Q. Curtii Rufi De rebus gestis Alexandri Magni, historia

321쪽

Barbaros persequitur. tinas eum 3 oo Oeditur. Craterus offensam belli emendat.

A Lexander maiore fama , qua m gloria. inditionem redacta Petra, cum propter v eum hostem spargendae manus essent, in tres partes divisit exercitum. Hephaestionem uni, non alteri Duces dederat: ipse caeteris praeerat. Sed non eadem mens omnibus Barbaris suit . Armis quidam subacti; pIm es ante certamen imperata fecerunt, quibus eorum, qui in desectione perseveraverant, urbes', agrosque jussit attribui. At exules Baehriani cum octingentis Messagetarum equitibus proximos vicos vastaverunt d quos coercendos Attinas regionis ejus I sectus trecentos equites, insdiarum, quaς parabantur , ignarus , eduxit. Nanque hostis in sylvis, quae erant sorte campo junctae, armatum militem condidit, paucis propellentibus pecora, ut improvidum ad imsidias praeda perduceret. Itaque incomposito agmine, solutisque ordinibus, Attinas praedabundus sequebatur. Quem praetergressum s Uam, qui in ea consederant, ex improviso asorti , cum omnibus interemerunt . Celeriter ad Craterum hujus cladis fama perlata est, qui cum omni equitatu supervenit. Et Massagetae

antidem iam refugerant. Dahae mille oppressi sunt . Quorum clade , totius regionis finita

destiuo .

322쪽

CAPUT I I. .

tam.

ALexander quoque, . Sogdianis rursus su actis, Maracanda repetit . Ibi Berdes, quem ad Scythas super Bosphorum colentes miserat, cum Legatis entis occurrit. Phrataphernes quoque, qui Chorasmiis praeerat, Mas. sagetis, Ze Dahis regionum confinio adjunctis , miserat, qui facturum imperata pollicerentur . Scythae petebant, ut Regis sui filiam matrimonio sibi jungeret: sibi dedigna tur assinitatem, Principes Macedonum cum primoribus suae gemtis connubio coire pateretur . Ipsum quoque Regem venturum ad eum pollicebantur. Utraque legatione benigne audita, Hephaestionem, α Artabazum opperiens, stativa habuit et quihus adjunctis, in regionem, quae appellatur Bazaria, pervenit. Barbarae opulentiae in illis locis haud ulla sunt maiora indicia, quam magnis nemoribus, saltibusque nobilium ferarum greges clausi. Spatiosas ad hoc eligunt sylvas ,

cres ris perrenium aquarum sentibus amoenas. Muris nemora cinguntur a turresque habent v nantium receptacula.. Quatuor continuis artatibus intactum saltum fuisse constabat. Quem Alexander cum toto exercisuingressias, agitari undique strax iussit. Inter quas cum leo m anitμdinis rarae iplum Regerni invasurus incusereret, stri. Lysimachus, qui postea regnavit proximus Alexandro, venabulum objicere

M si

323쪽

cceperat. Quo Rex repulso, & abire iusso, as ijecit, tam a semet uno, quam a Lysimacho leonem interfici posse . Lysimachus enim quondam, cum venaretur in Syria, occiderat eximiae magnitudinis seram soliis, sed laevo humero usique ad ossa laceratus, ad ultimum periculi pervenerat. Id ipsum exprobranS ei Rex, fortius , quam loquutus est, fecit. Nam seram non e cepit mod5, sed etiam uno vulnere occidit. Fabulam, quae objedium leoni a Rege Lysimachum temere vulgavit, ab eo casu, quem supra diximus. ortam esse crediderim Caeterum Macedo S,quanquam prospero eventu defunctus erat Alexander, tamen scivere, gentis suae m re, ne pedes venaretur sine delectis principum,

amicorumque. Ille, quatuor millibus ferarum i dejeetis, in eodem saltu cum toto exercitu epu- l

. . r

. Narratio de Clyta inter epuus ab . exandro lob linguae intemperantiam occiso.

INde Maracanda reditum est. Acceptaque aetatisexcusatione ab Artabaeto, provinciam xjus destinat Clyto. Hic erat; qui apud Grania Icum amnem nudo capite Regem dimicantem fclypeo suo texit, & Rhosacis manum capiti Regis imminentem gladio amputavit, vetus Philippi miles, multisque bellicis operibus clarus . Hellanice, quae Alexandrum educaverat, soror ejus, haud secus, quam mater a Rege diligeb aut . Ob has causas validissimam Imperii pamtem fidei eius, tutelaeque commissit. Jamque

324쪽

pestivo adhibetur convivio, In quo Rex, cum multo incaluisset mero, immodicus aestamatoe sui, celebrare, quae gesserat, coepit, gravis iam eorum auribus, qui sentiebant vera m ἰmorari. silentium tamen habuere seniores . donec Philippi res orsus obterere, nobilem apud Cherbneam victoriam sui operis suisse ja-etavit, ademptamque sibi malignitate , & invia

dia patris tantae rei gloriam. Illum quidem, seditione inter Macedonas milites , & Graecos mercenarios orta, debilitatuna vulinere, quoa in ea consternatione acceperat, iacuis te, nota alias, quam simulatione mortis tutiorem, is corpus ejus protexisse clypeo sito, ruentesque in illum sua manu occisos. Quae patrem nunquam aequo animo esse consessum, invitum filicrdebentem salutem suam. Itaque post expediationem , quam sine eo fecisset ipse in Illyrios victorem scripsisse se patri, su's, fugatosque hostes, nec affuisse usquam Philippum. Laude

dignos esse, non qui Samothracum initia viserent, cum Asiam uri, vastarique oporteret; secreos, qui magnitudine rerum fidem antecesis stnt. Haec,&his similia laeti audiere juvenes, ingrata senioribus erant, maxime propter Philippum, sub quo diutius vixerant. Tum Clytus , ne ipse quidem satis sobrius , ad eos, qui infriapsum cubabant, conversus, Euripidis retulicwmen, ita, ut sonus maris, quam sermo eXaudiri posset a Rege, quo significabatur, male instituisse Gra eos. quod trophaeis Regum dunta' Xat nomina inscriberentur. Alieno enim sanguine partam gloriam intercipi. Itaque Rex, cum suspicaretur malignius habitum esse sermonem, percontari proximos coepit,quid ex Clyto

audiisent. Et illis ad silentium obstinatis, Cly

325쪽

que in Graecia gesta commemorat, omnia pra sentibus praeserens. Hinc inter iuniores, senesque orta contentio est. Et Rex, velut patienter audiret, queis Clytus obterebat laudes eius , ingentem stam conceperat. Caererum cum animo videretur imperaturus , si finem procaciter orto sermoni Clytus imponeret, nihil eo remittente magis exasperabatur. Iamque Clytus etiam Parmenionem defendere auia

debat. & Philippi de Atheniensibus vi riam

Thebarum praeserebat excidio. non vino modo, sed etiam animi prava contentione provectus ἀδd ultimum, δε moriendum , inquit, estprore, et dilux est primur : at, eum victoriae arbitrium praeeipuum ferunt praemium, qui proeaei sime patris tui memoriae illudunt. Sogdianam regionem mihi attribuis , toties rebellem ct mn modὸ-d miram, sed quae ne subigi qui rem pusit . Mittor aceierax bestias praeeipitia ingenia finitar Sed, quin αδ ne pertinem, transeo . Philippi militer spernix, oblitus , nisi hie . thariassenex junnrex prinam dotractantest revocasset, adone nos circa Halicar . nassumi haesuros fuisse. quomodo ergo O iam etiam cum i ta juni oribusfusestsi mrum est, ut Un

par, Ilsum in viror inellisse , te in faminas . Nihil ex omnibus inconsulto, ac temere actis Regem magis moverat , quam Parmenioni&cumihonore mentio illata . Dolorem tamen Rexpressit, contentus jussisse. ut convivio excederet .. Nec quidquam aliud adieeit, quam sorῖ tam eum, si diutius loquutus. Pret, exprobrariis rum sibi suisse vitam . semetipsis datam . hoc enim superbe saepe jactasse. Atque illum eunctantem adhuc iurgere, qui petuaritiei eubue galli,

326쪽

LIBER V I I I. a s

rant, injectis manibus , Iurgantes, monentesque conabantur abducere. Clytus, cum abs traheretur, ad pristinam violentiam ira quoque adjecta, Suspectore tergum illius esse defensum .

nunc , post aquam tanti merιιi praeteriit temporis . etiam memoriam invisam esse proclamat. -tiali quoque eaedem objiciebas. Et ad ultimam Iovis , quem patrem sibi inflexander assereret, Oraculum eludens, veriora se Regi, quam patrem elux ref On-disse dieebat . Jam tantum hae conceperat Rex, quantum vix sobrius ferre potuisset. Enimvm

ro mero sensibus yictis, ex lecto repente pros vit. Attoniti amici, ne positis quidem . sed abiectis poculis, consurgunt,ia eventum rei quam tanto impetu acturus esset, intenti. Alexander, Iapta lancea ex manibus armigeri, Clytum adhuc eadem linguae intemperantia furentem percutere conatuS, a Ptolemaeo, Se Perdicca in- .hibetur. Medium complexi & obluctari perseverantem morabantur. Lysimachus, dc Leonatus etiam lanceam abstulerant . Ille militum fidem implorans, comprehendi se a proximis amicorum quod Dario nuper accidisset, exclamat : signumque tuba dari, ut ad Regiam armati coirent, jubet. Τum verti Ptolemaeus, MPerdiccas genibus advoluti orant, ne in tam . praecipiti ira perseveret, spatiumque potitis ani- mo det, omnia postero die justius exequuturum. Sed clauis erant aures, obstrepente ira is Itaque impotens animi percurrit in Regiae veta. stibulum, & vigili exsubanti hasta ablata, con- . sitit in aditu, quo necesse erat jis, qui simul cenaverant , egredi. Arierant caeteri: Clytus u D. limus fine lumine exibat. Quem Rex, quisinam esset, interrogat . Eminebat etiam In voce,

0ςstri4 , . quod parabat, atrocitas . Et ille jam

327쪽

ron suae, sed Regis irae memor, Clytum se essedi de convivio exire respondit. Haec dicenti&- latus hasta transfixit, morientisque sanguine aspersit , I-, inquit , ad , dr

Μ Ne humanis ingeniis natura constipvid,

quod plerunque non sutura , sed transa- perpendimus. Quippe Rex , posteaquam ira mente decesserat, etiam ebrietate discussa, magnitudinem facinoris sera aestimatione ne Oxit. Videbat tunc immodica libertate abusum, std alioqui egregium bello virum, &, nssi erubesceret fateri. servatorem sui occisum . Detestabile carnificis ministerium occupavAat Rex. verborum licentiam, quae vino poterat imputari , nefanda caede ultus. Manabat toto vestibulo cruor paulo ante convivae. Vigil ex attoniti, Ze stupentibus fimiles procul stabant. Liberioremque poenitentiam solitudo exciebat. Ergo hastam ex corpore jacentis evulsami torsit ite semet. Jamque admoverat pe, tori, cum advolant vig1les, & repugnanti e manibus extorquent, allevatumque in tabernaculum d ferunt . Ille humi prostraverat corpus, gemitu, Hulatuque miserabilli tota personante Regia. Laniare deinde Ox ungibus , & ciscunstantes Togare, ne se tanto dedecori supei stitem esse, paterentur .. Inter has preces tota nox exacta est . Scrutantemque, num ira Deorum ad tam

tum nesta actu estet L subis, anniversarium citis

328쪽

tempore ἰ itaque inter vinum, & epulas caede commissa, iram Dei fuisse manifestam . Caet viam magis eb movebatur, quod omnium amia eorum animos videbat attonitos z neminem cum ipso sociare sermonem postea ausiirum et vivendum esse in solitudine, velut serae bestiae -terrenti alias, alias timenti. Prima deinde luce tabernaculo corpus, sicut adhuc cruentum'

xat, jussit inserri. Quo posito . ante ipsum lacrymis obortis , Mane , inquit, nutrici meaegro fiam retuli, cujus duo filii apud Mietum pro me es Aseriis occubuera mortemst hie frater , unicum orbia' eatis statium, a me inur epulas occisus es . - nunc se conse=et misera ' Omnibus eius unus super infitim, quem foliam aequis o udis videre non poterit

Et ego fer atorum meorum: latro re erι arsi pa pyiam, uo ne dexteram quidem nutrici sine memoriae

calamitari r Hus clerre possime Et, cum finis la- icrymis, querelisque non fieret, iussu amicorum corpus ablatum est . Rex triduum iacuit inclusiis. Quem ut armigeri, corporisque cust des ad moriendum obstinatum esse cognoverunt , universi in tabernaculum irrumpunt . diuque precibus ipsorum reluctatum aegre vie runt , ut cibum caperet. Quoque minus caedis

puderet, jure interfectum Clytum Macedones decernunt, sepultura quoque prohibituri, na

329쪽

aenipparum descriptis . eruentaria de Saurianuae exulibus, in gratiam tamen

ab Otiexandro receptis . .

JGitur decem diebus, maxime ad confirmam

dum pudorem , apud Maracanda consumsitis, cum parte exercitus Hephaestionem in regionem Bactrianam misit, commeatus in hy 'mem paraturum . Quam Clyto autem destina erat Provinciam, Amyntae dedit. Ipse Xenirva Pervenit. Scythiae confinis est regio, habitaturque Pluribus, ac frequentibus vicis, quia ubertas terrae non indigenas modo detinet, sed etiam advenas invitat. Bactrianorum exulum, qui ab Alexandro desecerant, receptaculum fuerat . Sed', posteaquam Regem adventare

compertum est, pulsi ab incolis, duo millia sere, dc ducenti congregantur. Omnes equites

erant , etiam in pace latrociniis assueti. Tum serocia ingenia non bellum modb, sed etiam veniae desperatio efferaverat. Itaque ex improviso adorti Amatam Praetorem Alexandri, diu anceps praelium secerant . Ad ultimum DCC. suorum amissis, quorum CCC hostis e pit , dedere terga victoribus, haud sane inulti. Quippe LXIta Macedonum interfecerunti prineterinae eoS trecenti. 3c quinquaginta sauciis .i sunt. Veniam tamen etiam post alteram des onem impetraverunt. C Α-

330쪽

LIBER VIII. CAPUT VI.

Sas libris deditio , ct ardua Petrae adumbra

T T Is in fidem acceptis, in regionem, quam L L Naura appellant, Rex cum toto exercitu venit. Satrapes erat Sysimithres, duobus ex sua matre filiis genitis. Quippe apud eos parentibus stupro coire cum liberis fas est Duobus millibus armatis popularibus, fauces

regionis, qua in arctissimum cogitur, valido munimento sepserat, Praeterfluebat torrenS amnis , qui terga Petrae claudebat. Hanc manu perviam incolae fecerant. Sed aditu specus a cipit lucem οῦ interiora, nisi illato lumine, o scura sunt. Perpetuus cuniculus iter praebet in campos ignotum, nisi indigenis. At Alexander, quanquam angustias naturali situ munitas, valida manu Barbari tuebantur, tamen arietibus admotis, munimenta, quae manu adjuncta rant,concussit fundisque, & sagittis propugnantium plerosque dejecit. Quos ubi dispersos su-ravit , ruinas imonimentorum supergressus, ad Petram admovat exercitum. Caeterum interv niebat fluvius coeuntibus aquis ex superiore fastigio in vallem. Magnique operis videbaturetam vastam voraginem. explere. Caedi tamen arbores, defaxa congeri iussit. Ingensque Baris haros pavor rudes ad concusserat , excitatam molem subito cernentes . itaquERex ad deditionem metu posse compelli ratus . Oxarten misit nationis ejusdem, sed ditionis suae, qui suaderet Duci, ut traderet Petram

I*terim ad augendam formidinem di turres as