M. Tullii Ciceronis Opera, cum delectu commentariorum, in usum serenissimi Delphini. Tomus primus nonus .. Tomus septimus, in quo Epistolae ad familiares. 7

4쪽

CUM DELECTU COΜΜENTARIORUM,

6쪽

CICERONIS

AD FAMILIARES. LIBERI.

M. T. C. P. LENTULO PROCOS. S. D. GO omni ossicio , ac potius pietate erga te

caeteris satisfacio omnibus , mihi ipse nunquam satisfacto . Tanta enim magnitudo est tuorum erga me ' meritorum , ut quoniam tu, ' nisi persecta re , de me non conquiesti , ego , quia non idem in tua causa essicio , vitam mihi esse acerbam putem . In causa haec sunt . Ammonius, regis legatus, aperte pecunia nos oppugnat. Res agitur per eosdem A et ' creis

ARGUMENTUM . Rex Mupti Ptolemaeus, eupide largitionibus laboravit. Obstabat Sirs, suis eiectus, ut ab Romanis restitueretur, by liuam carmen , quod vetabat Egyptim

7쪽

EPISTOLARUM' creditores, per quos , cum tu aderas, agebatur. Regis causa si qui sunt qui velint , qui pauci sunt , omnes rem ad

Pompe jum deserri volunt . Senatus ' religionis calumniam non

religione , sed Τ malevolentia , & illius regiae largitionis invidia comprobat . Pompeium & hortari , & orare, & iamsi liberius accusare , & monere , ut 7 magnam infamiam fugiat , non desistimus. Sed plane nec precibus nostris, nec ad monitionibus ' relinquit locum . Nam cum in sermone quoti

exercitu iuvare. Quidam censuerunt, ut Lentulus, Ciliciae proconsul , sine exercitu red Ceret: alii, ut Pompeius. Quid actum de his in senatu fuerit, Cicero perscribit. An-m U. C. os . Comesur. x Mefitorum I Meritum Lentuli maximum erga Ciceronem suit, cum eum , lege Cl dia pulsum, quod cives Romanos, coniurationis i ii patriam convictos, capitali supplicio, contra veteres leges, moreinque maiorum , indicta causa affecisset, consul se todecimo eius exilii mense revocavit. Orat. p. 3 Redit. Manut.

a Nis νιν secta re, A me J Lambinus &Graevius se distinguunt a nisi perferta re

me , non conquisi .

3 Creditores a Qui non solum id aiebant,

in rex restitu retur , quo creditas ei pecunias exigere possent e verum etiam aperte pec nias pro Pompeio contra Lentulum suppeditabant , quod regem cupere intelligebant. Vide ep. a. lib. 2. ad Q. Fr. Man. 4. ReIigisma calumniam J Sibyllae versus aegypti regem eum exercitu. reduci vetabant:

cuius oraculi verba apud Dionem lib. haec sunt i Si νεου Imrpii, auxilio indigensatiquo, veneris , amisitiam quidem ei tae deis ueg veritis ; ne tamen eum mulaitudine ali

qua su viris e fin aliter, re Iobaret per etita bamitis. Cicero, qui reductionem regis, Lentuli spatia , vehementer cuperet , caιumulam ωὰισm s appellat, id est , malibriosam & fictam de Sibyllinis versibus ora tionem. Idem. s. Maisυsentia I Duas causas affert, quare praeceptum Siby)lae de non reducendo cum exercitu rege senatui placet et i malevolentiam, quia de legatis Egyptiis, mandato regis clam intersectis , percrebuist at ; regiae largitionis invidiam, quia, cum Ammonius

'aorundam senatorum animos aperte pecunia corrumperet , ea largitio turpissimain itisamiae notam ordies inureret universo . Idem , Hie imidiam esse arbitror offensione: n. In vidiam id habere dicitur , aut invidiosurn esse, quod homines non nMnter vident.

6. Libertar acetiora J Levius est nuam , tr here accusare . Nam interdum efficacitatis minus habent , quae comparandi adverbia Grammatici appellant , -- quae simpliciter sine ulla co:pparatione enuntiantur. Asecusario autem extra iudicium ei iam in privatis rebus, atque a leo inter amore con iunctissimos, locum habet . Itaque lib.,off. Aecusabit patrem fiιius nefaria de patria togitantem I pro, reprehendet . Man.

Maenam infamiam 4 Triplicem et vel ingrati animi , qui Lentulo, cuius erga se of

ficia cum in sermone quotidiano , tum in senatu palam commemoraverat, reductionem regis Alexandrini , praesemim ei iam a senatu decretam , conaretur eripere . vel immoderatae ambitionis, qui summis iam perfunctus honoribus , triumque triumphorum gloria circumfluens , frumentaria etiam curatione, sumin eum potestate, paulo ante

ornatus, tamen his non contentufi, honorem

praeterea, quicunque esset, Egyptiae legationis appeteret ἔ vel etiam avaritiae, quod regis muneribus, magnam ab ipso restituendi cupiditatem prae se serentis, eorruptus existi. mari liosset. Idem . s. Relinquie ne ἀ- Non reIinquere istum preeibus, duobus modis accipitur t vel cumis, cuius gratia es auctoritas prodesse nobis potest, ita se gessit, ut eum rogare non Ο- porteat; ut in hoc locor vel eum ira meriti sumus, ut precibus nihil proficere posse videamar: cuius genetis habemus exemplum apud Terentium in Dd. Quid causa ess, uin hine in pistrinum recta proficis r via 'Nuiι es p eei Dei reIictum: sam perturbaυ. omisia. Locum igitur preeibus vel aliena humani s , vel nostra adimit improbitas . Mau.

8쪽

AD FAMILIARES LIB. I.

diano , tum in senatu palam sic egit causam tuam, ut neque eloquentia majore quisquam , neque gravitate , nec studio , nec contentione agere potuerit, cum summa testificatione tuorum in se ossiciorum , & amoris erga te sui . ' Marcellinum ' tibi esse iratum scis. Ιs, hac regia causa excepta , caeteris in rebus se acerrimum tui defensorem fore ostendit . Quod dat , accipimus e quod instituit reserre V de religione,& saepe jam retulit, ab eo deduci non potest . Res ante idus acta sic est: nam haec idibus mane scripsi . Hortensii , & mea,& Luculli sententia cedit religioni de exercitu : teneri enim res aliter non potest : sed ex illo 'Τ senatus-consulto , quod te reserente factum est , tibi decernit , ut regem redu

cas : quod commodo rem facere possis: ut exercitum religio tollat, te auctorem senatus retineat. Crassus tres legatos decernit , nec excludit Pompeium : censet enim etiam

ex iis, qui cum imperio sunt. M. Bibulus tres legatos ex iis, qui privati sunt . Huic assentiuntur reliqui consulares,

prae

o Marcellinum J Cn. Cornelium Lentulum Marcellinum , consulem hoc anno cum L. Marcio Philippo. H .rci ratis iratum stat a Si regi esse is rum fili, legas, ut quidam voluut, non erit quaerendum , an qui una in re sit alleui iratus , induci possit ut in caeteris se eius. dem defensorem sore ostendat. Coread. xa R. o I Refero ad senatum, de quo sententiae dicerentur. --.ra De νeligione a De Sibyllinis versibus, reduci regem eum multitudine vetantibus.

ierat anno superiore. Idem .i4 cedit νειωiam de exercitu J Antea tamen, reducendum cum exercitu regem, Cicero censuerat e habuit euim orationem pro Ptolemaeo reducendo. Idem . Vide Tomo nostro vi. p. oss. Auiusce Edit.

ronis sententiam, ut Pompeius annonae pr curationem susciperet , & P. Lentulus, cui provincia Citieia obvenerat, regem reduc ut . corrad.

16 Commia. I od id ille maxime propter loci vicinitatem & opportunitatem commode fle apte Leere posset. Nam Lentulus in iis locis erat , ut ipsi prope in conspectu

IEgyptus esset. Victo tur . Censet Manutatis, commodo adverbium esse , & poni pro com-m B. Quod satis redarguunt illae locutiones, quas ipse aliique e Cicerone afferunt i quos tus rammodo fieri posset, quos e tuo commodo facere poteris . Hae sunt integrae locutiones, pro quibus concise & breviter dixit, quos nimari facere posῆι. Terent. vero in Adelph.

act. I. Ren. a. Dum reis commodum . Gravius.

r Auctorem J Ut restituti resti honor,&gloria penes te siti quod iam senatus decre verat. Auctor is est , cuius auctoritate &se tentia aliquid fit. Nautitius. i 8 cia a J M. Licinius Crassi s , nunc quidem in Pompeium male animatust quod indicat epist. lib. a. Ad Q. Fr. Sed anno sequenti, consules iterum creati, ingratiam redierunt. Plutarch. Idem .io BibuItis I M. Calpurnius Bibulus, plebeii genetix, Caesaris in aedilitate, praetura , cons atu collega, eiusdemque tuimicissimus, Pompeio etiam, Oo Caesaris affinitatem , hoc tempore insensus: ideo privatos decernebat, ut eum excluderet. Hem.

9쪽

6 EPISTOLARUM

praeter ' Servilium , qui omnino reduci negat oportere ; &' ' Volcatium , qui P Lupo reserente , Pompeio decernit; &Astantum , qui assentitur Volcatio et quae res auget suspici nem Pompeii voluntatis. Nam advertebantur Pompeii familiareς

assentire Volcatio . Laboratur vehementer . '' Inclinata res est . Libonis, 3c Hypsaei non obscura concursatio ,& contentio : omniumque Pompeii familiarium studium , in eam opinionem rem adduxerunt, ut Pompejus cupere videatur: cui qui nolunt, iidem tibi, quod eum omasti, non sunt amici . Nos in causa auctoritatem eo minorem habemus, quod tibi debemus . Gratiam autem nostram extinguit hominum suspicio, quod Pompeio se gratificari putant. Ut in rebus multo ante quam prosectus es, ab ipso rege , & ab intimis, ac domesticis Pompeii clam exulceratis , deinde palam a conlularibus exagitatis, & in summam invidiam adductis , ita vers mur . Nostram fidem omnes, amorem tui absentis praesentes tui cognoscent. Si esset in iis fides, in quibus summa ei- se debebat, non laboraremus. Vale .

M. T. C.

ro ἈνυΠium I P. Servilium vae iam I- si uricum, qui eum Appio Clodio Pulchro

consul fuit. Cor sur .

at Volestitim J L. Volcatium Tullum, qui cum M. fimilio Lepido consul fuit. D

21 Lupo νσιν euro I P. Rutilio Lupo, qui fuit tribunus plebis . Liem. 23 Afranium J L. Afranium , qui cum Q. Caecilio Metello Celere consul suit. Dem. 24 Inclinata res es J Lepida translatio. Rerum status triplex est et aut enim ita se

habent, ut volumus, ει tune dicuntur aut aliter, ae volumus, N effer aut prorsus contra quam volumu , 8c iacere.

1s Libonis I L. Scribonii Libonis , cuius filiam Sext. Pompeius , Pompeii Magni

lius, uxorem hinebat. Corrad.

tariam curationem detulisti. Manut.

ad J Epistora clausula mirum habet

arti fietum. Nam, quia rem Inclinatam esse dixerat, veritus ne propterea Lentulo , cui omnia debebat, in aliquam negligentiae, aut etiam ingrati animi suspicionem veniret , avertit a se omnem eulpam , excusatione quinquepartita r quod auctoritatis in regia causa minus habeat , quia pro bene de se merito contendet: quod gratiam suam Pompeii gratia maior extinguati quod multi ad Pompeium , ab eius domesticis , & a rexe ipso corrupti, rem deserti velint: quo con sulares , ob regiam priscipue targitionem ,

totum consitum 'de restituendo rme improbent ἐν postremo , quod nonnulli, quorum is tutus auctoritatem, dignitatem, voluntatemque defenderat , non tam virtutis eius me

mores essent , quam laudis inimici . Quod perfidiae vitium & hic perspicue notat, hein seqq. epist. 7. s. p. Liem. 19 Praesentet J Huie lemoni favet id quod est in epist. 6. huius libri r Tantum habe. HII reri, me tibi absenti m sentibus 'e tuis farii auumm . Alii legunt, tua absentis , feniisque tuis , dcc.

10쪽

AD FAMILIARES . LIB. I. 7M. T. C. S. D. P. LENTULO PROCOS. II. TDIBUS Januariis in senatu nihil est consectum, propis

I rea quod dies magna ex parte eonsumptus est ' altercatione Lentuli consulis, & Caninii tribuni plebis. Eo die

nos quoque multa Verba fecimus: maximeque visi sumus senatum commemoratione tuae voluntatis erga illum ordinem commovere. Itaque postridie placuit , ut breviter sententias diceremus . Videbatur enim reconciliata nobis voluntas senares esse : quod cum dicendo , tum singulis appellandis, rogandisque perspexeram . Itaque cum sententia prima Bibuli

pronuntiata esset, ut tres legati regem reducerent : secunda Hortensii , ut tu sne exercitu reduceres e tertia Volcatii , ut

Pompejus reduceret: postulatum est , ut Bibuli sententia di videretur . Quatenus de religione dicebat , ' cuique rei iam obsisti non poterat , Bibulo assensum est: de tribus legatis frequentes ' ierunt in alia omnia . Proxima erat Hortensii sententia, cum Τ Lupus , tribunus plebis, quod ipse de Pom

peio

ARG. Signifieat quid de ineeps actum in m autem ideo non poterat, quia factum iam senatu sit in ea a regia Idibus Ianuariis: erat S. C. regem cum multitudine reduci , quae sententiae dictar quo Pompeius, ouo e- periculosum reip. videri. Idem . ius familiares animor εe quae tribuni rustra 4 Iertim alia o ma a Ire alia sis moliti sint. U. C. O . mma, de discedere , & tranJre, pro dissenti. 1 Altercarisne I De reste reducendor eum re, veteres dicebant. De quo Festus his ver- Caninius Pomlinio rem deferri vellet: consul his: Qui hu eensetu, illue transire, uι atio gem neque cum exercitu reduci, neque ab omnia, in hane partem. Idem . iis . oui cum imperio essent. Ita Pompeium s L,νus J Obscurus hic locus est; neque xcludebat, qui cum imperio erat. Moistiti enim apparet causa haec, an occasio tantum a Dividereturi ia de religione, & de suerit postulati tribunitii; & si causa, quae tribus legatis simul deliberandum censebati causa nutus cailae. Suspicor autem rem in quod si eiset factum, utrumque simul reiici, vidiose magis c ut Oratorum mn est in iis, aut utrumque simul probari necesse erat . quibus adversantur quam simpliciter a Ci- Quam consuetudinem egregie Pedianus exin cerone propositam . Et accipiendum, noupressit his verbis r Ctim aliquis in dicenda quasi omnino tribunus pleb. ius vindicet anis sententia dia a pIuνeDe νυ eomplectitur , ei fi te consules, quod absurdum verba sonant ;-n νmmer probantur , postulatur , ut disi is sed quia quam consules tertiam secerant sentur, id est , de rebus fingviis referatur. Mais tentiam satis ostendentes eo se non valde nutius . inclinare , 5t sperantes ex duabus prioribus 3 Culoe rei iam ob i non poterat J S utique alteram victuram, ita ut ad tertiam iis implicata sententia videtur, sed, ut aris non perveniretur quia igitur, quam illi ter- Miror, explicabitur hoc modo . Quatenus tiam fecerant sententiam, eadem erat reIade religione loquebatur, & in quo iam o, tio tribuni plebis Lupi, hic contendisse viis sisti non poterat; Bibulo assensum est . Obs- detur , quoniam de prima sententia concen