장음표시 사용
371쪽
E rit quaedam in quibus negatio una praeponitur toti propositioni, & alia
immediate praeponitur signo exceptiuo,ut non omne antimi non praeter hominem currit,quaedam in quibus ponuntur due negationes, una immediate ante dictionem exceptina, Scalia inaediate ante copula, ut ho no pter sorte no currit, qda i qb. ponunt tres negationes, quaru vi apponit toti proponi,& alia i mediatei ponit dictioni exceptiuae, Scalia i- mediate pponit copulae, ut non Oisho non pler sorte no currit,& in qua libet istam pler copula & signuvni Amate Omnis homo prster sorte currit. Omnis homo, qui non est sortes, curri ta& sortes in homo,&sortes non currit. uersale, sunt quatuor. s. terminus a Ii
quo fit exceptio,&e principale subiudictio exceptiua,& dictio, supra i cadit dictio excepti uasi vocat dictio excepta, rtoe ibi sdicatu pricipale,vtoe aial pter serte currit, ibilia tale terminus a quo fit execptio& pter,e dictio exceptiua, & res edictio excepta, &currit pricipale I dicatu. Et aduerte, et istae dictioes
exceptiuaeqnq; iaciut spone exceptiuam, quadoq; propolitionem de excepto subiecto, qua doq; de excepto predicato,ut series verberat omnem hominem preter sortem. Peccata Omnis homo, praeter serte ,
Omnis homo, qui non est sortes non currit, & sortes est homo,& sortes curtit. M
Non omnis homo, praecet sortem,non currit.
Aliquis homo, qui non elisoriri,cur rit, vel iries non est homo,vel sortes non cur,it. Non omni homo,praeter Ar
sortes, non currit, vel so tes non est homo, vel sortes currit. .
372쪽
Λ secvvno standum, i, pro ex pra signum exceptiuum, sed supra PMxi- - positiqns propositionum ςxceptrita copul4m principat in , pCnitur Pruni ponuntur aliquae regulae. 'Pri una in copulati uaari a stirmativam ,
φῖ - nia otiani, proposcio excς tilia. iis r ςoinpositam ex tribus cathegoricis,mativa, inquit illa ponituri Ua- in quarum prima praedicatum printio, inponitur purunam copulativa cipale remoueriir de sub tecto uni- astirmativam, cuiua prima pars est uerlata taliam O,composito, ex terpropositio uniuersalis in qua princi mino,a quo situ ceptio,& terminopale praedicatum affirmatur de te excepto,&lr quodnsi est,&insecu-mino,a quo fit exceptio, sumpto cu da amrmatur terna in uva quo fit ex-ly quod no est, & terna ino excepto, ceptio de termino excepto. viuersali in lecunda parte amrmatur teri ai , ter sumpto si sit terminus communus , a quo fit exceptaci de termino nis, & in totainirmatur praedica- excepto uniuersaliter sumpto,& in tum principὸla de termino excepto tertia, si sit terminus coinmunis,prq uniuersali ter sti mpto, si sit terminus dicatum principale retinouetur de communis, yt omne animal praeter termino excepto, uniuersaliter sum i hominem nψn est irrationale, sic ex Dio. ut omne animal nraeter horni- ponitur,omne animal, quod no est nomo,non est irrationale, & omnis Eest irrationale, & omnis homo est r/tionalis, & talis expositio po est animal, S nullax homo est irratio- significa i per illam dictionem, vec . natis, di talia expolitio potest signi fi tata. .ed eius contraductiori cari per istam distionem, Amat . bet exponi per unam dilium liu msSed contradictoria eius debet ex- amrmativam, compositam ex parti poni per unam disiun tiuam,comsi bus contradiccntibus partibuS copiatam ex partibus contradicentibus latiuae,per quam exponitur lis privi non Omne animal praeter lionH- ma Propositio, ut non omne 'ina aloena est irrationale, exponit sic, praeter hominem no'ςst irrationam
aliquod amma quod no est homo, se, exponitur sic, aliquod animi, non gii irrationale, vclaliquis lim quod non est honis, est irrationes
v non est an :ms, vel aliquis ho- vel aliquis ino non est animal, ve mo ςst irrationalis,N tabo vapositio aliquis homo imn est irration lis,
potest ii nudari per istasia dictione, talis expositio potest iisntam tar in modi. ISed propositi in e e- ilum dictionivn.Idolin. . , id qua negatio non in s
373쪽
Me roris Amodo omnis homo non priter sortem currit, omnis homo, tui non est sortes, no currit, vel sortes no est homo,vel sortes currit. Omnis homo, non praeter sorte non currit. Omnis nomo , qui non est sortes curri vel sortes noest homo,vel sortes non currit.
IMNon omnis homo, no praeter sortem,non currit.
Quidam homo, qui non est so res , non currit, & sortes est homo,& sortes currit.
Dogmatassηυ omnis propositio exceptiua negativa, in qua negatio immediate praeponitur signo ex eptiuo,exponitur per propositionem disiunctivam assi attuam, coposita ex tribus cathegoricis, cuius prima pars est propossitio uniuersalis , inrua praedicatum principale negatur e termino,a quo fit exceptio, sum-p:ocum ly quod non est, & te rinino excepto & secunda pars est propositio particularis, in qua terminus,a quo fit exceptio, neeatur determino excepto, & t rtia pars est Non omnis homo,non preter sortem currit.
Quidam homo, qui non est sortes, curri , & sortes est homo, dc
particularis asti aliua, in qua praedicatu principale amrmatur de te mino excepto, ut omne animal non praeter homine est irrationale, sic exponitur,oe animal, qd no est ho, noestirronale, vel aliquish5, non est aiat,vel aliquis ho est irrationalis,dctalis propo significat per illi dicti nem, meroris. 'Sed propo exceptiua sibi contradictoria exponitur per copulatiuam amrmativam, compositam ex partibus contradicentibus disiunctiuE,per quam exponitur talis exceptiua, ut non omne animal
374쪽
A non praeter hominem est irrationale, expon: cur sic, aliquod finii Tial, quod non eIi homo, est irration te,& omnis homo est ani mal,Sc nullus homo est irrationalis ,& talis expositio significatur per istam dictionem,uitare. Sed propolicio excepti ua allirmativa, in qua una negatio immediate praeponitur signo exceptiuo,&aliae copulae, exponitur Pdili unctivam aflirmativa,compositam ex tribus cathegoricis. quarumpi ima est uniuersalis affirmatura, nqua principale praedicatum aflirmatur de subiecto, composito ex termino, a quo si exceptio, & termino excepto & ly quod non est, & secunda est particularis negativa, In qua terminus a quo fit exceptio negatur determino excepto, ct tertia pars est B particularis negatiua,in qua principale praedicatum negatur de termino excepto,ut Omne animal no praeter hominem non eis irrationes ,
sic exponitur, omne animal , quod non est homo,est irrationale, vel aliquis homo non est animal, vel aliquis homo non est irrationalis, &talis expositio significatur per illam dictionem a modo. Sed eius in tradictoria,exponitur per copulatiuam affirmativam , compositam ex partibus contradicentibus illius di-iiunctive, ut non omne animal non praeter hominem non est irrationale,exponitur se,aliquod animal, id non est homo, non ciὶ irrationale,&omnis homo est animal, & omnis homo est irrationalis, S talis expo- positio significatnri cristam dicti nem, dogmata.
TER Tio sciendum, quὀd pro Cmaiori declaratione ponuntur aliquae regulae,quarum prima est. Dictio excepta ua nunqua negatur, nili negatio immediate cadat supra ea,
vel supra signum vn mersale , ideo
in ilia, nullus homo praeter sorte ncurrit, ibi dictio exceptiua non ne- satur, licet negatio praecedat eam, lita enim aequi ualetisti, omnis ho- Regula. mo praeter sorte non currit, in qua dictio exceptiua non negat Et si quaerat caiisa illius regulae. Dico, Pnon est aliud, rufi modus intelligendi, in ista tamen propositione, non nullus ho praeter sorte currit, ibi dictio excepti ua negat. Ex ista regi la sequit,quod omnis propsi exceptiua negatiua,est in qua dictio excoptiua negat per negatione negante dumodo tali, negatio cadat super lignit, ut non nullus ho praeter sortem currit,praeiaces est ista, non nullustio currit, non omnis ho preter sorte currit, praeiaces est ista particulaiaris,non omnis ho currit, unde Pr
po praeiaces est Spositio, quae remanet dempto signo exceptiuo.Ex isto etiam sequitur, quod non semper propositio exceptuia est uniuersalis, immo quandoque est infidefinita, vel particularis. Ex isto et patet quatit.lsomniis propolitionis exceptiuarum , nam propositiones exceptiuae
sunt talis quanta ratis,cuius sunt preiacet iplarii. Secunda regula, aliquae sunt propones uniuersales, quq sunt contrariae, ditia non habet aliquas subcontrarias, qui sint indefinitae vel particularcs M totale subiectum,licet bene habeant particu Y 1 larem
375쪽
E lare, parte principale subiecti, ut vel ut dicunt liqui non potests Histricis ho praeter sorte curiit, nul- ri descensin sub eo, quin prius fiat Sup. cur. iustio praeter sorte currit, no habet descensus sub termino princi rati ii. α liquas indefinitas vel particulares, sub tecti, ut omne animal praeter hos cundum torale subicctu, quia eia minem cu.rri sub ly hominem non sunt illae, aliquis homo praeter sorte debet seri descensu , niti prius in currit,vel aliquis homo praeter sor- sub animali .ut sic dicendo,og λη'ς te non currit, id eil saliuin, ni illae. - aliud ab hoc homine, cur Don sunt proprie neque ver ,neque rit, S hoc animal aliud ab homine Misu, sed particulares istarum sunt currit, semper demini' ido per Uisi , aliquis homo alius a sorte cum hoc aliud ani u k- ρnnnali rati rit ves aliquis homo alius a forte a Iemni nistippotaurus si obiectio non currit. JEt liquis dicat uniue .cut uisu pra iacente secunduini e tali & particularis debent est cuiΩ neptiam re arum suppo itaOpu.dem subiecti. Respondetur , P non Nd pro nuertione tal um Dropol oriet,quod sat ei uidetu iubiecti Munum exceptiuar0m G duert totali sed iusticit quod sint eius de divi ut milia excep a sor mili ssublini secuniam partem prancipa conueriatur in gli qm exceptiuam, F lam eius subiecti, unde totale subie non fri yr, eisi huius propoli timius, omnis ho- Pr,v;er sim pse' pri, g9 β. M ino praeter sortem currit, es: tinum cupiens pyror tu mVa bonario: Eoc homo pr*ter sortena,sed princi tali, conlim 1 se, fit propria, ted G pali, pars eii homo. Loic imeter de ebi e . conuςrcundum , osor; stendendo sob te inino dii iti puto et in excepti in hi propoliti ais αxcepti Lim, non opor- .: lixi fh tanimalvet ponere in i in ularibus diatione humi nymettir tion e ,.9 excentitiain, sed locό eius ponetur, conuert I , ergo aliqwJ urati 'le,
376쪽
A exceptio semper fieret a termino, sumpto cum signo uniuersali. sequeretur caeceptiua non haberet contradictoriam,hoc est salsum, igitii Consequentia patet, quia con tradictoria uniuersalis semper est particularis, erso cuin tali non possit poni exceptio, sequitur in no poterit O contradictoria alterius. Ad primum, di concedendo, antecedens. negando conseci uentia, uia illa,quae insertur no est sua particularis, sed est ista, quidam homo alius a sorte currit. Ex quo sequit, particularis alicuius exceptiue no est exceptiua,nee etiam sua contradictoria est exceptiua, si sumatur cusgno particulari. Ad secundu patet solutio, quia licet negatio praeces dat dictionem exceptiua, non tameradit supra eam Ad tertium dicitur,l exceptiua uniuersalis non habet contradictoriam in qua ponitur dictio exceptiva. nisi praeponat negario toti pioponi, unde contradidi ria huius, omnis lisi praeter isortem currit,est aliqua istarum,aliquis hoesius a sorte non currit,vel non omnis ho praeter sortem currit,nec illa, non omnis homo praeter sorte currit, equinollet huic aliquis homo praeter sortem non currat,sed magis ista, aliquis ho alius a sorte non currit, & ad regulam aequi pollentiarudicituri, et, intelli Genda est, seruata proprietate sermonis.
De redua s Sequitur de dictionibus r
plieati - duplicatiuis. Dicuntur autem
dititiones reduplicariue, quae important rationem , secunia qua aliquid alteri attribuitur, ut, in D quantum, secundum quod, ea ratione qua , issis de ali s de quibus dantur tales regulae. s Priam vi,s dictio reduplicatiua y- supponit aliquod praeciscatum ιn
esse alicui subiecto, o denotat i lud Juper quod cadit, immedi te esse calam in haerentiae illius.s Secunda vi dictio redus cativa Iemper fertur ad pri i-catum , nunquam resipiscat
ipsum. Tertia eu,r propo reduplicatiua affirmativa exponitur perquatuor exponentes assim tium, quarse prima at mat pr
dicatu principale de subiecto,s cunda aut ormat reduplicata de subiecto tertia vero a Firmat epraedi in principale de redupt,
cato,quarta est ina causalis, in cuius antecedente ponit dictio, super qua cadit reduplicatio de aliquo transcendente, o in comsequente predicatum trincipale assirmat de rela tuo illius transcendetis, ut hic. ho inquantum rationalis ebilis. i.homo HEflebilis , is homo eH rationalis, ct omne rationale eaflebile, is quia aliquid est rationale, ipsum ea flebile, s Quarta regula est, quod propositio reduplicativa, in qua ponitur vexatio ps d
Emonem redi plicatiuam, es nitur copulat ii e per quatuor exponentes, quarum prima negat
praedicatum desublesti , secum
377쪽
E da a lamat reduphcatum de jubieelo , tertia neetat uniuersaliter praedicatum principale de re plicato, quarta est una causatu, in cuius auteceiante assim matur reduphcatio desuo transcendente, is in consequente negatur prs,catum de relativo i sitis transcende viis, ut hIc, nullus homo inquantum ratIona
mo eni rudibιles , omnis homo est rationalis. Θ nullum rationale est rudibile , is quia aliquid est rationale, ipsum non estr dibile. Ex quo patet per legem
contradi floriarum, aualiter em
ponenda sunt corradictoriae ista
F rum, Ur qualiter valeat conseque
P Rixio sciendum, quod propositio reduplicatiua eli propositio exponibilis ratione signi redunt irati iii unde lipna reduplicativa sunt illa, inquantum, secundum, quod, S sic de aliis. Vnde illa siena poteit capi dupliciter. Vnomoeo adue bialiter, ut cum dicitur, sortes currilii nquantum potest, re sic non sa-q.ciunt propositionem reduplicati& uam. At o modo tenentur coniun-st. ctionaliter &l hoc dupliciter. Vno modo specifica ille, quando speciscant ge determinant rationem, sub qua pr edicatu inest subiecto, ut cutis, dilico sortem inquam ii scholaris, ens inquantum ens est subiectu metaphysicae, laomo in quatum specie: pro dicatur de pluribus disseru-tibus numero. Et aduerte r aliq Gdicrit,u, qn tales dictiones tenentur sic specilicatiue, no postulat addi nisi termino,q sequitur verbia vel parti iaci piis, sis nilicans actum animae ideo dicunt pibi inquanta, in illa propoeias inquantu ens est subiectu meta physicae,de rigore sermonis non tenetur specificati vh. Alio modo tenetur reduplicatiue, S hoc tripliciter. Primo, ut iaciunt proponem de sibi edito reduplicato. cundo, ut sa-ciunt propositione de praedicato rc duplicato.Tertio, ut faciunt propositione reduplicatiuam. Exempla primi ut aliquid, quod est homo, m- quantis rationale eit risibile. Exemplum secundi, ut risibile est homo in
quantum rationale. Exemptu in ter
tit,ut omnis homo inquantum ra- Htionalis est risibilis. IEt aduerte, P in saciunt propositione, de extremis reduplicatur, tuc proprie sunt parte, illorum extremorum, sed si ii faciunt propositione reduplicativa, tunc proprie, non sunt partes extre-
morum. Aduerte etiam si quando faci unt propolitiones reclusicattitias, capiuntur adhuc multis in di' .Vno mo conditionaliter Muci coinitanter,& tunc vitii Da expones
debet elle cond i tionalis. Aliomodo
capiuntur causalitcr,& tunc vltima expones debet eli una causalis. Alio modo capiuntur, ut denotant ina
diatione praedicati principalis cum termino reduplicato, ita quod tune dcnotatur, praedicatum principale pr.edicari immediate de ic mino, cui additur signum reduplicatiuit, dc tunc exponendo talem propo- . sitionem,
378쪽
A sitionem, debet ultra alias proposi- gulae. Prima, omnis propo. q. tiones addi una propoliti puta illa, reduplicativa, in qua nulla pon
ponitur Regula.& illa sunt immediate se habentia, negatio, inponitur per unam copi ut homo inquantum rationalis est latiuam asstrinatiuam, compositain homo. Allo modo capiuntur,ut im- ex tribus cathegoricis &vnam hy- portant conuertibilitatempnedic potheticam, in quarum prima athr-ti principalis cum termino redupli- matur praedicatum principale de cativo,&tunc ista est salsa, sortes in principaliori parte subiecti,& in s quatum homo est animal, & tuc de- cunda affirmatur terminus,cui pr bet addi ista propositio ista sunt con ponitur lignum reduplicativum deuertibilia, & hoc in exponendo ta- principaliori subiecto,&in tertia astes propolitiones. A lio modo capiun firmatur principale praedicatum detur, ut denotant alietatem rationis termino cui additur signum red pridicati principalis aratione termi plicatiuum uniuersaliter accepto,&ni reduplicati,di tunc in exponedo, quarta est una conditionalis, in cu- debet addi ista propositio: terminus ius prima parte terminus, cui prae-reduplicatus&praedicatum princi- ponitur signum reduplicativum, aspale habent diuersas rationes. Et illo firmatur de subiecto transcendente, modo videtur coepisse phil ophus & in secunda parte allirmatur pr20 in. 1. Priorum, ubi dicit', omnis pro dicatum plincipale de tesativo iden D ' positio est intelligibilis, in qua signu titatis siristantis, habente pro suo . reduplicatiuum additur praedicato, antecedente illud transcendens,&reduplicans ipsum,& illo modo illa hoc si talis propositio exponatur graest salsa, homo est animal inquanta tia conconia tantiae.Sed ii exponer animal. Ex omnibus istis patet. V tur gratia causalitatis, quarta pr propolitio, in qua ponitur signur positio deberet esse una causalis , duplicatiuum, est dii linguenda se- composita ex consimilibus partibus cundum illas diuersas acceptione . conditionalis. Sed reduplicativa SEcvNDo sciedum, o in qua contradictoria debet exponi per dialibet propositione reduplicativa qua sunctium compositam ex partibus tuor inueniuntur. s. principale subie contradicentibus talis copulatiuE.ctum,principale praedicatum, redu- Exemplum primi, ut omnis homoplicatio,& terminus, supra quem ca inquantum rationalis in risibilis :dit reduplicatio. IEt aduerte, pom exponitur se: omnis homo est risi- t bit; s, & omnis homo est ration
lis, ta omne rati se est risibileta, de si aliquid est rationale illud est risibile, & hoc si exponatur gratia
concomitiantiq. Et si exponemur gratia causae, unc quarta esset ista,
de quia aliquid in rationale, io illud
nis propositio reduplicati ua, in qua
signum reduplicatiuum non nes rur, debet exponi per unam copulativam, sed illa in qua signum reduplicatiuum negatur, debet exponi per unam disiunctivam. Et pro expositione talium ponuntur aliquae r
379쪽
yest fisibilo. IEt aduerte, audd si hoc si fiat reduplicatio gratiaraus ,
ptopolitio reduplicat uia sit uniue & ex ostio tali iussi propoliti omittis Mis, tunc duae primae exponentes significatur peri tam dictionem,dectunt uniuersales, & si particularis, trahendo. Sed contradictosta ta- particii lares : tertia tamen semper iis propositionis debet exponi per debet esse uniuersalis , dc quaria est unam disiunctivam, de partibus cosemper una conditionalis vel causa- tradicentibus copulati ut, per quastis, & talis expositio significatur ner exponitur taliS propositio, ut non istam dictionem,adamasti,si redi omnis homo inquantum rationali
plicati ita fit uniuersalis, sed si sit par non est risibilis,&talis expositio po ricularis signiscatur per hanc dictio testsignificari petistam dictionem, ni, vitiavi. Et oppost edictiones symonia. i Tertia regula propositio
debent poni ad exponendum con- reduplicativa negativa, in qua una tradictorias.' Secunda regula talis sola negatio immediatὰ praeponitus est,propositio reduplicativa negati- signo reduplicativo, exponitur petua, in qua signum reduplicatiuum disiunctivam astarmativam ex qua- non negatur, exponitur per unam tuor propositionibus compositam , copulatὰuam affirmativam, in cu- in quarum pruna praedicatum prinius prima parte praedicatum princi- cipale negatur de subiecto, & in se- pale negatur de subiecto principali, cunda terminus reduplicatus nega-
F S in secuda pacte terminus,qui ad- riir de subiecto, & in terita predica- principale negatur de reuupli- ditur signurn reduplicativum,assim tum Imatur de subiecto principali, S in cato,particulariter sumpto,& qua tertia negatur principale predicata ta est una conditionalis vel causalis de termino reduplicato uniuersali- negaritia, in cuius prima parte reduter accepto,& quarta est ina condi- placatum amrmatur de subiecto itationalis vel causalis, in qua termi- stendente, & in secunda parte prae nus reduplicativus amrmatur de , dicatum principale assirmatur de termino transtenae e in prima par relati subitantiae illius transten-re illius propositionis, S in secunda dentis, ut omnis homo non inquati Darte negatur pr dicariimorincipa- tum rationalis est risibilis , exponile de relativo substantie illius tran- tiir sie omnis, homo no est risibilis,
scindentis, ut om n is homo' inquanti, sic tum rationalis non est ris bilis L c xnitur,omnis homo non est risibi- omnis homo est rationalii, &vel omnis homo non est rationalis,
vel aliquod rationale non est risibile, ves non si aliquod est rationale, ipsum est risibile, & hoc si sit redi, nullum rationale est risibile, & si ali plicatio pratia causae, & expositio tasti i- lis propositionis si nificatur pertila
quid est rationale, ipsum non est sibile,&hoe si sit redunticario con- dictionem,Pentecoste. Et contradi- comitantis, ves quia aliquid est ra- ctoria eius exponit P una copulati-tionale, ipsum non est risibile , & ua acti ataui, copolita ex partibuι
380쪽
A contradicentibiis passibus illius di- parte praedicatum principale nega- esuincti uc,&potest sciniscari per ita turde relativo subitantie illius trandictionem,uiesciti. 8 Quarta regu- scendentis, ut Onanis homo non in-la, omnis proposito; reduplicativa quantum rationalis non est risibi- amrmativa in qua ponuntur diat ne lis: exponitur sic, omnis homo est repationes. una immediate antes' si sibilis, vel omnis homo non est ra-reduplicativum, & alia immediate tionalis, vel aliquod rationale est ri ante copulam, exponitur per disiun sibile,vel non si aliquod eis rationactivam amrmativam, compositam te, ipsum non Aisibile , , vel non ex quatuor propostionibus , in qua quia aliquod est rationale , ipsum B rum prima pnaedicatum principales non est risibile, & talis exposito p Dassirmatur de subiecto principali, & teli signiscari per illam dictionem ,
in secunda terminus reduplicatus rarcso. Sed contradictoria eius d negatur de sabiecto principali, & in bet exponi per copulatiuam affirma tertia praedicatum principale assim riuam,compostam ex partibus conmatur de termino reduplicato , & tradicentibus partibus dictae diu unquarta est una conditionalis vel cau ctive,ut ista, non omnis homo non alis negativa, in cuius prima parte inquantum rationalis non eli risiba. reduplicatum aErmatur de subie- lis,& expositio eius potest sisninc cto transcendento, & in secunda ri per illam dictionem,romi pera.