De animantibus subterraneis liber / [Georg Agricola]

21쪽

simia uiuere consueueriat,nunquam rediturae in exteras se conferunt: etsi, rius.Quo paei o ab hinc annos sex locu star,dirae herbarum,leguminum,segetis, stirpium,quas uastant, pestes, gregatim

inuolarunt in Pannonias, in Daciam, inueterem regionem Marcomannorum,

Lygiorum Φ: ut quondam etia tape ex Africa in alias Europae oras. aum ut in terdum unicus homo in longinqua re giones abit,nec redit unquam,ita unum solum animal quo modo annos abhinc

prope uiginti in Norico captum est ani mal canis uillis uestitum:cuius, ut cephi Aethiopici,prioribus pedibus similitudo erat cum humanis manibus posterioribus cum humanis pedibus Et Alberti cognomento Magni temporibus in Stauorum sylvis comprehens sunt animantes duae mas ct foemina, quarum pede priores item erat similes manibus humanis:posteriores pedibus humanis.eas ueco Egnatio Caluino praefecto uisam Pli

nius memoris prodidit Aquilam quo p

22쪽

DE ANIMANTIBVs

Northusae in Toringia, quum ibi conse nuisset mortuam scimus Hoc etiam an no,qui est octauus Muicesimus imperii Caroli quinti, lanius quida Dincelsipy- helensis aquilam profligatam occidit,et quasi donum senatui attulit quae aquila in eum in equo sedetem,pridie Epiphaniae prope Rotelin oppidii impetu tam

uiolento inuolauit, ut non procul abes set a periculo uitae. Eodem modo uerisi mile est aliquos etiam pisces, cum semel reliquerunt mare,in fluuios, qui per longinquas regiones fluunt ingredi,ct nunquam in idem redire Hactenus degeneribus animantium dixi, quae in re monem e qua egressis sunt no reuertunis tutinunc dicam de his quae reuerti solet. quae ec eaede sunt, & eadem fere de cat se,caloris scilicet uel frigoris uuadha, mone, cuius incolae sunt, semigrant oc

quidem state in locis frigidis,hyeme in

tepidis morantur. Etenim homines qui ualetudini dant operam, ut tueri se possint a calore,in aestiuis sunt ut a seigore,

in byberni, qui mos in primis fuit Ro/manis.Atl etiam reges ec domini multarum

23쪽

su B TERRANEIstarum gentium aestate in alias terras abeunt,malias hyeme . nam reges Persara

olim hyberno tempore Babylone degehant,verno Susis,aestiuo in Ecbatanis. Eodem modo bestiae uolucres & aqua tiles solum mutant resecedunt: quarumalis in his ipsis regionibus et locis,in quihus aeuum agere consueuerunt, refrigorationem in state,in hyeme teporemGlent persequi:aliae in longinquis ocultomis Ac fere uolant,natant, cunt ad habitandum inlocis,in quibus aer ita sit temperatus,ut cibos serat uel suggeratiquo rum nascendi facultatem eis adimitteris ra, quando frigore obriguit, uel calore exaruit:aqua eos non suppeditat, quando conglaciauit Aues enim quaeda aestiuo tempore in sylvis, hyemali ad horreare tecta plerunc commorantur:ut pica,cbrnix,lurida, quam κο o Graeci, La tini uocat algulum.qusdam cum aesta te suu agant in sylvis,hyeme demigrant ininitimos locos apricos, montium re cessus secutae:sicuti uultures,milui, stur ni,turdi,meruis, palumbes,upupe.aquatiles etiam uolucre temporibu brbe nis

24쪽

nis se consem ad lacus cfluuios,in au itti partibus sitos,qui stigore no cona lant aut ad aliquam fluminum partem

cui aqua' conglaciat:ut ardeolae,mer' gi,corus aquatici onocrotali fulica anate immansuet querquedul quedam ab ultimis quasi tertis discedunt multi mas:uelut grues.Etenim, quod Aristo teles tradit, ex Scythiae campis proficia

sic itur ad paludes Aegypto superiores, unde Nilus profluit. Abeunt etiam longius oloreS,ciconia immasiueti anseres. Faucs uero aue hyeme in sylvis manet, ut tetraones,attagenes minus multae cagris, quarum innumero sunt perdices

item piscium alii, ut uitare possint solis calores,aesi at de littore abeut in altum: e contra,ut consectari queant teporem hyeme ex alto,in quo se merserat,emer gunt, ac in littore uersantur: ueluti dei phini:alii ex mari ingrediuntur in mare, ut thynni hyberno tempore ex Pon to in magnum mare: contra uerno e magno marim Pontum Alij eodem mpore in fluuios, ut falmones, e cerithyiani, si uti ones. Atque hae animan

25쪽

SUB TERRANEIS te sub terraneae dici non possunt: ut nec

ulta aliae quae terrae cauernas non succe

dunt etiam si fiigoris uitadi causa hybernis mensibus, caloris aestiuis occulicturci lateat quales sunt in hominum en re qui multum frigidas aut calidas regiones habitant nam qui illas hyberno tempore, qui has aestiuo in domibus latet,in quadrupedum genere crinacei: hyeme enim se codunt in cauas arbores, in quas

autumno poma comportarunt . Similli

ter glirese mures Pontici, ac serpentes quidam se condunt in cauas arbores sed hi ipsi maxima ex parte, ut postea dica, saxorum cauernassiccedunt. 3 laedam etiam blattae ecastali rimis parietum ecdomorum latebris occuliantur Formi cae quoc condutu in aceruis, in quibus

congerendis uere oc aestate mulium operaei laboris consumpserunt Apes 1 tem hyeme ingrediuntur in alueos cra-hrones sylvestres in cavernas e quosdaquasi nidulos arborum:vespae in earundem domorumve nidulos, quos aestate construxeriit. Similiter hyeme latent incauta arboribus non paucae uolucres, ue

26쪽

cuculus, picus corum, cuius caput rut

hra macula insigne,qui propterea πυρ- ροκάρα a Graecis nominatu upupssugdam. At hirundines tam domesticae agrestes in loca uicina quae sunt tepidiora secedunt:quae si desuerint eis, se in angustis montium locis codunt,in quibus aliquando etiam stumi palumbes,turtur ,merulae,turdi, laudae, pupae latere consileuerunt. Sive autem in arboribus siue in montibaatuerint, ea de causa uer no tempore deplumes solent conspici Satis multa,&fortassis plura quam instituta ratio postulabat,dixi de his animantibus quae caloris frigorisue uitandi caunon subeunt terrae necprimas nec, ramina,ne dispeluncas. inanquam iis dicta sunt,ita apte natura cum his usse

quunt colisrent,ut distracta uix possint satis comode explicari. Igitur animanti lum,quaru gratia potissimu huc ibedi

laborem suscephiriasint genera Quae dam enim uel noctu uel interdiu subeut terrae cauernas,ais in eis delitesciit, dormiuntve:sed pleraem omnes etiam hyeme egrediuntur ad pastum capescedum. quaedam

27쪽

svB TERRANEIs et qusdam certo anni tepore subterraneas succedunt cauerno, is eis graui in no pressae ali uot menses consumunt. Quaedam fere perpetuo occulte in terra

latentiprimi generis non solum terrenae sunt sed etiam uolucres.uerum terrenas primo persequar. Earum aute in nume ro habetur homines cauernas succedentes,qui ex eo nominantur Troglodytae.

quorum alii eas cauernas subeunt calo ris uitandi causa, ut qui in Astica habi tant ad mare rubrum:alii frigoris, ut qui in Asia post Caucasum monte colunt planiciem septetriones uersius sitam: re sylvestres homines, qui in Scandiaere gione Scricsiani noctu nautis insini sunt: quos ii rogis ardentibus abigunt.

In Armenia etiam maiori, ut Xenophooptimus author scri bit,sunt domus sub terraneae,quarum ostium putei instar angustum est, inferior pars lata: aditus 1 mentis sunt fossiles,homines descendiit gradibus.Quin in Tenedo insula pisca tores hodie rupium speluncis pro domi

hus ututuniit quondam Sybilla Cumaea antro illo ad Auernum lacum tam musi uo

28쪽

1 DE ANIMANTIBUSuo opere insignia vaticinationibus nobili Et Circe, mulier cantionibus clara, liabitauit se πεπιγλαρυροι M,Ut FIOme ius canit.In Seduni etiam in tractu Sit tensi ad Bremisam pagum ex rupe excises a sine ullis tignis doti abibus ligneis sormatum est integrum coenobium,hoc est templum, cubicula,conclave, culina,ceIIa uinaria. Similiter m altis motibus conspiciuntur arces subterraneae: Ut qUzem

Saxonia inter Blancheburgum ct Hai hei stadum est: quae in Toringia inter Vimariam et Blanchenhainam prope Melhngum pagum illi us nomen estucine steinum uetus,huius Pu fhardum atque ea distata imam quatuor mihi, .pasD suum. Utraq; ab habitatoribus nunc de serta est douacua:utraq; habet in saxo mcisia hypocausta, conclauia, scamna, sta bula, piaesepia,ianuas,senestras: Saxonica uero etiam templum, supra quod in-cota exstruxerunt speculam, quae lasubiecta sitit sub aspectu. Hoc templum testudinis figura, re pila media rotunda insigne est: caetera omnia sunt quadrata. Ipse mons Saaonicus praeceps cst ex o

29쪽

s VA TERRANEIsmni parte,praeter eam qua ascenditurim cuius planicie exccisus collis clementer assurgit, liti qua parte planiciem spectat fiat Iasatis alta 5 lata circumdaturi ex lutius collis saxo arenario, nonnihil rubro, exciso formata st arx illa, cui in ultae es magna senestrae. quin in pede ipsius motis cellosunt subterranes cum equorum 1rem stabulis.Vtrat ar hocsnigma peperit usitatum Saxonibus 5 Toringis, Dic quibus in terris arx alto condita

monte

Mille ubi per telaum possint errare

Hoenstein etiam , quae arx est Henae trans Albim, equoru stabula in faxo in cisi sunt. Et Prenesimae si, subterra nea literis celebrantur, in quarum una Caius Marius obsessus extinctus , occidit Graecas quo O muliereS, quae mer tricium quaestum faciebant publice, in

cellulis subterraneis habitasse ex comi corum scriptis apparet a quibus καὶ ις- τυπεια nominantuLEt ganeu εις γαρ,

quod esset in terra,dictum putat Teren εκ nterpres. Tales etiam cellae Romaei fueruns

30쪽

as DE ANIMANTIBVssuerunt,&stequetiores quidem fissi cir

co maximo, qua pertinet ad naumachi am,& in uico Suburano,& Summaenia

nocit aliusto An maritimis quom Germanis quibusda urbibus,sicut in Prussis Dantisci,& in Saxonibus Lubeci, bona uulgi pars sub terra habitat in testudinibus,super quas exstruetae simi magnis .cae domus,quae a dominis incoluntur. Eodem modo cuniculus, vulpes, utra, meles, ecfortassis aliae quaedam bestiae subeunt cauernas,sed egrediutur ad pastum capescendum etiam hyberno tem pore . Ac cuniculus quidem mulios fio dii specus,& in colles terrenos agit cunaculos: ex quare nomen inuenit Maneo uesperi egreditur,reli quo tempore sere latet. Aliquos aute specus operiti uere,ne deprehendatur.Sed eum uiuer xa atque parui quidam canes,quibus est ad inuestigandum sagacitas narium, in specus eccuniculos immissi, aut liquor feruens in eosdem infusus, fugatum ocexturbatum pestunt in retia, quibus ca Pitur Cimiculis autem non unus est co

lor:uel enim in cinereo fuscus, uel lepo-