turpis,tum senectuti turpissima est. Oecasiones Causae
XI. Enumeratio, cumς Achaenumerantur rei IEuentus Praecedentia G nsequentia.
III. Hypotyposis consistit - Personarum descriptione e Locorum
Collationibus Similitudinibus Hypotyposis Dissimilitudulibus rerum consi- Imaginibus 4 Metaphoris
Epithetis Gentiu formis & moribus. Fabulosis descriptionibus.
53쪽
Horum exepta passim multa habes, In pH-mo Livii, ubi Albae excidium describitur. Apud Fabium lib. 8. cap. 3. de Enargia.
narum quae depinguntur a AEtate Educatione
Disciplina Studiis Habitu corporis .
ExempIa sunt plurima , Apud Liuium li' bro primo Decadis tertiae depingitur Annibal. Et libro nono Deeadis quartae M. Portius Cato .apud Salustium Catilina,& pleri que aui. . στοπογραφία exa, Hypotyp. locoru est duplex, τοποθέσιοι I cficta. Vera, ut apud Maronem Carthaginis N portus descriptis. Ficta,ut apud Ovidium domus Famae. Veris, Hyemis, Autu-Hypo posis tempo ni, Ainatis, Vindera comprehedit de- miae &e. item Qualia scriptiones tates teporum,Pacis, Belli Seditionu, Tur bationum&c.
54쪽
a II r. Egressio c xandi, c gratia
adhiberi soleto Ornandi, Praepa- C
Descriptione locorum de Apolog.
Locis comunibus, cum di- cimus in luxuriam, auarbtiam &e. & contra, cum laudamus virtutes, conti nentiam &c. v. itheta sumuntur ab omnibus sortunae
commodis. Animo, Corpore, Bonis externis, Genere,
opibus, Forma, Viri b', Patria, Actu, elu.'
CRerum VI.Circustantiae sunt duplices, ut cPersonarum. Rerum, ut causa, LQcus, Occasio, Instrumentum, Tempus, Modus &e. Personaru,ut Natio, Patria, sexus, AElas. Educatio, Disciplina, Habitus corporis, For- tuna, ditio, A mai natura, Studiu, Anteacta, Comotio, Consilium, Nomen. Incremento
55쪽
16 1N eo PIAM ERAS.Incremento, ut Cicero in Verrem, Facinus est vinciri ciuem Romanum, scelus verberari, prope parricidium necari,quid dicam in crucem tolleres Comparatione , quae fit fictione & exepli collatione. Ratiocinatione, ut Tu istis faucibus, istis lateribus, ista gladiatoria totius corporis firmitate, tantum vini exhauseras &c. Congerie, Verborum scilicet & Sententiaru, o Correctione, Cicero in Verrem: Non enim furem, sed ereptore: non adulterum, sed expugnatorem pudicitiae in vestrum iudicium adduximus.
Exempla sunt logiora qubri quae hic possint
recenseri. I x. Probationes quas mentis, Tabulis, IuGraeci π sae appellat, reiurado, Testibus. VIII. Propositiones sumu-tur ex his, quae sunt Vulgaria, τιχνοι, quae ducu-tur a Praeiudiciis, Rumoribus , Tor- Nhendunt. τεκμηρια
56쪽
x. Tractatione Iocorum communium virtutum & vitiorti, quales sunt, Iustitia, Iniu- tia: Pax, Bellum: Luxuria,Continetia, Auaritia: Diuitiae, Paupertas: Voluptas, Leges, Amicitia, Pietas. XI. Locos comunes, seu argumenta quς ducutur a Finitione, Etymologia, dc ab his quae ad naturam definitionis pertinent: Genere,
Specie, Proprio, Disseretibus, Partitione, Diuisione, Exordio, Summa, Incremento, Inductione similium de dissimilium : Contrariis, pugnantibus, Consequetibus, Relativis, euentus: Comparatione quae sumitura Maiore, Minore & Pari, Iugatis, Fictione, Causae propriis: Exemplis, quae adhibentur aut ut Similia, Dissimilia, Contraria, aut ut
maiora, Minora, Paria. Huc pertimi Fabu- '
lae , Apologi, Prouerbia, Iudicia, Parabolae
Collationes &c. XII . Exempla, quorum vim quamaximam maxim ue variam comparare dc in promptu habere conuenit. x III. Tractatione exemplorum quae augetur Commendatione , quae sumitur vel a rei' vel ab authoris laude vel gentis, unde duci
tur exemplum . Exaggerationibus, atque Amplificationib', Parabola, Comparatione ubi
57쪽
IN COPIAM ERAS.Copiosissima autem expolitio costat septem partibus.
mata, Epiphonemata , Contentio, Demonstrativa. Collatione, qμae sit per Simile, Dissimile, Contrarium, Par, Maius, Minus. XIIII. Exempla fabulosa, quae eadem ratione & fusius & c5tractius exponi poterat, si res ac decor patietur. xv. Expolitio fit commutatione verborupronuntiationis & tractationis. Propositione Ratione Duplici sentetia Contrario
Exemplo Conclusione xv r. Apologi, qui eode modo dilatari aut verbo tium significari poterunt. xv II .ciomnia,quibus utimur aut in oste-tatione,ut est Luciani somnium aut pro Voris, aut hortandi deterrendive gratia. xv III. Fictae narrationes, quammaxime fieri potest, ad veri similitudinem compona tur oportet. Exordium Narratio 'Propositio Gonfirmatio
x et x. Multiplicatio partiua rhetoricarum, quae sunt,
58쪽
Exordium habet locos 8 Attentionem
Docilitatem. Narrmio crescit ἐπιδεικγέσι & Egressione, quae debet esse quasi finis Narrationis. Propositio dilatatur,si pro simplici, duplici utemur:si argumentis obiter interieci is Jc affectibus accensam profe
Labefactatione Prsparationem Asseueratione Excursionibus per amplifica-
Labefact alio fit duobus modis: Propositionibus quae sunt singularum pVtium collectiones seu c5clusiones : Cum ita proponimus, ut ipsa orationis figura fidem abrogemus aut conciliemus. firmatio constat probatisnibus,quae crescunt.
TABULARUM INERAS HIC OPIAM FINIS.
59쪽
Xtat de Copia Erasini commentae rius, cuius optarim utilitatem vuIgo tam perspectam esse , quam est titulus ubique notus . Quanquam enim opus in speciem minutum videatur, tamen si propius inspexeris,comperies vere esse quod audit, Copiae cornu . Nam cum figuras omnes locupletandae illustrand que orationis tradat & informet, non vulgarem eloquentiae thesaurum continet. Miseret me profecto iuuentutis nostrae , cum video optimis quibusque authoribus velut ordine motis,
in pretio esse, amari, teri, libellos quosdam φημερους, quorum alii simpliciter inepti, alii etiam perniciosi mi. Catullus seculi incomoda malos poetas Vocat: nos quanto iustius de nouitiis illis scriptis queri possumus Nullum est enim venenum praesentius malo libro. Quare oportuit iudicio optimos quosque libros laquam magistros studiorum omnium ac officiorum vitae deligere. Mihi vero nulli de hominum ingeniis melius mereri vi
60쪽
dentur, quam qui exercitationem dicedi adiuuant. Nam reliquae literae omnes, ubi non accesserit usus aliquis styli, cum mutae sunt, tum ad acuendum animi iudicium non mul tum conducunt. Suntque ad dicendi scribedique exercitationem, tanquam ex Vmbra in luce, ex puluere in arena proferendae. Porrocu hic libellus do opia mirifice conducat ad ea studioru parte, dignus est quem in deliciis habeas, summa cura euoluas atque ediscas. , Hoc .ego religiosius moneo quod intelligo quasdam pes eis hominum esse, qui ab humanarum artium strudio imperitam iuuentu tem dehortatur, digni sane in quos publicis legibus animaduertatur. Crcde mihi, opinione maior vis est harum artium , nec poenitebit in his discendis operam sumpsisse. Quare adhortor, ne quis patiatur hoc librorum genus importunitate cuiusquam sibi e manib'
extorqueri. Bonam operam nauauit adulescens, qui totum de Copia commcntarium in- hanc tabulam contulit & oculis subiecit ut memoriam adulescentium aestiuaret. Valete.