장음표시 사용
11쪽
luminibus , quibus evolvendis atque seligendis vix hominis aetas suffcito Laborem hunc, plurimis e
petitum , multis tcntatum , nemini tamen expu-
atum , evicit tandem sagacissimi Auctoris industria ; licet morte praeventus praelo solutum non viis derit. . Editus fuit ante biennium, nitide satis, at parum diligenter, nec pro ut solebant olim typographi Parilienis. Deliderabatur liber hisce in oris nulli impetrabilis, quem ea de caussa denuo subdere praelo volui ue praesertim quum stimulum adderent Viri horum studiorum, tum & mei amantissimi. Ita tamen volui, ut prius ad Leges ipsas excuteretur. Incredibile dictu quantum errorum sit sublatum: idque curatum spero satis feliciter. De instituto atque methodo libri merba facere non est meum. Id egit Auctor ipse sequenti praefatione. Τu V IR AMPLIssIME , haec omnino rectius
iudicabis, cum tersissimo Tuo judicio nihil sit limatius. Bonitatem enim ingenii Tui diuturno litterarum usii excultam mirantur, & merito, cives
Tui. Quin & itidefessam , qua utebaris diligemeiam , quum in scholis publicis Musis operam dares, testati sunt Viri gravissimi ex Proceribus florentissimae hujus Reipublicae, qui tunc in eodem Tecuris stadio decurrebant. Non sussiciebant toti dies inextinguibili illi tuo studiorum ardori, nisi & ducu-
12쪽
brationes accederent ; ita ut quotidie per sexdecim integras horas libris incumberes. Quod si crebrius
aemularentur exemplum primores juventutis nostrae, quantam non temporum felicitatem exspectaremus t Ex quo autem rei publicae curandae antimum applicuisti, partes Tibi demandatas obivisti more Tuo, id est, cum egregia fidei, integritatis, ac diligentiae laude. Merito itaque quem Illustribus celeberrimae hujus Urbis Patribus a Secretis vidimus, Te nunc & Senatoribus gravissimis adscriptum se-spicimus, & inter Viros illos perspicacissimos, qui in eadem hac Urbe juri dicundo praesunt, veneramur. Tantum vero abest, si tuus ilictamor, quo bonarum artium studia complecteris, remittatur aut
elanguescat isthac rei publicae ac serensis' procuratione , ut potius crescat indies, atque insignis voluis talis, quam Tibi horae subsicivae in amoenioribusitteris positae non possunt non parere, stimulis excitatus majus quotidie incrementum capiat. Neque hoc selum. Verum & faves impense omnibus qui audent aliquid in perpoliendis & in dias luminis auras, bono publico, proferendis sapientiae studiis. In quibus & me voluisti numerare . nullo meo merito, sed benevolentia erga me Tua singulari adductus : cujus prolixa in me documenta. pridem pro eximia Tua humanitate dedisti. Nonne igitur
13쪽
quam maxime ingratus forem, si haec talia silentio praeterire in animum inducerem. Quin immo αmeae indolis & officii ratio postulat, ut merita in me Tua prae me seram, & eo nomine Tibi gratias publice agam. Utinam vero eae essent ejusmodi, ut Tute de me exspectationi, cui me imparem senistio, responderent. Nihil tamen unquam omittam , quo Tibi gratissimum tester animum, Tuorumque in me beneficiorum inprimis ac perpetuo memorem. Itaque Tibi offero, . VIR AMPLIs-sIME , hoc qualecunque est laboris mei specimen, ut sit pignus perpetuae quam Tibi debeo observantiae, pietatisque sempiternae monumentum. Quod si placida illa Tua atque benigna frante, qua soles reliqua mea, acceperis, id in praecipua felicitatis meae parte jure merito collocabo. Vale. Dabam steladami Idibus Martiis CID ID CCIII. OPE-
14쪽
On is fuit laboris scopus, in hoc Delectu
Legum , ut inter utiles utiliores tantum , inter elegantes elegantiores quaedam, inter
omes, solae quae singularis snt notae seligerentur : sed id agere sudium fuit, ut ex omnibus quae
Digesorum Ur Codicis νoluminibus continentur, is delectus erue ety, quo tota juris civilis ratio, nostris legibus O moribus apta , conflaret: recises quaesuper a exundant, quae inutilia impediunt, quae repetita dupliacent , quae a nosro jure aliena , vel etiam ipsi aDersa ,
gluaenam exspectetur hujusce collectionis utilitas, iis esum operis propositum edocet. Haec est, nempe ut qui studiosus juris accedet, operae parcat ,-tempori, atque
etiam ipsi taedio quod plurimos ὰ sudio legum Mertit, cum aggressuri Pigestorum s codicis lectionem , immensa deterrentur mole articulorum , quos innume ros Po- fumen utrumque complectitur e ut vix paucis is , qui
bas id unum curae sit, par operi sudium liceat impendere , quis nempe saepius es saepius e lutis utriusque libri paginis , multis rigiliis, sudore multo , utilia discernam-tur , segregentur , addiscantur. βdampis enim quae Iracipere quis petit, si caeteris conferantur quae Drat
15쪽
praeterire, modica fere censeri possint , non facile tamen sic elucent inter in ita quae circumambiunt, ut obtutus aciem disquirentium ὰ reliquis anersam ad l
se defectant, sed utrisque non impigre perlectis, sagaci ldi ustione secernenda sunt. votus vero quisque es, ἡ qui non in hujuscemodi studio deficiat, O non magis l
sbi consultum nelit, ut in promptu ad manum habeat eruta quae ex Digesorum libris Codicis eruenda sint. lDe siderabunt aliqui forte quaedam omisia, quae ipsi lnon fuerant omissuri: contra vero, non probabunt alii l quorundam delectum, quae ipsi forent rejecturi.
μὴ , dicam, si pluribus is idem Legum DeleFus fom is singulis commissus eset, septuaginta forte, vel eru- :ditissimis , nemo sane crediderit , eadem omnes proba - ituros , eadem improbaturos : ut idem ct uinum exurgat 'singulorum opus, imὸ nec ullus, qui vel tantulum expertus sit humanae mentis in sentiendo varietatem Grjudicando, arbitraturus est, vel unum es alim tot . inter ita conventu os, ut eadem uterque s admit- ltant , ct irejiciant. Addiderim , nec vel unim , qui idiverss temporibus idem acturus sit, aPurum idem rut quae ipse primὸ reprobarerit, aequὸ semper omnia sit reprobaturus: aut semper aeque probaturus probata
Si quid igitur, aut inutile quis aestimet quod in- sertum riderit, aut utile quod omisum sit: qui bon
16쪽
que consulat summam operis :-ipse sibi xel inferat νel amputet quod libuerit. De legum ordine hoc in delectu id advertendum . ipsam Digesorum seriem serratam esse. Non enim no-xum hic opus susceptum datur, sed ex ipso veteri expressa quae necessaria risa sunt, quae utilia, sublatis intersitus , quibus quae selecta sunt caeterorum intem,ctu dissita sejungebantur. Et Digesorum potius, quam Codicis ordinem sequi nisum es aptius sudio Legum: Digestorum enim libri tum prius editi, tum potiores omnium consensu sunt habiti semper. geapropter ne duo disjunm delectus forent, Digesorum unus, unus Codicis , ad ipsum Digesorum ordinem Leges ex Codice decerpta suis locis distributae sunt. Poterat quidem
omnium summa in ordinem redigi lucidiorem , ut omes leges ad suos titulos adpocarentur , nihil peregrinumeragaretur, Ur sub quoque titulo sngulae singulis cohaererent, qua ratione inter se inpicem suapte natura sunt coaptandae. Poterat or ipse titulorum νarietati , ac numero tum brevitate, tum alio stu consuli: pluribus scilicet titulis in pauciores coactis, s reddita cuique sua serie , prout aut praecedere debent alter a rerum , aut subsequi : verum defuisent quae artium omnium ordini, νelut elementa , debent adesse semper: onmium scilicet de quibus agitur dissones, definitiones ac principia, quae non babentur accuratὸ in libris Di-
17쪽
Digestor-- dicis, erantque supplinda, quod non licuit delictum agenti, es legum sententiis inhaerenti religiose : ne in ulta violaretur quae legum antiquitati ac dignitati debetur observantia. Sed habebit suam haec antiqua Digestorum series utilitatem, ut neminem o ffendat alterius ordinis novitas ab eo direst, qM totius rorim diuturnitate sabilitatem nactus es in aenum omne. stui, pira o que Iurat Digesorum GH Codicis vetus ordo jam asseuetos et cir amant fere singuli, qui sudisrum sibi legem flatuunt, locos suo nutu varii varios desinare, quo referant quae seligere, es memoriae imandare velint. Hoc unum assum es quod omnibus ad eum ordinem concinnandum famuletur, quem sibi quif-que elegerit, ut scilicet, ex indice copioso sngula quieri singulis hic habentur ad unum facile liceat revocare ut libuerit. Caeterum paucis quaedam monendi qui lecturi sunt.
primum scilicet , non strictis e s scrupulose id
actum semper , ut quaecumque ad usim perti posint ,
col7igerentur: sed ea flum admissa sunt quae sussciant,
omisis quae pel idem repetunt, vel ex quibus non aliud extat, quam quod luculenter ex iis innotescit quae sunt delecta. Secundum non omnino semper servatam in omnibus
situm cujusque legis. raasdam enim necesse fuit is propriis sedibus alio fransferre, ut aliis asseribus ad-
18쪽
OsERIs ARGUMENTUM.necifrentire, non ordinis causa, sed ut invicem persticuitatem sibi concilient, quod in altera necυμ-rium desideratur per alteram accedat. Unde non contiania pronuntiandum omissam legem quod in sua sede δε- sideretur, quae aptiorem alibi sortiri posse. Tertium non sic omnino rejectas leges quae juri nostro non conveniunt, nihil ut aMti fit quod almum quicquam habeat a bobus no syris. Nam omittere non licuit pleraque, ubi de servis, quorum nullus apud nos usus , sententiae proferuntur, quae ad alia referri pos't: quod es in aliis paris fuit necessitatis. Quartum leges plurimas ideo adsectas, quod vires habeant, ubi jus scriptum lex es: quamnis alibi non snt in usu. Veluti quae heredum insitutionem hectant, s smiles quaedam, quarum nullus es usus apud eos qui
propriis moribue pro lege ut tur. Quintum, prolixiorum qureundam Codicis legum sententiam, es Mnesiarum, in brevius contractam: quod licere debuit, dum nihil aut immutetur, aut δε- trahatur ex mente legis, quam facile poterit qui nolet legere integram. Sextum chm snt plurisnae leges , quarum eadem essententia, electis, quae rem exponant, aut etiam exemplis explanent luculentius, inter caeteras quae idem
praestant aliquas interdum adnotari nisum es, quὸ remittantur qui νoluerint eandem sententiam pluribus fr- mare , aut etiam in rare legum te nonus. - - 1 Septi
19쪽
Septimum nihil feri ex libris In situtionum huc ad scitum esse : tum furii omnia quae Institutionibus conti nentur ex ipss Digestorum libris , aut codicis desumpta sint ; atque adeo non desint in hoc deleTu ; tum quod Institutionum ignarus nemo huc accessurus sit. Postremum hoc aberrandum de summis seuperio-cbis quae singulis legibus appositae sunt, non eam esse
rationem, ut moneant de quo in lege agatur: νerum
id tentatum est, ut ipsam legis sententiam summae indicent, in eum scibcet usum i ut qui jam leges peris gerint , ad memoriam brevi se faciles, uti revocent, intre dum pro legibus ipsis perlochas legum νicarias celerius cst facilius transcurrant.
20쪽
Tix. I. T E Justitia &Jure. Pag. II. De origine Juris, x omnium
Magistratuum, di successione prudentium. a XII. III. De Legibus Senatusque Consultis, Et longa consuetudine. 3 s XIII. IV. De Constitutionibus Principum. 6 XIV. V. De statu hominum. 8 XU. VI. Pe his qui sui vel alieni iuris sunt. OVII. De adoptionibus. dc emancipatio. 3 l Tiτ.XI. Si quis cautionibus in judicio sistendi causa factis non obtemia uia.& di-26272s
nibus. dc aliis modis , poteitas solvitur. quibus
VIII. De divisione rerum , ec qualita.
X xl. De Officio Praesem vigilum. 1Ad. De Ossicio Proconsulis 3. Legati ir sDe Ossicio eius cui mandata est iu .leisdictio XXII. De Ossicio Adserarum.
VI. Si quis jus dicenti non obtemperaverit. χ 3 De in jus vorando. Via. VII. Siquis in jus vocatus non ierit: sive lquis eum vocaverit, quem ex t VIII. edicto non debuerit. 3bia. lNe quis eum qui in sus vocatur IX.
VIII. Qui satis dare cogantur. vel jurato promittant, vel suae promtissioni committantur. ibi . N. De eo per quem factum erit quo
minua quis in judicio sistato as
De feriis. 8e dilationibus , versiis temporibus. De edendo. De pactis. De Transactionibus.
- De his qui notantur infamia. χου De procuratoribus de defensoria Quod cujusque universitatis nomiisne, vel contra eam astat ur. 4 . De negotiis gestu.
De in integrum restitutionibus. 46Quod metus caula gestum ei it. ID cilci malo. De minoribus viginti quinque an
OLEx quibus causis majores viginti quinque annis in integrum re stituuntur. ibiae. De alienatione iudicii mutandieausa facta De receptis , qui arbitrium receperunt, ut sententiam dicant. ib. Nautae, caupones, stabularii , ut recepta restituant. α