Acta sanctorum martyrum Simplicii Constantii vindicataopera et studio Petri Antonii Corsignani

151쪽

i s SS. MM. SIM LICII, C Hs TANTII, curate servaret. De auctoritate Proconsulum, qui post exactum in Urbe Consulatum , ad Provincias mittebantur , ubi descripto nomine vocati erant, late scribit cit. Gravina de ort. dc Progress. Jur. Tom.I. pag. s 2. & quod tales Proconsules, vel Praesides in iisdem Provinciis magnum haberent ci

ea Religionem imperium, & par illi Romae Pontificum, idem

testatur Baronius ad annum C. LxIv. TOm.II. col. m. I e . n. .

ct Pompeius Sarnellius olim vigiliarum Antistes in Tom.vH. Epist. Lut. post quaedam adnotata de Proconsularibus Viris circa Martyrum Acta , sic auctoritate Scriptorum num. I 6. italice scribit, & in latinum sonat: Proconsules , auI Confulares homines, aliquas habebant Provincias eorum imperio Vectas. . . . Praesides Provinciis imperabant : quibus absentibus , vel defunctis, in Vforum locum Proeurator, qui Caesaris dicebatur , suffectus erat: Praefecti autem unam ,

vel plures civitates regebant me Monimentum adsensum visulatur Marorum Actis eo tempore , sub Confular bus Viris, ta Pro Consulibus, sive Praesidentibus, vel Procuratoribus , ae Praefectis expletis. Quod si demum Passio

nostrorum Martyrum , non Antonino Pio , sed juxta temporum seriem illius successoribus M. Aurelio etiam Antonino vocitato , Lucioque Uero Collegae cum Ferrario sit referenda , exploratum mihi videtur , eundem Pontium Civili eidem textui opportune innexum , sive Praesidem, sue Praesectum , vel Proconsulem , paucos post annos ab dicti Antonini Pii Imperatoris obitu , scilicet anno Domini C. LXI. , ad Imperium usque dd. M. Aurelii Antonini, & Lucii Ueri immediate illius Succetarum , eorumdem etiam Actorum fide perspecta, jam tum vixisse censendum ; quando his nempe hos Martyres fuit persecutus , eosque vinetas, ut dictum est, ad Imperatorem misit: Et haec de Pontio dicta sussiciant.

g. XVI.

EN clarissimorum Scriptorum nova Censura apud Tom. . Sanctorum Orbis ad saepedictam diem xxvi. Mensis Auguili, δέ u.d. opusculi praenota , quae sic se habet: Tertio difficu

152쪽

a r Viero a IANI ACTA UINDICATA. I 4 fultatem quoque movent, quae memorantur in Actis . . . de

Gaudentia , quae si illis eredimur , relictis Viro G liberis , euidam Monaserio S. Mariae ad sit, ibique infersilio Dei

eum Sororibus , quae ibi aderant, perseverans . . . .: Etenim quis eredat tunc temporis oculo fecundo , quo imperavit Antoninus Pius , extitisse Monasterium sub nomine S. Mariae , ae Sorores ,seu Moniales ibidem habitas Non nego quidem fieri tune potuisse, ut Parthenon etiamst vir nomine S. Maria nuncupatur exsiterit, in quo piae aliquae Mulieres simul pix rint : Verum quia auctor , qui Acta illa condidit, nescio quis fallit, vel fauitur in aliis bene multis; non ideo mirum sinrei , s ct his hallucinaretur , stricteque nyminis Monas

rium , ae Sorores , seu Monuus Lectori obtrudereI: Adde,

quod non dicat, ubinam iuud situm fuerit, de quo loquimur ,

NOTA I. Non raro sane aecidit, ut amanuensium posterioris aeta tis licentia, in antiquis monimentis antiqua vocabula , quae ipsis non omnino arridebant, recentibus, & usita tis aevo suo commutaverint. Quod profecto adnotare non

omiserunt Viri clarissimi Joannes Clampinius ab ipsis Bollandianis saepe laudatus, in erudito libro Examinis Pontificalis Romani sed . . pag.36., & Mabillonius in tractatu de Re Diplomatica pluribus in locis. Potuit proinde pari modo in Actis antiquis nostrorum Martyrum ab iis, qui descripsere

sequentibus seculis, solitudinis sive religiosi recessus alio nomine indicati, quondam vocabulum in recentius immutare, ut locus ipse legentibus esset notior. Certe Monasterium, solitudinem significat, & Monastriae , solitariam vitam agentes dicuntur in Novellis Constit. Iustiniani c. xxui. : Potuitque antiquitus in iisdem Sanctorum nostrorum Aetis loco Monasterii, esse conscriptum nomen solitudinis, inquam Sancta Gaudentia, & aliae piae mulieres sese adduxissent: Natique Majores postmodum , A chorum exempla describendo, vel ipsi auctores, servato viciniorum temporum more, Voca

153쪽

148 SS. MM. SIMPLICII , COMITANTII, bulum solitudinis, in illud Monasterii commutarint. ma sorositan significatione atque sententia M. Phaebonius eruditus homo ab Ughello Tom.I. edit.3. col. 888. 889. appellatus,&ab iisdem Bollandianis in Vita S. Gemmae relatus, Mona sterii nomine in dictorum Martyrum Gestis usus est: Quocirca liberiorem hujuscemodi vocabuli variationem ipse

correxi in Reg. Marsic. Part.II. cap.I. n. marg. s. & in pag. . haec verba e nostris monumentis deprompta, latioque dona

ta p.roen des : Hoc interim spatio Sancta Mulier Gaudentia nihil femineo sexui indecentius exfimons , quam virum, μlibrique Dor circum dioema loca , aut singinqua sectari , δε- volum ors est vipere vitam a Mundi consuetudine prorsus abdunam : proptereaque fervato saeculi more societati piarum M Hierum, quae dies itidem μοι eaelestibus deliciis, psalmodiis nemp', orationibus, G jejuniis feris impendebant, feeeleriter addidit. Variis denique virtutibus intenta, ipsius De arae Virginis extremo sex moriis die fuit avaritione d gnata: quae ei 'm astitit, comitantibus Antelis, qui Iesi harmonia sancti imam eorum Creatoris Matrem digne laudabunt . Noxa II. Porro etiam memorare oportet, quod licet veri Monachatus professio initio nascentis Ecclesiae minime exstiterit, neque Monacharum Virginum Conventus seculo secundo, quo Sancta Gaudentia vixit stricto modo floruerint, sed tantum ubi primum Constantino Imperatore, pax & quies Ecclesiae data est, ex Thomassino in veter. discipl. Tom. I. libr. III. cap. xtar. n. I., non tamen ab historia Ecclesiastica exclusa sunt assidua Uirginum , & Uiduarum devota exercitia , in praecipuis fere domibus tunc temporis expleta, nec vetiti piarum Mulierum a Mundo secessiis juxta S. Hieronymum Epist. ad Marceli., qua Asellam ita erudiebat: - in Urbe turbida inseniret eremum Monachorum. Immo etiam ab Christianae Fidei exordio, perspicuum habemus exem

plum Sanctae Magdalenae Christo Domino dilectissimae, quae

154쪽

a et Viero RIAMI Ac TA VIN DICATA. 149 optimam sibi partem eligendo, Caelestis beatitudinis contemplationem amplexata est in Montis spelunca prope Masesilienses, ubi viginti annos sanctissime vixit. Martha pari sanctitate illustris, dictorum populorum animis in sui admirationem adductis, locum petiit a viris omnino semotum , ubi Miraculis clara migravit ad Caelum , ex Bre v. Roman. die xxix.Julii. Neque sacrae historiae peritis ignotum est , Uiros, necnon Virgines, & Viduas per tria & quinque priora Ecclesiae secula privatas domus, ac solitaria loca, vel saltem minus frequentia incoluisse ε, alias cum solemnitate , alias sine solemnitate velatas, ut celeberrimus Uir Ignatius Hiacynius Amat de Gravesen testatur in hist. Eccles. Part.I. TOm. I. pag. m. 9O. his verbis: suompis Monachorum isse tutum in tribus prioribus Ecelesiae saeculis necdum eaepist et, non deerant tamen inter Chrisianor eum Mulieres, ιum Viri , qui 'e in civitatibus sive insolitudine ab omni hominum societate fereti, vitam caelibem degerent, auseram a terrenis euris expeditum, G soli Deo mancipatam ....; cui sic haeret Tomassinus I .cit. n. i. : At professio us, Oπρ eratio Virginum, uua cum Evangelica Semente satim ab

exordio nominis Chrisiani p r Orbem propagari expis: Teses De Dii Finae quatuor filiae Virgines Philippi Diaconi. . . .:

BZovius autem hist. Eccles. TOm.I. pag. I94. eX S. Ignatio Martyre secundo saeculo florente , ait: His temporibus Ecelesis feretne Virginum , ta Viduarum Deo consecratarum VII rebat. Iam enim tunc numerabantur .... Collegia Vi

ginum , ct caetur Viduarum Deo per Episcopum in faciem E elesiae desponsatarum; ideo G illar Ignatius quoque insin:

bai, ει quo in Deo haberi a Christianis deberent, admonebat. Proinde nil attinet ea repetere, quae de Virginibus ad illarum decus SS. Hieronymus, & Epiphanius dixere, nimirum Ecclesiae Sponsum Virginem de Virgine nasci voluisse , ip sumque Christum Dominum Solem & gloriam Uirginum esse, ut ex Tertulliano, & Cypriano, idem scribit Thomase sinus n. a. & 3. de antiquo piarum Uirginum , & Viduarum

secessu , idem agit cap.xLIN. n.2., qui d. cap.LXII. n. s. addit,

complures Ecclesiarum stipendiis per ea quinque saecula se

155쪽

iso SS. MM. SIM LICII, CONSTANTIt, aluisse. Quicquid autem sit de S. Paulo primo Eremita, qui floruit anno cc. 1ni. juxta cit. Sarnellium Vigiliarum Antistitem Tom .um. epist.xiv. , & d. Thomassinum Part.I. libr.nI. cap.xtav. n. I. dicentem, primum auctorem Monasteriorum fuisse Antonium AEgyptium , qui aetatis suae anno centesimo quinto obiit, quod & Natalis Alexander notavit in histor. Eccles. ΤOm. vin. iacui .rv. cap.vr. arr.vr.: Id sane Philo, &Bellarminus aliter explicant, nempe successionem M onacho rum a Jesu Christo institutam, ab Apostolis fideliter custoditam fuisse, eamque tribus Ecclesiae primis saeculis tantum in solitariis locis viguisse ε, perfectis tamen Caenobiis exceptis , quorum indubie S. Antonius Abbas parens fuit, quemadmodum Ioseph Fr. Fontana hist.Ordin. Tom.I. dissert. praelim. f.rv. & vr. pag.3σ.39. declaravit. Praecipua igitur me moria dignus est ejusdem Sanctae Gaudentiae secessus, qui Ecelesiasticae historiae, ut vidimus, optime consonat et quique proinde cum hac distinctione, & non aliter intelligendus erat, atque omnino intelligi debet.

NUnc ad alia Cl. Censorum verba e citi Tomo v. Bollandiani operis ad diem xxvi. Augusti, ut in .il. liquet, excerpta gradum faciendo, ita se habent: uario

quid dicam de Epipola Pontii Praesecti, quae habeIur in Actis .... Eam sane apocopham esse, ct fabricatam ineerebro suspecti Actorum Seriptoris, indueor, ut credam, eoquntecedentibus , qua de Postio , ct MIonino observata

sunt. . o.

Nova LPontii Epistolam ad Antoninum Imperatorem transmis. sam, & ni fallor irrationabili judicio apocrypham dictam, minime reijciendam esse monstrabo: nam licet docti Censoris opinio multum rigoris S acerbitatis contineat , cumulatis tameu Omnibus, contractisque rationum momen

156쪽

a et Vicet o RI ANI A c T A UIN v I ea ra. Is Itis circa ea , quae de iisdem Pontio, & Antonino antea firmavimus, clare habetur, unde mutuo pene consensu rei ambiguitas dirimatur. Profecto Praesul doctissmus Joannes Clampinius in cit. libr.Exam. Pontific.Rom. sect.x. pag. IO3. opportune monet, quod in Censuris ferendis ratio potissima tribuatur ; ut aliquod opus vere apocryphum haberi debeat: cum autem d. Censoris fulcimen, oris proprii confessione, tantum de Pontio S Antonino oppositis nitatur: Cumque hic nullam afferat rationem peculiarem, S novam in his, quae antea de memoratis Imperatoribus, & Pontio

congesserat, atque nos prolixe confutaverimus, integra nar

rationi historicae fides remanet. Alii certe Viri Critici tantum abest, ut aliter senserint, quin etiam Acta nostra cum

aliis , ipsisque Bollandianis Sociis communicaverint , ut eximium illorum de Actis Sanctorum Orbis Christiani opus locuplςtarent. Joannis Baptistae Mari acumen ingenii satis Uiris dinis perspectum est: Exemplum nihilominus Act

rum nostroruin apud se habuit, qui a Scriptoribus aeque fuit insertus, de laudatus, ut infra. Idem fecit supra citatus Phebaejus doctissimus Praesul, sua eruditione, editis libris, ac muneribus in Urbe expletis, notissimus, quem laudarunt Aduersaria Literatorum Italiae anni M. M. LXIX. pag. I 36., &Cardinalis Vinc. Petra in Comment. ad Constit. Apostol. Tom .v. ad Constit. vri. Pauli II. sub num .3., ipsum dicens Scriptorem eruditi Libri de anno Jubilaei M. Dc. Lxxv. , & in

Sacris Caeremoniis versatum .

Dictis nostris pro Epistola Pontii, ejusque integra fide

tuenda oppido favet, additque pondus animadversio Cardinalis Baronii in cit.Tom.I. Annal. sub annum xxxiv.cOl.244. n. 229. , monentis: Certe quidem consuevisse Praesides Pr vinciarum res magni momenti, quae eontigissent in Propin-οiis, ad Imperatores scribere, mille exemplis explorati simum es, ubi Literas alterius Pontii ad Tiberium de Christo D

milio missas etiam refert.

157쪽

9. XVIII.

Molestus quoque in eodem opere Sanctorum Orbis ad saepedictam diem xxvi. Augusti super sexta Lectione Actorum nostrorum hic editus est sermo i uinto quis non eredat perfnam esse larvstam , G iliam, sub cujus dictamine Acta dicuntur concepta ... Unus, inquit tuorum nomine Cesareus, qui Passionibus Sanctorum ab ipso principis

interfuerat .... Sacri Baptismatis unda a quodam Presbtero nomine Cresentio renatus, cum eodem inferiniis Sanctorum Corporasepelipit. Euo facto Furentium Diaeonum vi averunt, exorantes , ut Sanctorum Marorum Pausionei , Gmortem eoolo conscriberet .... Et post aliam sextam deinceps notandam difficultatem , sic interrupte : Plura refervamus pro annotatis, quae eorundem Actorum narrationi δε-biiciemus: illarum vero Auctorem , falsam personam, mcn

SI quis doctissimi Censoris novum conatum in Acta nostra

hic animo expendat integro, facile comperiet, pro ar gumentis verba adhibuisse. Fietam ille scriptam Sanctorum nostrorum Martyrum historiam a personato A uetore clamat: fictionis tamen probatio nulla, argumentum nullum, quo affictum probetur , affertur . At vero , qui ita rem agit, plane laborat frustra : Proinde d. Clampinius in egregio libro de Examine Pontific. Rom. sed .X. pag. Io3. Opportune

docuit: In censeris ferendis, basiu , ct fundamentalis intentio es, nullum opus tanquam apocomum Iure exsimandum; g Isi prius aliqua ratio allegetur, qua tale στι confictum , seu falso alicui auctori attributum ad=udicetur : nemo enim sibi unquam fuasit, opui aliquod, aut actionem e gi posse , nisi ad haee e genda auctor aliqua utilitate , pel alia eausa impulsus fueris. Sententia pari Michael a Tugio Annal. Cap. Tom.I. isagog. Cap.I. sech. ult. pag.24. scripsit: Debet a tςm .... quemadmodum aliquoties ab iis fieri consuevit, quidum Digiti by Coo le

158쪽

ax VrcTORIA NI ACTA UINDICATA. Is 3

dum via antiquum aspiciunt Diploma , illud apocophum , seu subreptilium exploduxi. Similis debet esse examini auri fabri, qui quantumvis sono, ac tactu aurum verum a spurio disinia

guere possit, insui tamensensui, γ judicii subfrium praedia

ctum lapidem applicat, omnesque auri ei porrecti qualisaiesrimatur : Nec aliter agere debet, qui de vetustis judicat Codicibus ; nam eos diligenter conspiciendos esse Mahil lonius probat de re diplomatica libr.via n.4. fol. I s. Accedit firma existimatio, quam nostro a nonymo Manu Scripto cognitores Viri habuerunt, nempe Ferrarius,&Jacobilius, ab ipsis Bollandianis in Actis Sanctorum Orbis saepe laudati ; nec non supradicti Praesul Phaebejus, Joannes Baptista Mari, caeterique allegati Scriptores: Ac propterea in hoc argumento mihi amplius elaborandum non est , quum ex hactenus di ctis, opposita prorsus evincantur .

g. XIX.

HAEc ibidem salsa nimis verba, quae mox conspicies, aperte leguntur: Sexto: melioris enimvero Nolae Seriaptore opus esset, ut tot mirabilia Actis inferta invenirent μdem historicam apud Lectores rerum hujusmodi peritor . Euae eum ita sint, facile perspicit aequus rerum arbiter, AT a illa non esse genuina, sed merito fuspecta ex speciminibur paucis,

quae jam prolata sunt .... nurum Pero Guct rem . . . ., cum aliis fastidiosis vocibus paullo ante relatis, Noae A I. ANtequam postremum eximii auctoris diluamus objectum, duo responsioni nostrae lubet praemittere. Primum : qui Ecclesiasticam historiam usque ad Aniceti Pontificatum quinque libris concinnavit ex Bellarmino in libro de Scriptor. Eccles. pag. I i., fuit Hegesippus, pluries a Bollandianis Sociis nominatus, qui, testibus etiam Vossio histor. Gr. libr. I. cap.xIv. , & Lexic. Latin. pag.4 8. eandem scripsit historiam, & Hierosolymorum excidium , cujuε opus V ma

159쪽

1s4 SS. MM. SIMPLICII, CONs TANTII, magno Christianae Reipublicae detrimento periit, aliquibus fragmentis exceptis, ab Eusebio libr.Iv. hist. cap. xxi., &S. Hieronymo in Catalogo Script- cap.xxx m. relatis: Alterum, quod post Hegesippum, alius omnium primus, qui tot Sanctorum Martyrum Acta, & Passiones in Martyrol gii formam redegit, fuit Eusebius: & hic, quaeso Censor dicat, unde hausit uterque notitiam eorundem Sanctitatis, Passionis, & Miraculorum , nisi ex Actis peculiari studio aptis hominibus exaratis, qui vel eorum cruciatibus interis fuerunt, ac ipsorum portenta, vel gesta propriis oculis viderunt , sive ab aliis fide dignis acceperunt, quae postmodum jussu Clementis, Anteri, &Fabiani sunt collecta ξ Et

sane praeter illa, quae temporum injuria amissa fuerunt, ex Baronio Tom.I. hist. Eccles. pag. 95. , pλuca mox referam a Martyrologio Romano , & Surio memorata . Enim vero ad diem xxi. Januarii descriptum habemus S. Patrocli Martyrium sub anno cC. Lx. , ejusque trajectionem miraculosam fluminis ex vetusto Manu scripto : Die xxii. Januarii Inventionem Reliquiarium S. Vincentu Martyris a quadam Uidua , ab ipso in sonino admonita, latitantium in littore maris sub arena: Anno Cc. xxviii. die l. Januarii, Vitam , & Passionem S. Martinae Virginis & Martyris ex antiquis M. SS.Codicibus, quos etiam Ado Episcopus Viennensis secutus est : Anno c. Lx. die I.Januarii etiam sub Antonino Pio Passionem , & Miracula S. Concordii sepulti non longe a Civitate Spoletina, ex priscorum temporum exemplaribus, qui bus idem Ado consonat: Et quod mirum , die xv H. ejusdem

Mensis Martyrium Speusippi, Eleusippi, vel Meleusippi descriptum per Neronem jub Marco Aurelio Imperatore . Num omnia ista priscis temporibus a melioris notae Scriptoribus , ut fidem facerent historicam apud Adonem, Surium , Eusebium, &Baronium scribenda erant, quum nunc primi eorum ignorentur a uictores Θ Num Neronianum Opus pro

dicto Martyrio Seusippi, Eleusippi, & Meleusippi, aut ignota vetula pro inventione Reliquiarum S. I incentii, & Maximinus Notarius, qui dicit se scripsisse noctu ad luminaria in circo hippodromo, prout memoria comprehendere Po tuita Disitiroc by Cooste

160쪽

tuit, oculisque inspicere, Martyrium S. Victoris Mauri passi anno cc. Lxxx., ejusque liberationem ope angelica a bulliente plumbo, corpuique ejus a volucribus per duas belluas custoditum , melioris famae sanctitatis & integritatis auctore nostrorum Actorum , ac Miraculorum in eis enarratorum, Florentio sunt Supervacaneum duco memorare S. Gregorium Magnum , qui libr.Iv. Dialog. cap.Xxi., & xxIu. refert, in Provincia Valeriae apud nostros Marsos duos Monachos a Longobardis in ramis unius arboris suspensos, apertisque vocibus post eorum mortem psallentes: Alterum Diaconum in Provincia Marsorum ab ipsis Longobardis capite obtrunca- tum , & interfectorem ab immundo spiritu correptum ad eius, pedes humiliter provolutum , sicut ipse audierat a Ualentici Monacho, qui Monasterium in eadem Valeriae Provincia rexit , & postea in Romana Urbe , sicut nosti s verba sunt Gregorii J meo quoque Monasterio praefuit . Supervacaneum quoque arbitror aliquid loqui de Martyrio S. Felicis Episcopi Tubuacensis, qui cum sacros libros tradere renuisset, ad diversa Tribunalia trans Mare ductus, tandem die xxx. Augusti apud Venusiam Apuliae Peucetiae Urbem gladio percussus, Martyrium complevit, ex Adone in suo Martyrologio ad d. diem pag.43 S., Martvrolog. Ottobon. ibid. pag.634.

ita de aliis, ac praecipue de Sanctis Martyribus nostris Simplicio , Constantio, & Victoriano a Romano Martyrologio, ct illustribus Uiris laudatis, quos etiam venerabilis antiquitas, & nunquam interrupta Marsorum, &Celanensium pia credulitas cunctis reservavit de ipsorum prodigiis di Achis , si similia honorifice praedicarunt Scriptores de aliis Sanctis, quorum gesta, non nobiliori & antiquiori Scriptore Florentio nostro gaudent. Quinimo si nulla a docto Censore certa

criticandi, ratio assertur, responsiones a nobis hactenus ad .

ductae , propositas ab ipso difficultates a nostris Aetis elim Nnant, eaque ab oppositis suspicionibus prorsus abstergunt .

V x s. XX.