Q. Curtii Rufi De rebus gestis Alexandri Magni, historia

291쪽

bus concito, in medio Barbari gutture ita fixit, ut per cervicem emineret. Praecipitatus ex equo Barbarus, adhuc tamen repugnabat. Sed ille extractam ex vulnere hastam rursus in os dirigis . Satibarzanes hastam manu complexus, quo maturius interiret, ictum hostis adjuvit . Et Barbari, Duce amisso, que in magis ne-yssitate quam sponte sequuti erant, tunc haud immemores meritorum Alexandri, arma Eri-ἔyo tradunt. Rex hin quidem laetus, de Spartanis haudquaquani/ securus, magno tamen an mo desectionem eorum tulit, dicens, non ante: usos consilia nudare, quam ipsiim ad fines Imdiae pervenisse cognovissent. Ipsit Bessum persequens eopias movit a cui Erigyus spolia Barbari , ceu opimum belli decus, praeserens O currit .

lexaουδεν Bessum persequendo in agmeYum peram viam incidit - Ejusdem patientia, ct miranda'. si iis totiramia.

I Gitur Bactrianorum regione Artabaro tr dita , sarcinas, & impedimenta ibi cum praesdio relinquit ipse cum expedito agmine loca deserta susitanorum intrat, nocturno itinere exercitum ducens. Aquarum ut ante dictum

ψὶ penuria, prius desperatione, quam desideario bibendi sitim accendit. Per CCCC stadia l

ne modicus quidem humor existit. Arenas vapor aestivi Solis accendit, quae ubi flagrare coe .lperunt, haud secus, quam continenti incendio, fCuncta torrentur . Ealigo deinde immodico terrae fervore excitata, lucea tegit. Campo-

292쪽

rumque non alia, quam vasti, & proiundi aequo. ris, species est. Nocturnum iter tolerabile v ciebatur , quia rore, Sc matutino frigore correra levabantur. Caeterum, cum ipsa luce restiis oritur, omnemque natura Iem absorbet humorem siccitas i ora, visceraque penituS utuntur . Itaque primum animi, deinde corpora deficere - coeperunt. Pigebat & consistere, & progredi. Pauci a peritis regionis admoniti praeparant γ- quam . Haec paulisper repressit sitim. Deinde, crescente aestu, rursum desiderium humoris a

-εensum est. Ergo, quidquid vini, oleique erat, hominibus ingerebatur. Tantaque dulcedo b hendi fuit, ut in posterum sitis non timeretur . Graves deinde avide hausto humore, non sit,

tinere arma, non ingredi poterant, & seliei res videbantur, quos aqua defecerat, cum ip-- si sine modo insusam vomitu cogerentur regerere. Anxium Regem tantis malis, circumfusi

amici, ut meminisset sui, orabant, animi ta magnitudinem unicum remedium deficientis exercitus esse; cum ex iis, qui praecesserant ad

capiendum locum castris, duo occurrunt,

tribus aquam gestantes, ut filiis suis, quos in .eodem agmine esse, &aegre pati sitim non Lgnorabant, occurrerent. Qui cum in Regem incidissent, alter ex iis, utre. resoluto, Vas,

quod simul serebat, implet. porrigens Regi. alle percontatus, quibus portarent, filiis serre .cog scit. Tunc populo pleno sicut oblatum est in reddito . Ude filux, inquit, bibere

, nec tam exiguum diriidere ι-nrbus .

293쪽

Muti; avidius bibantes intereunt. Retis cura pra

TAndem ad flumen Oxum im pervenit

prima sere vespera . Sed exercitus magna ParS non potuerat consequi . In edito

monte ignes ii et fieri, ut ii, qui aegre sequebantur, haud procul castris se abes' cognosce-

Tent. 'Eos autem, qui primi agminis erant, mature cibo, ac potione firmatos, implere alios utres, alios vasa , quibuscunque aqua polset portari, Iussit, ac suis opem ferre. Sed qui imae erantius hauserant, intercluso spiritu ex 4incti sunt. Multoque major horum numerus fuit, quam ullo amiserat praelio. At ille thora- cem adhuc indutus, nec aut cibo resectus, aut potu, qua veniebat exercitus, constitit. Nec ante ad curandum corpus recessit, quam praeterierant, qui agmen iequebantur. Totamque aeam noctem cum magno animi motu perpetuis

vigiliis egit. Nec postero die laetior erat, quia nulla navigia habebat , nec pons erigi voterat, Circunquaque amnem audo solo, & materia maxime se ili. Consilium igitur, quod unum necessitas subjecerat, init. vires quam plurimos stramentis refertos dividit. His incubantes traibavere amnem. Quique primi transimeant, in statione erant, dum trajicerent caeteri.

Hoc modo sexto demum die in ulteriore ripa totum exercitam exposuit. C Α-

294쪽

IAmque ad persequendum Baesium,statuera:

vi progredi, cum ea , quae in Susianis erant

cos praecipuo honore cultus a Mia . Sed nullis meritis perfidia mitigari potem. Quae tamen jam minis in eo invisa e8e poterat, quia nihil ulli nefas tune in Bessum in teris florem Regiv sui videbatur. Titulus facinori speciosus prae ferebatur, vindicta Darii . Sed fortunam, nomscelus oderat Bessi. Nam , ut Alexandrum flumen Oxum superasse connovit, Dataphernem, . & Catenem,quibus . Besso maxima fides habebatur , in societatem cogitatae rei asciscit. Illi, promptius adeunt, qumrogabantur zassummiisque o ho sortissimis juvenibus . talem dolum: intendunt . Ipitamenes pergit ad Bessum, α remotis arbitris, competisse se se . infidiari ei Dataphernem, & mdenm , ut vivum Alexandi traderent. agisantes, d semet occupa-ςos ene vinetos temeri . Bessus tanto merito,

ut credebat obligatus, parti' gratiaS agit mpartim avidus explendi suppilati, adduci eos. jubet. Illi . manibus' sua bonte religatis, a

participibus consilii trahebant un. Quos Bestiis: truci vultu intuens, sonsurgit, manibus no . t emperatulus. At illi fimulationem omissa circunsistunt eum, di frustra repugnantem vincia unt , direpto ex capite Regni insigni, lacerata- que veste, quam spolium occisi Regis induerat.

295쪽

adjecit, non Dario iniquos fuisse, quem sic uI-ciscerentur, sed Alexandro propitios, cujus viae oriam semper etiam hostis adjuvisset. Multitudo an vindicatura Bessum fuerit, ineratum

est , nisi illi, qui vinxerant, jussu Alexandri fecisse ipsus ementirii dubios adhuc animi te ruissent . di equum impositum Alexandro insedituri ducunt. C A P U T XI I. .

INter haec Rex, quibus matura erat missio,

eiectis nongentis ferἡ, equiti bona talenta dedie, pediti terna denarium millia z monitos. que, ut ' liberos generarent, 'remisit domum. Caeteris gratiae actae, qubd ad reliqua belli navaturos operam pollicebantur . Tum Bessus perducitur. Perventum erat in parvulum ompidum .' Brancidae eius incolae erant. Mileto lquondam, jussu Xerxis, cum e Graecia rediret, liransierant, & in ea sede constiterant a quia templum, quod Didymaeon appellatur, in gratiam Xerxis violaverant. Mores patrii nomdum exoleveranes sed jam bilingues vant, paulatim a domestico, externoque strmone d 'generes . Magno igitur gaudio Regem exeupiunt , urbem, seque dedentes . Ille Milesios, qui apud ipsum militarent, convocari iubet. Vetus odium miles gerebat in Brancidarum gentem, proditionis ergo. His, sive iniuriae, sive originis meminisse mallent, liberum de Brancidis permittit arbitrium . Variantibus d inde sententiis , seipsum consideraturum, quid

optimum iacta esset, ostendit. Postero die oo, l

296쪽

currentibus, Brancidas secum procedere jubet. Cumque ad urbem ventum esset, ipse cum expedita manu portam intrat. Phalanx moenia oppidi circumire russa , & dato signo diripere urbem proditorum receptaculum, ipsosque ad unum caedere. Illi inermes passim trucidantur. Nec aut commercio linguae , aut supplicum velamentis , precibusque inhiberi crudelitas potest . Tandem ut dejicerent , fundamenta murorum ab imo moliuntur ; ne quod urbis vestigium exstaret. Nec mora , lucos quoque s cros non caedunt modo, sed etiam extiryant, ut vasta solitudo. & sterilis humus, excussix etiam radicibus, linqueretur. Quae si in ipsos. Proditionis auctores excogitata essent, justa Mitio esse, non crudelitas videretur. Nunc culpam majorum posteri luere, qui ne viderant quidem Miletum adeo Xerxi non potuerant prodere.

Spitamenes ad is nudum Bessum, qui in emeem vendns ad sagitta ν pro meta destinamae. Cavisma sagittarii Iaus.

I Nde procesiit ad Tanaim amnem : quis peris

ductus. est Bessus, non vinetas modo, sectetiam omni velamento corporis spoliatus. Spitamenes eum tenebat, collo inserta catena, tam Barbaris, quam Macedonibus gratum spectaculum. Tum Spitamenes , Et te, inquit ,

er Darium Reges meos ultus, inte fectorem domini fui ad ch, eo modo eaptum , cuius ιρse fecit axem plum. -periat ad hoe spectaeulum oculos δε-

297쪽

oe boefoloia dignus s. Alexander, muti eum collaudato spitamene, conversus ad Bessum . Cujur, inquit, ferae rabies acevavit annmum tuum,eiam Ilegem de te optime merixum,prius

vincire, deinde Oeeidere sustinuisti e Sed hujus parricidii mereedem falso Regis nomine persissi. Ibi ille facinus purgare non ausus.Regis titulum se lusiarpasse dixit, ut gentem niam tradere ipsi posset; qui si eessasset, alium fuisse Regnum occupaturum . At Alexander Oxatrem fratrem Darii, quem inter corporis custodes habebat, propius Iussit accedere, tradique Bessiun et . ut Cruci affixum, mutilatis auribus . naribusque, sagittie configerent Barbari, asservarentque corispus, ut ne aves quidem contingerent. Oxatres lcaetera sibi curae fore pollicetur, aves Don ab alio, quam a Calene posse prohiberi adjicit, eximiam ejus artem cupiens ostendere. Nah-que adeo certo ictu destinata seriebat, ut aves usque exciperet. Nam etsi forsitan sagittanditam celebri usu minus admirabilis videri harears possit; tamen ingens visentibus miraculum, magnoque honori Cateni fuit. Dona deinde omnibus, qui Bessum adduxerant, data sunt. Caeterum supplicium ejus distulit, ut eo loco,in quo Darium ipse occiderat, necaretur.

Maeedonibus nonnulli pabulatores oppressi amrbaris capiuntur . Rex dimicans vulneνaturr . . Rarbari deduntur.

Nterea Macedones ad petendum pabesum, incomposito agmine egressi, 4 Barbaris, qui de pr oximis montibus decurrerunt, oppomn.

. tur.

298쪽

LIBER , V I L.

tur. Pluresque cauti sunt, quam Oec ista Barba-ri autem, captivos prae se agentes, rursus infmontem recesierunt. Viginti millia lati ominuerant. Fundis, sagittisque pugnana invadunt . Quos dum obsidet Rex, inter promptissimos d micans, sagitta ustus est, quae in medio crure fixa reliquerat spiculum . Illum quidem moesti. N attoniti Macedones in castra resvrebant .

Sed nec Barbaros fefellit subduetus acie R exi quippe ex edito monte cuncta prospexerant Itaque postero die misero Legatos ad Regem. Gos ille protinus jussit adimi ei sblutisque fasciis magnitudinem vulneris dissimiselans , crus Barbaris ostendit. Illi jussi considere , assirmant, non Macedonas, quam ipsos se tristiores , cognito vulnere ipsius cujus auctorem reperissent, dedituros fuisse . Cutis. Diis enim pugnare sacrilegos tantum. Caeterum se gentem in fidem dedere , superatos virtute illius . Rex, sd.ς data, & captivis receptin, gentem in deditionem accePit,. . ,

Cartamen eisanr pedisum . ct equitum superges

dit. Lornm urbi ad Tanain defigaratr.

CAstris inde motis, lectica militari sereb

tur, quam pro se quisqueetques, pedesque subire certabant . Equites , cum quibus Rex praelia inire solitus erat. sui muneris id est e cen insebant. Pedites eontra, cum faucios commiIM

299쪽

tandus esset, querebantur . Rex in tanto utria usque partis eertamine , & sibi ii Erilem: 3e lyraeteri is gravem electionem futuram ratus, linvicem subire eos iussit. Hinc quarto die ad surbem Maracanda perventum est. I XX. sta- ldia murus urbis amplaetitur. Arx nulIo cingia itur muro. Praesidio urbi relicto, proximos via lcos depopulatur, atque urit. Legati deinde Abiorum Scytharum superveniunt, liberi, ex quo decesserat Cyrus , tum imperata facturi. iJustissimos Barbarorum constabat. Armis at stinebant , nisi lacessiti. Libertatis modico, Sc iaequali usu, principibus humiliores pares sec rant . Hos benignὸ alloquutus, ad eos Scythas, qui Europam incolunt, Penidam quendam mi- 'sit ex amicis, qui denuntiaret eis, ne Tanaim lamnem regionis, inrussu Regis, transirent. EL ldem mandatum, ut contemplaretur locorum situm, & illos quoque Scythas, qui super Bos,vhorum incolunt, viseret. Coadendae urbis sedem super ripam Tanais elegerat, claustrum

di Iam perdomitorum, & quos deinde adire ldecreverat. - i

SEd consilium distulit Sogdianorum numi,

ta desectio, quae Bactrianos quoque traicit. Septem millia equitum erant, quorum aucto , ltatem. caeteri sequebantur. Alexander spita- lmenem, & Calenem. a quibus ei traditus erat

u si haud dubius, quia eorum opera redigi.

300쪽

possent in potestatem, coercendo. qui novave rant, jussit accersiri. At illi desectionis , ad quam eoerceudam eVocabamur, aue Ores, uuia gaverant famam. Bactrianos equites a Rege

omnes, ut occiderentur: accersiri, idque imperatum insis non sustinuisse tamen exequi, ne i expiabile in populares facinus admitterent znon magis Alexandri invitiam . quam Bessi parricidium ferre potuisse : Itaque sua sponte Iam motos, metu poenae haud difficulter concitaverunt ad arma. Alexander, transfugarum desectione comperta, Craterum obsidere Cyropolim inbet. Ipse aliam urbem regionis eIusdem corona capit. Signoque, ut puberes interficerentur , dato, reliqui in praedam cessere victoris . Urbs diruta φst, ut caeteri cladis exempl. continerentur. Memaceni, valida, gens, obsidi onem , non ut honestiorem modb, sed etiam ut tutioredi sine decreverant . Ad quorum pertinaci mmitigandam Rex L. equites praemisit , qui clementiam ipsius in deditos, fimu

que inexorabilem animum in devictos ostenderent. Illi nec de fide, nec de potentia Regis ipsos dubitare respondent, equitesque tendere extra munimema urbis iubent . Hospitaliter deinde exceptos, gravesque epulis, & somno, intempesta nocte adorti interfecerunt . Alexander haud secus , quam par erat, motus. umbem corona circundedit, munitiorem, quam ut primo impetu capi posset. Itaque Meleagrum .& Perdiccam in obsidionem jungit. Cyropolim ut ante dictum est obsidentes. statuerat a tem parcere urbi conditae a Cyro . Guippe non alium gentium illarum magis admiratus est. quim hunc Regem, & Semiramim, inqueis de

magnitudinem alimi , dc claritatem rcrum in