Acta pacis Olivensis inedita In quo diaria Svevicum Danicum curonicum e tabulariis ac bibliothecis nunc primum prolata continentur

221쪽

Hodie litiae non est habitus non tam ob Diei Dominicae festiuit

rem congressus, quam quod Articulus guarantiae trique parti, licet resolutus et declaratus ac complanatus esset, adhuc subscriptio. ne grauis videretur: conuenerunt tamen recepto ordine Suae Excelle tiae ad prandium, in aedibus illustrissimi Dn Regni Thesaurarii, atque audita concione, ante et post illud discursus necessarii de negotio pacis sint commisti de praelata guarantia autem stetit sententia, ut in besterno Protocollo notatum adpareti

Actum Olivae d. B pri horis is VIII matutina usque ad

Mypertinam. Dn mediator adsert punctum marantiae a Legationis Polonicae Secretario subscriptum, prout nudius tertius conuentum, et apud Dn Mediatorem Conceptum depositum erat quod mundatur, et a nostra quoque parte subscribitur ad commutandum, estque huhismodi, quod sequitur: Quo firmior, stabilior et securior pax haec coalestat, et ab omni parte intemerata duret, promittunt stupra memoratae a tes paciscentes Omnes, tam principales, quam foederatae, se hanc TranLactionem et Pacem, omnesque eius Articulos, capita et clausulas, sancto et inuiolabiliter seruare velle et debere, et, ne inposterum violari queat, se inuicem ad generalem guarantiam et euietionem mutuam ac defensionem reciprocam omni ex parte obstringunt hisce quam fieri potest firmillime spondentes, ut, si contingat, unam partem ab altera, vel plures a pluribus, terra vel mari, bello contra hanc pacificationem impeti, adgresso ipsb facto pro infractore huius pacis ab omnibus habeatur, eiusdemque beneficio excidat, et tum altera reliquaeque paciscentium partes parti laesae, ad summum intra duos menses a requisitione partis laesiae, eidem communibus armis adsistere, et bellum tamdiu contra adgressorem prosequi, donec pax communi omnium a tium consensu restituta fuerit, inuicem teneantur. Si vero contingat Unam partem ab altera, vel plures a pluribus, graui aliqua iniuria, citra

tamen

222쪽

tamen vim armorum vexari, non licebit ideo laeso ad arma subito scurrere, sed ante amicabilis componendarum huiusmodi controuersiarum ratio ineunda erit videlicet, ut laetiis, accepta iniuria, si immediate cum laedente conuenire nequeat, alios paciscente moneat, et commissio generalis omnium paciscentium nomine instituatur ad laesi confinia intra spatium quatuor mensium, in quo inter deputatos utrimque Commissarios negotium discutiatur, et, si possibile erit, intra quatuor ad summum alios men Ies terminetur. Si vero laedentem refractarium ad aequa, quae proponentur, media deprehenderint, tunc laesis licebit, facta tamen prius legitima belli denunciatione, ius suum armis profe- qui, et bellum, ut stipra statutum est, laedenti inferre. Quodsi vero

turbationes vi contrariisque actibus retundantur, solumniodo tuendorum limitum caussa, actus eiul modi pro violatione pacis non reputabuntur ipsa autem super limitibus controuersia modis amicabilibus terminetur, iuxta Articulum, superius ea de re positum.

Deinde de aliis adhuc residuis punctis et Articulis sermo suit, praeprimis amicitiae, restitutionis locorum in Pomerania et Holiatia: Articuli iam pridem conuenti de captiuis et iis, qui inviti nomina sua militiae dederunt, de Ducis Croyani, Comitum dum niglina rh Doh-na, et propter hypothecam Belgardensem iitebergit. n. Mediator ad ista intermedia resipondit, quod punctus amicitiae primum sit

complanandus Articulum tamen de captiuis secum adlum sit. De restitutionis potissime Articulo, quod Confoederati loca, priusquam Elbinga restituta esset, non evacuare velint, proposuit. Responsum per Dia. Regni Thesaurarium, quod non omnia statim loca restitui petamus retineri posse usque ad plenariam exequutionem pacis ortalitia Danam et tulinum omnia autem loca utque ad Elbingae euacuationem illos retinere aequum non esse, nec fieri posse. Abiit hiscumn. M diator. Ips absente, admissi itin Elbingensium epulati, implorantes, ne euacuatio eius ciuitatis aliter fiat, quam hisce diebus suisset promissum. Non fieri debere aliter, nempe tradi debere Regi Poloniae, adsecurati lint a Legatione nostra, et praeterea omnis opera promissa. Conquesti sint quoque de diuersis excessibus militiae nostrae Elbingae dispositique ad patientiam, et spes data breui subsequuturae pacis Rediit Dia Mediator, statim secedentibus Elbingensibus, Cc 3 et

223쪽

et Articulum de marantia, sicut nudius tertius utrimque, ut supra druebim est, complacitus et in manus ipsius depositus, hodie vero viri que subscriptus erat, reproduxit, nuncians, quod Dm. Confoederati petant, quia in aestis Germanicis, quoad limites, certi modi essent expressi, qui cum his, quae per amicabilem amicitiam Sueciam et P

loniam concernunt, nihil habeant commune, deleantur verba in subscripto iam Articulo iuxta Articulum, superius ea de re postram et addatur, modis amicabilibus, vox civilibus, vel, via iuris Placuit Legati ni Suecicae addi Et citra vim armorum terminetur. Tandem Coniseis deratis placuit, ut ponatur, citra vim armorum et deleantur verba, m is amisabilibus item, iuxta inflavium, superius ea de re positum G

sensum est, et tandem in ipsis originalibus facta tali mutatione commutatus est hic de Darantia Articulus, sonatque iam phus Quodsi

vero et hoc modo: Quodsi vero turbationes vi contrariissiue actibus retundantur, solummodo tuendorum limitum caussa, actus elusinodi pro violatione pacis non reputabuntur; ipsa autem si per limitibus controuersia citra vim armorum terminetur. Postea, quum abiunt, et iterum mox rediuntin Mediator, retulit, quod de Duce Croyano duas exceptiones opponant de nouo Dnn P

loni nempe se ad hoc non habere plenipotentiam a Republica, deinde, non probari debitum per originalia, sed productis tantum Copiis postulatum institui. Demonstratum est per Ducis mandat rium, quod debitum semper lacrit agnitum i originalia propter periculum huc adduci non potuuta, praesto tamen sutura ad seM-tionem debiti. Quum insisteretin Mediator probationi omni e

ceptione maiori, Dian. Plenipotentiarii nostri rogant eumdem , demonstrare ex antedictis ne graveturinis Polonis omni meliori modo, et eos disponere, quo, si non in totum, tamen in quantum, stulicet quousque Dux Croyanus probare poterit, agnoscant, et in pro

ximis Comitiis satisfactum iri Duci declarent. Promisit se saetiarum. Post reditum ille: Dnos Polonos respondiae, quod in suturis Comitiis quoad debitum, si satis probari possit, non adeo magna dissicultas sutura su se autem iam ob mandati defectum, nihil agnoscere vel stipulare posse. Deinde etiam controuerti de quanto, quummn. Dux Croyanus praetendat totum etin. Dux Curiandiae partem to

224쪽

tius dimidiam quidquid tamen hoc sit, ad Comitia hanc rem remitti.D . Plenipotentiarii nostri Suecies urgent declarationem in scripto, si non inserendam Instumento Pacis, tamen in Separato Articulo dandam. Negat et hoc facturosin Mediator operam tamen suam pr mittit. Des Ducis Croyani mandatarius, Sinueri vocatus, insistit i stitiae caussae Principis sui sed nihil aliud hac vice, praeter modo dicta, eoncludi potuit. Igitur ad alia, pacis negotium concernentia, progressi sunt Des Legati. Primum ubi, ut supra dictum est, commutatus esset tandem guarantiae Articulus reassumtus est Articulus de captiuis Suecim-Brandeburgicis, de quo hic supra mentio facta est postea Articulus de debitis inter subditos, item officiariorum. Qui te quo subscriptus est Articulus, et commutatus huius tenoris: Captiui huiusce belli, cuiuscumque conditionis ac status, liberi et sine soluto vulo pretio seu lytro, nisi aliter ante subscriptum Tractatum ab ipsis co uentum si ierit, dimittentur, pristinaeque libertati restituentur, blutis tamen ab officiariis impensis, in vic una eorum factis, et debitis in captiuitate ab eis contractis. Ceterum captiuis quoque adnumerandi, et ab utraque parte restituendi sunt, qui inuit militiae alterius partis nomina dederunt. Debita inter utriusque partis subditos et incolas, tum etiam a ducibus et ossiciariis belli ubicumque contracta, utrunque bona fide siluentur, si quae vero hoc bello ultimo obligationes et cognitiones extortae ab utrimque sint, in totum cassantur, nullumque pondus habere declarantur. Erat iam fere hora duodecima meridiana, quummn Mediator referret, quod ab alterius partis Ditis Commissariis super puncto amicitiae deliberaretur Circa secundam pomeridianam rediit Din Mediator, et diuersa per schedulas, in puncto amicitiae , de foederibus, proposuit a parte altera: tandem recepta sunt verba: Pacta vero et foedera omnia, inter partes aliosque Principes et Status utrimque inita, non obstante hac pace, in suo robore permaneant, quatenus Ulce pactis et pacificationi non adueriantum Et sicuti per declaratum est,inn. Legati nostri consentiunt, deleri verbum patiatur posse, et poni tantum, ferrifaciat. ibus abstin Medi tori Post horae spatium rediit, et Diros lectorales nolle ita conceptam illam clausulam dixit, sed hoc modo: Pacta vero et foedera omnia, quae partes paciscentes inter se sancita habent, quoad omnia sua puncta,

225쪽

punt a clausulas et Articulos, integra et in pleno robore suo perma. neant, ita tamen, Vt per ea praesens Transaetio Pacis nullum praei dicium patiatur. irata est Legatio Suecica inconstantiam in re,

quae semel et quidem ab ipsisine proposita placuerat sed quum non

ita alienum esset a priori, et per hanc clausulam reciproce nostri Foederati, veluti Cossac et Rahozius, includantur, consensit modo addatur, aliosque Principes et Status. Recepit se ad illosin Mediator, et post dimidiam horam rediens, adhuc deliberare dixit. Vbi per quadrantem horae sedisset, et alia quaedam ex nouellis discutia essent, aduenit Dii Mediatoris Secretarius , adferens proiectum punctum

amicitiae, Poloniam et Foederatos simul concernens tale: Sit pax uniuersalis ac perpetua, et vera sinceraque amicitia inter Serenissimum ac Potentiis Principem ac Dn Dn Ioannem Casmirum, Regem Pol niae, Magnum Ducem Lithuaniae etc. etc. etc. Ei usique Regiae ini statis succrebres ac posteros, Reges Poloniae, Magnos Duces Lithuaniae, Regnumque Poloniae et M. D. Lithuaniae, atque subiectas illis ditiones ac prouincias, atque elusilem aiestatis et Regni Poloniae Confoederatos, inprimis Ser et Potentis Principem ac DαDn Leopobdum, Electum Ro Imperatorem semper Augustum, Germaniae, Huimgariae, Bohemiae, Dalmatiae, Croatiae, Stauoniae Regem, Archiducem Austriae etc. Eiusque Maiestatis heredes ac succc res, prouincias ac ditiones, intra vel extra imperium Romanum sitas, et Seremis Pri cipem ac Dn Dn Fridericum Wilhelmum, Marchionem Brandebu gicum, S. Romani Imperii Principem Electorem et Archi- Camerarium, init si Ducem Magdeburgique et et Eiusque Serenitatis her de ac succetares, prouincias ac ditiones, in vel extra Romanum Imperium sitas, labinas atque Serenissimum Principem ac Dn Dia Carolum, uecorum, Gothorum et Vandalorum Regem, Magnum Primcipem Finlandiae etc. etc. cic eiusque Maiestatis succe res ac posteros, Reges Suecorum Regnumque Sueciae, atque subiectas illis ii tra vel extra Imperium sitas ditiones ac prouincias, ab altera parte:

ita ut altera pars alteri posthac nihil hostilitatis aut inimicitiae, clam aut palam, directe vel indirecte, inserat , vel per suos inferri saciat, aut patiatur, nec alterius hostibus auxilia quocumque nomine praestet, nec cum alterius hostibus laedera huic paci contraria ineat, nec quidquam Dissiligo by Orale

226쪽

in alterius status et securitatis diminutione in per se vel per alios, mo- .liatur aut tentet, vel tentari faciat, sed utraque pars alterius utilitatem, honorem ac commodum promoueat, et fidam inuicem vicinitatem, pacem et amicitiam serio colant Pacia vero et foedera omnia, quae partes paciscentes inter se, vel cum aliis Principibus utrimque sancita habent, quoad omnia si puncta, clausulas et Articulos, integra et in pleno robore suo permaneant, ita tamen, ut per ca praesens Transactio Paeis nullum praeiudicium patiatur. Nostri monent sequentia, ut addantur Et Potentissimum Principem ac D n. Dia Carolum. Nihil hostilitatis, inimicitiae aut molestiae, clam te. - Aut per

alios quocumque nomine ac praetextu colant ac seruont Principibus acritatibus. . Quum iam abire videretur, de guaran- tantibus Potestatibus sermonem coepitin Mediator, et interrogat,

num Galliam, Hispaniam, Angliam et Daniam Legatio Suecica inguarantiam adsciscere veliti Deliberarunt satisini Plenipotentiarii uoltri, et tandem concluserunt, tres Status rogandos esse, Galliam, Angliam, et Status Generales Foederati Belgii si prius res sint compositae nos interit Batauos. Poloniae et Confoederatis liberum esse, quos illi velint, vel etiam, an simul nobiscum consentire in eoia dern ipsis placeat. Declarata haec sitiatino Mediatori. Qitibus ille

adinos alteros Legatos recessiti Post reditumin Mediator adtulit Articulum de amicitia, ubi Dni Poloni et Conisederati acceperunt notas nostras, praeter voces, molestiae, et praetextu Quum Videretur parum interesse, inserantur ista verba, nec ne conformarunt semni Suecicimnis Polonis ac Confoederatis ac iussiim est munda in charta ingrossari, et postquam hinoinde subscriptum esset, commutatio facta est, bitatque punctus hic

taliter: Sit pax uniuersalis ac perpetua, et cra sinceraque amicitia inter Sereniss ac Potentiss. Principem ac Da. Dia Ioannem Casimiruin, Regem Poloniae, Magnum Ducem Lithuaniae etc. etc. etc. citisque

Regiae Maiestatis succestares ac posteros, Rege Poloniae, Magnos Duces Lithuaniae, Regnumque Poloniae et M. D. Lithuaniae, atque subiectas illis ditiones ac prouincias, atque eiusdem Maiestatis et Reges Poloniae Confoederatos, inprimis Sereniis ac Potentis Princiapem acon Dia Leopoldum, Electum Romanorum Imperatorem, sem-

227쪽

per Augustum, Germaniae, Hungariae, BOhemiae, Dalmatiae, Croaiatiae, Mationiae Regem, Archiducem Austriae etc. etc. etc. eiusque Mai satis heredes ac succetares, prouincias ac ditiones, intra vel extra I perium Romanum sitas, et Serenissimum Principem MDαDn Frider, eum Wilhelmum, Marchionem Brandeburgicum, ' Imperii Pri cipem Electorem et Archi-Camerarium, Magdeburgi, Prusitae etc. etc. etc. Ducem eiusque Serenitatis heredes ac succe res , pr uincias ac ditiones, in vel extra Imperium Romanum sitas, ab una atque Serenis . Principem ac Dn Dn Carolum, uecorum, Gothorum et Vandalorum Regem, Magnum Principem Finlandiae etc. etc. etc.

eiusque Maiestatis succetares ac posteros Reges Suecorum, Regnumque Sueciae, atque subiectas illis intra vel extra Imperium diti es ad prouincias, ab altera parte ita ut altera pars alteri posthac nihil hostialitatis aut inimicitiae, clam aut palam, directe vel indirecte, vel persitos aut per alios, inserri faciat, nec alterius hostibus auxilia quocumque nomine praestet, nec cum alterius hostibus foedera huic paci eo uaria ineat, nec quidquam in alterius status et securitatis dimin tionem, per se vel per alios, moliatur aut tentet, vel tentari faciat, sed utraque pars alterius utilitatem, honorem ac commodum promoueat, et fidam inuicem vicinitatem, pacem et amicitiam serio colat ac seruet. Pitcta vero et foedera omnia, quae partes paciscentes inter se, vel cum aliis Principibus ac Statibus utrimque lancita habent, quoad omnia sua puncta, clausulas et Articulos, integra et in pleno robore suo perm neant, ita tamen, ut per ea praesens Transactio Pacis nullum praeiudicium patiatur. Ad Articulum de restitutione locorum deuentum est,etin Mediator explicat mentem Caesarianorum per Proiectum, ab ipsis conceptum Duo autem illos desiderare I Reuersites Ducis Hol- satiae, ad modum, quales Duci Curiandiae sint praescriptae a me in prooemio huius Articuli, in Instrumentum Pacis inserendi, mentio fiat, quod Imperator ruperit pacem in Germania, ut alia talia. n. Regni Thesaurarius ad primum respondit, Ducem Holuatiae non fuisse captum igitur talibus non opus esse Reuersalibus, utpote ouae de non

vindicanda captiuitate dam lenta in secundum, nihil verborum eius

consis A setoa vva ad h. d. pag. aro et n.

228쪽

erismodi Insertum a nobis iri. Perlegitin Regni Thesaurarius AN

ticulum et quum inuenirentur multae disterentiae , additum est, quod illi omisierant, et formatum Conceptum tam ex nostro, quam illorum Proiecto, nuper hinc inde traditis, retentis plurimis ex ait rius partis praefato Proiecto. Sunt autem notae nostrae, uti illustriΩsimus Dii Regni Thesaurarius manu sua concepit, sequentes, quae additae sunt nouo Concepto Fuerit sectatus sago vel toga, sed unuL, quisque eae usque ad finem. - Ac amemundam in Megapoli, quae restaurari debet, etsi quae alia loca ibi occupata essent. . Amore pacis , deleatur. - omnia loca occupata euacuanda erunt intra mensem a conclusa et subscripta pace, exceptis Damo et wollino, quae loea remaneant D nn Confoederati Poloniae, usque ad euacuati nem Elbingae, et tum eadem die, de qua conuenietur, praesidia ex omni.bus locis erunt abducenda. - Se his pactis omnibus etc. - Re arm mentaria reteroque adparatu bellico, nec non mobilibus cuiustumque generis, item Aciis Cancellariae etc. - De quo inter Generales sine mora. Et copiis Caesaris omnibus. Partis conventum fuerit, addatur. Vt enata animorum et usquc adfinem. Faciat, addatur. Et

quidquid circa res Imperii etc. ad finem. Postquam igitur hodie non possent, audita iam nona vespertina, progredi ulterius, tradita non tantatum sunt Diio Mediatori modo memoratum Proiectum, sed etiam decessatione hostilitatis, item de fluitatione per Uistulam et Nagoi, ae Hauptii demolitione, perin Legatum Gyldenhia concepti Artieuli, item de Comitibus a Distia fienda refusione. Cessent omnes hostialitatis actus inter partes pacistentes, tum principales tum foederatas, earumque exercitus, a die conclusae et subscriptae huius pacis computando, in Prusii exactis quatuor, in Pomerania et Megapoli decem, in Curiandia et Livonia quatuordecim, et in Hollatia atquealesvicen. Ducam exactis viginti diebus; et commercia ac postae pristinae libertati et usui eodem quoque die in singulis praememoratis locis restituantur. Defluitatio mercium e Polonia per Vistulam in flumen Nagot ad Elbingam non impediatur, sed potius cum debito et vigore Commissi sis de An i6ia competente triente aquarum istius fluminis, ad sacilutandam defluitationem promoueatur nec noua ulla telonia terrestria

et aqualia, aliaque onera cuiusςumque seneris, mercibus ad Elbingam

229쪽

deuehendis, iisponantur. Hauptium autem solo aequetur. una clDnia Comitum a Dolina postulatum, utrimque declaratur, quod sim-ma illa pecuniaria liquida a Rege et Repubi Poloniae soluetur. Quod vero bona immobilia concernit, de his, quantum ad nn Comites, qui Polonici aut Electorales sunt subditi, in Comitiis Regni Poloniae proximis agetur, eorumque ratio habebitur sedita Christophoro Delphico a Rege et Regno Sueciae satisfiet, secundum suam in prae- cliis bonis portionem. Quae omniamn Mediator accepit, et ab altera parte ad deliberandum accepta esse retulit. Nos abluimus Sobo- ilium reliqui ad suas stationes.

ANumilitiae d. E prisis horis ab VIII matutis usque

ad dimissi X vesperti

Abientemno Comite Oxenstierna usque ad hor dimid rorantem

rid et abeuntem . Con .ite Schlippenbach, hoc pomerid. Ad continuandum tractatum iter oliuam repetiuimus blitum. In via obuii nobis facti sunt Dia Palatinus Posinaniendis, essiimia, et paullo post Dia. Regni Supremus Cancellarius Prat moWshi, ad Regem Carlec uiam euntes carpentis quilibet sitis insidentes salutarunt humaniter non tantum primarium, quo nostrorum Dnn. Legatorum Excellentiae vehebantur, sed etiam omnia carpenta nostra reliqua. Excepit more consueto Legationem Dia. Mediator, et, ut plerumque hactenus factum est, a discursibus initium factum est, reserentibus Suis Excellentiis modo memoratam ex improuiso factam obuiationem, et humanam inuicem, licet cominus, salutationem id quod Dn Mediator bonum omen

et signum interpretabatur. Cessatio hostilitatis, restitutio locorum in Pomerania, Holsiaticut Megapoli, Ratificatio pacis pertractanda erant. Qtium abessent dicti duomni Legati Polonici apud Regem, reliqui et Confoederati reditum illorum prius exspectare voluerunt, antequam aliquid nobiscum inciperent. .apropter meridies sere adpropimquauit, egressulque et regressus est laepiusculemn Mediator nec hoc

hodie

. Qua de controuersa, quum frustra tores, verum etiam eos qui data ope consuluerim non modo rerum talium scri in de Iuliacensi successione exposuerunt,

230쪽

hodie prima vice lachim, quia in praeteritis conserentiis multae intemdum horae exspectando lunt consumtae. Vt autem aliquid fieret, Di . Regni Thesaurarius monuit m Mediatorem esse, quae Legatio vel Caesarea, vel Electoralis possit tractare absque Polonis. Abiit proni turus et quum rediretin Mediator, subscriptus est Articulus amiciatiae et amnestiae cum Electore, qui talis est: Si itidem pax perpetua, veraque ac sincera amicitia inter Serenissimum ac Potentissimum Principem ac Dn Da Carolum, tot tit Regis Sueciae eius heredes, successores et posteros Reges Regnumque Sueciae eiusdemque tam in Imperio quam extra illud sitas prouincias, status ac ditiones, et Serenissimum Principeri ac Drumia Fridericum Wilhelmum tot ut Electoralis soloniae Foederatum bellique Mium eiusdemque heredes ac successores, prouinciasique, status ac ditiones, in et extra Imperium Romanum sitas, ita ut alter alterius hontarem, commodum et utilitatem sincere serioque in perpetuum promoueat. Sit etiam utrimque amnestia et praeteritorum omnium perpetua obliuio, ita ut, quidquid hactenus quocumque loco et quavis de caussa, siue in Imperio Romano, siue extra illud, ab alterutra partium, vel sub earum Imperio potestateque cxistentibus, absque ullo perlbnarum rerumque respectu, gestum vel admissum fuerit, nullo praetextu, via iuris vel facti, directe vel per indirectum, a neutra parte umquam vindicari possit. Et ne horum, nee ullius alterius rei caussa vel praetextu, alter alteri posthac quidquam hostilitatis aut inlinicitiae, vel etiam quoad ministros, ossiciarios, aliosque, et incolas ac subditos, statum, bona vel securitatem, per se vel per alios, clam vel palam, inserat, vel inferri faciat Pacta vero et foedera omnia, quae partes paciscentes inter se, vel cum aliis Principibus ac Statibus utrimque, sancita hisbent, quoad omnia sua puncta, clausulas et Articulos, integra et in pleno robore sito permaneant, ita tamen, ut per ea praesens Transectio Pacis nullum praeiudicium patiatur. Hic notandum, quod disputatio oriebatur super titulo I siaci, Gulae et Monesium, quem utraque pars alteri negabat: ideo, ne remora iniicereuir subscriptioni praesenti, expediens placuit, ut ini

Dd a renthesi

rem ipse, quantum lieet perquiram. De Brandeburgi ae Palatinum comitem ad titulo isto inter Principem lectorem nenum, Neoburgi Ducem, Iuliacensium