Pyretologia: seu exercitationes de morbis universalibus acutis ...

241쪽

δ ηδ cam fumores esse Petris causam mediat n)m Mari buines h mises fesris i drex Sed γotius quid, Mores agitans s fermestans, in miamate existens, quρ ane aliario, Natura sese torrigit '' Ut vero Hypothesis nostra de vi Cor . tieis Alexi pharmacst niagis illustretur pauca in genere 'de Natiata, Subjecto, & variis disserentiis Venenorum, atque Ant, dotorum quantum rei natura patitur)praelibare necessarium duco, sequatenus ad naturam & causes cognoscendas, easque citrandas conducere videan

Venenum seu Toxicam op quid delet mn at D ris , atque vitae principio, sex Spiritilus animalibus inimicum, unde Ea ultas eorum Expani a penitus obruitur, Flamma vitalis nece stario extinguitur. Spiritus animales, tanquam iubjectum I rimarium & immediatum, a Veneno ab

fici constat Quia a minim1 quantitatu materiae peregrinae citissime assiciantur : quod innuit Jut Caesar Scaliger. Merc.

j ΣI8. s. 8. atque etiam Galenus gainto dei Simp. Medicam. cap. 19. & lib. 10. de δε- mine cap. xvi. hisce Verbis. Minima portiuncula Iethalium Venenorum, quae δεο- teria appellant, Z Ii in animalium corpora

ingressa fuerit, totum id momento temporis immutat, sibique mili assectione alterat. - L 2 Ecquis

242쪽

i 8 De. Cm t.Peruv. Exercitat. l. quis vero iegnem humorum massam a grano uno vel altero Pharmaci deleterii,cb quod evidenti quacunque qualitate piaeditum est, tam subito, & quasi momento tantas mutationes subire posse fa- μιηιηam cile credet Θ Quod autem a noxico exii, bito. ante aliquam sensibilem humorum

nom. alterationem, Principium Vitae petatur,

Animi deliquia frequenter recurrant, G nus Nervosum undiquRue vacillet, atta lque variis Damis dolorificis tentetur , Intestina torqueantur, Cerebrum deliret, o verti fine assiciatur, Oculi obtenebrem turi Cor trepidet, muliaque alia symptin

mala spirituuin animalium morbo assise letorum vehementiora accersantur observatu non indignum est. Fateor equidem nonnunquam venenatum hunc somitem

ex abusi a longo sex non Naturalium in massa sanguinis intus nasci, atque inibi

paratum cum Spiritibus perpetuo eom- misceri; Hoc tamen unice contendo eum nunquam nomen Toxici mereri, nec quidem Meneni speciem induere, donec Spiritus eoinquinentur, atque agitentur,& inde totum systema nervosum praememorata symptomata patiatur. Praeterea, a morsu Vipercle, vel Aere contagioso imspiratione hausto, ubi procul omni dubio, Spiritus, non massa humorum, primario assiciuntur; aeqHe certo ac cito totai corporis

243쪽

Cap. UlL Virtute ejus Febriiug. r 9

corporis compages Veneno Contamin

tur.

Quandoquidem autem tota seconomia S dsmκ-

sanguinis & humorum, horum spirituum regimini subjecta sit, & vitalis charactet in liustioribus a Spiritibus imprimatur, mirum non est, si ab hoc statu Spirituum

Venenato, atque Varia eorundem agitatione, illico suti solet) tota Machina idem virus participet, ac variis, iique dirissimis Symplomatis laboret, atque per Corporis Colatoria; pro genio Veneri vario, excretiones copiola & virulentae, nonnunquam Colatorii Sphacelationem minitantes, extemplo fiant ; Necnon a subactione virosi sermenti, per propriam Antidotum, vel expansionem Spirituum, excretiones sistantur, aut interea temporis, Lacte, Aqua Pusii, Oleo , alitisque ejusinodi liquoribus Lenientibus humo. rum excretorum acrimonia; plurimum mitigetur. Hoc pacto, a Veneno hausto modo is prae gradu I ita summe deleterio non jectium contigerit instantanea spirisum extinctio. subita Μors diger illico Febre mali moris detinetur, varie sese jactitat, immaniter sitit,Lingua foeda atque arida evadit, Algore, Horrore, Tremore, atque Calore, alternis laborat prout se. Spiritus plus minui Veneκo perciti sese expandi re

244쪽

incceperint aut tentaveri ) Pusi fit celer, Debilis, Dordinatus; variis dolorisus horrendis-Patiens hine in- 'de corripitur, catis ubiq se rubedine suffunditur, vel Eacesiahematio Macesis purpureis, i auii Z Iceratust sparsim stellatur. Accedunt mictus Si im is, atque; seria, castharidibus devoratis; Ubi Natura, pro genio Veneni peculiari,

humores Venenatos per deturbare

am torminosem, i aut 'seMeria ' simulantibus, ubi venenatus somm genium Emeticum Cathaxmam aut uimnique sariens, humores 'insectos :& colliquatokpexi ventriculi dr Ititestinorum glandulas enormiter protrudita veia nenum chi- fuerit.

glandulas salivales peculiari modo aendit , i su suffocatione molassa iitque Pt lismo AEgrues h taedio Tollit.

morbosae humorum excretiones: eo hue tantunai detrahi i donee P exrainis vel

Antidoto proseii , vel a spirituum expanasione subigat . Atqui, hoc Dicto, ' massa humorum sponte quieta ala . in statuni naturalem & sanum ultr5 redit. l

245쪽

Cap. VII. Virtute ejus Febripi s r

Quid autem sit hoc Venenum, tam subito Principium vitae adoritur: idtraniasque mutationes in tota Machina ei- polis inificit; vel in quo pr tertim GutS aruleutra

consistat, narratu haud ita facile est; neque quisque id jure merito a nobis exigere potest : Q na,sicut Spiritus quos immediate assicit, tensus nostros plane fugit, & aposteriori duntaxat intelligi potest. Ulut enim vehiculum hujus virulentiae, nempuCicuta, Antimoxis , Mercarias , Arsenicum, Cantharides, vel quod oque sit, sensui pateat, quippe quid quantitativum, & palpabile, bis, vel illis manifestis qualitati- .hri S praedii qm, virulentia tamen ipsa, 4n quo consistat,mnon ita liquido apparet; neque, ut, plurimum, a quavis qualitatu evidenti, Caliditate, sic. Erigiditate. Siccitate, Acrimonia, &c. dependet, Noln-

deque in Oasie Inestabilium, quippe ensis

non perceptibilium, utit Sama, Spiritus animales, aliaque id genus collocanda est t Satius enim est Phisosophuni sana mente quaedam ignorare, quam insane nugari &delirare. . ad bd autem Virulentia V 98lla Toxicoru 1, 1 ens libus eorum bus deduci nec possit nec debeat, Cerurn ti, Ua- potius a peculiari spirituum animalium' si is abrica, cui virulentia insensissima est, exinde constat; quia nonnunqllaiam saluberrinium Pharmacum, aut Alimentum, ra-

246쪽

tione Idioseucrotas, Toxici partes obtinet. Plurimos novi a Pharmacis aut alimentis ejusmodi in enormes Vomitiones atque dejectiones incidisse, ac deliquia perpesssos, ac si Toxico maxime Virulento perciti fuissent: Salubria autem hujusmodi Pharmaca, atque Alimenta, non, quia sanguis & humores, Verum quia Spiritus peculiari modo praedispositi sunt, hos ei sectus producunt: Namque quantitaS eorum tantis motibus atque alterationibus in mole humorum immensa ciendis plane impar, licet inopinath deglutita; Rei odio habitae conspectus, aut ejusdem Idea in Phantasiam sortiter impressa, eos motuSexcitat, qui aegre admodum consopiuntur, priusquam Idea in Spiritus impressa deleta fuerit. καtiabiο- Disquisitione generali peracta de vene- ejus causa, subjecto immediato, atque Disserentiis, succincta licet; non opus est ut in natura, causis, & disserentiis variis Antidotorum, atque rationibus Op randi describendis diu moras traham traria enim juxta se posita magis elucescunt. Sufiicit nobis modestam Philosophiam unice prosesiis, nosse Di, sicut venena immediate Spiritus afficiunt, ita etiam -- ltidoti, haec intasmata in Spiritus impressa delendo; vires suas Alexipharmacas e escent, qaanquam seu per quam

247쪽

Cap. VII. Virtute ejus Febrifug. 33 3

manifestam qualitatem id essiciant, nos prorsus nescire ultro confiteamur. His non contenti, ignorantiam nobis odiebant, si voluerint, atque e Qithedra Vesebis Sesquipedalibus & altisonis, naturam Spirituum, eorumque morbos, & curandi rationem, una cum reliquis, quae sensium aeque ae Intellectum longe superant, duierte describendo & dogmatice definiendo pulmones rumpant; quod ad me ait,net, ego non facilem praebebo aurem: De iis, quae extra sphaeram sensuum posita sunt ratiocinari, quid aliud est quam erudite delirare, praesertim, ubi Vera Imdicatio curativa quae quidem hic una tantummodo est, scilicet, ut opportune exhibeatur justa quantitas Antidoti certo usu comprobata) absque his argutiolis

innotescat.

Ut vela igitur contraham, totum hunc nostrum sermonem de Venenis ac suid iis ad Febres accommodare jam aggredi Or, Argumentis a rei ipsius natura petitis ostensurus, Fermentum Febrile esse quid deleterium in Spiritibus delitescens; Atque Corticem, more Antidoti, virulentiam Febribin subigere, & vires suas Febrisugas

exercere.

Quod ad primum attinet. Quam fa- Fermixtumelle observatu est, a supremo gradu Feras χρο- menti sebrilis,Spiritus adeo esse oppresios,

248쪽

ut ne certamen quidem cum hoste inst, tuere queant f sive sermentum hoc a longo abusu sex non Naturalium intus natum fuerit, sive ab contagioso, Vel frigore externo, Corpori immissum ) Egrum primo insultu prorsus Algentem, frequentia animi Dei quia patientem, tanquam a Toxico lethi iero propinato Mor.

tem oppeteret Quod quidern in constitutione pestilentiali se ut olim

innuimus saepius eVenit ri Quoties autem mitior Veneni natura, i Spiritus vires suas tandem exercent,

atque, quae sequuntur sympromata Febrilia, eadem prorsus sunt cum iis, quae a Toxico quocunque mitiori sese alterna. rim excipientia, quotidie producuntur, scit. Algor, Languor, Animi deliquium, iactatio, Horror, Rigor, Oscitatio, Pandisu latio, Vertigo, Dolores Spombdici, Deli litas Pulsus, Ardor, Sitis,Linguae Aridiim Porro massa sanguinis, & hu marum a fermento Febrili easdem plane, aeque saepentinas mutationes subit, ac si Veneno esset inquinata; , Quippe, jam pro Febris .peculiati ponio, per totam eutim Ruberi ubique siutiunditur ; aut in Luius, Naribus, & aliis quibuscunque . rporis partibias Exaηthemata ixaria . Putata,

atque maculae vel pur

249쪽

Cap. VII. Virtute ejus Febrisug. is s

Inguina, caeteras Carbunculi , Furunculi, Tumores, atque ulcera varii generis obsident.

. Denique, vario hujus virulenti Fer. menti genio, non tantuni typorum rietatis; sed etiam symptomatum Febrilium inde consequentium ratio, clariuS quam a quacunque alia hypothesi dedu

ci p0test quod a Philosopho non nihili

habendum est.) Ubi Fermentum mite Spiritus exagitat, victoria de Natuta non reportatur, verum Spiritus seregri, quamvis irrirati, vi majori in hosteni irruunt, atque, qua data via, Sece suinitatu, Sadore enormi, pulsu interim serti ac celeri permanente) undiquiniae id eliminare satagunt. Inde symptomata vehementiora imomento quasi suborta virulentiam sermenti mitiorem, ae inses Naturae magis integras, utut lacessitas ostendunt. Ita nonuunquasti viginti qua- euhr horarum spatio, pi is urinus, ab hac extrema ij pansione spirituum, virulenti Fermenti activitatem plane stibactam Videre est, i atque, agrum iodo in satum restitutum, nisi post statas periodos, singulis, alternis, ,ePquarto quoque die, suo more rccrudestat, arque, ubribuu .resarcitis, Naturam de novo la-

desit.

250쪽

ies De Cori. Peru Exercitat. I.

Vtat i θη- QuoΦties autem, prae gradu Fermentis e,, Febrilis magis deleterio,accidat vires Spitiinto rituum eo esse pessundatas & labefacta tas, ut nequeant prima sua expansione, de Veneno activo, quo imbuuntur, penitus triumphare, Alris suboritur ab Amtiquis dicta, sive Continens, continua quidem, at certis ac statis Paroxys. mis, atque Remissionibus interpuncta. Cui etiam congener est Febris Infiammatoria, sive Rheumatica, Eo petitosa, Plemritica, Peripneumonica, &c. Quam quidem Febrem, utut dira aliqua sympto. mata, Dami nempe dolorifici in genere

nervose, aut Diarrhina, cholera morbu&,

Vomitio, &c. in Emunctoriis, ab insultu Naturae in hostem provenientia, a primordiis ipsis morbi comitari soleant, quia tamen Venenum non siimme deleterium est,Febris minus lethalis fit; At unoquoque congressu victoriam licet non adeo persectam ac in Febre Intermittente) Natura de Morbo reportat. Hinc Exacerbationes & Remissiones, toto morbi d cursu, statis periodis sese alternatim e

cipiunt. μιηι,i veneno praevalente, vires Syri toma - spirituum nativae potius delentur, quam opprimuntur ac irritantur, ab initio, sine violento aliquo spmplomate, reget

serς Jacet, cum Urina sana,