장음표시 사용
281쪽
te solvendo laboravit, magis certe las bitur, quam totius die mechanis eo labore . Causa P I est, quod inter meditandum omnes claudantur lensorii communis aditus ad notus voluntarios, spiritus in cerebro retineantur, ne possint in musculos fluere, adeoque satis magno tempore opus sit ad eos motus redintegrianti si donec nimirum omnia ad aequabile transfluxum spirituum animalium dii polita sint. Neque adeo causa est in
spirituum jactura .meditabundi homines vix per pirant, ita SANCTO Rius D J: .s quidem perspirant, mulio id parcius tu, quam in homine, qui
curtu aut alio mechanico opere se exercet. Varιata YHoc vobis commendo monitum, sapientiae cultores ardentissi.
mi, qui regendae olim mortalium valetudini estis destinati . Quo acrius mentem malis , eo certius con)us destruetis, si in ima re studium vestrum
pertinaces fixeritis. Contrario modo poteritis integrum uitae tempus uosis lacrare qJ, neque sere fatigari, si studia vestra aliis laboribus in te podaveritis. Nunquam diu haerendum est in uno objecto, nisi velitis me. lancholici fieri, sed perpetua ah ei natione diversa opposita agenda sunt. Geometra, quam primum ansuorum aliquem percipit, aut solitu. dinis Amorem, continuo abjiciat sublimes meditationes in interponat musicen vel lectionem poematum , valde alienum a mathematicis lectionis genus. Ita sensorium commune aequabiliter laborabit, nunc hic occupa. tum, nunc illic. Si uni veto labori volueri inhaerescere, minimum, lum, quod te manet, erit inhabilitas ad actiones vitae humanae, Meri dicum quid ' te ore certum est, atque limites promoturum ejus altis, ad quam animum adplicaveris io , verum cavum una reliquis civibus stultus fias. GV miror, quando scripta video Qeolloquia sapientum, qui Miant , pendere a se ipsis, quid cogitent. Nam vel solus cibus potest iu mergere illam divinae particulam aurae. Geometra, qui ante prandiu in
dissicissimae quaestioni resolvendae idolinus est, largo prandio hebescit,
J Verum In somno rae ad nervos M lnalis ulos voluntarios perinde clausae sunt, de tamen mane surgimus lalacres. Videror, omnem partem corporis humani, quae absque at
terna quiete operatur colriinu dein fatigari. Id eum c mustuli, unl-C artu certum est, ii e sol u i
necesse fuerit. Idem ergo continget in senseris ommuni cuius at qua rovincia Moesienvisione
sed studium in mutatione adfectuum anina facilius toleratur -- perspiratioenini fit salubrior VII. n. 46.s J Studiunt absque adfectu vix horam perseverat . cum eodem adsectu quatuor horas , cum adfectuum. mutatione dies nocte ui AmCTORRIS Vll. n s. tioJ SVVΑΜΜΕ ΑΜIUS toto nyctheis
limacum ex spectabat: sed idem melancholicus . de patrem insensum halniit, ob inutile studium de metiorum detrectitit nem. 8 atra bile praevalr ite illa, tanti laboris, opera vivus dc uperstes cremavit.
282쪽
a a DE SENs I Bus soninolentus fit. Id etiam magis de potu vertim i. 'reri non potest,
ut sobriusin ebrius idem cogitent, usi dudim veteres dixeriint, aliud c litare, qui vinum biberit, aliud, qui mera aqua contentus vixerit. Ipse apientissimus SOCRATES io' in symposio apud Xenophontem saltare voluit eum peritissimum antomimum videret. Atqui nenio saltat sta
ius, inquit CICERO . Veκenc Dantur venena, per experimenta cognita, deinde per horrendam illam artem veneficiorum ita exculta, ut quemlibet animi adsectum proprio veneno domare possimus, & excitare alio pariter proprio phar. maeo. Non sunt habenda pro meris fabulis , quae de Philtris veteres scripserunt. In Imperio Indostante instrumentum aulicum ad occupandas seditiones est, potus ex stramoniora oeio, quem' ii vocant m goles. Hujus nam i momentum omni mane deglutire metuntur, non pransuri, nisi morem gesserint. Non mutat admodum corpus, paulum tam tum emaciat sed unocat id, uod nos facit homines elle, dese sensim
perceptionem, memoriam, iudicium, animi adsectus, relinquit vitam metabilem, si omnino id est vivere. Adeo ad sua mala ingeniosum secte
humanum genus tetra ambitio. Nempe metus erat , ne seditiosi in perrae si regiminis aliquem ex stirpe regia in solium ponerent. Ergo, qui imperium adeptus erat, trucidabat natu minores omnes, sola sua progenie 1ervata. Neque tunc tutus erat, impostores enim pro principibus supponebantur, quos fama ferret fatum effugisse Cautior amuitio parcit sanguini
regio, vivos adservat cognatos verum eosdem infatuati tu venefico cs ae potentior finio tumultuetur, populo producit viventem erilem --
manam , quae omni vi cogitandi destituitur. Mura rationes subducit, non potest ambulare, residere cogitur, usi mavult aberrare. ii. Qui vanam virtutem OCRATH
volet adsnoscere, legat id convivium, videatque Praeceptoren pa
rriae leges dare luxuri, e re tibicini imperare, ut relictis seriis i
aciva eant et , quae venerem mo. veant convivis. Caeterum res ipsa verissima est maxime in homini-
hus ingeniosis 3 sensilioribus eos enina erigit coelum sudum deerimit pluvia de obscura vis nimbo. rum . norini ter disserunt iudieia
hominum, qui laeti qui e live ideas considerant ab eorumdem iudiciis, quando tristi adfectu occupamur.
--irerraee. I. p. 47. Ait autem Potis esse inlatum papaveris. Sed
BONTIUS iacit extractum inspis. suum sessorum eiusdem plantae in aio ab Hom ad e. m. p.
m. E. Persae, alio genere crudelitatis tuos principes excaecantra strangulabant Turcae lex Ianitet
ri hoc imperii flagitium a seculo retro eripueriant itincipi. Caete.
rum haec venena manifestissimum faciunt. 8e ideas simplices, rima. inationem, lemGria In in tu icium, e conscientiam sui, dum
hi vivimus inter corporis, a cor pom pendere.
283쪽
INTERNI s. 73 .ris maxini in diversis anni tempestatibus, s uno fore, tum
si iuristi Quae saepe vicini insem nihilo minus valet.
Uectitum mi oriuntur a majori impressione, quae in sensorium com. mune facti est ergo necessario turbant meditationes , rationis usum. Iudicium mon quaero, quid judicium sit ne in quaestionem mei physicam incidam. Id volo, quaenam sit corporis conditio, ex qua tu dicium nascitur. Iudicareuia voco , duas ideas cogitare simul cipere, absque actione mentis, num utrumque sit eadem, an potius una cogitatio ab altera diversi st. Quaero, num eadem si figura trianguli 3 circuli. Omnes respondebitis, minime , addetis rationem, quod nempe modus, quo triangulum eo itatur, alius se a modo, quo cogitatur ei culus. Exinde conficio, judicium non esse actionem voluntatis , adsie sum vel lamientis, vel renuentis, quae CARTE si est definitio. Nemo enim dum lanae mentis est, poterit dicere duo tria facere quatuor:&si aliud dixerit, non tamen erit sibi redulus. Nam judicium idea
rum simili in mente repositanim identitas, vel diversias, adeoque ab ipsi ideariam natio pendet, non a nobis; α sis, ea tibintitate diversitate
coge san Calamitas vitae humatiae mola, et
in eo posita ea, quod male iudi lcemus. Id non fit in deis simpli. cibus quacum laica notio ambiis tum abselvit nemo caeruleum colorem eum rubro confundis sed in uicis compositis erratur. quarum emtiam multae ideae inplices
Conjunctaeis inponunt. Tunc enim non exspectatur , donec duarum idearum compostarum notiones componentes omnes perceperimus;
nimis tanta patientia superbiae humanae de pigritiae repugnat. Sed si uniea notio artialis deae
convenit cum unica rint j ne ideae
st, homines saepe αδ B iudicantidem isse, cum reliquae notionessem ignem ipsi praeterea voluntas procul dubio Nurimum otest in fallendis mortalibus. Ad.
betavimus duas ideas ex amore ex odio unimus eas , etsi diveris
sissimae atque iudicamus ideas propositas non ex seipsis, sed ex
sis inis, vin quibus eas conne aximus,m quae non sum notiones componentes ideae iudicandae sed ab ipsa ea idea alienae de acciden talius Titius, quem anias, idem
commisit, quod sempronius, quem odisti excusabis Mitiam, condemnabis Sempronium. Itidus ait, para
cendum esse reaturae DEI. eisque conscientias necis metu ubi. gendas Sacerdos contra, exstirpanis
dos omnes quotquot a vera fide recesserint. Ergo Hispanus adse tit sacerdoti suo, eum quo ideam viri e justi Ze pii adsociavit, dam nat idem axioma Indi , quem adsuevit barbarum cogitare e m.
gri uni iuris uniani divinique urimum etiam Luimur voluiuab iis vitio de adsietationis. quando
ante iudicium optamus, ut de oaliqua cum altera consentiat aut dissentiat. Inde sectae studium,
adeo unestum verum, adeo ims rabile.
284쪽
cogeris, velis nolis, unam esse, si una sunt, duas esse, 6 sunt duae. Si vero, antequam utramque ideam distincte animo conceperis, una idea tibi oblata est, quasi duae essent, tunc ex nitido ejusdem conceptu percipies, idem esse. V. g. si '--3' cogitaveris consuli, nondum iis
debis idem esse quando idem distincte cogitas, utriusque summae idea tibi clara est, videlus evindem utrumque numeriam esse , quia uterque valet aue. Dum de hac identitate iudicasti, nihil dedisti de tuo, nequo liberum dedisti adsensum. Verum perceptio sola hoc totum judicium ah- solvit. Porro ene judicas, quando utraque idea tibi clareo distincto adparet eadem; mde, quando de duabus ideis, quas nondum clare tibi
repraesentasti, tibi persuades unam esse. Hujus erroris unicum remedium est adtentio. Non , quod mutet cogitationes, sed facit ideas distinctio, res, nempe ut meressio , cui coniuncta est rei ipsius repraesentatio in sensorio communi eo tempore sortior si omni alia impressiorie. Solus ergo homo adtentus bene judicat, quia solus ideas distincias cogitat. Rutiochuum Ita vocamus comparationem judiciorum, ut judicium est comparatio idearum. Postquam vidisti '-- , iacere pariter aue., atque concludis nunc si esse adeo , -- -3' tunc haec conclusio ratio. cinium est . Ut hoc justum sit, debent duae cleae clare in mente percipi, deinde tertia idea, quae cum ipsis comparatur, debet perinde ara esse, atque tum demum possumus absque errore concludere adnrmative , aut
negative, de harum dearum convenientia , aut diverstate , adeoque a.
tiocinium est complexio judiciorum: necessiirio plus tem ris requirit, quam fmplex judicium. Inde fit, ut dentur homines insilicis memoriae, qui bene judicant, sed male ratiocinantur. Stulti clare perspiunt, oristis etiam distincte judicant, sed male ratiocinantur; tunc enim requiritur continuatio multarum dearum, quae simul debent menti obvertari, at
ordinate manc perficit methodus mathemati ea. Ita vocamus, quando
ita digeruntur disciplinae, ut nulla idea adiumatur , nisi prius clara adaequata definitione express sueriti tunc demum autem bene definitur, quando distincte percepta est . Porro ex his definitionibus deducuntur
combinationes simplicissimae, in quibus nullum cles hium est. Deinde definitiones, 'ae combinationes primae, severissime examinatae adsumuntur pro indamentis, ex quibus paulatim combinationes obscuriores, d magis compostae deducuntur, neque tamen aliae , nisi quae certo in prioribus continentur. Quando Geometra emel in vita se , quantum potuit reluctantem, credere coegit, tres angulos trianguli cujusvis aequa-lu Urs ille lepidissimi a FΟΝΤΑΙ.
N egregie iudicabat muscam alapide impulso occisum iri male vero ratiocinabam hoc necem
amico suo'rofuturam. oblitus eum mea lapidis non mustae solum .sed Mailius elisonem comui si,
285쪽
INTERNI s. 73les esse duobus rec is, credit hoc in tota sua vita pro axiomate habet indubitato Euc Lin Es magnum exemplum dedit, quomodo a propositio nibus simplicissimis ad intricatissima ineoremat demonstramla rite proe datur, totis suis XU. libris i . Di inis Extra omne erroris periculum est, qui Ἀ- ideas smyllos non confundit. Ille bonus se anatomicus, qui onsidet; arteriam Un-que in corpore humano esse eiusdem indolis, omnes vero actiones corporis humani pendere ab arteriae actione, hanc essio tanquam ens simplex seorsim conliderat, proprietates ejus adnotat , in memoria retinet, digerit, tuncque porro his proprietatibus cognitis ad totam oeconomiam animalem explicandam utitur.
Imaginatiora Repugnat judicio ratiocinio, progressui geometrico, quia nos obnoxios reddit uni eminenti impressioni si uel Eadem ratione assectus animi agunt. Hi enim faciunt , ut ideae non tales io repraesententur, quales extra nos sunt, sed conjunctae cum quibusdam in sensorio communi vigentibus emotionibus. Ipsae ergo ideae rerii quam . longissime mutantur, prout amorem, vel o sum, vel admirationem, comites habent.
i Neque tamen EUCUDES accusia. tionem evitavit recentiorum , ob demonstrationes per edustim mi ad absurdum quae cogunt i esse.
Ehun , non autem illuminant, cum propolitionem veram ess evinis
ut rationem vero veritatis ex ipsis eonditionibus non eruant. is, x vel ideae eonpleatae unicam notionem exhibet menti, vix enimi aginatio notiones itinc reti
16 adsociationem idearum noti 12.
DE VIGILIA.s8 . Igilans vocatur illla , in quo organa sensuum mer-
V norum , internonim tum instrumenta motuum vo-Iuntariorum, sic se habent, ut motus consueto exerceant ciles, ab objectis facile assic queant. 588. Qiiod totum pendet a praesentia spirituum bonorum
286쪽
189. Vigilia ergo dicitur status ille corporis, in quo haec duo ita obtinen; .
la vocamus statum eorporis humani, in quo amones sensuum intemnonini externoramin motus muscularavi omnium, quam promtissime di expeditissime peragi queunt, absiliis ulla resistentia. Vigilo , quamis oculis apertis obiectum quodlibet continuo video . Quando dormiturio, jam oculi hebescunt. Vigilo , quando sonum minimum audibilem percipio scisse sonus mihi elabitur, tune dormiturio. Vigilo , quamis a. ' minimo impetu mentis incitante, vel objecti externi determinante, musculi moventur, linaua loquitur, pes praditur. Vigilo ergo, quamdiu in sensorio communi vire ea conditio hysica, per quam attones objecto. rum externorum, solito modo corpori adplicatae, iaciunt, ex lege nexus, ut solitae cogitationes in mente excitentur. Vigilo, quando ad minimam mutationem principii cogitantis, principium movens potest ad musculos determinari, licet saepe ipso actu minime determinetur. Μirabili lege CREATonis cautum est, ut dimidia pine vitae nostrae automata simus, itera medietate entia cogitantia.
Praefrauiso Quando in loco sensorii communis, sive in tota originta medullae erebri ex cortice, ex succ arterisso, cortici adplicato, lecer- mintur spiritus, cingrediuntur iidem initia fibrarum avarum medulla easque aequabiliter replent, per easdem aequabiliter moventur , ad quinque sensoria externa, mulieulos voluntarios. Vigilia ergo hominises aequabilis repletis Milum nervorum, qui a cerebro oriuntur
287쪽
m. inge autem obscurior habita semper sv c itio is omni, licet tantum sit status oppositus Vigiliae;
unde opus erit, ad cognoscendam eiiis naturam, accurate pedipendere omnia ejus phaenomena, quae inprimis haec sunt:
ita vigilia in somnum labenti incipiunt obtundi per gradus, dissicilius exerceri omnes sensus e terni , internique, accedente sensu ponderis in corrore , Qtatulam omnino disnere et Incipiunt retardari per gradus, deinde inimi cum sensi
magnae res stentiae , tandem desinere omnes motus voluntarii. 3. Musculi autem iis exercendis destinati, labascere, collobi, accessere, paralytici fieri, primo in palpebris, is 'collo, brachiis, sic sensim descendendo, omnes. 4. Cessant omnes illi esses iis corporei. affectiones mentis, quae sequuntur ex tribus hisce, ut ex causa. s. Interim tamen motus arteriarum, venarumques cordis, fit sortior, lentior, aequabilior, plenior, idque per gradus di
versos augendo, prout augetur somnus
6. Respiratio profundior , robustio , lentior, aequabilior, sensim fit, eaque eo magis increscunt, quo plus augetur somnus.7. Itaquς omnia, quae ex his duobus fiunt, per sectius inedi centur; proinde persectio sanguini inducitur illa, quae requis ritu ad optimam circulationem coctionem, secretionem, perspirationem, distributionem, nutritionem fietque inprimis motus humorum celerior per vasa sangui sera cordique propiora, .lentior per lateralia, a corde remora, per musculos volum tarios aliter excitanda. 8. Evigilat dormiens sensu externo valide excitato per o r. ctum aut sensu incommodi percepti a stimulo excrementi: vei molestia ex compressa nimis parte, cui incumbit, aut sponte;
caeterum , quo phis dormitur, eo maior sonuiolentia Diit, re, liquis paribus, tandem vita sere fiat somnus. Evigilans primo convellitur, palpebras aperit, expandit
membra, initat, dormiturit, stes ςnsibus, motuique, y
288쪽
ius evadit , dein refectus viribus iterum valet. 59 I. Somnus autem exoritur in nobis, fovetur, Maugetur: I. Cibi solidioris, tenacioriique ingestione nima, Wremora in ventriculo.
z. potu copioso liquoris vegetabilis sementati eo magissemniseri, quo magis abundat piritibus. 3. Ab aroma tibus penetrantibus, fragrantissimis, spirituosisesimis croco, hormino, salvia, & similibus, a quibus tamen
. A lacte Papaveris, visco Cynoglossae , succo Lactucae Sylvestris , pomo andragorae , virtute Solani. s A lamidine ex labore valido, diu sustentato. quiete pacatissimae mentis, isti tranquillissimo qui sientis plane corporis, atque silentio ab istino obiectonini insenium sensibilium 7. Ab excessu aestus, aut frigoris, nimium aucti; sive oria tur a causa quadam communi , sive ex temperie, aetatev ,
8. Ab omni tali causa , quae impedit appulsi sanguinis
vitalis in corticem cerebri eius transitum per vasa illius, se cretioliem spirituum inde necessariam ς horum derivationem in
nervos, organa sensuum is musculos voluntarios , refluxum horuin spirituum ab omnibus his locis. verius sensorium commune hinc evacuationes nimiae pituitosa humorum indoles, obesitas humores intra urgens plet hora comprimens, Vulnera
cerebri, phlegmone ejus, postemata ibi nata, extravasatio humorum sub cranio, contusio cerebri, ejus compressio, ablatio, Pitteialitio 3 simili plurima ; si interim cerebellum ab iis
vitiis immune manet, suo munere singit 392. Impeditur somnus:
E. Perpetua , lenta , admistioo potus aquosi , calidi,
et Nervorum cerebroserim vellicatione acri qualibet. 3. Forti assem animi erebro irritato a causa qua ni- externae, vel in
289쪽
nervi non accipiunt a cerebro tam copiosum, nec tam sortem, influxum spirituum, ac requiritur eo, ut organa sensuum, mo
tuumque voluntariorum , facile di expedite, sua actiones exe cere possint.
39 . Hujus autem causa proxima sorte est penuria subtilissi mi spiritus multo , longoque , molimine tantum eliserandi, iamque consumti; unde inanita enissima vasa pro tempore vis
inflata collabuntur aut tanta pressio crassioris sangit in is ad oristicem cerebri, ut hinc medulla cerebri, undique in voluta co tici, compressa transitu spirituum careat.
39s. Et causa somni naturalis erit id omne, quod haec ausproducere potest is s. Unde Meffectus eius intelliginitii te aiam in somno cessant nonnullae actiones Ἀρο. I. 3. 4. I; quiescunt harum organa, musculi sio. 3. spiritus per haec vix fluunt ergo hi minus consumuntur solidi autem illi, c
fibrae , in nervis, , ulculis, vix mutantur non destruun'
tur aequilibrium in omnibus obtinetu nec varietas pressionis in vasis diversitas illa velocitatis iii humoribus, obtinet. 3 7. Sed in Amno augetur motus cordis, pulmonum, ari riarum, viscerum cisto. S. 6. .h; neque hic tum mutatur
nec destruitur, actione sensuum motuumve voluntariorum, tunc cessint tum D 39o. I. 2 3. 4. D ideoque orientur effectus hi , qui ex his immediate pendent, censeri possunt: 1. Hum
rum vitalium circuitus validior, aequabilior, per canales tum liberiores, laxiores, ingressui patentiores , varietate musculinrum non impeditos hinc impulsus in vasa lateralia minor qui dem, at aequabilior, per vasa maiora validior, aequabilior; itaque fistulae laterales sens replentur , minus trajiciuntur tandem fere quiescunt cum collectis suis liquidis solliculi late-rales adi post lentiori oleo implentur, distenduntur, ut solliculi glandularum ' hinc circuitus tandem sere per sola sata sanguisera, sensim lentior, tandem vix notabilis, si nimis diu protrahitur; dum interim accumulata pinguitudo, ut haliam Aircumfusus, sontentatanteriora defrudit , δε tarde in genti ne
290쪽
cessitati pauculum pabuli praebet. a. Inde in somno moderato materies chyli in ruin, hoc in tenui res humores , illi innutrimentum, quam optime commutantur. 3. Partium in mlidis parum cohaerentium detritus sensim lenior. 4. Secretio ad
cutim aucta, reliquis imminutis . . Optima resectio perditici nam repletio aequabilis, continua bona, restituit humores;&solida optime reparantur, quia caulae impedien Ies, turbantes, delituentes, quiescunt; dum interim felicissime paratur materies, in vas est aptitudo ad recipiendum , in humcusius ad ingrediendum , interimque causae applicantes, consolidantes, libete agunt. 6. Hinc itaque productio nova, laccumuluila,
ψirituum animalium in omnibus humoribus quoad materiem, in vasis minimis quoad repletionem. 398. Quibus ita refectis per somnum , aderit iterum in codipore aptitudo ad vigiliam, cineptitudo in somnum; unde a
cederite caesi excitante, homo rurium evigilat 399. Cur capite calido, pedibus rigidis, vigiliae, non seni nusqCur ebrietas a spirituosis 3 postea somnus Unde insomnia Unde motus in 1bmniantibus 8Somno posito laudabili intra limites octo horarum , curtum perspiratio duplo major, tuam eodem tempore vigilantis,isset ρQui fit, ut protracto nimis diu Amno, caput grave sensus hebes, memoria debilis, suus, pituita, obesitas, pondus, sus
eatio virium, ineptitudo musculorum ad motum , imper bis rabilitas Undenam protractus assiduo somnus diu sustinet vitam sine eibo, potuve Quamobrem fit, ut a somno bono, semper expanso muscin llarum omnium, oscitatio repetita acies iudicis , agilitas, stulis, vires nervis, redeant ZQuo effectu foetus semper, pueri aequenter , iuvenes plus
quam viri, senesve dormiunt 8 Et eui hono resurgentes a morbis validissimis dormiunt lor se magis, quam ubi perfecte valent μα Itatio Diuiliae by Corale