Ioannis Ferrarii Montani Ad titulum Pandectarum, de regulis iuris, integer commentarius. Vna cum integra castigatione oculis lynceis reuisa

131쪽

dum haereditatem puellae cum certam aetatem implesset, re stituere iustos, etiam fructus, ex sic haereditatem cMn inucremento,praestire debet, mentem enim testitoris aliam fuiJe apparet, quum ut tempus pro boede adiectu credi debeat u citata I.in fideicomisi. g. cu Pollidius. f. de Uur. Recte igitur Paulus regulum temperauit, tempus pro Vo xς lae, haerede ad ci,nisi aliam testitoris mentem esse, uel fuisse ex elogio mansestetur,quod ad hoc proderit,ut sciamus, quantum intercapedinis haeres ad soluedum habeat.Item quonamust: legatarium ante cunctari oporteat, quam utiliter petat. Proinde quae fructum incrementa ex leguato uel fideicommissὸ haeredi,er quae legatario cedere deabeant,quae omnia tibi loci μ um,ne operam male petans, ostendunt. Ex quibus constat exemplum in I quod quis. f. de G ini'rprra latis

uis ipsa interpres, Philippus Decius, Cr plarique omnes in hoc utratur: neque enim Pomponius in eo capite vult tempus pro haerede appositumsederum qui uci pronasit vel damnatus est aliquo anno dare, quolibet eius anni die dandi potewtem habere: nam si ante percursissim orini tempus soluat,creditori rem faciet plerans haud inα gratam: quare non video quam hoc pro boede aut deaebitore,iis in certis cactbim esse posit. Idem est in I. quod in diem certum. is de solutio. similibus. Sane l. i. c. quando dies lega. cedit. quam P rebus adducit, plane contrarium stituit,tratu abest ut pro regula citari queat,

quando uult omnia legata uel sideicommissa stities ab initio cuiuslibet anni posse exigi. ceteram locus ille quid

132쪽

ris I O. FER R. MoNT. COIi M. ψ' .aA ,- ηοη s it equens,contemnendus baud erit,quamobremia iisju, ''' Cr nobis utcunque σαρεργρο sit, fultorie trambitur Igitur quisquis uel ex contractu uel ex testimeto aliquid debet in certum diem,totum medium tempus, ad soluenα

dum aut praestifidum liberum habebit, unde quod ad die D. Martino sacrum dure,uel promisit,uel tufus est, quom. libet interim die soluere autoritate quidem habet, sed ut id sciat cogi non debet. in cinta I quod in diem certum. f. de sola. cr liber. I. intra. f. de re iudica. Similiter PR 'V p l istum ante tempus, quod haeredis gratia iniectu res restituit, laboleno liberatur,plus enim praestiti quam debuit, qui commodum medii temporis ipsie habebat. Leum qui. is de annuis laga. π l. patrem. squae in Ira

dem cred. I. post mortem fudin. C. de fideicom. Vnde non absurdum uidetur,quod Bar. in Isi cum praefuitiorine. f. cum dies laga. ced. sentit, eum qui aliquot Irumeud iri ista i ii modios 4nnuos dare usq; in annos dece est damnatus, potetii. id quasi unum legat semel posse dare,ut sie liberetur, per I. cum in tempore. f. de re iudici Tametsi Bald. I. in

annalibus. C. Iegatis eam sententiam non probet,cum tamen in ea institutione legatu annale,non tantum certae

personae, sied eius etiam boedibus t relictum, qui exinta de ses adquisierunt.

ntrita sed nec perpetuo ita se habet, quod debitori ea comis

vere. moritas soluendi pateat. Etenim si in boc praeiudiciu uel legalij uel creditoris quaeratur, non item permittiatur, sed necessum est tempus solutioni praestitutum experimri. sic quod, cum moreretur qui restituere est iu pus, non potest uiuas restituere,cum uolantis testitoris sit, ei restitui

133쪽

is itui qui de uncto superest. l. cum pater. a illa. f.

lega. q. Luxorem σ filiam. Sela. si de lega. iij. Proinis de creditor non potest compelli, ut uinum, stumentum, aliud ue id genus ante solutionis diem recipiat,quod tempore feri deterius potest, fecundum Bald in I. plures apochas. c. fide instrv. Ur adnonuit Decius. Ex quo neque empb teutes solutionem ante tempus Emphyleutra

faccre uolens,ainittitur,nisi dominus id ultro feerit,euὰ ' '''ius interni forte solutionem sua die recipere: licet sint qui rescripto feri posse ut huiusmodi solutis recipiatur,

uelint,apud Specul.in titui. de locato. nunc aliqua. ueri xlij. Bart. in l.cum qui s de annuis lega.DD.in I. ij. c. iure empbγt. Crin l. qui Romae. f. uerbo.oblig. Ponremo Iureconsultus regulam per lacum a simili probat, sicuti in stipulationibus tempus promissoru kra Promissbripiatia ad cisoleat. Quoties,quoties enim dies in obligatioὰ μ' inbus ponitur, siue Usit Calendarum,Iduum,aut Nonactrum,ut cum Ulpiano loquar, pro reo id fieri regulariis ter, non pro stipulatore coligis: quo casiu non quidem

ino,in quem icta est stipulatis,die peti potes sed totus

dies arbitrio soluentu tribui debet. I. eum qui calendis. β. quoties autem. CT I.centesimis. f. uerbo. oblig. uidiem. Instit. veo. oblig.

Lex X VI II. Pomponius.

Quae legata mortuis nobis, ad haeredem nostrum transeunt,eorum commodum per nos iis,quorum in potestate sumus, eodem casu acquirimus: aliter,at* quod stipulati h a sumus m

134쪽

siimus. nam N sub conditione stipulantes, omnimodo eis acquirimus, etiam si libera tis nobis domini potestate, coditio cxistat.

et . . ' rent,quibus modia qtiae di res ad quenq; uire deuolueron

tu uel ex hoc cupite est animaduertere, in quo Pomponius docet legata, mortuis nobis, ad quosnam legitima acquirendi ratione peruenire dcbeunt. Vbi interpretes non secus atq; in alijs iuris Iocis enarrandis Endimionis somnum dormientes,mesta quidem ex ea interdum satis remota ut subtiles haberi volunt,conArcire videmus, sed ea quae in laco purum sunt. Legis inulte. I lirecon ultus enim non restondet de legatis,ut ad haed* redem no iram transeunt,quum partem firme unam ipsi absoluunt, sed quomodo i s eadem ratione, in quorum potestae is , per nos acquirantur porro ad haeredom nostrum quod legata transeunt,mani istum iam,Cr pira ne cognitum barit, cy ut dicimus praesupponit, unde tanquam ex aperto colligit, eodem casu ijs, in quorum potettite μαGnos acquirere,quasi dicere uelit,Vbicuaeque legata in eo casu fiunt,ut mortuis nobis, ad haeredem . nostrum transimili queant,eorum commodum Cr ad parirentes,aut dominos,in quorum potestite umws, per nos deuolsti polle probibit nihil. quo inteflectu de eo solum responsum est quod lagam et tu mortuis nobis ad eos tras Legata ad hae- nt,quibos subicctis ins cum autem in stipulatione. uanstum cognoscas, in primit requirendam est, q*α

135쪽

AD REGULA s IVRIS. Ir' sint legata mortuis nobis ad haeredem transitura, ni-si quae pure,aut in diem relinquuntur: uerbi causa: Lucio Titio ager Sempronianus testamento relictus ei mortuo testitore Lucius Titius quos deo er naturae concedit, Cr hoc haereditate necdum adita, ex quo iam mortuo tectstitore legati dies cessi, er sic legat ij ager esse coepit, licet ante adiim haereditatem Iocus persecutioni non sit, eis in haeredem suum translandendi ius est consecutus, qui agrum illum perinde dis legatarius ubi superstes ssc ex legati causa petere ius habet. Idem rationis est ubi ager Sempronianus ut si ledri Ianuari s L.Titio detur, puerit legatus, nam ex ipsie defuncto te tore Tity erit, tametsi ante diem calendarum peti non debeat. Di in L si post diem I si penum. f quando dies lega.cedit. Legata autem sub conditione ante non cedunt, quam Legari ad hae- conditionis euentus exi)tit, quare ad herede legatirij no μ' transeunt. In eo igitur,quod in testimeto scribit f pdmophilus er Glacerum matrimonium coierin x .eu O,Iωgo,nili conditio si oc est,coitum matrimonium,dies legati non cedi nisti per legatarios non siet,quin conditio existit,casue sit imposibilis:nam tunc pro purificata, aut

ea quam sopitam dicimus,hubetur,in is post diem. . eder si. is Uufuctus. sed A sub conditione. si cura dieri ga11. . sinautem aliquid sub conditione. c.de cad. tollend. i. si legati . fis pignorib. Cri. si uxor. c. de conα Yditio .infer. Adde,ufum,habitationem,er u instinum ex legati causa ad haeredes quos non transi Atti l .s cum dies Iegd.ced. Cr ij. g. libertatibns. C. de cad s. tollend. Ex quibus utiq*e constat quae legata mortuis nobis

136쪽

ad nonrae legis scopum tandem est ueniendum,ut quae temgatasic ad haeredem mortuis nobii transeunt, cuius modi sunt pura,ads diem,aut post tempus relicta,ea etiam lysin quoru pote, laesuralis,puta patri,aut donario,per nos Vt Rim patri acquiruntur. FingamIs itas Scio flio a.x. ex naeuj j tem V 24uidi Amento relim, etiam certo die praej D. Seio prius, quam haereditas adeatur, defuncto, x. illa ad patrem, in cuius potestite est,tran mittuntur,id quod per alias exeriplarum steries ipse diducere poteris, ubi patri adita haeis reditate actio ex legati causa competit, qui hoc nomine haeredem ad x.prctinda conuenire ualet,quia dies legati,ieititores morte cesst,er sic Icgatarium,atque eum in

cuius potestite est, dominum secit. Est etiam in L si post diem. si cim dies. l. si usu stactus. g. f. cum dies to

ga ced. Cr l. si Pamphilo. f. de optLlegata. Filius etiam sΗ- Secus est in stipulationibus, flius enim aut seruus, etia α'bitis: m conditione stipulatur,patri aut domino acquiri quirit, ri tametsi conditio,eo iam liberato existit: quemadmoα dum Pamphilus x. si Titia sese nupserit, dari stipulatus est, juncto Pamphilo Titia Seio nubit,quaesitum est,ex quo Pamphilu3 ante dec it, quam puridicata esset conditio, CT cotractim edictum sortiretur,patri nς in cuius potestae stipulationa tempore Pamphilus erat, x. illa a quirantur. Cr magis est ut acquiratur, id quod in legato sub conditione non esse dixit ε. Ita enim Iureconsultus subiungit. Nam Cr sub coditione stipulantes omnino eis, quibus uel patris,uel dominico iure addicti sumus, acgrimus:quod ex obtinet, si Paphilus coditione existere po

137쪽

- AD REGULA s IVRIS. rastria potettite sit liberatus:ad patrem enim quod stipulatus est in potestite conitatus,redundare debet,non ad setium,etiam sui iuris nunc Actum: stipulatio si quidem ex S tipulatio eo tempore praesenti vires accipit, etsi ex ea petitio Σ' - conditionem sit suspensa. Lusu structus.f. de stipulatio. pi seruorum. siue autem. Cr f. idem ium. I. i. de stipu. seruo.Cr cauetur in I. si filius a.f. de uerbo. obligationis bus. CT non omne. in stipulatιonibus. j.eod. caeter quae sit ratis,quod legata sub conditione relicta ad haere svictu dem de*ncti legat ij non trans undantur ,secus autem gaia&ssi pura sit in si quae sub conditione stipulamur, forte quem vio Vbia '' raretur: in qua inuestiganda commentatores naue talorant. Iason in adducta l. flius mil. quinque recitat, poαstremo deligit quam glossi in I. se uxor. c. de conditio. inserti .adducit, quasi in legato flij fctum non interue niat,sed absenti atq; ignoranti obueniat:quocirca coriationis tempus ut uires accipiat, iustici debere: aliter itistipulationibM n gbus tempus,in quo furit,insticimus, , ' quo filius in potestite fuit, patris acquisiuit. Poenrbus Baldo subscribit: u in adducta L uxor. sic ratiocinatur, quia contractus ex consensu Iegem recipiunt, ut exin subsistunt, atque elyctum fortiantur: at quae ex temomentu prosciscuntur, consensim ab initio non desideo ranista ex postflcto hoc est, *ncto testitore,uel conis ditione purificata, ut sic relictum accipere quis non dedi 'gnetur, unde diuersitus illa inter legatum conditionale, Cr quod stipulati sumus,exoriatur. Ego sine picturatio.. ne dicerent,diem legati conditionalis tunc demum cede. re, μt legatar flat, si coditio ioipleaturi ante enim ut ter aulicio '' r' ' i o h I gamius

138쪽

rix Io. FER R. MoNT. cOMM.gatarius nil est consecutus ta quoq; nihil transivittit L susu fructus. .sed si sui conditione.f. cum dies Ieg. cedit. σ I.1.,.sui autentic .de cad. tol.ex conditionali aute stipulatione,cotra ius quidem 1titim conattitur, sed obliga tio in conditionis euentum distertur,ut in qua niitu sterest debitum iri, inq; ipsum in hamedem transiimisimus i priusquam conditio extiterit, quid humanitus nobis accidat, atq; eodem case in eum cuius pot6titi subqcimur, etiam si liberatis nobis conditio sit. l. cedere diem. f. de uerbo signifas quis Titius.f. de verbo. oblig. CI s. ex. conditionali.Indit. uerborum obliga. Lex XIX. Paulus.

Si filiussa. sub conditione stipulatus, emacipatus fuerit, deinde extiterit conditio, Patri actio copetit:quia in stipulationibus

id tempus spectatur,quo contrahimuS. Hanc legem in numeram regularum pleriq, non rectipiunt, r Philippus Decius alto silentio praeterit: magis enim postrema superioris legis partem explanare uideatur unde cr in hunc locum fraefortuna irrepsit quam quod singularem rem definiat. Nos quia locum obseruatione digna complectitur, ipsam non iacimus extorrem, d.'iois..ur 'i' si liqηii essee sinem s. Porro quae pulchra ac scitu digna sunt,subinde repeti posse, etiam Plato cominonefacit. Usqueadeo scientiae est multa cotidie disicere, apud Antisthenem,er quod scimus disimulare. Quia uero legem,quantam ad defustoria enarratione pertinet, satis perstrinximu , ait i fret,omnii densio in lin

139쪽

. AD RE GULAs IVRIS. rascare,er lectorem, si quis modo βturus est, protritis illis uelle obtundere:num in xis. digestorum libro, sub titu. de verboriobliga.eadem habetur. Exemplum sic accipe: Scius siliavi centum stipulatus est,L. Titius dure pro Exempl*mmisit,ubi Scius insignijs pro styrijs fuerit inauguratus, 'Seius emancipatus nauguraturrine diutiu3 quaeruε centu

illi patri ne an filio debeatur, restondet Paula'ius patri ex fili stipulatu apertum esse,unde actionem habeat, non lio,etiam diam conditio est,patria potestae Iibeo rato. Liberi enim nUri,quos in potewte habemus,qui quid etiam stipulando acquirunt,nobis accedit. Lacquiri Liberi nobis rem irae acqui.re. D. Institu.per quas perso.nob. acqui. MixMinx ab initio. . idem iuris eis. Institu. stipula. Aru.in quo contractu,licet coditionalis sit,illud tempus,quantum ad acquireri rationem,spectavius,quo contrahitur. Q utre cum Selim sub patrio iure constitutus stipulationem conistraxisset, patri acquisiuit,licet post emancipationem coaeditio eximi.est etiam in I.no omne. q. f.j eo. er l. κοα

fructus f. de stipui seruorum.

Qui cum alio contrahit,uel est,uel debet esse non ignarus conditionis eius. Haeredi autem hoc imputari non potest, cum non sponte cum legatariis contrahat.

contructus,quae Graeci m νάγματα voca L er ipsi corii istari ad acquirendas res pernecessarij sunt,ex pactionibus βα usic quide obligatines ultro citros coctantur,quibus uel adiapscendarim rer ci adiai recte gerendara ivi in reptis

blica

140쪽

ri ICU FER R. MONT. cOMM. blica cons quimur. certe in hoc leges sunt comparatae.'ut homnibus socium uitam agentib*s commodent, atq; rerum suarim emolinentum quomodo citra alterius inriiurium quisque parere queat, legitimam modum ostendat. Quare inuigilet,oportet, qui ex iure sub diu expiacit, ne dam aut rem sibi facere,aut alteri prod be studet, sibi obsit.Recte igitur Vlpianus non modo nostrae conta ditionis nos obstruantes, qui contrahimus, es oporatcre, sed etiam eius cum quo contra m inimus, hoc Milionis ius loci monet. Sive enim sit in contractu emptionis, lacuise Iovi' tionis, mutui, societat s , Cr id genus alio, interen eius esse non de- qui contrahit, ut alterius conditionis non si in k μμ rus. potest enim feri, nisi id obstruet, ut ei uendat,qui non est soluetido: et locet, quem uel colonum, uel inaequilinum non es,magis coduceretaei credat, a quo repetitionem no habeat: meo denis societate coeat,ex quo

plus damni,quam comodi expectare sit necesson: cr se quemadmodum Alexader in callisthenem dicere solebat

gatur. Non uideri reipub. utilam,qui sibi inutilis est. Vtib apertiva rem agamus: Pamphilus natior fundum Coni actu, ea quendum misi uendidit, ego soluto precis,nolo ut funis Pupillo. dus tradatur: tutores recusant, quia hoc genere leges implorare stra est, de iniuria conqueri no polim, ut qui stonte id negocium mihi 'erim, cum pupillo,cuius conditionis ignarum es haud conueniebat, ad causas ' enim quod stectat,ex quibus mutuae obligationes nasci

solent,minores,qui sine tutorum autoritate contrahunt,

ullos quidem obligare pos unt,ipsi autem e regioue non obstrin