장음표시 사용
211쪽
mundi hujus vesipera, sive in solis occasu. Item David : Dominus regnavit a M. Abacuch etiam dicit: Cor a in manibus uias. Iterum Abacuch dicit de ascensione crucis et Dominus fortitudo mea, constituit peder meos super excellia. ut vineam in elaritate inius. Item alius Propheta: Ego quasi agnus mansuetus, qui por
ratur advictimam. o non eognovi, quia s- per me cogitaverunt consilia, dicentes e Mi tamus lignum in pane ejus, ct eradamus eum deterra viventium. Panis iste corpus
Christi est, lignum autem crux est Qubd clavis in cruce fixus est. DAvid dicit: Foderunt manus meas est
ροῶν meos, ct dinumeraverunt omnia ossa mea. sivero consideraverunt, est conoexerunt me, e . In Canticis cantic rum dicit: Mantis mea ἀstillaverunt myr-
am; id est sanguinem preciosum, quo redemptus est mundus. Malachias propheta dicit: Plangent eum quasi unigenitam, or dolebunt sigeretim, ut d rei solet in morte primogeniti. Dolere intelligimus Iudaeos in die judicii, quando videbunt in gloria deitatis sedentem & judicam tem ipsum,in quem transfixerunt. Quod inter latrones crucifixus est. KSaias propheta dicit: Et inter iniquos a de ratus es. Abacuch propheta dicit: In medio Δώ- animatium cogns riis id est inter duos latrones eraL. Diviserunt sibi vestimenta ejus.
menta mea, e ver vestem meam miserunt fortem. Omnia quidem vestimenta diviserunt milites: sed in tunicam Domini sortem miserunt, dicentes: No indamus eam; sicut Evangelista testatur. Erat enim tunica inconsutilis, preciosa, dc circumtexta. Quae in alioloeo dicitur nascenti Christo decorio in sinu matris fuisse porrecta, & postea in longum ad mensuram pueri crevisse, sicut ipse puer usque in virilem staturam crescebat. Quod felle & aceto potatus φst. F Avid dicit: Dederunt in sam meam Uset, se in Fri mea potoreunt me aceto. Dominus Iesus Christus ipsum clamaverat, dicens: Ego te plantavi vineam mea, electam, quomodo conversa α in amaritudinem vitis aliena' Unde & Moses ait: maeorum uva festis, or botrus in amaritudine
OUod byssopo circundederunt spon
giam plenam; in psalmis sic: stergre me Domine byssi , se mundator e lavabis me. osiver vivem dealbatis. Quod pro inimicis oravit Christus. Esaias dicit capite quinquagesimo te tio: Et pro perseeutoribus est tr-σrffribus oravit. Abacuch in persona Domini dicit: Dum conturbata fuerit anima mea in ira, misericordia memor ero. Iesus Christus enim, ardente ira Iudaeorum, contra eum dixit: Pater ignosse istis, quia nesciunt,qui aciunt.
Quod non pro suis, sed pro nostris peccatis mortuus est.
USaias dicit: Pro iniquitate populγ sul
a diatus es ad mortem. Et iterum MLaias : Hulneratus est pro re inis Dato nostrari erattritus est propter selera castra defus livore sanati sumus. Esaias iterum capite quinquagesimo tertio: Omneτ nos
quasi oves erra imus, unusquisque in viam
eum iniquitates omnium nostrum. uicum peccasum non cognovisset, peccatum pro
nobis omnibus factus est. QuBd vere mortuus est. IN lege scriptum est: Recabans drem vittit leo, is ut catulus leonis, quissi citabis eum ἰ David in sexagesimo septimo psalmo aperte dicit: Deus mser, Deus Ialvos faciendi nos s er mors Domini exieris mortis. Hieremias ait: Quasi ἀμ---- fluatur .m, se πω meus dulcis miis in Daniele quoque Angelus de morte loquutus, &de occisione Christi: alto
es animadverteat exitu sermonis, ut it rum ad cetur Hierusalem, inque ad CHAsum ducem. Hebdomada septem, cir h bdomadae septuaginta dua erum. Et ru sim adisicabitur Hierusalem, O area, o
212쪽
mviri in a gustia templorum, or post hebdomadaae septuaginta duaου occidetur rariasin, , non erit 6- populus iae, qui eum negaturus est. Et erit clades Igudaeorum,e an artam edi eivitatem dissipabis p Iulus eum dure venturo. Populum istum intelligimus Romanum, cum Tito &Vespasiano.Quod tenebrae factae sunt eo
Λ Mos propheta ait: Et erit in die /L, R dicit Dominus; Oecidet Sol in meridie, O tenebrescere faciam lumen. Quod crura ejus non Dangerentur. Uxit Dominus ad Mosen: Os non
comminMetis ex eo. Praeceptum e
nim tunc fuit illis Pascha celebrare, &occidere agnum sine macula, in similit dinem Christi futuro tempore nascituri. Cujus agni ossa constingere prohibiti sunt a Deo per Mosen. Quod lancea latus ejus erat Vcin
Britus Iob ita praedixit: Confixit me. or posuit me quas signum. Circund dit me, quasi gigaν, or vulneravit iambos
meos. Occidit me vulnere, se vianere lancea super vulnus clavorum. Unde ait David : Super dolorem vulnerum meorum
addiderunt. Heremias autem ait de synagoga: Tetendit arcum suum, er risuit me qua gnum ad sagittam. Misit in re- πω meos phialaν pharetra suae. Zacharias propheta dicit: Mdebunt,in quem eo Merunt; id est hominem ciuisium, quem
Quod de vulnere ejus sanguis &aqua exiret.
ZAebarias propheta dicit; Cum egre
deretur vir ab Oriente, ecce aqua re-
-ndantes a titere dextro; scilicet Christi. Item Propheta de eadem aqua dicit;
Flamina aqua vivensis egredientur de eorpore ipsius. Aqua ista vivens est bapti- sina , quod vivificat credentes in Christo. Quod sepultus est Christus. DAvid dicit : Costoeaverunt me in o scuro, sicut mortuos beeuli. Esaias 2 os item dicit: Erit Dominus nominatus in signum aeternum, quod non auferetur, o erit Iepulchrum ejus gloriosi. m. Quod monumentum ejus lapide
IDemias dicit: Lapsa est in laeum vita mea, est ρομι erunt lapider με per me r Co
elusit vias meas lapidibus quadris, circum-adificavit adversi m me, ut non egrediar.
Qubd ad infernum descendit Christus.
IN libro Ecclesiastes Dominus ipse dis
cit : Penetrabo omnes inferiorα paris terrae, enisiciam omner dormientes, se ilia luminabo omnreserantes in Deo. David etiam dicit: vita mea in infernum appropiabit. Et iterum: AERimatu iam cum d scenisntibus in lacum.Factus sumsicut homo sine alutorio, inter mortuos liber. Descera
dit enim sicut homo in insernum, sed solus inter homines ipse liber fuit, quia
Quod Christus fideles suos de inferno liberavit, Sc in coelum rediit Dominus Deus per Oseam prophetam dicit: Ego capiam, se vadam, sttodiam, ornone qui eruat. Videns revem tar ia locum metim ; hoc est ad coelum. Item Propheta: Ego dormivi er quievi, orresurrexi, quoniam Dominussi citavit me. Rursus dicit Propheta; Tu autem Domine miserere mei, or resuscita me, o retribuamissis. Iterum etiam Propheta : In pace dormiam, o requiessam , quoniam tu D mine , singulariter in de cemsitusime. Maias ad haec dicit: Nunc exi Iam, nunc exaltabor,nunc sublimabor
Quod per triduum rediit ab inferis. OSea propheta dicit: Venite, revere mur ad mminum, or ipse cepit, salvabit nos. Hmificabit nouos duos dire , ct in tertia die se citabit nos, ct vivemus in consepectu eis Quod Christus missurus erat Apostolos piscatores, in signo crucis.
yremias propheta praedixit sic : Ego
mittam piscatorre meos dicit Dominus. opiscabuntur eos. Item dicit: Et mat-
213쪽
tam venatores, et venabuntur eos daemon
tibus sectilibus, ct de cavernis petrarum. Hoc dictum ad conversionem gentium spiritualiter pertinere videtur. Quos quia post resurrectionem suam Dominus ad praedicandum gentibus mittere Esaias loquitur, dicens: I ni, ut congregem eos ex omnibus gentibus se tinguis: drvenient, se videbuntgloriam meam. Quoniam etiam dicit David: Non sent loque
la nequesermon F , quorum non audiantur mere. H iterum: In omnem terram exi
mit in earum, o in μα orbis terra vem
Quod Christus usque ad Patrem ascendit in coelum. I Aniel dicit: Asiciebam in viss noctis, ct ecce in nubibus caeli, quasi filius hominis veniebat. Et addit: usque ad antia quum pervenit; id est, ad Patrem. Item adjecit : Et in consectu ejus obtulerunt eum, se dedit potestatem ei, or regnum : eromnes populi, tribus er linguae servient ei.
Potestas ejus potesas aterna, aiae non aufere tur, e regnum ejus non corrumpetur.
Ecce ostensum est , quomodo filius hominis in nubibus coeli sublatus est, &usque ad omnipotentem perductus. Uidentes autem aethereae potestates carnem Christi in nubibus ascendentem, &portas coeli ingredientem, dixerunt: Tollite portas principex vesos, ct elevamini portae aeternaler, or introibit rex gloriae.
suis est se rex gloriae ' Dominin ortis erpotens, Dominus potens inpraelio. Unde David subjunxit, atque ait: Ascendit μ- per Grembis,st volumit. Alavisseserpemnas ventorum. David iterum dicit: Astendit in altum , captivam duxit captivitatem, deci dona hominibtis. Captivitatem ductam esse captivam, intelligimuI zarnem
Christi de terris assumptam , quam ipse Christus, devicta morte , duxit secum captivam. Unde David in alio loco ad xys laudem Christi hortatur omnes gentes,
dicens: Reena terra, cantate Deo, qui sen- ιιtμper carios caelorum ad Orientem. Nota,
quia locus ille , unde Christus ascendit in coelum,est in partibus orientis. Post haec David subjunxit: Visisunt ingressi νtui Deus, iuressus Dei mei ego mei, qui si ancto. Videntibus enim omnibus Apostolis & quingentis viris, ascendit in
Christi etiam ascensionem Salomon in Canticis Canticorum praedixit sic: Ecce hic venit seliens Aper monteτ, transit ensse er coges s id est super excelssis. mos propheta ad haec ait: AEdisse it Dominus carus sensiumμι- , ct posticit tionem in terra formavit. Esaias dicente Domino ait : Exaltabitur er elevabitur, o Ablimis erit Ῥalde. Item David : DAxit Dominus Domino meo , sede a dextris meis. Nunquid Archangelus aut Pr pheta sedet a dextris Dei t Nam nullus eorum in ea gloria est , nisi ille solus. quem Deus dignum habet suo consessu. Ille sedet ad dextram Patris. Unde David : Regnavit Deus supergentes, Demsidet siser sedem sanctamμι- , erregnum elue
Quod Christus sedet ad dextram Patris .& misit in Apostolos Spiritum ametum. L Avid dicit: Assenssit in altum, captivam duxit captivitatem, dedit dona homin/bus d id est, dedit Spiritum sanctum apostolis, post ascensionem suam. Unde Joel propheta : Esndum is Spiritu me uper omnem carnem,er prophetabunt Hlii mestri orsiliae mes . Senesmestri nis nissunt: er juvenes vestri visiones vim debunt. Zacharias etiam dicit: Uundam dae Spiritu meo seser domum David, erseverhabitatorex Hier lem. Istud impletum est , quando loquebantur variis linguis apostoli. Unde dixit David : Mnsunt
loquelae neques monoe, ubi non audiamur
Quod Christus ad judicandum venturus est.
D manifese mentet, Deus noster, O non silebit. Si enim in primo humilitatis suae adventu tacuit, in secundo tamen non tacebit, cum Venerit judicaturus, ut reddat singulis secundum merita corum. Unde Propheta subjunxit: nuante imum ardebit. De hac judicii examinatione per ignem, dicit Daniel: As ciebam donec thronipositiseunt, or antiqμ ays dierum sedit. I imentum ejus quasini*candidum, O capilli ejus, quasi lana munia.
214쪽
Thronus ejus , flamma ignis. Rota ejus, igno accensius. Fulminis unis, lampadinque egrediebantur afacie e s. Minaminum ministratant ei, ricies rentena millia
assisebant ei. In judicio it, o tibia aperti sunt ι scilicet honorum ac malorum gestorum: quia. singulis reddet se-Cundum opera sua. De illo ignis judi-eio Malachias ait: Eaece Les venit ardens: Ut clibanus exuret eos, ct omnes facientes niquitarem accendet, Esaias etiam dicit: Ecce Dominus in igne veniet, e quasi ve
se qua rixae ejus , redire in indignationem furoremsisum , ct increpationem siuam inflamma ignis. Maias iterum dicit: Auditam faciet Dominus gloriam voci siua, ct terrorem brachii sui ostendet in consiminationem furaris, G' inflamma ignis devoran tis. Nota , quia brachium Domini Christus intelligitur. Esaias iterum dicit : Consurgesicut in diebus antiquis ingenerationibus seculorum , ad Harationem malorum se bonorum, quia in virtute μι
rexisti, quando in principis percussi θ' Gm; id est diabolum, separando eum a
consortio bonorum angelorum. Esaias iterum : Dominus sicut fortis egressiem ,
μαι vir praeliator pusillabit carium, --eiferabit se clamabit, o siper inimicos
seras confortabitur. Item dicit Esaias :n potentibus in pael, quia non cessabit iracundia mea in eis, O' juricium faciam de inimicis meis, o cremabo eos igne.
Item Esaias: Induit se justitia eis Aricam, se cucumpossit galeam Ialutis evitisera o ct operuisse veste vinaecta, utretribuisas retributionem a mersaris .is. Micheas etiam dicit: Audite talis judicium Domini ad ersim populum ejus. Dechias e iam dicit: μ-ttam, dicit Domi Ams, furorem Aper te, se judicabo te secundiam mi reuin, er Zabo seper te omnα abominatio tuas. Ioel propheta Iocum judicii denominat; Exurgant sinquit ersendant omnα Senses in vade Josephat, ibi ebunt
in judicio omno gentes in circuitu.
Recapitulatio omnium supra dicto
Uce vidistis ad confirmationem Sc
fidem Evangeliorum Christi testimonia prophetarum, & legis testim nia, ex quibus declaravimus salvatoris Christi nativitatem, & nomen & genus δc patriamNativitater passionem; de vir- 29
tutes ; curationes atque miracula ; ejus
comprehensionem, flagella, palmas, Se conspuitiones ejus ; crucis suspensionem; sellis & aceti potationem; crucem, Si tituli crucis inscriptionem ἔ s pulchrum ejus; de inferno, de corporis sui incorruptione; de resurrectione casenis ejus; de ascensione in coelum ; de regno ejus aeterno , Sc de futuro ejus adventu ad judicandum vivos & mor
Item de eodem loquitur auctor. ρο caetero congruum esse conspexi, de circuncisione Iudaeorum di de sabbathorum supervacua observatione ostendere, ad Iudaeorum Zc omnium haereticorum confusionem: inde scribere, di ad sanctae Ecclesiae desensionem de gloriam. Scribam etiam breviter de ritu sacrificiorum, quia locum Sc tempus non habet hodie. Scribam. quia vetus Testamentum propter gentes datum est, ita vel magis quim pro Iudaeis. Scribam de vocatione gentium ad gratiam: ut in omnibus accipiamus nostrae fidei firmitatem, ad laudem 3c gloriam Domini
nostri Jesu Christi. Qudd temporale sabbathum & obse
' omine sibbathi usurpant sibiIudari.
L sed, quid ipsum sabbathum valeat, ignorant. Legem carnaliter custodiunt. elim tota sit spiritualiter inspicienda; dicente Deo per David: Aperiam in par bolis os meum, loquar propositiones ab initio. Si igitur lex & Prophetae in parabolis M in aenigmatibus constat, non est carnaliter accipienda, sed spiritualiter. ocia enim sabbathorum carnalia dc a Domino Sc a sanctis patribus evacuata sunt dc dissoluta. Si enim crimen esset in sabbatho op rari, Deus Pater in sabbatho nollet Operari Sed operatus est Deus in sabbatho. Sic enim scriptum est in Genesi: Coinple
eerat. Ergo in principio sabbathum ab ipso Deo solutum est, quoniam Opera-D d a Lus
215쪽
rus est in ipso, explens omnia in sabba- ulla operatio ' :rum , sed requies solatho, & benedicens sabbatho, quia in eo sanctorum. compicuit omnia. Quaeritur, quare dixit Hieremias: C Item,si crimen est in sabbatho opera- Iudite animas ins δε er nolite portare ponti, quare Iosue, succetar & discipulus dus in die sabbathi, nee inferatis per portasMori , septem diebus circuivit Hieri- Hierusalem, o nolite ejicere onera de domi-cho cum arca Domini, cum toto exem bis me nis in die sabbathi Intelligendacitu, cum armis & tubis & buccinis & sunt omnia ista figuraliter. Scripta sunt 198 clangoribus: & destruxit Hiericho : autem ad correctionem. Ille enim pri- quum infra illos septem dies certum sit stinus carnalis homo, qui diem sabbathi Risse sabbathum, in quo nemo tunc violare visus est, dum ligna colligeret,
ibi requievit. propter quod est punitus, significat for-Item Machabaes communi consilio & mam ejus, qui in die judicii fuerit in-
consensu omnes decreverunt pugnare Ventus cum opere Carnail. id est, con-
die sabbathi. In sabbatho etiam de ho- traxisse ligna, foenum, stipulam adstibus triumphaverunt. escam ignis convenientia: ista colliget Ex istis testimoniis cognoscimus, quod in isto elementario die sabbathioperari non est peccatum. Nec istud diurnum sabbathum spectat ad fidem, sed spirituale illud quod veram requiemsgnificat. Nam hoc carnale gaudium non est datum propter purificationem, sed propter tentationem, dicente D
mino in lege: ut tentem eos, utrum am
bulent in viis meis, an non. Sex Helus GL ligetis manna, Ieptimo non colligetis. Itaque quum dicit; Ut tentem eos: apparet,
sabbathum non fuisse praeceptum propter justificationem, sed propter tentationem. Item dicit Dominus per ΕZechielem prophetam : Dedi eis praecepta non bona. Et iterum: Cessarefaciam omne gaudium eorum se sabbathum. Item dicit: omenta se sabbatha vesba odit anima mea. Itaque si observanda sunt sabbatha, cur Deus ea cessare mandaviti Et si in suam perniciem, quum in ultimo die fuerit judicatus, pellendus ab Angelis,& morte puniendus aeterna.
De estis non repudiandis, secundum
FAchis est sermo Domini ad Heliam
prophetam, dicens: Surge Ur vade in Sarepta Sydoniorum, se manebis ibi e praec pi enim mulieri viduae, at pascat te. Et surrexit, & abiit in Sareptam, ad portam civitatis, & accepit a vidua escam,& manducavit. Tunc Helias, iussu Domini, vasa ejus replevit, & apud ipsam alienigenam hospitatus est, & escis gentilibus apud eam usus est. Notandum igitur, quia Helias cibis gentilibus nunquam vesceretur, nisi lex spiritualiter data millet. Immunda enim animalia, mores hominum immundorum signi
hona sunt, quare sabbatha Deus odit i vetus Testamentum non promen Iudaei autem sic objiciunt: Dominus Iudaeos tantam, sed propter v dixit eis:Memento, ut diem sabbathi sim tes datum est. ctifices: sex diebus operaberis, septimo F Avid propheta dicit: Annunc abitur
autem die, sabbathum Domini Dei tui 3- Domino generatio ventura. o annum est, non facies omne opus in eo. Nos ciabunt caelijustitiam ejus, populo quinas autem sic determinamus: In eo opere tur, quem fecit Dominus. Item David: Ad
sex dierum,sex millium annorum opera annunciandum brachium tuum, generati
demonstrantur. Mille autem anni apud ni omni, quae ventura es. Haias etiam di- Deum unius diei spatio comparantur: inta. De Sion eximit lex, ct verbum Domini sicut ait David: suoniam mi anni ante de Hierusalem. Judi sit Dominus grater, oculos tuos, tanquam dire una. Horum se arguet populos multos usque in longin sex millium annorum sabbathum est quum. Item in psalmis: Magnificabit Domillesimi seprimi anni tempus, & re- minusfacere cum eis, magnisticabit Dominus
quies futuri regni ac seculi, ubi non erit facere nobisium, factisemisu iat antre. His testi-
216쪽
ais testimoniis manifestatur vetus Testamentum, prius datum esse Iudaeis, deinde gentibus esse concessum. Quod propterea datum est in typum, quia in eo poterant cognoscereChristum,quem Iudas mente caecati non intelligunt.
Quod Iudari non possunt intelligere literas Christi, nisi prius credant. Esaias dicit: Si non credideritis, non in telligetu. Iustus enim ex fide vivit. ProptereaAbraham factus est pater multarum gentium, quia credidit Deo, &reputatum est illi ad iustitiam. De circuncisonis abominatione. IIIlexit Deus Abraham ante circuncisionem,nec praecepit eum circum.
cidi, nisi postquam Isaac filius ejus natus est, & postquam promisit ei, dicens:
Multiplicabosemen tuuMeusellas earli orsicut arenam maris. Tune injunxit ei circuncisionem, tanquam signum ehar cteris, ut per hoc signum inter alias nationes admixti δε dispersi cognoscere tur. Cum enim in deserto per quadraginta annos fuissent, ciuia tunc gentibus non erant admixti, ideo Dominus non precepit eos in deserto circuncidi. Sed postqu1m transierunt Iordanem , &fuerunt inter gentes, tunc Iossie circuneidit eos. Quia verδ jam gentes crediderunt in Christum , non indigent circuncisione carnis, sed vitiorum in corde. Quam cordis circuncisionem praedixit Moses filiis Istaei, dicens r In novis su Hebus circuncidet Dominus eor tvium, est eor seminis tui. Unde & Hieremias, praevidens illud tempus esse proximum, in quo corda non praeputia circuncidi debent, praedicat,dicens: Circumiiumini Domino Deo vestra, ct auferte praeputia cordium vestrorum, Hri Juda se habitatoreae Hiem se lem, nefaria ingrediatur, ut ignis, indi gnaetio mea, sesuccendatur, se non sit, qui extin M. His verbis admonetur Israel, receiuere a vetustate circuncisionis & l sis, & ad gratiam novi Testamenti transire. & cordis circuncisionem tenere. Unde Dominus per Esaiam ; Ecce n vam faciam in desino miam, se flumina in
loco inaquose,adaquare genus meum electum, ct plebem meam, quam acquisivi. His verbis quis aliud intelliget, nisi baptasnimiis factam purificationem Quod Deus reprobavit sacrificia
JAm de sacrificii reprobatione, quod
victimae Judaeorum abiectae sunt, &in abominationem Des transierunt:Dominus dicit per Esaiam: suo mihi mul-ι itiari victimarum vestrarum ρ dicit D minus. Plenus sum holoea o arietum se adipe pinguium. Sanguinem vitulorum, o agnorum, es hircorum nolui, quum v neritis ante conspectum meum. α*M qum s υit hae de manibus vestris' Ut ambulareris in atriis saχ eris meis ' Ne asseratis ultra sacrificium frustra. Incensim vestrum abominatio es mihi. Neomaeniin, o auatha vestra , cir aliaFrisivi atα vestras. nonferam. Iniquisunt coetus vestri Israel, o festivitates vestras odivit anima mea,
ct factasini mihi mo est . Laboravi δε-
sinens, or quum extenderitis manus Ues ae, avertam oculos meos a vobis, o quum Diplicaveritis orationes vesra ,non ex
audiam. Manus vesta sanguine plenaestini. Item ipse Dominus per Elaiam :Factassunt morticina eorum, qua recus in medio platearum; id est sacrificia eorum. Morticina enim sunt veteris legis sacrificia, quae apud Dominum jam tanquam stercora abjecta reputantur. Unde idem Esaias in alio loco dicit: cui immolat bovem, quasi qui interseit viram. ut mactat pecuri quasi qui excerebrat canem. sui osseret oblationem, quasi osterat seanguinem sinitam; id est porcinum. sui recordatare thuris, quasi adstrae idolum. Item Hieremias de sacrificio Judaeorum: ut quid mihi stertis thin de fassat es emiamum Datie olentem, de terra longinquast Holocaustomata vestra non sunt recepta, ct victima vestra non piaeent mihi. Propter hae dieit Dominus : Ecce ego daso in popu-I- sum ruinas, or ruent in eis flarreae o
Alii M. Vicinin se proximus peribunt. Ioel propheta similiter dicit: Interiit de domo Dei mestrisererificium se luatio. M lachias propheta etiam dicit: Non est
mihi voluptas in vobis , ait Dominuae. Et munuae non aecipiam de manu vestra. Ab ortu filis usque adoccasium magnum est no-
217쪽
men meum ingentiluae, ese in omino of- bus Dominus Christus dicit: Similo
reriar πυ-rs Buur oblatra munda, in nomine meo, ait Dominu exercituum.
His igitur Prophetarum testimoniis p tet, sacrificia Iudaeorum eine immunda, sed gentium oblationes apud Deum
Quod Iudas scripturas veteris Test menti non intelligunt. OMnia sacramenta scripturarum s-gnificationes & figuras habent. Judaei autem ea non intelligunt, qua legunt. Sicut loquitur Dominus ad eos per Prophetam: Dic inquit populo huic: Non audietis o non intialem, se eernentre non videbitis, se non scietis. Inerassasum est enim cor populi hujuc niterum: -- fieret Dein asturi se merusalem validum in forte judicem se prophetam, sapientem de architectis, o prudentem eloquia insui. Ista certe omnia abstulit ab eis Deus, &clausit ab eis sacramenta mystica, secundum duritiam cordis eorum, ut non intelligant. Esaias enim dicit:
Erit visio vobis sicut umbra luri sienati 3. ct elausi. quem, quum dederit 3eientiliteras . dicet; Lege Uud e est Age re- βοαdebit; Non possum; signatum est enim. De gentibus vero adjecit Dominus, dicens per Esaiam: In in die avidisue suriasmbram iptiis libri, se octili eaerariam vide
Ex his omnibus patet, quia patefacta sunt gentibus mysteria legis, & Iudaeis sunt clausa. Sicut dicit Daniel: Clausiersignati Funt sinoe usque ad tempus conis summationis, quousque impleatur visio, ut cognoscant omnia hac. Item attende lector: Mosi facies tegebatur, cum d scendisset de monte cum tabulis. Unde significatur populus Iudaicus exca Catus, ut Iegem non videat, nec intelligat, quia velamen Mosis tetigit corda
Quod Deus duo Testamenta dedit in
O d autem duo Testamenta, vitus scilicet & novum, hominibus a
Deo sint tradita. Salomon in Canticis canticorum declarat, dicens : In vineis Ant poma omnia, nova er vetera: de qui- regnum e lorum homiri patri familias, qui profert de thebais o nova se vetera. Quod evacuato veteri Testamento, dandum erat novum Test
Esaias dicit: Eere ego facio nova. P nam in deseras viam, es in invio flumina. Glori'Palant me bestiae a 4 draconer se struthionar, quia dedi In deserto viam ct in inmissiumina. Istis vaticiniis vult, nos veteris Iegis oblivisci, & novam i gem suscipere. Novam enim demo strat, cum dicit: In invio flamina, ct in deserta viam; & glorificatur in gentibus, quae erant tanquam bestiae agri: sine δε-ctrina populum acquisitum , dicit hunc mundum in aeternum contra Israel. V de subjunxit; Non me invoca issacob, ne
De novi Testamenti promissione dicit uatas : Gua prima fuerunt, ecce
nunt. Nova quoque annuncia, antequam
veniant. Item per Hieremiam prophetam promittit nobis Dominus novum Testamentum dari, & vetus Testamen rum evacuari. Reee Hau mentane, iueis
te, quando Vprehendi ego manum eorum, aer educerem eos de terra AE pti, Racrum,
quod Qritiam fecerunt. Sed hoc es pactum, quod feria, eum domo Issael. In his dictis facta est manifesta Commem ratio novi Testamenti nobis dandi, &Veteris auferendi. Dicit item Propheta rme est Tesamentum, quod ordinato domuis e per divi i os, disit Dominus: Daboletem meumscriptam in menti ae eorum,
ct in eardibus eorum ι non in tabulis pe- trinis scilicet, sed secundum interiorem hominem, remota vetustate carnalis perationis; ubi carnalia tantummodo eis promissa sunt. Nobis autem spiri tualia& coelestia per novum Testamentum promittuntur in gloria ventura, quae nec oculus vidit, nee auris audivi nec in cor hominis ascenderunt.. Item dicit Esaias: Lax . me exibit, se adicium in iacem gentium. Per haec Pe ha
218쪽
ha ostendit e novum Testamentum commune esse Iudaeis &gentibus; Ο-sea propheta testante riura die illa dieit
Dominus, vocasu me vir meus. Non v
eabit me ultra Baiaham. Percutiam fardus in die Auctim bestiis agri, es cum v lucribus caeli, se cum reptilibus terra, orconteram arcum, gladium se festum, Odormire eos faciam fiduciatiter. Spons
bo te mihi in aeternum,m justitiae judicio, in misericordia es: miseratisne es siue o sies ecclesia mea , quia ego Domi
Quod non per circuncisionem, sed per baptismum,promissa fuit olim
OUod per baptisinum fieret purga
tio peccatorum futura, non per circuncisionem,quae fuerat in forma baptismi: scripturarum voces ad ipsum aperte declarant. De quo baptismo Esaias ait: Hatirietis aquas in gaudio desntibus nisatoris. Quibus verbis in ipsum salvatorem Propheta ostendit, de cujus fonte aquas praedicationis praedicat hauriendas, id est de fontibus Jesu. Hoc enim nomen Hebraicum Salvator dicitur. Unde&ipse Iesus clamat: Mouis sitit, leniat ad me o bibat. Item de baptismo per Ezechielem prophetam Spiritus sanctus praedixit sic: Mundam
Fuper vos aquam mundam, or emuniubimini ab omnibus inquinamentis vesias. Ioel etiam propheta dicit: Stillabunt montex hedinem, o cogerfluent lac per omnes ri--s r inde fluent aquae, e fons de domo Do-3o mini egredietur, or irrigabit omnem terram ; id est omnes gentes. Lacharias de hoc sonte ait: In die ista erit fons patens domui David, or habitantibus Hierusa lem , in ablutione peccatorum se mensrua- rarum. Nota lector; Quis est iste fons patens, nisi in quo omnes renascuntur,& per quem peccatorum purificantur delicta dc sordes menstruata: λ id est immundam animam salvari, quaecunque lavacro abluitur.
De quo fonte Ioel propheta dicit:
Erit in die ilia, exibunt aqua viva de Himrusalem, medium earum ad mare Orrent te, o medium ad mare nosissmum. In die uia erit Dominus unus es nomen ejus mar
num, O revertetur omnis terra, usque
desertum. Aquae igitur istae vivat non
aliud quam baptisma demonstrant, quod hominem infusione sancti Spiritus vivificat. Quid aliud est; Exi ne aquae de Hierusalem' nisi quia Dominus de Hierusalem cum discipulis suis exseens, ait: Ite, docete omneσgentes, baptizMntes eos in nomine Patris er Filii O S risu, sancti. Quod autem pars aquarum media dirigitur in partes Orientales, intellige hoc ad populum circuncisionis. Medium autem ad mare novissimum ii tellige ad populum gentiuS: Ut omni bus sitientibus aquas suas Dominus lamgiatur, tam Judaeis quam gentibus, quae in Christo credunt. De illis aquis adhuc per eundem Ioel prophetam dicitur: suis egredisntur de domo Domini, or erescent in fluvium, o
pergent ad litudinem, sive ad mare moria tuum, in omnia ad quaecunque venerint.
viviscentur, atque sanentur. Item idem propheta: Converti me ad portam domus Domini, ct ecce aquae egrediebaxtur subtus limen domus Domini, ct ecce adorientem ibant. Facies enim domus Domini respiciebat ad orientem, & ecce aquae r dundant, statimque aquae anteceὰebant ad latus templi. Postremum ad meridiem, ad meridianum altare, a dextro, id est ab undecimo latere. Deinde dicit: graduxit me per aqua ct ait ad me r Aqua istae, qua egrediuntur Orientaleae, or desiendunt ad ana deserti,
utique ad gentre, intrabunt mare, es ex bunt, Ianaluntur. AIque omnis anima vivens, qua reficit, quocunque venit to
rens, vivet, or erunt pisies multi fatis ς id est renati. Et adjecit Propheta: Postquam fuerint aqua ilia,sabunt super istas Fatores. Hi sunt apostoli atque doctores. Plurimae decies erunt pisitam ejus: 3os hoc est, ad significandam Veritatem gentium, ad undam lavacri venientium. Unde iterum adjecit: Sicut ses maris magni, muttitudines nimia, in ripis e sutraque parte, omne lignum pomiferum Onon defietet folium ex eis, o non de eisne fructus ejus per gulos mense . Ame te primitiva, qua de sanctuario egrediem tur, se erunt frucIus ejus in cibum, O folium ejus ad medicinam. Micheaae
219쪽
Micheas quoque propheta de baptismi sacramento, sub figura transitus m ris, ita revelat, dicens: Secundum diem
transvressionis serae de Azrapis, sendam eumirabilis: Deinde hostes nostros sequentes, id est peccata nostra praeterita, tanquam 2Egyptios in mare projectos, ita Si in baptisimo deleta, atque subme se & extincta, juxta illud Prophetae dictum: suoniam misericors convertetur,
o miserebitur nostri, is mergetque delictangstra, o projiciet in profundum maris peccata nostra. Quid enim clarius est hoc testimonio 3 quidve aperti 3 omnis verus Istaei exiit de AEgypto per fidem, dum renunciat seculo, ingrediturque mare rubrum, scilicet baptistium, Christi cruore signatum. Tunc etiam hostes se persequentes intereunt, quia delicta
moriuntur, ubi animae in regenerati ne resurgunt.
Legimus etiam, Aaron in praesiguratione baptismi, aquis ablutum, ejusque filii paterni sacerdotii participes, etiam aquae purificatione sanctificantur. Jam
tunc quidem purgatio illa baptismi
sermam gerebat, cujus nunc lavacri sacramento abluitur omnis populus Ecclesiae in remistionem peccatorum. Esaias autem propheta inter alia instendit: nequaquam posse delicta Judaeorum dimitti, nisi abluti fuerint ahaptismo. Unde ait: Lavamini, munis esue. Pro omnibus quippe victimis, quas memoraverat idem Propheta, pro cunctis neomeniis, & sabbathis, atque aliis solennitatihus, solam baptismi p.rificationem praecepit: pro cunctis quinque inquinamentis peccatorum, solum Ioacrum, quo tantum peccata abluuntur, solummodo quaesivit.
3os Quod Chrisimate omnia sanctificantur per Christium. OUod omnia sanctificantur chrismate, loquutus est Dominus ad Mosen: Sume tibi aromata prima, ct oleiam de olivetis , fari que unctionis oleum fametum, unguentum compositum, or unges ex eo tabernaculum Testimonii, oraream Te- samenti, mensamque eum vasis seriae. G delassem in utensilia 6-. Altaria rh
miamatis es holocausti,Muniverse, qua ad cultum earum pertinent. Sanctimasi que eos, ut sacerdotis fungantur: efi liis Israει dices: Oleum uncrionuriam Pum eris mihi. Ecce figura illius tabernaculi astypum Ecclesiae hodie ducitur: cujus omnium populorum diversitas perungitur in testimonium sanctitatis. Quae universalis unctio per illam universitatem operum figurabatur, ut sacri chrismatis unctione delibuti,omnes sanctificarentur ; & sanctificati ad gloriam Dei praeparencur. Quod credentes in Christo per signum sanctae crucis salvaren ur. Iguram sanctae crucis, in frontibus fi-α delium designandam, per Ezechielem prophetam legimus praenunciatam.
mea it inquit virum, qui indutus erat lineis, or atramentarium scriptoris has lat in lumbis, o vixit ei: Signa thau in fronteae virorum gementium est dolentium, Aver cunctis abomia tionibuw,quaesunt in medio ouae. Et post haec adjecit; Transite Per civitatem, or percutite. Non Drcat
oculus veser, neque misereamini. Se em. Molestentem. O virginem, parvulum, o mulierem interficite, usque ata internecio nem. Omnem autem, sever quem videris
Quod litera Hebraica thau, ostendit speciem & sermam crucis. Ntelligere oportet o lector nos hanc. sententiam. Thau litera proprie ostendit speciem dc mrmam crucis, cujus signaculo praenotaci sunt, quicunque ab exitio hujus seculi liberantur. Rusdem signi typum praefigurabat in AEgypto signaculum Languinis agni immaculati.
Quo imaginarid postes, id est frontes
corporis nostri,signantur: ut merito dirucamus: Signatum est Aper nos lumen mulintus tui, Domine. De hoc signo dicit Haias, ex persona Domini: Ecce, venio ut congregem de omnibus gentibus or linguis, o innient se videbunt gloriam e oponam s o an eis signum reticis. Et alibi scriptuin est: Erit c inquis P Ganisus notus per lignumaternum,quod Mn auferetur. Hoc lignum esse intellige sanctae crucis. Unde ait David in psalmis: Dicite in nationibu quo niam Dominus rex vis a Iigno.
220쪽
II IQuod panis & vini sacramentum futu- bibite vinum meum , quod ego mi j et obis drum erat pro holocausto. id est sancti corporis Christi poculum percipite: cujus quidem gratia gentes OUod panis & calicis sacramentum sumunt. Iudaei autem non meruerunt. Deo placitum est et . loco & Vir Unde Esaias: Haec dicit Dominus: Ecce sir- te holocausti, Scripturarum testimoniis ii mei bibent, se vos sitietis. Ecce servi demonstrabimus. Hujus sacrificii Pra mei laetabuntur prae exultatione cordis, O figuratio primo tempore in sacerdotio et os clamabitis prae dolore cordis, in praecon Melehisedech fuit incoeptum & p si' strictione stultus ululabitis, ct dimittetis C Anatum. nomen vestrum, sese osmeos, id est Chri- Melchisedech autem, sacerdos Dei stianos vocabitis nomine alio. In quo,qui excelsi, cum benediceret Abrahae ob benedictus est super terram, benedic mysterium futuri holocausti, Panem & tur in Domino amen. Interficitur enim uinum obtulit Domino in sacrificium. Istael; succedit de gentium populus; Hoe enim ille primum in typo filii Dei tollitur vetus Testamentum , redditur Jesu Christi expressit. nobis novum, cum datur nobis salutaris
David etiam ex persona Dei Patris sic gratia , & poeulum sanguinis Christi.
dicit: Ante luciferumgenvi te; Tu α sce' illis quoque fame ac siti arescentibus,ris in aeternum, secundum ordinem Melchi mutatur ex novo populo nomen aliud, sedech. Christus eniin,tempore suae Pase stitieet Christianum, & omnia,quae suntsionis cum coenaret cum apostoliβ, im gesta , resonant gratiae novitatem.
plevit illud tale sacrificium secundum Melchisedech. Hoc etiam apostoli in De voeatione istium ad fidem.
suam commemorationem heri iustit.
Has ergo victimas Iudaicas, quales Aa- L Avid propheta dicit: Remissentur
ron obtulit, hodie offerunt credentes, ct conterrentur ad Dominum universi sicut idem Melchisedech, rex Salem,i- μα terra , ct adorabunt in constectu ejus molavit; id in panem & vinum, quod omnes patriae gentium. Esaias autem di- est corporis & tanguinis Domini verils- xit: Gentium populus,qui ambulabat in t mum sacramentum. De quo idem nebris, vidit lucem magnam e habitantibus Dominus ait: sui manducat earnem -- in regione umbrae mortis , lux ortas eis. Etam, o bibit sanguinem meum, in me ma- iterum Esaias: Congregamini, o venite Onet, ct ego in eo. accedite simul, o salvi eritis omneτ sines te Salomon etiam de figura hujus sacra- rae, quia ego Deus, o non es alius, quia mi trienti sic ait: Sapientia aedificaruit sibi δε- hictimabitur omne genu , o confitebiturmum, se excidis sibi columnas γ. Immolatu omnis lingua. In memetipse juravi, aeuit victisuasseras. Misiuit vinum Fum, po- Dominus, egredistur de ore meo verbum, e stiit mensem seram. Misit servos si , di. non revertetur ad me vacuum, quoniam eos. ω quis es parvulus , veniat is me, er in fines terrae dilatabitur ecclesia Dei. insipiensibiu loquitur: Venite, e editeρο- Unde Esaias praedixit: Lauda seritas, quae nem meum , et bibite vinum meum,quod non paris, decanta laudes, qua non pari missui vobis. Derelinquite insipdentiam MN: quoniam multi stii deserta magis ιθ vivetis, ct ambulate per vias Memia. quam ejus, qua habet virum, dicit Domi- Dei autem sapientia Christi mensam nus. Dilata Deum tentorii tui, O 'E constituit, in qua mactavit & obtulit tabernaculorum tuorum extende e orsa hostiam sui corporis & sanguinis. In ctum tuum gentes haereditasvnι, or e L quo miscuit vinum sui sanguinis in cali- tales risertas inhabitabunt. Et iterum rce divini sacramenti. Mensa autem prae- si ni me, qui non interrogabunt et parata est altare Domini. Misit etiam Invenerumt,quinon quaesierans me. Etit Christus servos suos apostolos atque rum dicit: Ecce ego adgentes,qua noninis 3og doctores ad insipientes, id est ad omnes ealunt nomen meum, expandi manus m gentes, quae Verbum Dei ignorabant, & in ad populum credulum. Auaesierunt me uixit eis : Venisti comedite panem meum,er gentes, qua non Minerrogabantur ς quia