De arte excerpendi. Vom Gelahrten Buchhalten Liber singularis, quo genera et praecepta excerpendi...

31쪽

16 D ARTE ExcERPHNDI vero ad imitationemo mutando, atq; variando, ingeniose augeri haec ars possit exemptu aliorum inspectis, sua cuiq; industria, per ingenii naturalis exercitatio nem sedulam,versando cuneta tentanti is Letica simul,atq; mora lia olertiae heureticae, sive inventionis praecepta dextre adhibenti, accedente longiore usu in

dies magis magisq; suppeditabit. Siquidem hic ille

fundus est inexhaustae decunditatis suas quotannis, dum vita manebit,sedulo laboranti fruges nunquam non redditurus.

g. s. UTILITAS Excerptorum qua ESSEN

TIALIS, propria IECULIARIS, qua ACCIDENaTARIAEc cum aliis artibus COMMUNIS stabilita iurationibus, a1auctoritate Virorum

summorun

Ui Tilitarimo neeestri hujus artis tanto erit major, quanto excerptorum vel nullorum, vel sine arte factorum, utilitas est hitur a mi-Bor Excerptorum autem litibia vel est Propria essentiaIis,N peculiaris, vel Acidentaria& communis propriis essentiatis est. I. amoria Subsidium longe optimum. Quandoquidem eamulate, promte,dc omni tempore, per omnem vitam omni de quovis argumento enotam nobis hae ratione reco=dationi nostrae sistuntur. Unde memoria subsidiaria recte vocantur , pars etiam memoriae arti talis a quibusdam plane constitu' tur Cumque nulla memoria naturalis, imo nec

32쪽

artificialis eo usque se extendat , ut omniaster omnem pilampro lubitu representet imo naturalis etiam memoria aetate, morbo corporis Manimi variis, nec non peregrinationibus, oecupationibu aliis varie minuatur Artisiciatis autem fere tantura ad certa quaedam per breve tempus,4 si valde numerosa quandoque recitanda prosit,ae adeo, vel ipsis ejus doctoribus monentibus , cauto usurpanda ne capiti noceat. v. KNVTEL Hae Ree. Diri uis. praxi p. p. de praecipuis omnibus hujus artis auctoribus atque usibus pererudite disserentem Clariss MOR FIUM pol

hi oris sui sane curio ijsimi lib. a. c. ni. 3 s. seqq:

hinc sequitur omnino, quemlibet eruditionis dissu Levaria' cur idum, eXcerptis aliquibus indigere. Qua de re pluribus agontes videantur REYELIUS L .n ERM Me S Consilii de L. C.princ. p. a. COLI. TITTUS . i. c. STUBELIUS c. I. g. M. δ c. a. s. I.

a. Praesare vicem librorum, imprimis rariorum, pretiosorum , es magnorum, ex quibus pauca nobis profutura sint, ut adeo neque comparandis illis sum. tuose,neque moleste circumferendis sit opus. Vide DRMELIUMO .c. y.p. s. Se 7 unde non tantum memoria parum,alentibis,

vel natura, vel Senio. Morbove corporis aut animi, ves occupationibu/de sed Pauperibus etiam, Peregrinamibus, maxime in tanta hodie librorum varietate, valde necessaria erun excerpta. Accio

33쪽

18 DE ARTE ExeERPENDI.Accidentaria utitiιas multiplex admodum sis

potest V I D. i. Attentionem augere dum qui qualitee excerpere velimus cogitamus vide REXELIUM l. r. c.' p. L SCHEI FERUM I. g. a. p. 2. Memoriam iuvare, per attentionem illarri&enotationem : unde aliqui descripserunt huic fini auctores sibi valde caros. Vide SCHEFFERUM Le.&DRETEGUM p. 7 I. Repetitionem faciliorem Fcere, leparatis melioribus a reliqua massa Alias utilitates id apud citatos initio hujus s. imprimis STUBELIUM c. a.

s. . quias ut communes cum omni in studiis dilιgentia,

vel alioqui nimia obvias aut longius petitas, studio

praetermittimus.

II. praeter hasce rationes notari merentur Aucto re commendantes excerpendiartem atέ industriam. ales sunt praeter Auctores ipsos, qui de Arte hao scripserunt quorum sere nullus non ejus etiam e comi recenset, a tu plurimi v. gr. ARISTOTELESII Rhetor. c. q. NUCICERO in Bruto praeheu de Gelium Curionem, quod nullas memorias excerpsisset. ISOCRATUS in Oratione adDemonicum. LUCIANUS in Dιalogo exiphanes. LUCRETIUS PLINIUS, GELLIUS, A IINCTILIANGS, Institu L. X. Q. SENE OA Epist. a. 84 tota Quem medium locum exscripsit ad verbum MACROBIUS Mia alium L. i. Quibus addi queant ex re- Wioribus innumeri, partim iam Scriptoribus hujus argumenti superius lauda iii allegati v sr, DREX

34쪽

IM I. c. i. usq; ad c Io. RECRERMANNO Mais ductione ad Philosopho Hact. e. a.p. m. IZCO STIM8αM c. i. g, 7 de c. a. s. 3. 4. o. Partim alii etiam. v, gr. SCHRADERUSin commenrariis ad Rhetorica a soletis passim STRIGELIUS orationum Tom. . p. 4. 'πnciscus PI CLOMINEUS debertim δε-

M .HI. Et nuperrime summo Reipubi litterariae bono editu. RHOIII pro fetaris Κiloniensis celeberrimi relegantissimus lib. a. c. XXI. Nore desunt etiam plurimi exemplis suis insupee banc industriam commendantes. Videlicet omiae illii quiCosiectanea ecderunt. orum niter praecipuos sint, ARISTOINLESsibro de mirabitibus, dc Oeconommicorum 3 ac Thesum libris laudatis SCHRADERO omment in illiu Rhetor L . e. a. s. i3. Ubio THEOPHRASTrta ejusdem discipulus praeceptoris sui exeminplum secutus commendatur. ATHENAEUS DUno

subsicis suis. AELIANUS aeria hisoria. Ll TARCHUS Deitis Philosophori , aliis laudatis

SCHEFFERO de Stylo c. n. g. r. ρLLIUS Noctibuae Atticis, ubi vide L. IX. e. a , L. PIL c. II. L. XX. c. I. MACROBIUS Saturnalibis Tot Icii diesornm libris citati PLINIUSuter iuui te ex Senioris Hia floria natannii. unioxis L. m. s. s. L. VI Epimast. CICERO adintaeum Librum eosiectaneum ex ordiorum memorans. CICERO FILIUS L.Xn s. Tamit an petens librarium exscribendis hypomnematis. SENECA Epis. I . AMMIANI praefatione ad categoria Misiateat de veterum excerpendi omin

35쪽

Duni consueuidine testimonium perhibens. SIDO-

aeuod si recentiores velis addere, jam deficiet numerus,tot extant volumina Locorum communium,-- versariorum , ariarum lectionum , Miscetaneorum,

Polyanthearum De Addantur laudati DRE LIO L. L . .4 seqq. III s. i. n. p. DENIO c. I. p. 3. Imprimis quae de OLENO aELLLERO ibi reseruntur. Item SCHEFFERO c. Ia hine inde Pra: cipueq; laudato saepius,& laudando Clariss MOR FIO Polyhisoris sui lecti dignissimi lis ti c. XX p. a MEGqq. Quorum aliqua etiam in exemplum singularum specierum deinceps nominare non negligemus. Nam ut ipse inquit OR EIUSpr. e. XXV. quia recenseat alia omnia nostro tempore messificia , promptuaria cassigraphia Misaria, Anamtus,Parnassos, Scintita/, FDvissas, Hores , lorioni, Miscetanea, Semesria,Otia,Promulsides, Conjessitanea Varia Lectiones, Observationes, Dies caniculares, FD- , --νersarι. Singulariapraecidanea, Analecti, Dies ge- niales suo titulo ALEXANDER ab ALEXANDRO optimum librum edidit, a TIRA FELLO commentα- , io itastratum Stricturas , Exercitrationes , Turu re is Sparsiones,Spicilegia, Memorabilia Sene dicta,Laudis- bitia, Notabilia, Cinnos,Politia litterarias, aliis titulis edita scripta, in hunc censium omnino referenda Neq; pauci paenitentiam suam professi simipubficae, quod nihil excerpserint , vel non satis. v. gr. STUEe-MIUS L It c. D. de addiscenda lingua latina BisHTHOLIMIS, legendis libro dissert. . p. D. -- SAUEO

36쪽

CAP. I. s. s. r. S BOMM in Epist quapiam vehementer dolens, quod ex libro quodam bliothecae regia nihil excer

medium auanti vero sua fecerint excerpta non missi, vide apud ITIUMF. I. n. io p. cadeo ut non nisi carissimis suis ea vel monstrare sustinuerint Lurales etiam invidiae non obscure accusat os DREXELLUM TITIUS, in conclusione operusui, tr. pQuae omnia nos admonere debent, ut non minus industrios praebeamus nos circa literarios, quam rationarii circa nummarios thesauros colligendos ne cum Rege sapientissimo ad formicas etiam Mapes ablegemur, sed potius ossicia promi condi, quae SCHRADORUSex L. I. Oeconomic Arsotelis c. o. imitanda commendare solebat, exerceamus.

S. 6. OBJECTIONES contra excerpendi V

tem , aut industriam, So-

hilominus varia formantur aliquibus, tum contra necessitatem hujus artis, tum contra ipsam excerpendi diligentiam. I. Artem nullam excerpendi qui volunt agnoscere, putant Hiralibet ingenio, ainbitrio relinquendum esse,qualiter sua formare velit excerpta,tanquam placi iura eo magis, qu o magis arbitraria sunt excerpenti. k2r-praeterquam quod ali i, maxime rudiores αju-

vir nequidem possint aliquem commodum excer

so pendi

37쪽

pendi modum ibi statuere, ad aetatem vero trude xlam aliqualem pervecti, non illubente sint alienavita experientiam rudentiam in Consilium adhibituγi: non debemus paucorum plus aequo sibi fidentium temeritati hoc dare,ut artem omnem abjiciamus. Quae pia non parum electionis arbitrii in tanta copia modorum formarum excerpendi etiam xelinquet neglecta vero inutilem confusionem, imprimis visistiliorum ordinatis artificiose compendiuisnauseam ars poeniten tam praepostere costeriorum indubitato excis

II. Excerpem ipse plane qui impugnant atq; vetant, fete omnes pigritiae suae velum tali tum aliquod praetendunt, sed valde tiarasparens. Nam aut r. algaeιά accidentis ob p ae serum excerpi Fumusum ipsa damnant excerpta quando memori Hamnum metuunt, si nimis excerptis Credatur.

uemadModum fine oris accidit ad C. Iuliacta ARMessiau,de bello salis Db C litteris eo sos inuae memoriae vire, utpraesidio literarum diluen-τiam inperdiscendo ac memoriam remittant. Jundere ex ῬLATONE E NCTILONUS L. n. In rationum ty ia ua c. a. notat, obstare memoriactenurrem noto, us praetextu etiam usum Tram xisit GENTILETHu refutat optime QCMERMAM SConsilii Logici e I. una cum illo DREMLLUS L, L .X. p. sto. Et sane quani evidentissimum est . non eo minus licere nobis lecta praecipua memoriae mandare, quod eadem excerpserimus. In Vita Λυ ibres culos instrari malunt, cum

38쪽

cum Deinshomilia aliis enumeratio 'BMM c. i. s'is. 18. Sed&hi optime jam thfutati sunt SCHER FERO de is c. n. s. r. TITIO A. r. n. g. inibus nihil addimus, nisi hos ipsos indices, speciem jam ex Aerptorum, quamuli impersectam valde facere. Ptine Amantes excerpra pigerrimosse moΘ-frant, neq; minus Mi os eorundem, I plere suam negligentiam satuentes notitia magnα, Scriptoram, qui de qualibet materia prodierunt, quae tamen nec ipsi sine excerptis comparabitur, nec illo-τum, quae spargm notabilia occurrunt copiam nobis

praestabiti MI et Hli nu induisis, adeo eclassibus excerptis propria

Hopiam levare frustra quaerunt, uti recte docet DR TELIUS L. r. e. T. p.yo s l. a. c. IX. p.

e istisne varia potius pudori suo praetextum, quam

emolumentum aut 'eniam apud cordatos quaerunt, v.

gr. quod multi etiam kocti nihil excerpserint,vi maxi meantiauiores: vid DRE LIUI M.&86. Quod Bhos edYιuri non te vide DR ELIU . n. a su Darios excerpra nobis eripere posse vide DRMPLLUMA II. Circumferro illa secum sit molestum vide REX IUM p. II. notare multa temporis Mopiam sit pariturum. Quae cuncta partim Re-XETIO bara locis ciruto L. i. c. X. suffcienter sunt eis utata, Lingeniosae patrocinia petritiae rectissime pronuntiata partim exsequωtibis etiam medelambam accipiens eam, quae, temporis & molestiae praetextu valde imminuas, fi non plane tollat. b Alia levioris a

39쪽

a DE ARTE ExcERPENDI.huc momentiis longius petita , vide apud STtam TRIM e. 3. clarisis. MORHOEI Polybs. lib. I. c. at ubi Marsum & Sorestum optime refellit.

f. UNIVERSALISSIMA PRIMA

Praecepta hujus Artis. Histe de natura: attributis excerptorum theo

retice praelibatis, ipsam artis praxin aggredimur: illius, aecepta quantum fieri possit ordinate solideque suis e principiis derivata proposituri. Et vero statim ex ipsa definitione excerptorumoria nobis universalissima, totius artis prima pracsma promanant, ex quibus specialiora deinde sintderivanda. Ea vero in hoc consistunt ut sinu sua mus excerptorum medio accommodatissimis obii neatur, adeoque praestetur nobis per excepta. I. Recordationis sive repetitionis Irratio certa 1-ve certitudo ea, ut omnia quae expedit excerpi omnis generis possint eo, quem elegimus, modo excerpendi, excerpta vero indubitato iterum invenire nec fruis stra quaerere.

Quod requisitum omnes aeque steries excerptorum habere debent, siquidem laudabiles censeri de

beant.

a commoditas, ut nimirum sine uiso laboγe, quovis tempore ac loco,citna taedum cs nauseam reperiri possit illud quod excerpsimus. II. Enotationis ipsius eommoditas: ut elinae acturam

40쪽

CAP. I. s. f. as

auram magnam fructuque suo non abunde pentandam laboris, temporis.sumtuum, excerpaulur ea quae lubet.

Et hisce quidem bini, different flectes excerpto

rum diversae diversis gradibus: dum commodiorem alia enotationem, aliae relectionem dc repetitionem sint habitura. Patet autem posteriorem commoditatem omninopraeferendam esse priori,quoties quidem ut amque simulpraesare non licet. Quandoquidem ea I Prior to ore, adeoque ni praestetur, taedio suo dissicultate ipsum excerpendi ardorem minuentes, nos altero etiam fructu sit pri

vatura.

a Certior est, tanquam praesentio , dum interim an electuri simus omnia quae excerpsimus, in dubio sit forte vel memoria in seseliciori ae enotatione insuper adjuta, sussciente, vel

non eveniente casae, quo indigeamus enotatis, uti varie per temporisin rationis studiorum immutaticianem contingere pollit.

3 Grapior videtur incommoditas oppositi quandoquidem notantes occupa mur jam lectione&meditationeas desiderio fortasIis etiam continuandi vel absolvendi ea ex quibus enotamus, nondum evidenter certi de magnitudine usus futuri excerpendorum repetentes autem illa dein, excitamur etiam indigentia praesente inquirendorum, ad aliquod taedium patientius devorandum.