장음표시 사용
281쪽
Ut de genio taceam auo haec tractis. Prae iniim ubi tres cum pontificiis, qua in Palaestra hodie dominaris. stis tuus Catholicus orthodoxus, quem quoties in manus sumo, toti , quod discam, reperio. Haec ut
possis, multum quidem post Deum naturae dotibus debes: sed enim non minor illa folicitas, quod, praeter temporis nostri m rem, sic veteres legeris Ecclesiae doctore i quibus, quantopere ipse ab adolescentia capiar, coram aliquando me dicere comm mini. Accedit, quod ne evolvas doctorescos, quibus se homana tantopere jactat E clesia. Et hos, dc priorra illos multi e nostris ad paries advocant frequentes, qui, si verum di te licet, satis in iis leundis sunt
infrequentes. Nimirum neque adeo fian-gos putant se caeteros, ut non animadverrant, Cotae, quorum labores adducunt, ipsi Iegerinsim ab aliis lectos memorent. Atqui ut eundem si arcum tendant Hercules de
Iolaus, vel, si hibet puer hujus, utcunq
neutrum cernas, eos ex telo misso discernasi ita cum eadem a duobus scribuntur, non mpetosum est dignoscere, ecquid ab scriptore
dicatur, an exscriptore. Quanto autem --gis in iis, quae habemus, placuisti prae aliis
multis, tanto avidius Caetera, de quibus dicis, expectabo, ac praesertim illa in Genesiniunde auspicandum mihi, qui vestigiis ML
pitii Severi velim insistere, nempe novum munus a rebus ordior vetustissimis. Scis enim ut cum Civili doctrina mihi omne invum sit emanandum. Quae provincia cum latissime pateat, maxime insiliam rebus Hebraeis, Graecis, ac Romanis. Nec des ito quin in eo ficile tibi probaturus sum consilium meum, nam sola Hebraeorum Hist tia incipit a mundi incunabulis; sola Priphetas auctores liabet: sola, praeter novis videris laistoriam, pietatem verae Religionis
docet. Sesa etiam quater mille annos, ves,
si ab Abrahamo ordiri visumst,is mille annos complectitur. Tantum enim est ad captam a Tito Hieroselymam: Hebraeis, uti ebam, proxime, quemadmodum apud vos soleo, iubdam rex Graecas & Romanatii Nec enim extra res Hebraeas, ulla est Historiarum, quae meliora, vel uberiora, pria dentiae, justitiae, sertini dinis, aliarumque viriumm exempla
praebeat, quam Graeca dc Roniana. Gnec
que tanto fructuosior, quanto imperium Graeciae similio est nostro. Romame autem e gloria est, quod ea gens arma circumtulerit per totum pene orbem, de dominata sit annis amplius mille dc dueentis, ac tot nostri temporis imperia enatasnt c Romano ut vides, totius orbis historiam enarraturo in tribus hisce imperiis maxime pes erit Ggendus. Neq; haec opera nostra vobis Lugdunensibus ineommodabit, sed commodabit magis. Nam deinceps ut aetate maiores, ita ma)ori etiam doctrina ac prudentia Ac demiam tum vestram tum exteras accedent. Et quid melius his terris, quam eum neutruquam invidae sint Munrum fores, si non
unis deinceps moenib' sapientiae studia comcludantur, sed alibi etiam vigeant florean que. Me quidem consilii mei necdum rimnitet: praesertim qui, hactenus saltem, tam frequenti praestantium virorum doceam auditorio. Archiepiscopi Usserit labores vidi acrii, dc jam perliteras ei gratias egi, quod
tantae dignitatis vir eruditos suos laboresn
mini dicavit nostro. Nam quod de G schalco nonnihil dissemita id minime momovet. Sunt illi summo viro cauis suae, simiitem mihi meae. Sufficit, quod uterque amplectamur Augustini sententiam. Nec tanti est, utrum eam sit assecutus Godschalcus Mihi sie secutus videtur, ut aliquantum excesserit. Atque hoc vidit Rabanus Maurus, magnus sane vir, vidit qu0que Synodus Mo-gumina, quae Godschalcum damnavit. Atiuere in ea complures Augustinianae sententiae de inciligentes & retinentes. Nec unquam per omnia cum tueri ausus Rcmigius, vel qui Lugdunensis Ecclesiae nomine seripserunt. Tantum conqueruntur, quod, ut exorbitarit Goduchalcus, non eo debuerit damnari sententia aliorum, qui se intra etata pomoeriaque veritatis continent cum
Hipponens illo antistite. Quid multis puto quae de Godschalco inedita in bibliothecis
quibusdam asservantur, fidem faciant, me verissima dixiste: ea ubi accepero, faciam te ciniorem. Magnopere de co gaudeo, quodde Salmasio scribis. Scis optime quanisti eum virum semper fecerim. Sane non
alius est in Belgica, qui toties scriptis salseum celebravit, jam ab annis aliquot , pri statim opere de Historicis rem Graecis tim
Latinis: optarim tantum doctrinae communi illi amico nostro, qui fix id adeo eum depressit. Mihi simulac pedem his in terris p sierit,minuis est uti illo amico ac funiliari.
282쪽
Quod communi, ut spero, bono fiet, saltem meo & pissilico. De Aurelii meessu nihil
hactenus inaudieram. Valde de eo doleo, ob veterem madiorum conjunctionem, de transmisso Qus Jobo maximas gratias ago. Exemplar alterum ad Senatotem Casim, tium mittam. Nec enim in Batavia quemquam illo ac me habuit conjimctiorem. Ac jam ab annis prope M. tri' quasi amicorum fuimus. Si viduae vel ipse, vel coniux tua restri serit, gratias ei meo ages nomine,
atque adeo de cisimbrotiL Id enim eum scio velle. sapi, nisi celerius, quam optasset, Iobum Lugduno remisissemus, suis cum sumptibus hic edere decrerat. Facile e gitare potes quam id gratum accidisset Amrelio nostio. Sed id ego demum cognovi, postquam jam in itinere erat Moli meus per
quem exemplar remisimus. Sane ut eae tera
mittam, typi, si hic editus foret, non paulo essent venustiores. Vale vir p stantissime, tuarumque virtutum cultorem perpetuum in posterum quoque ama. uxori
Vir Illustrissime, Nihil mihi gratum aeque accidere potuit, quam quod cognovi tanti me ab illustrissimo Shytio fieri, ut ex parte mei qumque causa filium suum in Bataviam dimitte reti Certe non iniuria de tanti viri opini ne treiumphari mihi posse videor, cujus πι. stimatio eo apud me malor, quod non caeco amore studia, aut corum cultores prosequatur, sed ipse non levem quoque hic gloriam vindicare sibi possis. Equidem inhumani- . uis merito danmer, si obsequi viro summo recusem. Nihilominus duram ii ecessitatis legem esse ipse nosti: obstant hinc aedium angustia, inde comugis gravis semper val tudo, de numerosa familia: ea tamen cunnia pensare de studia generosi juvenis, ubicunque potero, juyar decretum, movet me non parentis solum, non tua tantum squam semper feci maximi commendatio, sed&des rium operam utilem navandi illi, qui quondam Sueciae teguo, qua Oper braco
siliis prodesse poterit. Faveo genti illi, & si
quisquam,certe ego addictus fili, cui nihil gis in votis, quam ut magni Gustavi glandia molimina secundare si premum nisemen velit: ipse humilibus Deum precibus, pro eo rogare nunquam desinam. Tibi interea vir illustris, omnem animi cultum de ubi servite tuis commodis potero, obsequiuum, dc nune, & in perpetuum offerre non sepe edebo. Vale . Amstes mi. ad stris nominii misistin
Abio te, mi Reifesiero, ob comm
nem patriam: magis tamen ob niveum pectus,& iam eruditionem ac faculis diam, quae abunde elucet exorationibus nuper editis, quarum ad me specimen transmisseras. Respondere tum neglexi, partim adversa meorum valetudine deten: us, parii moccupationibus multis. Postea etiam iter meum in Angliam accessit. Redux jamor tiones omnes editas comperi. Ac priori sp cimine allectus etiam caeteras legi. Prose, non est quod judicium virorum praestantium reformides, nugatorculos vero coni
mnes. scis illos qui divulgant aliquid,noni melligentes solum habere censores, sed etiam sungos, instar corum qui aulificant in totius populi conspectu.-Nostri interea nia hil prodiit, praeter Oratorias longe auctiores de limatiores. Nempe subsecivis temporiabus, lubens in omnisus meis hoc Aeete s leo, ut quae prius fugerant, corrigam, quae deerant supiseam. Qui has literas tradit, in Guilhesmus Simonius I. C. ac Regii apud Suecos judicii Livonia, Catellia, de Ingria adsessor, vir optimus ae doctissimus, ac filius eius Simonii qui Eloquentiae Professot ma gna eum. laude fuit, prius in Rostochiensi, posteaque in Upsaliensi Academia. Hoc nomine etiam tibi gratiorem fore arbitrosiqui ipse Eloquentiae studio egregium iam n men patini. An clodamum me commigrasse, sertasse iam aliunde in texeris. Consilii hujus cauta perstriberem: sed vix ista sibito in chartam licuit coniicere. Nam Simonius noster uti hodie Lugduno venit, ita confestim Foliam cogitat, ut praestantes
283쪽
Franeheraitie ac Groningensis Academiae animas videat coram. Et in his te, mi Reifenbergi, spero alias fusius tecum perliteras colloquar, interim me amare perge, peramantem tui: sive salve ab eo qui persever bit esse amicus, imo de cultor nominis tui.
Si gratulor mihi ipsi, quod tanta studi
rum meorum apud te aestimatio sit, merito ecrtὰ faciam. Ut enim mittam honorem summum, qui ea re mihi tenuis conditionis
homini a tam illustri viro contingit: Quanti me facere existimas vel solam opinidem ejus qui de cruditione omni accurate adeo judicium ferre possiti Nec satis visum fuit si tuis ostenderes literis, quam benignὰ deme
censeres, hoc est, ut ego interpretor, plane supra meritum meum: documentum etiam addere voluisti, quo non certius aliud optare unquam potuissem: quippe qui filium mihi commendes tuum. Equidem qui parentum in liberos affectum ex meo Deile metiri valeo, pland nefas duxerim dubitare, quin de tibi supra omnes gazas carissima tua pignora sint. Praesertim qui non adpropagandam solum familiam ea genueris: sed in spem etiam publicas Succiae res administrandi. Unde duplex merito tibi cura, ut de tanto parente, Sc dignitatibus summis digna sint. Mittis autem filium ea aetate,qtiae maxime idonea est, ut sapicndi dicenique scientiis imbuatur. Atque ego quidem Jam brevi hac consuetudine satis perspexi, animum ejus nihil minus cile quam degenerem , sed potius ad honestis lima quaeque
mirifice accensum: ita ut nihil mediocre deinceps ab eo expectare debeamus. De
aisectu vero erga illum meo atque opera,
vir illustrissime, quid addam Sueciae t
gnum florentis sinum, cui votis meis semper favi, hortatur me, ut, quam optime possim, mereri de illo velim, qui quondam perutialem patriae sit operam navaturus. Movet tua, vir illustrissime, commendatio, i non obsequi ncias duxerim. Admonet denique ad maxima quaeque erectus generosus ad Iescentis animus: quales ut magni semper feci,ita in illustri adeo loco natis admirari
etiam selco. Itaque nihil plane est, quod de studio hie meo dubitare possis. Ego ubicunque illum discendi invcnerim cupidum, instruendi Iabore non fatigabor. Ut saltem hac ratione,quando alia necdum datum est, servire Sueciae, & tuis, vir illustrissime, com ni is possim cui obstricti im me Sc nunc,&deinceps semper, pro humanitate laac fa
CI oblivione tui longo adeo tempore scri- bere me distulisse existumas, insuriam
facis constantiae meae; si negligentia, oec pationes meas ignoras. Quae certe majores lunt quam verbis exprimere ullis possum, e quo me vertam nescio, a mane ad vesperum modo amici, modo exteri interpellant, modo corima lit cris obruor, ut cui respondeam, quem differam, vix ipse certussim. Et sic mihi saepe non dies,non hebdomadae, sed integri quoque menses abeunt, ita ut destinata persccre, licet invitus, prohibeati Jamdudum quippe rcscribere tibi
decreveram: aTectus squidem in te mcuς quam minor est, atque antehac fulta. Quemadmodum enim non facile amore
prosequi soleo, nisi quos dignos existimo,
ita quoque ubi semel amare quemquam pi, non desultorius metis affcctus est. Te ut tignum amore comploxus sui non perfunctorio, ob ingenii tui felicitatem, neque minorem ingenio eruditionem: Unde nihil vulgare expectabam. Publicc quoque ea opinione dunissimum te satis ostendisti, qua disputationib', qua aliis in Academia nostra
exercitiis; coque ego, clum raro egregia ingenia ad virtutem animum adpellerc vidcamus,te quod supra vulgum sapero, semporem maximi. main sententia si perseveraveris, ut fiammis viris te commcndabis, ita magnis quoque passibus amor mcum auctum ibi LNec dubitare pollum quin & talispersistas,qualem te ante cognovi: vix enim
mihi persuadere postum, cum qui in adolescentia sua ad magna silminis vitibus Ff con-
284쪽
contendit, nunc firmato quoque cum aetate ljudicio, degenerem fore. Si itaque vera lauguror, cst quod gratulari de tibi possim &mihi: tibi quod collatis a natura dotibus, b ne utaris; mihi quod non temere te aestimavi. Perge modo x nullis parce laboribus '. Sic tandem saeculi nostri lumen evades. Sine illis eonsequi aegre datur, 3c ubi assecutus fueris, gloriosum cst. Audi ingentem illum Demosthenem. inquit,
τπιμελειω τ εο ιωτοῦ μη ἰς των ὐyο- wLDq. Tu si velis, potes: at velle & posse, satis ante ostendisti: itaque adhortari diutius nolo, ne de studio tuo diffidere videar. Quod minime facere me patitur ardor summus ad honestissima quaeque quem ante in te perspexi. Quin Mnon vana me sperasse, ex compluribus intelligo,qui egregiam mihi virtutem tuam praedicant. Me nunc Amstclodami vivere, aliunde credo cognoveris. Nimirum urbis ejus proceres luculento me stipendio voc runt, ad Historiam ac Politicen publice profitendam, in illustii Gymnasio. Cujus mihi pulchrum erit fundamenta jacere, uti de Collegarum aliis, quos partim tam vocarunt, partim vocare decreverunt. Plus quoque hic otii spero ad consignanda ea, quibus& de hoc de venturis seculis bene mereri possim. Nec minus interea amicis in tam potenti urbe utilis fuero. Quod si qua in re prodesse etiam tibi, mi Basiri, possim, nusquam operam desiderabis meam. Tu tantum quid exoptes, fgnifica. Imo ut nihil istiusmodi occurrat, literis tamen compellare ne intermitte, quas mihi gratissimas semper futuras spondeo. Val .
Amstelodami, VII. Kal. Quintil. Titi avii disimus,
E diutius eludam exspectationem
tuam, etsi occupatissimus,lmitto tandcm, quem petieras, Indicem omnium e
rum, quae continentur Politicis Iusti Lipsit. Summi sane viri, cujus de civili prudentia libros initiis istis studii tui Civilis maxime accommodatos existimavi,idque non solum ob brevitatem atque ordinem, sed etiam ob tot laudabilia dicta, ex quibus, sedulae instat
apis, suum hoc mellificium confecit. Tuum nunc erit saepius eos lectitare, qud tot aureae sententiae penitius animo inhaereant. Illustriores etiam γνώμαις & cxempla praeclara, quae legendo deinceps observabis, vcl ad oram, vel charia inserta, e regione suo quoque loco annotabis. Ita deinceps sua sponte oculis stoiseret tuis, quicquid varie adeo dispersum repereris. Simul dum quaeque memorabilia chartae inscribes, etiam animo inscribes. De caeteris coram colloquemur a feriis nostris. Vale, de sapiendi dicendique studia sociare perge. Ita tuis eris voluptati, Se uberes aliquando ex te fructus capiet Re publica.
Illustris Domine, Gre me a filio tuo divelli nullus mir L bitur, cui ita atque mihi ejus moros atque indoles introspectae sint. Quippe dignissimum cum illustri adeo parent digni simum tua commendatione comperi. Est in eo erectus ad honestissima quaeque animus: est doctrina, iudiciumque supra aetatem; uti & caetera omnia longe supra hominum vulgus. Accedit, quam in eo summam animadverti, doctorum virorum aestimatio.
Equidem felicem, illustris domine, qui non
modo ad tantum viriutum, tantum dignit tisiastigium perveneris; verum 3e liberos expectationis non minoris genueris. Felicem, dum te, illustrissime Domine, fruitur, Sueciam; felicem expectatione liberorum tuorum. Ego quidem haud secus quam qui leges ex vapore ascendente aquas latere conjectant, ita ex generosi filii tui indole maxima quaeque praesagio. Et qui alius esse possit 3 Illo parente natus, de inspect tem ejusmodi habens, qualis est D. Si in nius, in quo si magna est eruditio, ma)us atque acre judicium relucet ; si judicium exactum est, probitas morum, vitaeque integritas multo maxima est. Verissimὰ dico, plus in recessu habere eum, quam in fronte promittiti de paucis ut Albium, est, quicum
285쪽
quisum lueere tu tenebris, ut vulg5 dicunt, lpossis. Qub magis tuam, illustris domine, lprudentiam admiror, qui caute ac circum- lspe adeo hac in re processetis.Nihil enimaeque in lubrico quam adolescentia esti Et quae semel hausit, firmiter retinet. Quamobrem nulli prudentius agunt, quam qui viaris indubitatae ut probitatis, ita prudentiae ac eruditionis liberos suos commendant. T , illustrissime vir, cuncta haec in Simonio habere, etiamsi negate vellem, tamen tacite mecum crederem. Itaque dignus ille filio tuo, dignusque illo filius tuus. Qui states poreb duces habeat,erit quondam quo se jactareSuecorum universum regnum possit. Ego pro viribus meis, pro exiguo adeo tempore quo apud nos moratus est,quod potui feci, majora si occasio tulisset praestiturus. Q si unquam detur, ostendam me paratum ubique navare operam illustri familiae Myttianae, illi nimirum dico, quae Sueciae regno ceu selix aliquod astrum, illuxit. Te interea, illustris domine, ut diu supremum
numen servare sospitem velit, unice rogo. Quo non regni tantum publica commoda,
sed etiam Hidia, squamvis de illa non levem regnis utilitatem adserant) quae passim jam aliis in gentibus vilescunt, in Sueciae Regno,
tuo benefieio assurgere, uti coeperunt, ρομsint. Et Te, uti Suecorum gentes ob impensam Regno operam mirabuntur ac C lent, ita perpetuis de nunquam intermorituris monumentis univcria literaria Respublica posteritati commendatum eat. Ita suae voveo atque auguror. Vale . stilodami. I Dissimi nominii tui cultor
CLXXXI. Erycio Puteam, S. P. VEllem, Amplissime Put cane, quoties
aut res meae serunt, scribendi ad te occasio daretur, aut quoties occasio datur, res meae ferrem. Sed saepe contingit, ut, me occupato, nuntii veniant, saepe ut otiosus nuntios desiderein Hinc fit, ut rarius, quam pro voluntate mea, ad te scribam. Nam qu tira ad animum occurrit antiqua illa, Scaetate nostri utriusque coalita amicitia, dic re nequeo, quam te alloqui destirem,cujus
amorem erga me semper sum exosaulatus, cujus eruditionem dc dotes alias quo magis considero, impensius miror. Hinc saepe fit,
ut etiam materia atque argumento destitutus, tamen confabulari tecum de sueundam veteris nostrae consuetudinis memoriam recolere cupiam. Ita igitur prompto, Omm dum scribendi occasio offeretur,eunte ad vos necessisio ac propinquo meo Ioan Co
putio, filio affinis mei, Amplissimi viri Ja-eobi Corputii,ante in Procerum Dordrechinnorum ac nuper in pris echorum rei maritimae Collegium Roterodam i adlecti olim sub Orydtio M Rehenario condiscipuli utriusque nostri. Putarunt cordatissim us is parens de ornatissimus ejus filius i qui per Brabantiam in Gallias tendit, eaque occasione vanium vestrum& excellentes ejus viros conspicere exoptat, aliaque quae urbs habet imprimis memorabilia) non aliunde posse melius de omnibus cognosci, quam e te, neque te consilio solum, sed si opus sit, etiam mmmendatione posse adjuvare: it que licet, propemodum nihil scriptione dignum haberem, nedum satis grave interpellandis occupationibus tuis: committere tamen nolui, quin& tu memorem me amicitiae nostrae, & illi, quibus optime velle debeo, ficilem me amicis viderent. Sed, quod
pene omiseram,ut nostrarum quoque rerum gnarus sis, opus nostrum Grammaticarum exercitationum, quod ante annos xxx. Mamplius scribere orsi eramus, tandem praelo subjiei ecepit. Filius meus Dionysius, cui nihil ab longo tempore jucundius de exoptatius eontigit literis tuis,& iis,quas eodem tempore ab doctissimo Tuldeno accepit,Latinὰ reddidit annales Belgicas Rei dant. Quae tralatiis cum a magnatum multis admodum expeteretur, hac ipsa hebdomade excudi coepit Lugduni. Atque eidem decretum, Caesarem, scriptorem sibi perfamiliaremis, plurimis locis a se castigatum, ac notis ill stratum,edere in lucem. Eam ad rem usus est uno alteroque Manuscripto,& editioni vetiistis,ut de variantibus Fulvii S: aliorum
lectionibus nihil dicam. Sed enim impense desiderat pluriumManuscriptorum copiam,&jam aliouorum ei sipes facta. Non dubito, quin apud vos qua publicis, qua privatis Bibliothecis inveniantur. Quocirca si
unum alterum calamo exaratum exemplar latis nancisci, ac transmittere ad nos
286쪽
possis, sancte spondeo,optima fide redditum
iri. Sin mittere huc non sinatiar,proximum est, iit per Adolescentem quempiam conse ricures: modo tanti codices illi videantur, sumptus uti aequum, refundam. Horum
alterum si consequi filius possit, obstringes non illum modo, sed me quoque, qui qui quid liberis meis fit, mihi praestitum existimo. Vale Amplissime vir.
CLXXXII. Hugoni Grotio, S. R Hamburgum.
HAsce qui literas tradit,est Joannes Ludovicus Iolaogen, libet Baro inNim-hauicn, Austriaeus, qui septennio exulavit, priori quinquennio in Polonia, caetero biennio Amrassorti. Vir M virtute doctrinaque egregius, eoque nomine bonis omnibus carus. Mathesi se totum pene dederati sed nusquam solatium praeterquam in factis literis invenit. Cum familia in Germaniamnunc revertitur. Nec ei quicquam volupe adeo, quam si Hamburgum uansens, occasionem habeat compellandi tui, quem faci- Ie intelligit doctrinarum Principatum tenere, & documentum es la virtutis constantis licet infelicis, nunc tamen ut speramus, malaciam post tantas tempestates pro Glentis. Spem eam praebent Succorum Regis virtus, & Delicitas, Sc magnus erga te affectus, ut si Principi extero addicrae operam debeas tiram, sane non alteri illam me
Iius in Germania praestare possis. Sed fiet hoc non sine multorum dolore, qui de tibi,& patriae optime volunt, ....his, Sc. nonnullis
qui si non optime, saltem nec male velint,
cte mihi dissertatio , de pomemo hoc
discessu tuo: quem aperto improbare non verentur. Plerique etiam, quod cum is sit Reipublicae nostrae status, credideris hic posse te sedem figere, absque illorum comprobatione qui ad clavum sederent. Negari soleo eos intelligere, quo animo veneris aut abieris. Jam annos essiuxisse tam multos, optimam areatis partem, quo Patria careas Effluxisse simul, tot bonas occasiones quibus optime potueris consulere, x tibi, & familiae tuae. Iniquum poscerent, ut ulterius
disserti eas velint. Nam quousque tandem ZAn in effoetam senectutem, idque in hoc vi, tae incertor Venisse igitur te, ut Patris, si
vellet, opera tua ut cretur, potius quam ei teri Principes. Hanc illa... ac deinceps damnum quod inde sentiat, non tibi, sed sibi.
imputetur qui hac etiam parte fungi volucris officio optimi civis. Tantum opus est sa-ilutari ψαν pita . Si non serat praesens status, ut publico sinciatur decreto, saltem ferre, ut conniveatur in iis, quae cum dispendio Reipublicae, Se libertatis constituta. Vcls nee illud quidem ferat, alibi quam hic te
malle vivere. Nec vitio verti oportere, si ita credideris, cum id longe a Patria agenti
perscripserint, qui hic agcrent. Si quid igitur temere speratiam,culpam cile corum,qui
alit et statum hujus Reipublicae tibi depinxerunt. Sed ut ista,& multa illiusmodi,quae longum sit adscribere, bello dicantur a me,
tum ctiam vere: tamen de mea, & aliorum me prudentiorum in eo perstat opinio, ant quam operam extero Principi promittas, cognoscendum, an non bona cum venia vivere apud nos possis.Nihil volunt posci, quod sapiat suspicionem culpae qua cates; Imo nequidem tentari aliquid, antequam satis stperspectum fore,ut impetretur quod petitur.
Eoque ante caeteros, nos certissimos esse debere, de propensissima voluntate του πιι- λωῖν. Quaeso mihi veniam da, mea anima, si exposcam, ne ullis injuriis te
abripi sinas, ab eo quod tibi, Patriaeque de
utile, & honorificum imprimis fuerit; interea utrumque hoc facere non desinam, de causam tuebor quod virtuti debeo tuae, de amori nostro: Et Deum simul precabor, ut salubria tibi consilia inspiret, pii itinamque animi lenitatem, quam propriam hactenus, tot injurii, pressus, possedisti,deinceps etiam conserves. Ex aedibus Georgii Doubletis, tui valde ut debet aestimantis, qui & tautem adscribi jussit. Salutem uxori ac filio.
E nec flere aequum puto, nec longus L A dare literas opus, elinteia te Hemina dimidio tui: quae suratius cognostenda cuncta xxv. Augusti,cio lac xxxIL
287쪽
euncta expediet, puni per literas ego D rus essem. De rebus tuis nihil aeque scripto opus, quam sumnos, viros, dc amicos eandem retinere sententiam: nimirum recte facturum te, si Proceres scripto compelles, scdem ut tibi in Batavia dent. Sed facildassentiunt; id antequam fiat, videndum, an Princeps fidem dare velit, effectum se daturum, quantum in se sit, ne repulsum seramus. Alioqui ille si impromptior, o quanto setius fuerit, ut opera utatur tua magnus Suecorum Rex, vel alius Principum Europae: dummodo ne unus ille quem dicere non sustineo. De quo quid fieret, valde metuo, ne unus ille dies magnorum esset malorum causa. Non possum plura scribere,quia ad hoc usque tempus me Iactus n-tanus distinuit, vir tui amantissimus: de jam ex simila mea intelligo, tuum abitum parare, quam de salutate, de has literulas tradere
CLXXXIV. Hugoni Grotio, S. P. Hamburgum. Iucundissimum suit de prospera valetudine tua cognoscere, ex optima, dc cordatissima tua uxore: quae salva, ac sospes huc venit; de hinc Hagam abiit nudiustertius, pridie nempe non. Octobr. Die uno altero ante eodem ierant, VIamingius, Bicherus, de hujus urbis Procerum alii, audituri Legatos hostilis Belgieae de Pacis conditioni P. Accepi his diebus literas Meriei Casau nitibi inscriptas,quas mitto. Lameclusjamdudum a me habet tuum pro veritate Christiam codicem, in quo pluscula, occorrexeras, dc addideras, de jam majusculis excudere literis Coepit. Commentariorum meorum de arte Grammatica, primus jam liber est excussis, di pend secundus. In Reidano vero, quem Latinὸ reddidit filius Dionysius,nono nunc libro servet praelum. Haec paucula nunc scribenda putavi, eunte ad vos optimo, 3c ornatissimo viro, Matthisio Ecclesiaste inter Remonstrantes; qui Hamburgum proficiscutur, ducturus ibi uxorem, cum maximis opibus
CLXXXV. 229 Simoni Bellimontio.
L non nescirem, Amplissime Belli-
monti,quantae occirpationes te, eum
alias semper, tum hoc imprimis tempore, distineant: Non eas tamen veritus sum, interritare. Novit me hic, quem vides, Manasses Ben-Israel, vir doctus, 3c probus, utinam Christianus. Sed quamvis Iudaeotaim nobis plerumque infestius unus esti hietamen paulo nobis benevolentior; Imo ut multum commodare Christianis potest, sic etiam cupit: Itaque hoc nomine nonnulla etiam invidia laborat apud suos. At tanto mihi gratior, qui eo utor pene familiariter imagis etiam filius Dionysius, non sine emolumento literarum Hebraeariam, quamvis jam ab sexennio, ut nostis, studiosus fui Porro cum viris intellexisset, mihi quoque aliquem in amicitia tua locum; rogare non dubitavit, ut significare tibi vellem, quid de se mihi videretur. Id selum stire te volui, nee ultra distinebo. Salutem uxori, de familiae plurimam.
Guillelmo Episcopo Londinensi.
Reverendissime in Christo Pater,Dom.Illustriet
Ouas ad me dederas literas, duobus post
mensibus aecepi, dc jam prope tantundem temporis emuxit, ex quo mihi redditae fuerunt. Nimirum quia petieras; ut plenius aliquanto sententiam meam da Godschalciana Controversia exponerem: expectandum putavi, usque dum quaedam hactenus inedita ad hoc negotium pertinentia in Galliae Bibliothecis accepissem, de cum cura legissem. Utrumque nunc feci sedulo: sed sic quoque perstat animus in iis, quae radere ante annos xiv. Complexussum Hiastoria de pelagio dc aliis, qui litem de gratia de libero arbitrio moverunt. Qui vero hac parte a nobis dissentiunt,quod pace summorum virorum dixerim, non satis mihi attendere videntur, quin plicem , olim Gratia ae Prae natione sentcntiam fuisse.
288쪽
Media in his communis illa Patrum pri
rum, ipsiusque etiam Augustini, priusquam cum Pelagio certamen susciperet. Haec ut res docet, dc Augustinus passim contendit, non comitantis modo in subsequentis, sed
praevenientis ctiam Gratiae necessitatein f tebatur. Circa hanc sententiam quatuor sunt diversae: duae extremae,& totidem inter extremam mediamque interiectae. Extre. ina una Pelagii fuit, qui sic arbitrium hominis extollabat, ut necessitatem Gratiae negaret. Altera erat Pratalestinatianorum, qui sic Gratiam praedicarent, ut non esset libcro arbitrio,coque nec monitis aut pcenis locus. Inter extremam Pclagii, de mediam Catholicorum veterum interjem fuit opinio Genueiuium, & Gallorum quorundam, praecipue Massiliensium: qui putabant non posse nos sine gratia salutis negotium perficere; posse tamen illud absque gratia incipere . A Pelagio igitur hactenus abitant, quod
gratiam esse necessariam agnoscerent; at in eo conveniebant, quod norin essest nos a
gratia praeveniri: unde hi reliquiae Pelagii, vel etiam Semipolagiani sunt vocati. Inter extremam Praedestinatianorum de mediam veterum Catholicorum erat illa B. Augustini, qui cum Patrum prioribus agnoscebat gratiae praevenientis neeessitatem: sed ut eam fortius tueretur, illud super addebat, fluere hane ab absoluto lalvandi decreto.
Hac de Augustini lacinia quadruplex fuisse olim judicium invenio. Nam ut de Pel gianis de Semipelagianis nihil dicam, etiam
Catholicorum nonnulli, qui in caeteris ac sentirent Augustino, hoc caput, ut novum, falsum, periculosum respuebant; ut liquet
ex Epistolis Prosperi de Hilarii ad Augustinum. Alii damnare non audebant, sed tamen putabant vel plane incertum, aa potius reticendum , quia multi adeo eo ossendebantur: vel altem non pland certum, deuo idcirco modeste inter eruditos posset
isquiri. De priori liquet, ex iisdem Epistolis. Ad posterius sortasse referre illud liceat,quod Coelestiam Papa scribit extrema capite eorum quae ad Galliae Episcopos de
Dei Gratia misit: Profundiores di cui resque partes incurrensium quaesi num, qu- larius pertractarunt, qui mritico resuerunt, SANT NON
STRUERE Euia ad confitendan gratiam Dei SATIS SUFFICERE CREDIMUS, quicquid secundum praedictas regulas Apostolicae sedis nos
siripta docuerunt. Tertium genus, C put illud Augustini strenue asserebat: sed ita
asserebat, ut arbitrii libertas,Monitorumque de Correptionis utilitas non everteretur; neo cum priorum Patrum doctrina pugnaret .
In his B. Prosperum Principem reponimus, praeclaraque etiam opera Scriptoris de V catione Gentium. Denique aliqui solum a tendere, quae B. Augustinus de Gratia diaripturis attulisset, & quomodo ea esset interpretatus , ac durissima quaeque optuma putare, nec laborare quicquam, quid ex iisdem Scripturis pro libertate Arbitrii doceqrct, aut quid de Gratia priores statuissentarunde aliud consequi non poterat, quam ut se Augustinum intelligerent, ut secum Meum Antiquis pugnaret, nec gratia litari
tem arbitrii perficeret, sed tolleret, nec correptionum ulla esset utilitas, sed inane n men. Ex hisce, qui ut Scripturas, ita Augustinum perperam interpretarentur, pr que errore suo eorum abuterentur verbis,
Godschaluum Monachum fuisse, Rabani Mauri, totiusque Moguntinae Synodi, judicium se . Cui nos ante annos plusculos, in Historia nostra de gratiae de liberi arbitrii
controversia subscripsimus: multoque nunci minus sententiam nostram mutare possumus, postquam nacti sumus ea, quae haedore ipse seripsit Rabanus. Sic igitur staturumus, Godschalcum hunc non per calumniam diei DLedestinatianum, uti illi qui Au gustini sententiam amplecterentur, coquo nomine a Pelagianis &Semipelagianis v cabantur: sed jure meritoque sic appellari: ut qui verbis Scripturae & B. Augustini male intellectis, male etiam senserit,& docueria de Gratia&Printestinatione. Dissidet i men hae γrte a nobis vir summae Pietatis, Doctrinae ac Dignitatis; qui nullos censet iste Praedestinatianos. Quotquot enim sic vorati, per calumniam ita nominatos, ab iis qui Augustini sententiam rejicerenta: Mihi vero graves causae, cur dissentiam .. Quas, quia fusius paulo hanc rem tramim malim, dissertatiuncula complectar, quami proximis luetia ualismittam, id maxiamus
289쪽
nius Vir improbat quod scripserim, jam A u-gustini aevo sitisse, qui verbis ejus male intellectis in spissum adeo inciderint errorem. Sed neque hic video, cur resilire debeam ab
opinionem. Quae me moveant consignavi, eaque ad te nunc mitto, ut tui,Reverendissime Patet, judicii faciam. Cui quod displiceat, id nec placere possit Auctori suo. Verulem alteram, de qua dixi, disierint tuticulam, de majoris illam, quam haec, momenti, C mitem ci nunc addere potuissem. Sed quandoquidem ea nunc est anni pari,qua munere publico maxime distringar, de in disquisitione illa quaedam occurrerunt, ubi nece se sit plusculos e medii aevi scriptoribus ad partes advocari, quo solidius singula firmentur: facile veniam dabis, si id hoc tempora non secerim. Excrcitationes nostrae Grammaticae, opus novantiquum, jam ab aliquot mensibus excudi coepit. Et strenue proceditur , me admodum lubente, qui majora scio exposci. Et quantum possum, animum ad Ecclesiae veteris Historiam, ab istis non dico dissicilibus nugis, attamen levioribus, ac vere pedissequis revoco. Filius meus Dionysius, alter corum, quos in Anglicano itinere comites adsumseram, ante hebdomadas aliquot transferre ex Hebraeo coepit Rabbi Mosel, Maimonidis dissertationem de Idololatriae exordiis,& progressu. Auctor ille est, de quo Hebraei vulgatum illud dice re solent, a Mose usque ad Mos cn non fuisse similem Mosi. Argumentum foecundum, de in quo Notas plusculas addendo, varia ostendi eruditio possit. Laborem suum hunc, si gratum erit, Illustris limo inscribete n mini tuo filius decrevit. Ut eum non tanquam signum grati erga te, Reverendissime Pater, animi habeas; sed obsidem & vadem corum, quae ego tibi dcbco, S si Deus vitam concesserit, pci secturum me spero. Existimat intra quartum aut circiter mensem se consummaturum, de duobus aut circiter
mensibus editum iri. Citius posset, nisi jam
praelum scrveret excudendo translationem
ejus Annalium Belgicorum Reidani, quos pure, & ad veterum formam Latine reddita dit. Jamqtie ex Libris XVIII. priores dii decim excusi. Hac etiam Hebdomade prinio subjiciet geminum Panegyricum dicatum Arausionensium Principi, post luculentas adeo victorias Hagam Comitis reverso. Unus Prosa scriptus, alter Carmine. Nec
ego haec omnia, in Iucem ea aetate svix anianum egressus vigesimuin edere cum permitterem, nisi istiusmodi fore considerem, ut etiam literarum principissi' probarentur. Haec ego aliquanto apertius non gloriae aut jactationis studio, vel nimio meorum am re ; sed quia scirem, ca jucundum esse tibi cognoscere, Illustrissime Pater, qui tanto de me amore complecteris,& meos. Sed ego, illustiissime Domine, videar mihi oblitus cui scribam , de quam occupato. Quamobrem finio, more meo, cum voto ut diu te Opt. Mari Magno Carolo, diu Britanniae Regno, diu Ecclesiae suae, diu denique mihi incolumem servet, qui si privati apud te incensum veniam, debitorum tibi omnium maximum me esse, de fateri debeo, dc laetor.
CLXXXVII. Simoni Belli montio. V. a. Ger. D. Vossius, SI D. Aut ego nimium amicis abundo, Amplissime vir, aut alii iisdem egent. S ne eo me iam pervenisse video,ut Commendator jure appellari possim: Tu fortasse Importuni addes vocabulum. Certe si sic voeare voles,injuriam mihi fieri ne ipse quidem dixerim; quippe gnarus, quae Occupationes distinere te etiam ante soleant, quanto nunci magis, postquam arduum pacis negotium, distinere cepit Belgicae Proceres, in quibusi tam illustries loco. Sed audeo nihilominust curis, quibus ista nunc libras, inserere me; qua fiducia scis, de caepius dixi; nimirum a
moris tui. Nunc iterum Commendo, quodammodo quidem rogatu alieno, sed magis sponte mea. Non diccrem id, nisi dignum tua gratia putarem, pro quo loquo Erycium Puteanum, Virum Doctissimum, disertum etiam , de elegantis Ingenii; ut ipse non ignoras: probum & candidum, ego imprimis scio, qui novi eum ab annis xIR Una enim in patria urbe tua, ab Orydrio, & Rh henario, liberalibus disciplinis, in pueritia exculti sumus. Mireris fortasse illum tibi commendati, sed faciunt hoc tempora Reipublicae, S spes pacis incerta. Quare unum illud, utetque petimus ut amare velis. Putat enim ipse, ut ex Literis ejus intclligo,
290쪽
non parum i me esse, ut postquam ventoa, Uibs Patria riu'. nobis accessit,siquos in his partibus aman es sui habeat; quos inter te imprimis esse cupiat. Utrum vero agris suis a milite metuat, an aliud sit, dicere non possum. Sed scribet propediem ipse ad te, S fortasse jam fecit. Itaque non longius curas tuas interpello. QPlurimum saluta lectissimam Uxorem, de Liberos optimos Amstet ami
I. . Ioanni Shyttio Baroni, e .
Is singularis humanitas tua, Generose Domine,nostras quoque tetras personaret, dc favor erga studiorum cultores mihi cognitus foret, nequaquam ea essem fiducia, ut ultima prope hora, qua filius abit, de ego a multis interpellor, quasi in mediis negotiis, literis aliquid committere auderem ad
virum sublimis adeo fastigii. Nunc quia faniam de te scio non mentiri, & ex generosis quoque liberis tuis viva tui imagine,certum indicium capio: Non dubitavi per literas hasce officia ac venerationem tibi meam deferre. Non quasi tua id magnopere intcrsit, sed quia obstrictum me tibi sentiebam in liberis tuis. Vix equidem dixerim, quanta
cum voluptate conspexerim reineamem,
post sexennii peregrinationem generosum filium tuum: in quo prudentia, eruditio,&quae alia tantae dignitatis juvencin ornare queant, undique clucent. Certe gratulor Tibi, Illustris Domine, de sobole tam eximia, de te digna. Et eo magis gratulor, quia in sublimi positos multae illecebrae a virtute saepe avocant: quo impensius miratus sum egregium ac excelsium adeo animum filii tui per vestigia pa: crna incedentis. Certe si qua in re opera nostra illi utilis esse potuisset,non alius me promptius eam collocasset. Nunc quia occasio illud non permisit,saltem in altero filiorum tuorum ostcndam, quam devoto erga te sim animo. Juvi Mus studia quantum possit, qui diversi, vicina tamen urbe habitet. Ac deinceps animus idem suturus: partim quia laoc pacto bene mereri
me de publico intelligo, cui aliquando is
praefuturus; partim ctiam in tuae spem gratiae, cui placere posse pulcherrim9m, de
non levem studiorum meorum seu bim p
xxxiii. quem illustri fa- nominum D. miliae tuae felicem S pr. tor, sperum exopto.
VLilem, Vir summe de amice, ante horam unam atque alteram scivissem, generosum Rosecrantalum quamprimum in Daniam abire. Uberiores a me literas haberes. Non committendum tamen ut ab
eat sine literis meis. Dicam quae potissimum
in m ntem veniunt tuaque scire maxime
intercst. Scripseram superioribus literis, Guilhelmum Jansonium Blau tum Cogitare de edendis Danicis, tum tuis, tum Pontani. Idem ad te pcrscripserat vicinus ejusJ annes Janibnius: sed ita perscripserat ut aliquid caliginis adspergeret. Nec enim anitamus illi uno volumine complecti opera vestra: quod nec Pontano gratum foret, ne dum tibi, sed utraque seorsim edere parat, rina tamen eadem, typis iisdem; ita ab eo
qui volet , simul compingi possint; seorsimi rem ab co cui mens aliae Quare ne quidem in unius inscriptione mentio alterius Sane puto te scire venustiores esse Blau dii typos atque eundem emendatius aliquanto sua excudere: Nec aliud me movit,cur hoc
scire te vellem. Tamen & alter Vir bonus, de rerum suarum non indiligens. Quare de hoc fruaris judicio tuo. Solum ne facile nimis fidem habe quae alter de altero perscribat. Cogitat idem Blauvius,ut tui est amantissimus, de filium habra Jurisconsultum qui praelo praeest, omnia tua cleganter & Cm date uno volumine complecti. Idem si tibi videatur possis perseribere quo ordine velis ea concinnari. Opus etiam sit significati quae addi in singulis libris vel etiam mutari voles. Si voles, ipse utinam in partem Veniam curae, quo magis honori & desiderio satisfiat tuo. Aureum laborem tuum de Amticae regibus Jo. Iansonio tradidi, non prius tamen quam recepisset se quamprimum
praelo velle committere. Haeret adhuc.
utrum hic an Haeserviet id agere velit: si hic, mea; si Hardet vici, Pontani interdum opera uti decrevit.