Ioannis Ferrarii Montani Ad titulum Pandectarum, de regulis iuris, integer commentarius. Vna cum integra castigatione oculis lynceis reuisa

511쪽

AD REGULAS IVRIs; κην magis constitui. Eupropter Caius restondet: creditorem Ius pigno in stqui permittit pignus uenire,aut diuendi, illud dimittere. ζόz I v Sic Pamphilas cui ager struatrus, hoc est, qui a Septenistrione per Iongitudinem ad Meridiem decurrit, pignoris datus,pcrnmttit illum alienari,quia uenditionem hanc consen 19e uidetur,ius pignoris e i solutaem. Idem proba mus, si per sis et ut debitor cum agru permute donet, in dotem constrat,uel leget,pignoras enim ius ut liberatuamplius non habebit. I. si debitor. si in uenditione. er L si re corporali. .venditionis. Ex ibidem salice. f. quibus mospig. uel b pol. sol. Quod eatenus uerum est,ut etia Cred io, noures sic alienari si rursus legitimo quodammodo, puri ex taurietis legati causa,uci donationis, ad priorem dominum sit reis uersa,ut pignus dimen non potest per creditorem uendia cari,crum indigna in sit quem eo iure niti, quod si cicontempsit. I. solita providentia. C. de remis pignoris.

Id quod procedit nise salua pignoris causa id permitteret, quemadmodum pasta feri solet,lunc enim ius suu

intemeratum retinet. Vnde apparet permittere,in hac le/Qm M per

ge non pro I cire accipi, sed 'me pro expresis uerbis co 2 'sentire. Etenim qui sciens patitur pignus uenire,non uia detur permittere,ciam sciebat ubis pignus Abi durare. Lsicut. s. non uidetur. f. quib. mod pig.sol. Cr ibi Bari Potirpno faemus monendi,qui rem uendi permittit,pis pigmi gnus quidem amittere,no tamen debitiam,nisi er cautioE 'ms instrumentum reddat, quia tunc er debitium uideturre se.ἰ post pignus. f. de para. tradit AbbG in ce electa sanctae Mariae. ut lite pendente. Cr Iason in I. se

512쪽

Lex C x X. Paulus.

Non ut ex pluribus causis deberi nobis, '. idem potest, ita ex pluribus caulis ide pose sit nostrum esse.

REGULA non est bimembris, ut plarici; opinantur, neq; ad hoc comparata, quod eadem res ex pluribus causis deberi nobG posit: sed magis non cosequens esse, propterea ex pluribus cains eandem nostram esse po)le. Rα ex plurib' Et constat, idem ex pluribus causis nobis cr dcberi cria is 'U'' μ' posideri, bus ex interuallo partu, qucmadmodum hores eius qui litis aestimationem obtulit, ex sic pro empto*re possedit, Cr pro emptore propter Iunctum, Cr pro haerede fuccsionis iure posidere incipit, atq; adeo non ex una causa. Proinde qui rem a domino emu, eandem

quos ex legati causa habere sit iusus, fit ut non tam exempto,quam ex legato eam acquirere ius habeat:ex emspto quidem rem,ex temnienti actione preciam: secus estinae causae lu--uirus erasum sit lucrativa, puta altera ex donatioαc xiv nQn ς -- o ex legato: cum traditum fit,dum lucrati vas causas in eundem homine, Cr eandem rem cocurrere

Modo ne existimes eadem ratione ex pluribus causis P non ira ex rem quoq. nostram esse pose. Aemilius Paulus hanc regu nostra erit. Iam nobis ob oculos posuit, quam sic percipe. Te1hitor

Seio fundum, qui iam eius est, dedit, legauit. Quaesit est, s ualeat legat ,ut ex ea causa dominia Seio quaeri,

513쪽

AD RE G VL As IVRIS. εῖν vis is tituli auctrium feri posit. Cr receptum est, bio utile elye legatum,nam quod proprium et' legatari j,an

plias eius feri no potest. I. cu quis.fde Ieg. vj. s. propriis. C. Iega. Cr.MIedsi rem. I llit. de legatu. Sic qui rem suam emit,nullam ex empto actionem seu perfecutionem habet,cum emptio non sitaeec enim quod actoris est,id ei dari oportet,cum magis eius feri non posit.I. suae rettsi debitor.f. de contra r.empicum res. c. de contrahen, emptio. Cr sic iris discretis actiyni. Institu. de actio. In quibκs si ratiocinari uoles, quemadmodum idem propter plures causas nobis debetur, ita ex pluribus etiacausis nostrum est eposit, ad regulum hunc non siccus atq; ad sacram ancoram confugiendum erit, quae aliud stituit,puta non sicut ex pluribus causis aliquid debetur, ita etiam ex pluribus causis dominium nobps eiusdem rei contingere. Nam quod meum est, amplius meum feri modnon potest, utras causa permanente, cum dominium sit z: Lbur quid persectam,cui ad ci nihil solet.l. nihil. c. de manuta 'no. temmen. adducta l. posideri. g. ex pluribus il de a quiren.possit . ia c.inter dilectos. extra de Ade instrum. Cr habetur tu Lites pignus. supra eodem. Cr in i si rem meam. J. de verbo.oblig. CT si cui fundus.liisti. de lega.

Verum quod dominium uidetur pluribus ex causis a quiri,ad causas remotus, cuiusmodi est titulus, rei cienduerit, cum ex hps causis,quas proximus,seu dominij appellamus,unam duntaxat de)ideret, qua dominiis consistit, iuxta l. traditio libus. c. de puctis. reliqua sunt apud ino

terpretem. Lex C X X I. V ianus.

514쪽

Aliud est uendere, aliud est uendenti

consentire. Quare uςnderς TAMETs I facere er cosentire in pleri': i rissentire sint dis partibus eadem consideratione habeantur, en in venαv dente cir uendeti consentiente diuersum est. Etenim qui rem uedit,etiam sis ecialiter euictione non pronusit,nia hilominus re euicta exempto tenetur.Inon dubitatur. C.

de euictionibus. cr io in uenditione. f.de euict. Quod si ipse non uendidisset,sed uendenti sitiem cor sensili et, de

euictione no tenetur,nisi Cr preciam acceperit: in relia quo tamen iure eius rei distendiosum erit,ut restrui Bari Bald.er Fulgosius in L quidam ex parte dimidia. f. de euictio. π I. .c.de remi sio. pignoris. Proinde qui rem minori precio,1 dimidiu esse uendiis dit,restituto precio recuperare ipsam re, iudicis autoriatate intercedete,potest. Id quod no permittat et g cofena . st dutaxat,colligit Bal in I. re maioris. c. de rescin.uen.

Refertur ad uniuersos, quod publice fit

per maiorem partem. REIPVBLI AE non semel interest ut eius ηomine aliquid peragatur, id tamen quod per uniuersos Allos alia oble publice feri conuenit. sed cum uelle suam cuis sit, σtso ut Homerus in Od Abea inquit.

. Vnde er illud apud Terentium: Mot homines,tot senatet mo est quod semper aut facile inter omnes qui coropus uniuersitatu Sciunt,conuenire in rebus agendis pssit. Ideo ne ob eam homin dsensionem impediatur

515쪽

AD REGULAS IVRIS. 4set quod geri publice interest,rerum exigentia ellerit,ut Ieagulator ad univcrsos restredura stitueret, quod per in iorem collegii partem publice esset yctum. Quod rursus biseriam intelligitur: aut enim ipsum uniuerstatem neri vcio adesse oporte aut illos quibus summa reipublicae commilli en gubernanda.

Itaq: municipes, uel eos qui uniuersitatem socia uita Syndicos unli

constituuntdi oporteat actorem licι Indi em p r qμem iliuntur. communiter quid agatur,dare, non est quod a singulis municipalibus fieri sit necessum, uerum satis est sit duae uniuer1mtis partes saltem hoc midati conitutione proacurent. 1. . quibas. Cr Inulli permittitur. β. quod cuit saque uniuersitatu nomine.

Praeterea in mulus est quod curia de rebus publicis crad populam pertinentibus consulat, alias publice prou utura gerat, quae si maior curiae pars ejecerit,pro eo habetur atq; si omnes id egilbent, navi quod communiter Ir 8'per maiorem aut saniorem parte sit,ad uniuersos est rea sirendum. l. quod maior pars. f. ad municipales.I. nemo. g. hoc edictum. f. de testi. tutela. l. nominationis forma. c. de decurio. c. cum interi de renunciatione. c. sane. dii t. lxγ.er c. in canonicis. di xix. restri Abbas in c. cu olim. er c. non poten. de re iudicam. Er est in c. quaproptcride electionibus. Caeterum quod PFrrhus er in contractibus priuatom LM ad priuato

exemplum huc assuit, praeter legis rationem Acit,ut quae , et '' in hs Jhsuit,quae communiter fieri, aut publice conbuenueruut, ni ex pluribus creditoribus maior pars conueniα

re debet ad paciscendu quo minus soluatur, er absentes praescis

516쪽

να Io. FER R. ra ONT. cOMM. praesentium exemplum sequi coguntur,quod crum priua ci negocia resticiat,ad l. rescript . f. de pactu. magis pertinet. quam ad praesentem loci . Nec obita. c. quod omnes tangit. de reg. iuri in s.nes Ditis io tibi a i receptu f. defer. rusi. praedio. ubi in fundo pluribws corictionis. muni oportet seruitus no maioris aut saniorι3 partu, sed singulorsi assensu constituatur,ut reliqua praeternuitam, . quae omnia pluribus ut singulis fiunt comunia, quare Crsinguloru consensuem propicr negocij praeiudiciu requirarunt. Et in nostra regula,quod fit pluribus,ut uniuersitatem facientibus,in coimne,Cr singulιs non praeiudicat. Quo fit ut maiore parte audiamus,Cr nonunqua saniora

Potest tame fieri ut iure municipuli,uel stituto singuisti ex comunitate adactin peragendum requirantur, Cr. sic maior pars non audiatur, id tamen quod ius regulare non labe i,quare tantopere non excutiendum.

Absurdum est, plus iuris habere cu, cui legatus sit fundus, quam haeredem , aut ipsum testatorem, si uiueret. FUNDUM legatu putat successor sibi liberu redis

dendii cum seruituti sit obnoxius, aut alias per temtore, onere prauatus. Sed fallitur,resbodete Vlpiano,No plus sua transit. Ium legatariu in fundo habere,q uel haeres ipse si ad eusundus ille perueniset, uel restitor si uiueret, habiturus esset. Vsqueddeo res cu sua causa trali atq; onere.Et nomo plus iuru ad alitu trisyre potest quam ipsie habet:ut

517쪽

AD REGULAS IURIS. ερρsupra exposuimus. Cr est infrius in I. in omnibus ostiis

traditio.f. de acquirirerum do. Cr L Alienatio. f. conistrab.emptio.Cr Li.c.rem alte. geri. Cr ij. c. sine censu. Idem restondemus in eo,qui rem legata in qua testiistor dolo malo est uersatus,petit: siquide exceptione doli Dolus tessat mali repellitur,non secu3 atq; haeres qui in uniuersum ius V ζ - iς 'succedit,exceptione submouetur. Melioris certe coditioαnu legatarius esse non debet,quam autor eius,hoc est trastato qui Cr ipse doli exceptionis in uiuis esset, subivisceret. Io enim facit qui petit quod redditurus est. I. αlo.de regul.iuru in xj. si rem legatam. f.de exceptiorinibu3.Cr l. apud celsem quaeritur. . si quis aute ex cauosa lagati. Cr l. dolo Acit. f. de doli mali exceptio. Et quod obstire uidetur exordiu I.an viti M. f. de dia obiectio.. versis ex tempo. praescriptis Porro I. haeres. quam idem Accursius citat, quia de eo cauet qui in uniuersam ius succedit, huc non quadrat non omnino est avurdu: sed quia ex eo initio,quod autor legati uitiosum postis dendi habuit,legatarius usucapionem no orditur,sed per se usucapere potuit,non repugnat.

Iure ciuili receptu est, quoties per eum, cuius itet est coditione no impleri,fiat, quominus impleat: perinde haberi, ac si implesta coditio fuisset.quod oc ad libertate, & legata,N ad haeredu institutioes perducitur.

quibus exeptis stipulatioes quoq; comits

i tuntur:

518쪽

tuntur:cum per promissorem factum esset, quo minus stipulator conditioni pareret.

coNDITIONEM nostri appellant,quaere, donec euentus eius exim fustedit. Sic legatum relinqui conditio Oid. potest Actio,si prostssoria insignia fuerit consecutus. Et emptio contrabitur, R ager tibi intra calend. Iulias pluri erit,emptus sit aureis uiginti curas eius quod sub coditione debetur,praestitio ante conditionis euent non soleat feri,ut est traditumscile post negocium eo di rigi,ne unqui conditio impleretur,praesertim per ere,curi ius interest quo minus impleatur. Placuit quoties staper eum,ad cuius rem pertinet conditionem non existe re,quo minus impleatur, perinde haberi,ac si euetus imis

pleta reddidi Fet. Frustra siquide foret,uel aliquid destiandri,uel negocium cotrahi sub conditioncinisi de eius eis uentu stes sitique si callide quis impediret praesertim curitus interest id feri,parum ciuiliter ageret, quando poαtius enitendum sit ut negocia cosistat:1 ut dissoluantur.

Cum si x pyy Ilabes quidnam regula locu 'erit, quam Cr Saluio Iuliano ascribunt,in I. iure ciuili.f.de condi ex demonst. er est apud P. M. in c. cum sis per e .de regus iuris. in Ni. quod in uulgatis codicibus perperam er contra reis Exempla legis. gulaesen in legitur, Cum non jispere . Exempla in hune modum collige. M. Attilius L. Titio annuos aureos decem dari uulis rebus nepotis sui interuenerit, eiusfrerum admininrationem ad sollicitudinem sua reuocarit: quaesitum est,an cis Titim aliquandiu nepotis negocia

gesserit,atq; nepos id amplias feri nollet, fideicomissi - praestiri

519쪽

probandae operae causa L. Titius negocks remotus esset, Cr per eum no ste quo minus gerat, legatum ex de naecti uoluntate praestitidum. l. Maeuia. f.de annuis ligatis.

Item seruo libertas testimeto est relictas uicarium seris vim haereri praestiret. Seruus id facere decreuit, nisi haeis res implendae eonditioni obstitistet, quia coditionis eueisivi per haeredema cuivi re id en,impeditur:seruus haud aliter,ais si conditionem implesset iber erit.I. cum quia dam. ex quacuns. c. de coditio. infer.Is quos qui bra res institutus est,si mille festentu Caio dederit, er calas accipere nolit, pro impleta conditio habetur, cr haeres erit.l. si ita haeres.f.de conditio. instit. Cri. statu liberos. Stichus.f. destitu liberis.Eor exempla, qui decem dare promisit,si Gldicerium Pamphilo nupserit, er ipse intercedat quo minus nuptum detur, quia per em sis, ias interest conditionem no impleri,pro impleta bubeis bitur, er decem dare uenit cogendus. I. si stipulare. in

executione.f. de uerborum obligatione.

Et subsistit regula, nisi testitor uel contrahens iusse da lesbiu

set conditionem impleri, quia eius euentus a defuncti aut contrahentis uolutate pende oportet impleatur.ut Bart. sentit in I. uter ex fratribus. f. de conditio. infinargu merito I.in conditio .f. de conditio. Cr demonstr. Proinde cvae ius interest,poterit obliquis modis salte impedire ne coaeditio impleatur,quemadmodwm seruo possumus occasioαnem adimere, cum operari sit probibitus, ne decem luiscretur, quibus datis liber esse posit. I. stiluliberos. g. si quis seruum f.destitu liberis. Postremo natura conditationu

520쪽

Quando con ditionis euent' potest impediti Necessitati sediuiunt omnia. Necetatas pedimittit liberos uendi.

IO. FER R. MONT COMM.tionisis quandoq; facit,ut eam prohibere non sit indignu: ueluti conuenit inter nos,ut si paustra te uicero,aut dirisci luctu,centum dare spondes:colendo tectim,sed ne furiperes,totus resisto, ex iure,nec est quod propterea coditationem impletam existimare debeas. Sin aute certare reacusem,π sic te fraudare cotempta pactionis lege uelim, coditio im euentu existere, prohiberet nihil. In glos. l. in executione. . f. Cp ibi Bartol.f. de uerborum obligatio.

cr I si gratuitam. . f sde praesciriptia uerbis.

Lex C X X III. Paulus.

Quae propter necessitate recepta sunt, non debent in argumentum trahi.NEcESSITATIS ingens tellum esse, adagii vice est usurpatu,cui omnia seruire, uersus ille protriti

nus nec itatem dicitur. Quo fit ut recte Taretinus quiridam apud Plutirchum in Fab. Maximo monuissee videri debeat,Turpe nihil esse quod vi ac nec intestat. Nam ut Seneca inquit,ducunt uolentem fari,nolentE trahunt. Hinc ect illud toties repetitum, nec itatis nullum legemese,sed ipsum exigentibus rebus legis uice haberi.l. . fde os. confut l. non solum f. de excusa. tuto . l. si ex toto. Vbi er Alexan. Cr Iason f de lega.j.c.sicut. π c. quam to. de consecra. di s.c.si quis propter nec talem. de furatis. E t rursus Iason in I. Marcellus. f. ad trebet. Quapropter Cr legislator necesitate quam nec deos

posse ejugere est relata no uoluit prorsus extorrem in re pu