Nicolai Vptoni De studio militari, libri quatuor. Iohan. de Bado Aureo, Tractatus de armis. Henrici Spelmanni Aspilogia

411쪽

De Ciridi.

V Iridis color Theodosianis clypeis frequentior quam nostriso apud omnes spei est ; quod virenti-

tburam e- bus iam astris mestem fructumque cXpectamus.

quia tum praecipue Vigent & florent herbae, arbores'; cum vireant, ut Virgilius 3

lib. . ita de Et sexto,

Jam senior sed cruda Deo viridisq; senectus. Leus denique per hunc amorem, laetum L gaudium intelligit.

De purpura.

SI de primatu inter colores sit quaestio, palma purpurae reserenda est : tot aetatum gentiumque consensia non solum pretiosissima, sed, ut Statius cecinit, regni insigne. Principum enim proprie est, summae nobilitatis, honoris, magistratus indicium. Ideo Romae, senatorias L equestres togas, distinxiste patriciorum puerorum quos etiam Verecundiae admonebat praetextas, & pro ipso interdum magistratu, & ipio imperio poni, ut Martiat. Purpura te foelix, te colit omnis honos. Clodius Albinus joco nutricis, accepit etiam Porphyrii nomen, ex eo, inquit Julius Capitolinus, quod in fascia matris DurDurea lio aretur. Hoc enim unum Gat inter alia multa signa imperii futuri. Vitus pa. 1 7. l. v. Antiquis tamen herat dis excludi videtur, forte quod color sub medius, a caeruleo crassiori vel male temperato, parum discreparet; quam etiam ob causam pro caeruleo

aliquando sumitur,ut Virgilio

412쪽

In mare purpureum violentior influit amnis. In Imperiorum notitia color frequens ut olim Graecis,

Phrygibusque, hinc Oenone Paridi, Dum moror, in siummasust mihi purpura prora.

Pertimui: cultus non erat ille tuus.

Et Nicet scutum auro fulgebat L purpura. Sed in Angliacis clypeis &hic, & sequentes rarissime cernuntur.

De anarantio oe sanguineo.

A Narantium & sanguineum Vix recipio. Licet prio rem Leus venerabilem Vocat, alterumque laudat, quod in indumentis principis Walliae, & equitum balnei reperiatur. Alciatum si placeato audi de coloribuS.Colores, aliis satis antique) placuit per planetas edi Cere, aliis per gemmas. Haec cum alia aliis arrident) non hinc abdico. Sed qui menses, flores, dies ia ejus in odi introducunt, puerilia plane nectunt. Colorum cohaerentiam cum planetis D gemmis videas in sequenti tabula, characteres etiam planetis & coloribus respondentes.

Lapides.

Amethsus.

Alii

Argentum. Argent. e Luna. Ruber. Gentis. in Mars. Caeruleus.

Niger. Sabies. 3, Saturnus.

Viridis.

ci Caput draconis. Sanguine . Sanguis. v Cauda draconis.

Vi tur Brito Armoricanus, enuntiationem per planetas . 1 5 se. Phil p. Iib. i I p. 366. ubi ait 2 de Aquitit in infigianthus Imp. Tota superfites cujus nitet aurea Glis Emula, quae jamiplus

habere.

413쪽

Alii aliter haec colligunt, nos nostrates sequimur. Smιs quidem cuique color est, Saturuo candidus, yoti clarus, Murti igneus, Lucifero ' gaudens, ve spero splendens, Mer curio radians, Luos blandus, Sola cum oritur ardens me. Saepenumero pelles quaedam, quibus alias ad honorem& insignia, induebantur proceres, colorem clypeis sub ministrant armelino ruui, & Zebellinorum. Apud Tartaturos adeo pretio' sunt, inquit Paulus Venetus, vi quando que mix pro duobus millibus D antiorum pelles pro unica tuni cis sis ciant. Sed tum at melinam, tum Zebellinam molia litiem I delitias aiunt significare, Armeli numque quem murem album vocat Aristoteles, quidam Scytalam munditiem v illustrem nobilitatem Alciatus ;Dolitius ct mollitiem mus creditur albus Areuere : at ratio non sat aperta mihi es. An quod ei natura salax multa libido eys, Ornat Romanas, an quia pede nurus. Sarmaticum murem vocitant plerique aeibellum, Et celebri uaol est unguine muscus Arabs. Pellicea autem indumenta, quae ab humeris Electores Imperii gestare solent, Clemangius L alii plumalia vocans. Plumarii tamen proprie di Cuntur, qui vestimenta ex plamis avium conficiunt. Prudentius in Harmati genia, Hunc tideas lascivas pr epete cursu

Venantem tunicas , avium quoque mersicolorum Induvient a novis texentem plumea telis.

De clupeo rebellino argento se .

ZAbellorum pelles nigrae sunt: at probatiores se

cundumJovium tenui canitie distinctae,quas ideo argentosas voco sive argyritas.

Dicuntur reor) a Jornando in Gothic. ca. 3. Saphirinae pelles, vide Glosi . nostrum.

414쪽

De partibus scuti.

SCuti partes sunt, centri locus, anguli, latera, regiones. Centri locus, uti & umbonis est qui centrum possidet, umbilicus etiam dictus quem c. notat. Haec Graecorum clypeis praecipua sedes fuit insignium; ideoque umbonem ipsam dit . - , , id est, insignium sedem dixe

chum Sic apud Homerum Gorgonis sedes in Agamemnonis clypeo. Anguli seu cornua sunt superiores duo, inferiorum Unus. Supcriorum d. dextrum Ostendit, e . sinistrum: f. infimum, quem etiam pedem, calcem, Conum, per i gae simque scuti cum vicinior terrae sit vocitemus. Laterum, g. dextrum depingit, h. sinistrum. Regiones tres sunt, superior, media, inferior. Hae ex tripartita scuti longitudine perspicuae fiunt. Superiorem cephalicam voco, quod cephali locus sit, etiam honorariam, quod honoris ; Mediam, centricam ; Infimam, pCrigaei. Quas alii scuti partes sive angulos constituunt cum ex dissectis scuti areis oriantur inter sectiones nos rejici-

De scutorum areis. A Re est scuti superficies symbola suscipiens. AIquor

ia spatium dicta : vulgo campus, Erasino solum,

Arena.

Arearum aliae simplices sunt, aliae compositae. Simplices,

415쪽

plices, uno tantum colore inducuntur, quas ideo monochromatas vocob ut albedine. Compositor, pluribus: vel dividuntur, vel coloribus interpunctis discriminantur.

De arearum divissonibus, quas flectiones

partitioneΙ vocant. Hodiernas scutorum divisiones, Theodosianum se

culum non novit. Credam ne Caroli Magni: dubitem an subsequens. Parcius apud Anglos, aetate Henrici secundi ; frequentes sub Edwardo tertio rege. Vetustiorum principum clypeos, areis cernos inplicibus Et naturam ars sequi videtur; ut disiecto prius sit integrum, umbrae corpus. Sectiones enim umbrae sunt, tramites symbolorum stationariorum. Dividi

autem dicuntur areae, cum linea una, aut plures Per Centrum scuti ad oras porrecta, colorem alium ab alio secernit.

Arearum divisarum tria sunt genera, Plure si ve dichotomar, mixtae, sub alternae. Postularet igitur forte methodus de his primo dixi sie. Sed cum neces lario nobis incumbit ut ab areis sit inchoandum, arearum etiam partes Scaccidentia demonstrasse justum fuerit, normales ipsorum lineas depingentes. Sectio pura, singulari linea scutum aequaliter dividit, sed tripliciter, Erecte, transverse, oblique. Sectionem erectam palarem vocant a si in ilitudine. Et utrique lateri integra, interdum indunt arma conJunctionem, & conjugium signi sicaturi: dextra viro, sinistrasseminae tribuentes. Inter omnes Theodosianas gestationes, sola reperitur: hoc est: Thebaeorum clypeo in occidente : ubi mutuum auxilium, L Romani imperii conjunctionem, etsi ob duos imperantes scissum, videatur innuere voluit Panci rolus. Sectionem transversam, quod balthei loco cernitur, ballicam dicas. Galli per fesse, sicuti latera ad angulos rectos secat. Sectionem

416쪽

Sectionem obliquam diagonalem dicimus, quod ab altero superiorum angulorum ad oppositum anguli dimittitur. Galli partitionem per bend vocant, L fit vel a dextris, vel asinistris.

Desessionibus mixtis. SEctio mixta e duabus vel pluribus puris sectionibus

commixtis assurgit. Haec autem ex dimidiatis, illa ex integris. Ex dimidiatis fiunt sectiones imperfectae: utpote quae clypeum inaequaliter dividunt. Ex inferioribus medietatibus obliquarum, fit sectio fastigiata : quibusdam instar tigni, Gallis parti par

A superioribus obliquarum medietatibus portio scutrdescribitur, quam a situ, angulum vel triquetrum Cephali cum dicamus. Sed inter sectiones vix dum pervenit.

417쪽

De areis trifidas.

EX obliquarum & erectae medietatibus, areae trifidae producuntur, quarum duo sunt genera alterum scuti caput dividens, quod ideo biceps, alterum pedem, quod igitur bipe. Vocitemus. Sed haec Anglis parum cognita inter angulo S ponunt. Sectio trifida biceps sit,' ex inferioribus medietatibus obliquarum, L saperiori e recita : portionesque scuti constituit, quas alii angulum Cephalicum deXtrum, cephali cum sinistrum, Sebasis vocant ; nos hunc sipparum, sup parum, suggestum. Hunc xt illum I tertium re ostendit. Lcighus ait Belgas lingulis portionibus diversum symbolum edere, quod ipsi vidimus. Sectio rrifida bipes, eX contrariis medietatibus assurgit ut in exemplo. Quidam angulos basis vocant dextrum& sinistrum, v ΩΘ notatos . Addunt aliud trifidae genus, quod a forma turbinaceum dicimus. Fit autem amis La ex utro due superiori angulo in ipsum cuspidem linea recta : ut in exemplo. Sed majoribus nostris proculdubio . incognitum: nam si ut illi) triangularibus uterentvrscutis, quis esset huic sectioni locus λOccurrit haec divisio apud transmarinos, inverso ordine e singulisque portionibus colores singulos inducunt. Sic in Hollatia, Me instorpiorum familia. Et est pars media quasi Pyramis aut trabo inversus.

418쪽

De mixtis purarum sessionrem integris lineis.

E Mixtis purarum sectionum lineis integris, Centroq;

coeuntibus, areae fiunt, quadrifidae decusiatae, coniferae. Theodosianis clypeis Certe non incognitae. Sed orbis distinctiones Romani Imperii magnitudinem, potentiam, firmitatem Cres clypeis nostris parum convenientes in significaturae. Colores etiam alios ab aliis plerumque non distinguunt, quod in nostris nunquam CeI

nitur.

De areis quadrifidis, vel quaternariis.

SEctio quadrifida : erecta & transversa lineis, aream

tanquam in quadras disponit: significatione a Crucissimilitudine, deducta. Junius Quadrias tesseras hujusmodi vocat. Et Curopalata ibidem a latino pag. 24. In more est haereditaria matris insignia per quartas istas immiscere, quod apud Anglos factum non comperi, antequam Edwardus tertius Franciae clypeum sic cum Anglico iterasset. Priores enim de materno clypeo in suum quid conjicere usi sunt. Et hoc quidem non solum ad maternam memoriam, sed ad familiarum etiam discrimen, plurimum effecit. Videtur tamen Barcinoniae D Aragoniae arma de quibus superius diximus) quadrifariam fuisse composita Annum Circiter Domini II 37. . Et Tilletus refert Antiochenum principem ut gratum se praestaret S. Ludovico Franciae regi qui obiit anno p4,3 Q, 127O.) ob acceptum beneficium clypeum regium sic cum suo alternasse. Area decussata ex obliquis conflatur, scutum in triangulos dispertiens. Quarti Theodosiani inter auxilia Palatina, alterius magistri militum praesentalis in oriente caeruleum clypeum lineis nigris decu statum gestant, quo imperium, etsi ex facie divisum, unum tame intelligi vult Pan cir olus. Et haec sola est decussatio in omni Notitia per tota

aream extensa caeteris umbone tantum contentis. Sed

M egregie

419쪽

Osili. in est. egregie extat haec sectio & plane heraldice in numis Em poritum, ubi superior triquetra Siciliae insigne habet, hoe est tria femora. inferior pisces duos erectos : utraque cymatii s. Coniserata silve conconata area, ex omnibus puris sectionibus commixtis, universarum pandochium eis citur,& omnisormis dicatur. Cruci Constantino ostens, uti reserunt non dissimilem, D ex linearum dispositione cru cena intelligunt latera X. intersectam, ut sic Christum iaca passum significarent, cujus nominis Graece s cripti pri

ma est litera X. Plerianque autem superiorCm Partem Crediae lineae in litteram P. flectebant, ut apertius .eὸν CX-primerent, ita ut X P. D in . innCcterentur. Et hinc error vulgaris, qui Graecarum literarum nescius, has tanquam latinas D Anglicanas usurpat, Christi nomen hoc modo scribens Xps. X pi. Xpm. Symbolum habes in Brata Ceatorum juniorum clypeo in Oriente. Conos hos Galliginovs Vocant, credo quod in scuti gremio illis giron b

De sectionibus subalternis.

SEctiones subalternae ex prioribus sunt subdivisis,

linea aliqua in centro permanente. Nulla harum in omni Theodosiana aspilogia, ni coniferam placeat excepisse. Uni cuiusque exemplum, aCcipe. Pularn,

420쪽

Palaris, seu columellaris.

CLypeus palaria sex partium aureus & ruber Aragoniae regum. Gallis partie par pale, vel clypeus hexastylus Solis D Martis. Sic tetrastylus, quod Verbum apud Junium habetur in versione Curopolatae de ODficiis Constantini, ubi vestibulum aulae Constantinop. ita vocatur, quod quatuor Columnis nititur, pag. 2Φ.

V Ehit more se , repagulorum, eX auro & Cyaneo. Gallis ia Anglis barro.

Obliquae, me diagonales.

A ea diagonalis senaria, argentea, I rubra. GaI

lis ben 6, ac si fasciatim dicerent. Radios iolares videtur exprimere, haec orientales, illa occiduos. Sed coire interdum videntur hae sectiones tertiam geniturae, ut in exemplo. Vid. Paradin. p. 8 2.

Ehit aurum & rubrum more senarii fastigii.

Coniseris areis vix unquam conos omnes, sed fugatis aliis, reliquos sub dividunt. In hoc clypeo qui

aureus D niger est) duodecimus numeratur. Sub- alternae etiam sectiones, subdividuntur, trajecta pura aliqua centrali linea. Hinc exurgunt quae a coelorum transpositione, transpositae, inversae, transmutatae nominantur, ut in sequentibus. M a Aurum