Q. Curtii Rufi De rebus gestis Alexandri Magni, historia

331쪽

movebantur , de exciissa tormentis tela emicabant . itaque verticem Petrae omn4 alio prinsisdio damnato, petiverunt. At OxarteS trepidum, demdentemque rebus suis Sysimithrem coepit hortari, ut fidem, quam vim Macedoniam mallet experiri , neu moraretur festinatipnem victoris exercitus in Indiam tendentis et cui quisquis semet osserret, in suum caput alienam cladem esse versurum. Et ipse quidem Sysimi- thres deditionem annuebat. Caeteriis malen, eademque conjux morituram se ante denum tians , quam in ullius veniret potestatem, Barbari animum ad honestiora, quam tutiora Comverterat . Pndebaeque , libertatis majus e apud taminas , quam apud viros pretium. I t que dimisso internuncio pacis, obsidionem se Te decreverat Sed . eum hostis vires, suasque pensaret, rursis muliebris consilii , quod pras Ceps magis , quam necessarium esse credebad, poenitere eum couit . Reyocatoque strenu ' Oxarte, fissurum se in Regis potestate respor dit, unum praecatus, Re voluntatem, & consilium matris suae proderet, quo facilius venia illa . quoque impetraretur. Praemissum igitius Qxabeen cum matre liberisque, re toti uic'gnationis grege, sequebatur, ne expediato quidem, fidei pignore , quod Oxartes promiserat Rex, quite praemisso . qui reverti. eos iu rex, op virique praesentiam ipsi . supervenit& victu mis Minervae', ae victoriae caesis, Imperium, Sy lfimithri restituit. *ς majoris etiarn provinem facta, si cum fide amicitiam ipsiu*wlusset . Duos illi Iuvenes patre tradente , secum milito

tur sequi Iussit.

332쪽

nera plorantur.

R Eli,sta deinde phalange., ad subigendos,

qui defecerant,cum equite processit. A cuum, & impeditum saxis iter primo utcunque tolerabant. Mox equorum non ungulis modo attritis, sed corporibus etiam fatigatis, sequr plerique non poterant, & rarius subinde agmen fiebat. pudorem ut sere fit γ immodico, labore vincente . Rex tamen subinde equos mutans,sine intermissione suiuentes insequebatur. Nobiles juvenes comitari eum soliti desecerant , praeter Philippum . Lysimachi erat frater , tum primum adultus, &, quod facile appareret, indolis rarae. Is pedes, incredibile dinu, per D. stadia vectum Regem comitatus est, D equum suum offerente Lysimacho οῦ nec in- . men, ut digrederetur a Rege, essici potuit, cum lorica indutus arma gestaret. Idem, cum perventum esset in saltum, in quo se Barbari abdia emant, nobilem edidit pugnam Regemque co- εminus cum hoste dimicantem protexit. Sed, postea quam Barbari in fugam emisi destruere sylvas ; animus, qui in ardore pugnae corpus sustentaverat , liquit . Subitoque ex omnibuS membris prosuso sudore, arboris proximae sti-mti is applicuit. Deinde, ne illo quidem adminiculo sustinente, manibus Regis exceptus est, inter quas collapsus extinguitur . Moestum

Regem alius haud levis dolor exi epit. Erigy,sinter elaros Duces siuerat, qu

333쪽

Paulo, antequam reverteretur in castra,cogno vit . Utriusque iuniis omni apparatu, atque honore celebratum est.

Spisamenis ab uxore ea ut praeeisum fertur ad Alexandrum Dataphernes ut Dahis vinctus

' traintur. Praetores rei deferuntur, puniuntur, o mutantur.'

D: Anas deinde statuerat petere . Ibi nanque

' Spitamenem ess e cognoverat. Sed hanc quoque expeditionem, ut pleraque alia, fortuna indulgendo ei nunquam fatigata , pro absente transegit spita mehes uxoris immodico' amore aurabat r quam aegre fugam, & nova subinde exilia tolerantem, in omne discrimen' vomitem trahebat. Illa malis fatigata, iden eidem muliebres adhibere blanditias, ut tandem fugam sisteret ψ victorisque Alexandri clementiam expertus', placaret, quem effligere non posset Tres adulti erant liberi ex eo ge- 'niti οῦ quos cum pectori patris admovisset, ut saltem eorum misereri vellet, orabat. Ed, q- efficaciores essent preees haud procul erat Α- 'lexander. Ille se prodi, non moneri ratus, & sormae prostein fiducia eupere eam quam prismum dedi Aldxandro, acinacem strinxit, per cuisurus uxorem, nisi, prohibitus esset fratrum irius occursu Caeterum abire e conspectu jti-'bet; addito metu mortis. si se oculis ejus qbt lisset . Et ad desiderium Ievandum noctes inter pesfices arere coepit. Sed penitus haerens amor, fastidio praesentium accensus est. Itaque rursus,

uni ei deditur, orare non destitit . ut tali consilio

334쪽

Ilo abstineret, pateretilrque sortem, quamcunque ipsis fortuna secisset z sibi mortem deditione esse leviorem. At illa purgare se, quori,quae utilia esse censebat, muliebriter forsitan, sed fida tamen mente, suasisset: de caetero staturam in viri potestate. Spitamenes simulato captus sequio, de die convivium apparari jubet . Vinoque, & epulis gravis semisomnus in cubuculum sertur. Quem ut alto, & gravi somno sopitum esse sensit uxor, gladium. quem reste

occultaverat, stringit; caputque eius abscissum cruore respersa servo suo conscio facinoris tradit . Eodem comitante sicut erat cruenta v ste in Macedonum castra pervenit, nuntiari. que Alexandro jubet, esse. quae ex ipsa deberet. agnoscere. Ille protinus Barbaram jussit admitti . Quam ut aspersam cruore conspexit, ratus ad deplorandam contumeliam venisse,dic . re, quae vellet, jubet. At illa servum,quem stare in vestibulo jusserat, introduci desideravit.

Qui, quia caput Spitamenis veste te itum ii bebat, suspeehus, scrutantibus, quid occuleret. ostendit. Confuderat oris exanguis notas paulor s nee , quis esset, nosci satis poterat. Ergo Rex certior factus , humanum caput afferre

eum, tabernaculo excessit. , percontatusque,

quid rei sit, illo profitente congnoscit. Variae hinc cogitationes invicem animum diversa agitantem commoverant. Meritum ingens insemet esse credebat, quod transiuga, &iproditor, tantis rebus, si vixisset, injecturus moram, interfectus esset. Contra facinus ingens avers batur, cum optime meritum de ipsa, communium Parentem liberorum, per insidias interemisset. vicit tamen gratiam meriti sceleris atrocitas. Denuntiarique iussit, ut excederet

335쪽

aS U H. a L Leastris, neu Iicentiae Barbarae exemplar in Gr-aeorum mores , & mitia ingenia transferret . Dahae, Spitamenis caede comperta, Dataphe rem desectionis ejus participem vinctum Al . - tandro, seque dedunt'. Ille maxima praesemtium curarum Parte liberatus, convertit ani- .nium ad vindicandas inrurias eorum, quibus a Praetoribus suis avare, ac superbe imperabatur. Ergo Phratapherni Hyrcaniam, Sc Mardos cum Tapyris tradidit, mandavitque, ut Phradatem . cui luccedebat, ad se in custodiam mitteret. Arsami Cariae Praesecto substitutus est Stasanon. Arsaces in Mediam missus ut Oxidates incie discederet. Babylonia, mortuo Mazaeo, Dedia tameni subIecta est. ι

cabaetam petis , ct in gravissimam tempestatam

ineidit, luculenter a Curtio deseriptam , Mi le- . Hor istis inter tonitrua, grandines , ct fulminamideatur versari. Regis inde eura ineollige do , o olando milite laudatur. Mille tamen operierunt.

His compositis, tertio mense ex hybernis

movit exercitum, regionem, quae Gabata appellatur, aditurus. Primus dies quietum iter praebuit: proximus ei nondum quidem procellosiis, & tristis, obscurior tamen pristino non sine minis crescentis mali, praeterut tio ab omni parte coeli emicare fulgura,& num: internitente luce, nunc condita mon oculos modb meantis exercitus, sed etiam animos te rere coeperunt. Erat prope continuus coeli sta- ,

336쪽

sebatur,' attonitisque auribus stupens agmen , nec progredi. nec consistere audebat ; cum repente imber grandinem incutiens , torrentis modo effunditur. Ac primo quidem armis suis tecti exceperant . sed jam nec retinere arma lubrica rigentes manus poterant, nec ipsi destinare, in quam regionem obverterent corpora , cum undique tempestatis violentia major, quam vitabatur, occurreret. Ergo ordinibus solutis, per totum saltum errabundum agmen

ferebatur . Multique prius metu , quam labore defatigati , prostraverant humi corpora , quan quam imbrem vis frigoris concreto gelu astrinxerat. Alii se stipitibus arborum admoverynt id plurimis & adminiculum, &suffigium erat. Nec fallebat ipsos, morti locum eligere, cum immobiles vitalis calor linqueret. Sed grata erat pigritia corporum fatigatis.nec recusabant extingui quiescendo. Quippe non vehemens modo, sed etiam pertinax vis mali insistebat,

Iucemque, naturale solatium, praeter tempestatem haud disparem nocti, sylvarum quoque um brae suppresserant. ' Rex unus tanti mali patiens, circuire milites, contrahere dispersoS, allevare prostratos, ostendere procul evolutum ex tuguriis fumum, hortarique, ut proxima quaeque sitffugia occuparent. Nec ulla res magis saluti fuit, quam quod multiplicato labore

sufficientem malis, quibus ipsi cesserant,Regem

deserere erubescebant. Caeterum efficacior in adversis necessitas. quam ratio, stigoris rem

dium invenit. Dolabris enim sylvas sternere aggressi, passim acervos, struesque accend runt. Continenti incendio ardere credere se tum , & vix inter flammas agminibus relictum

337쪽

vit , paulatimque spiritus, quem continuerat rigor , meare libere coepit. Excepere alios tecta Barbarorum, quae in ultimo saltu abdita necessitas investigaverat: alios castra, quae in humi indo quidem, sed jam coeli mitescente civitia i eaverunt. Mille, militum, atque lixarum, cat numque pestis illa consumpsit . Memoriae pro- lditum est, quosdain applicatos arborum trun eis, non solum viventibus, sed 3c inter se coli quentibus similes esse conspectos, durante adishuc ha Bitu, in quo mors quenque deprehenderat. Forte Macedo gregarius miles , seque, ocarina sustentans, tandem in castra pervenerat . Quo viso, Rex, quanquam ipse tunc maxime admoto igne refovebat artus, sella sua exsiluit, torpentemque militem, & vix compotem me iis , demptis armis, in sua sede jussit considere. Ille diu, nec ubi quiesceret, nec a quo esset exceptus, agnovit. Tandem recepto calore via tali, ut Regiam sedem, Regiemque vidit, territus surgit. Quem intuens Alexander, Ecquid intelἷjir , miles , inquit, quanto meliore forte , ' quam Persae sub Ilege vivati e e silis enim in fella

, uxorem.

Postero die eonvoeatis amicis, copiarum- l

que Duoibus, pronuntiari jussit, ipsum omnia, quae amissa essent, redditurum. Et promi L.

so fides extitit. Nam sysimithres multa Iumenta a

338쪽

ta, Sc camelorum duo millia adduxit, pecor que, & armenta, quae distributa pariter Ait tem & damno, & fame liberaverunt. Rex gratiam sibi relatam a Sysimithre praefatus, sex die-xum cod a cibaria Drre milites 1 ussit. Sagax petens , totam hanc regionem depopulatus, triginta millia pecorum ex praeda Systmithri dono dat. Inde pervenit in regionem, cui Cohortamis Satrapes nobilis praeerat, qui se Regis pote- nati, fideique permisit. Ille Imperio ei reddito, haud amplius, quam ut duo ex tribus filiis secum militarent , exegit. Satrapes etiam enm, qui penes ipsum relinquebatur traditis Barbara opulentia convivium, quo Regem accipi bat , instruxerat. Id cum multa comitate celebraret , introduci triginta nobiles virgines jus sit. Inter quas erat filia ipsius, Roxane nomiiune , eximia corporis specie, δc decore habitus in Barbaris raro. Quae, quanquam inter electa Sprocesserat omnium tamen oculos conver tit in

se. maxime Regis minus jam cupiditatibus suis imperantis inter obsequia fortunae,contra quam non satis cauta mortalitas est. Itaque ille, qui uxorem Darii, qui duas filias virgines, quibus forma praeter Roxanem comparari nulla poterat, haud alio animo, quam parentis aspexerat, tunc in amorem virgunculae . si Regiae stirpi compararetur, 'ignobilis, ita effusus est ut dic ret, ad stabiliendum Regnum pertinere, Persari& Macedonas connubio jungi. Hoc uno modo dc pudorem victis, & superbiam viae oribus de, trahi posse. Achiilcm qucque, a quo genus i se deduceret, cum captiva eoisse, ne inferri ne fas arbitrarentur, ita matrimonii jure velle jungi. Insperato gaudio lar 'us pater, sermonem

ejus excepit . Et Rex medio cupiditatis ardoro

339쪽

iussit afferri patrio more panem hoe erat apud Macedonas sanctissimum coeuntium pignus quem divivium gladio uterque libabat. Credo, eos, qui gentis moreS condiderunt, parco, ¶bili victu ostendere voluisse iungentibus opes, quantulo contenti esse deberent. Hoemodo Rex Asiae, dc Europae introductam inter convivales ludos matrimonio sibi adjunxit, eeaptiva geniturus, qui vii horibus imperaret Pudebat amicos, super vinum, de epulas soc rum ex deditis esse eleetum . Sed post Clyti caedem libertate sublata , vultu, qui maxima struit, assentieb/ntur.

Iter in Indiam adornat. In ipsir C XX millia νε-

censet . . curo , O argento arma exercitus ex

potiri jubet. Caeterum Indiam, de inde oceanum petit

rus , ne quid a tergo, quod destinata irrupedire posset, moveretur, ex omnibus provi ciis triginta millia iuniorum legi)ussit, dc ad se armata perduci, obside simul habiturus, de mulites . Craterum autem ad persequendos Haustanem, de Calenem, qui ab ipso defecerant, misit. Quorum Haustanes captus est, Catenas in praelio occisus: Polypercon quoque regionem, quae Bubacene appellatur, in deditionem redegit. Itaque omnibus compositis , cogit tiones in bellum Indicum vertit. Dives regio habebatur, non auro modo, sed gemmis quoque , margaritisque ad Iuxum magis , quam magnificentiam exculta. Clypei militares at

in , dc epore fulsere dicebantur. Itaque, nem

340쪽

LIBER VIII. .eubi vinceretur, cum caeteris praestaret, scutis argenteas laminas, equis fraenos aureos addidit. loricas quoque alias auro, alias argento adornavit. CXX millia armatorum erant, quae

Regem ad id bellum sequebantur. C Α Ρ U Τ X I I.

I ex vult Deus, eredi . oreon : in remsantes irarum fulmina jactat : Hages , ct Cleo adulator- ' νes Graeei Deum pronuntiant , Callisthenes Phialosophus obnuntiat.

IAmque omnibus praeparatis, quod olim pr

Va mente conceperat, tunc esse maturum Tatus, quonam modo coelestes honores usurparet, coepit agitare. Jovis filium non dici tam tum se , sed etiam credi volebat, tanquam perminde animis imperare posset, ac linguis. Itaque more Persarum, Macedonas venerabundos i sum salutare jussit, prosternentes humi corpora . Non deerat talia concupiscenti perniciosa adulatio, perpetuum malum Regum, quorum opes saepius assentatio, quam hostis evertit. Nee Macedonum haec erat culpa nemo enim illorum quidquam ex patrioanore labare susti. nuit) sed Graecorum, qui professionem hon starum artium malis corruperant moribuS. Hages quidam Argivus , pessimorum carminum post Chaeritum conditor, & ex Sicilia Cleo, hic quidem non ingenii solum, sed etiam nationis vitio adulator, & caetera urbium suarum purgamenta, quae propinquis etiam, maxim rumque exercituum Ducibus a Rege praeχr bantur , hi tum coelum illi aperiebant, Herculamque, & Patrem Liberum, de cum Polluce