De arte excerpendi. Vom Gelahrten Buchhalten Liber singularis, quo genera et praecepta excerpendi...

51쪽

N DE A RT AxePRPENDl. Juridicis, philosophicis, Historicis, ut commodo deinde tempore homogenia quaeq; digeri simul possint, quando maxime opportunum est.υ DREX. l. III. c. 7. ECHERM . H.p. .vis. Quod si hoc etiam laboriosius videatur,poterit uiro aliquo exsigno m I. 3. dictorum genere, in rint quod legitur excerpendum, itata notari, ut facilσdeinde commodioli tempore evolventi eundem iterum Auctorem, excerpi possit, ani mo huic rei solitune intento. 'in' .i, III. uines quidem satisfaciamus nobis i assignando titulo convenienti, praestabit ad duos aiae plures etiam titulos aliquid valde notatu dignum eia terre , quam periculam subire, non reperietidiade ipsum, ubi sit opus. maxime si per modum indicia

- erit imis integer, sub reliquo remissione vel allegatione lemmatica sola . . SCHE . pom. TNTIUMp.ina, IV. Omnium autem artificiosssimum erit, μdomare nostra excerpta , ut immutari aliqua in iis semperari possint. Titulos videlicet singulos aut plures, citra a-Δirram reliquorum inserenis austexpungendo, aut cont=mhendo plures in unum, vel divescendo unum in plures, ordinempe muανῶ. mo

52쪽

Imodi circa titulis subnoram mutationem faciendo,&aliorsum aliqua si libuerit reserendo prout aetate, vel usuvi exercitatione rerum, peritia crescens,vel sine excerpendi, mutandum judicium, vel alias posterior dies priorem docens quaepiam monue is corrizendata cIV. me autem maxime conducent ea, quae rein stant nobis consideranda Formae externae re*ectu uno

de vel ipso adspectu secernendae adeo nobis oriuntur,velschedae mera vel i stata ex hisce polumina, vel miam ex utrisq; horum excerpta de quorum singulis iterum emo XL partite, a lectatim. Nunegeneratim notasse hic de universis conveniet,quod cujuscunq; harum formarum Excerpta quaeq; si recte se habere debeant suam exigam

curam: attemionem praestandam, qua nitori qua commodistati. Nitori quidem, v cum delectatione repetanruriae evolvantur, vel certe sine taedioi nausea, nedum impedimento etiam ipsi repetitioni & meditationi, facilitas quam credas,ex obscuritate, sceditate , yel inconcinnitate sensibus externis obiecta, suborituro. Cum e contrario ipsam mentis alacritatemis perspicaciam, pulchritudine atque facilitate lectionis constet adjuvari. Quo faciet i Elegantia,

53쪽

excerpeti commendat DRET. L. n. .es & ad hoe ipsum necuisaria ' 3 Spatria linearum, sive versuum singulorum Do marginesque, ad ditiinctionem usus non minus, quam ad duratio nem etiam, sive inviolabilitatem scripturae profuturi, suo compacti sint libri excerptorum, sive solutae sint Schedae , quibus continentur.

d/rum aut tibrorum compactortum decora unifo minura. Commoditati servient excerpta

-R qualis otclinatio erit quarta. ib. TITIUS I. E. ME T. 4. e. a. ibique TlZRMIUS. Nisi peculiaris rati, aliud exigat v. gr. copia materia exscribendae, vel ebaracteris, excerpenti assueta vel ob vis, imbecillitatem necessaria magnitudo, quorum quae a majorem oratiam findere liquet est aut econtrario minoremformam suadebunt, continua secumportandi, sorte peregre plane is evitabills necessitas , oceullaad etiam studium&e. modo minorem moao majorem se mainsuatire possit alia ratio, ut apparebit in speciebus singulis deinceps. v. maxime de Commentarii Cerptis Sen. m. t. a. dicta: Voluminibus paucis, vel Sobedis, earumque scieulis, Nero ac

mole Modicis caudistinctione

facta, pro naturali reruta meerptarum congruuntia,

νς varietate, o prout ad vim unum eundemque,

54쪽

vel diversium limul, aut diversi, temporibus adhibenis da venient. v. gr. separando Theologica philosophi eis, Medica Physica, Mathematica, &c a Practicae Philosophiae praeceptis. c. 22 tu Primario secundariis horumq; artibu nombilioribu litem. Uum magnitudine deforma , maremum item&

ordinus scribendi aesignorum deni TI. 3. me. moratorum varietate apposita distinctis v. SCHETE. ebla s. o.p. . . MCΚ.p. F. b. Iuriέ vero, mn commoditari nempe, tori simul conducet , ita exceris

pia formare 1 ut commode redistincte sub eonspectum cadant evolventi. Quod Gi,si modica magnitudinis cbaractore scripta, Jatio distincta cengruu,quod adlineas sive versus,

tituloso foliis etiam H eando, vel paginis perductas divisis, separentur in primis ad minores lituis Io vel sabiitulos, uti vocavimus, distinctim conspiciisendos. - , ut Ilartes indem inseri gelcrimi possint, prout deseribi vera nobis,

vel ab amanuense sinstinctius ornatiusve debeant. Quod ipsum apparet in Schedo solutis, vel certe non nimu arcte compacto, atq; ligatis , rectius procedere Quemadmodum & alias volumina scriptoriac non

55쪽

4. DE ARTE ExeERPENDI.non debent nimis arcte imprimMglutine coagmenm μου orso fotii compingi ob hanccipiam serendi aut eximendi rationem, sed nude ligata potius claue ges

CIALIA I espectu circum astantiaruIT

Actenus generalia praecepta. Quaecum notabile prorsus discrimen reeipiant varium respectu circumstantiarum aliquid etiam de . applicatione ad illas facienda universim praemonere operae pretium erit. Cum autem septem vulgo capim citcumstantiarum numerentur, trito ei jam versieulo Compraehensa:

. Illud quid seu matersa in quomodo, sive Formη, eam totius artis summam potissime constituant, se quentibus binis capitibus materiam praebebunt quOrum priori etiam. Rushis auxilitis, sivesociatam excerinpendo trone' attingemus. Ad reliqua quod attinet I. Anis respectu, quem in individuo sibi quisci; varium, aut bonum ait masum,variis gradibus praefigere possit generatim illud est observandum, quis dest in proverbiorOcuses ad meram.υ DREML. l. a. c. a. s. I. SCHE . c. n. VIISSu. Method sud. Theod p. 26M

eodem

56쪽

CAP. I. . s. q. 6 eodem Auctore erunt excerpendari Prout hoc aut illud sudiigenus inde adyuvandum pro fine habeas v. SE

hoc respectu minuetur aut augebitur: dum si ille qui Theoria nismimu qui Praxin solasectatur,excerpere debet si Aliter exceris petinvitae Scholastis aetatem acturus, librosus scripturus. Miter vimm pol eleam, Practicamve quamvis icturus non modo quantum ad ipsos titulosprimarios constituendo. , iis subnotandarsedis quantum ad subdis ones, titulorum fini accommodandas. .gr distinguet aliter excerpra eadem bisorica, qui antiquarium usum solum, aliter qui ruindentiae prinicae vel scientiae incremeniam, vel utrumq, inde quaerit. 4 Aliter univeris subsudiorum suorum in excerpti subsidium quaerens,

aliter materiam unam aliquamparticularem: v. gr. de Amicitia, ' trabit

tentationibus,

spectaculis c. elaboraturus. Ita nunquam ego tantum excerpisrum mihi seriopsis em , nisi ita Professoriae jam prima aetate me voto quasi immutabili destinassim. Nunquam tantum lare libraria e collegissem,

nihil se illa scripturus. II. Personae excerpentis respectu, variae circum- r stan-

57쪽

dissima,veniem consideranda bona vel mala I. animi. Puta Mentu, acuta vel supida. Ita longe aliter, aetalia sunt excerpenda illi, qui judicio ipse non valet, quili; manuductione Minformatione idonea caret exerritatae, in exercitatin Voluntatis morali virtute aliqua et nulla, hae vel alia praeditae , magis aut minutitia aliter pigro, aliter laborioso, aliter agili aliter tam do, aliter constanti paliter vago homini excerpetur. Imo nullius non vitiorum aut virtutum generis, de- praehendas vestigia, velut in aliis operationibus nota bilibus cunctis, sic & in excerptis 'Quorum proinde naturam, remorae quoq; vel auxilia, corruptelae vel Emendationes excerptorum indubitatae subsequentur Quibus minimum quamdiu radix ipsa vitii nequit existirpari, tanquam germinibus quasi amputandis erit alis tendendum III.) Corporis, v. gr. aetatis, valetudhais, ingenii, praecipue me. moriae discrimina, variabum excerpendi uecessitatetriali 'at . m. . materiam, quantitatem, formaIn

58쪽

s IV. Fortu-ηarum quoq; retpecti, variabunt excerpta. Ian. doquidem sane aliter longe sit excerpendum illi, quisb pauperratem librorum copiam non habet,cuive meis morias imbreissio oecupationesve simi magis distrahentes, vel nunc vel otim metuenda , quando usus eorum quae nunc excerpit sit sperandus. E contrario patinora poterit excerpere, qui sitoria repetitione in uno sudiorum genere versaturinest, citra negotiorum distrahentium sollicitudinem, flecopia librorum semper ad manum po fita instructissimae bibliothecae unius, aut plurium,abundat.

v. DR EL pag. &SCHE . c. I s. a. p. vi Ita sane sit ineptissimus, qui Nobili, vel principi

plane , velit eandem excerpendi naturam, formam, modum, c. praescribere,quam plebejo,& solam obediendi gloriam relictam sibi habenti. Quippe quae fortunarum tanta disparitas, non mediorum modo, sed finium quo j rationem sit totam disparitate sumisnaa prorsus affectura. Quo vero majora& plura erunt haec discrimina, eo etiam applicatio praeceptorum erit facienda magis

diversa o

Qualia liquet, tam innumera varietate mixturaq;, posse tum singula,tum composita etiam muIto magis, inter se differre, ut potius experientiae, prudentia , consilioq; speciali desuper formando relinqui, quam universalibus praeceptis ut compraeheudantur tentari debeat haec diversitas. Interim vel meo exemplo qualicunq;, variatio haec cireumstantiis variatis multiplex,

etiam ex adjecta caldi hujus libelli Epistola, poterithustini. '

59쪽

-4 DE ARTE ExcERPENDI.Generale hoc praeceptum etiam hic poterit dari , quod , quemadmodum ex monito HIPPOCRAETIS, cibus paulo deterior, appetitui vero multo 'gratior praestat paulo meliori, valde ingrato haud aliter etiam circa cibos animi hosce. Praesa speciem aut modum excerpena aliquanto deteriorem eligi, modo ingenio nostro valde placeat,quam meliorem,sed eidem prorsu a crsantem. Secus e m,ut nausea cibos s lubres revom facici sic taedium ob oriens patientia excerpentis majus, omissiotici illorum ac desertione mox inducta, commoditatem iraestantiam quamvis aliam penitus elevabit. Sane mi,i,maxime oolescenti, nulla certior omni istam excerptorum abjiciendorum potuisset ansa dari, quam si contra mei animi propensionem, ad aliorum ea debuissem arbitrium conformare. Unde praestitit

sane mihi, sequendo hac in parte ductum meum, saepe multum M frustra laborasse, quam omnino inde repulsum esse. Neq; facile alii stim auctor, tantum tot generum exeerptorum conficere, quantum ipse laboris iii exhausti,&agilitatis ac ardoris incredibilis, pertinaciatq; coepta nunquam deserentis, & ambitionis , non nisi per corporis lanimi aerumnas multorum annorum divino beneficio immissas, aegre compestendae plenissimus juvenis, Masgrediebar, & magna parte perficiebam. IV. Loci essem considerandum , quid,

quantum

νaleat .ae in pretio sit aut usi, ubi excerptis sis usu-

60쪽

- CAP. I. u. p. 4 pendorum haberi queat Eic , ubi agas magis quam alibi ' Quod in primis peregrinantibus observan-Ita longe aliter ipse domi, aliter peregre excerpsi,ut ei sua calci adsiecta cognoscere licet.

V. Temporu resectu conducet,generalitter i Excerpendi initium cere mature u e

simulae judicium ad hoc requisitum sit aliquatenuc

OUrmatum, qua me, qua notitia, aliqua minimum rerum sacerpendariam ita ut de selectu excerpendorum, Q distinctione sub titulos congruos,statuere rei tapossimus. v. REX VII. c. a. s. I. TIT. g. O. p. yyy

Quo sane consilio laudabili, me pueriliter nimis aestui antem anno plus integro cohibebat,beatus D. Michael AVRSTEMUS, antequam excerpendiMethodum suam dictaret, alias etiam plura, post abolenda inordinate, nimisci sine judicio compilaturum. 0 Continuaere consanter,ae assidue ordι-nario quidem per omnem vitam, nisi reliquae circumstantiae mutatae aliud monean v. g. locus mutatus

ipsam facultatem excerpendi pristinam immutans, ver finis & scopus excerpendi mutatus DREAE L . ., A. liter Ratio habenda temporis ' L Praesentis in qu tarius constituti, conticumpndiis sim ς,ut,cui piistissima sunt,ei potissimum impendantur.v. g. majorem