장음표시 사용
261쪽
sidereis: alteris quasse em confim metu, quam ι--
262쪽
263쪽
tu habita ; P.Rami praelectionibus illustrata.
V V o u s mi E tandem abutere Catibna apatientia no=ra' quamdiu nos etiam 'furor iste tuus *
nata ςIactabit audacia um 'praesidium palatii, nihildum bis ' et stilia, nihil timor populi, nihil Uisus bonorum omnium, nihil hic munitissimus habendi Senatus locus, nihil horum ' ora vultusque moverunt Patere tua consilia non ςsentis Zς comstractam jam omnium horum consilentia ' ten riδ conjurationem tuam non ς vides cuidproxima, quid siveriore nocte egeris, ubi fueris. quos convocaveris, quid consitu ceperis, quem n strum ignorare arbitraris 3 ' O tempora i OL. haee ' mores'. Senatus' hoc intelligit,4 Consi l videt: etiam L. hic tamen Z vivit: vivit Z t- vero 'etiam in S, ι. r. natum venit: fit publici consilii particeps: notati ta designat oculis ad caedem unum ques nostrum: nos autem viri fortes satisfacere 'republice mia mur, si istius 'furorem ac tela vitemus. mortem te Catilina duri jussu 4 Consulis auer dem oportebat, in te conferripestem istam, quam tu in noι omnes jam diu machinaris. Pal.
264쪽
pxi Ner pro dis putatur caput deliberationis de mortacatilinae quae sententia Catonis est Luculli.& quorundam aliorum optimatum, quorum judicium postea tanquam judicium patriae describetur. Summa prooemii in hunc ex
junctis personae syllogi sinum inclusa, sententiam hane
eontinet: Perniciosi messunt morte mut auri Canti perniciosus es c,- :
Partes varie exaggerantur. Assumtionis sententia pra cedit quod Catilina su perniciosius, quia impudens, furiosus audax, conjuratus; sed postremum secundo loco. Hiesilla, sinus repetetur in prosopopoeja hujus orationis cOtra Ciceronem. Quou uel opostrophe est initio in adversarium ut rectε Quintilianus docet ubi notabis περί- ηασιν impudentis, qui aliena patientia diutius abuta tur. Eluderei Est ludo finem imponere, quod victores stadiatores victis scilicet insultantes facerent: unde nunc ista metaphora, quandiu nos furor se tum eludor pro, quandiu furiolus nobis tanquam victis lysultabis 3 Hac metaphora Terentius in Eunucho dixit, Periisti, eludet, bi te victum senserit. Edranara J Metaphora est ab G quis, qui fraeno cohiberi non possunt; quae rurius postea rQuo te jampridem tua ista estraenata ac furiosa cupiditas rapiebat 3 Ρctabiti Ostentare pro eodem post crit: Habes ubi ostentes praeclaram illam tuam patientiam, &c. Nihilne J Approbatio est audaciae & furoris ex subjectis rebus, quibus Catilina nihil moveatur. Ut enim prodigus& effunis in pecuniis, sic furiolus di audax in periculis ce Audacia in malam partem a Cicerone usurpatur.
pro vitiosa sortitudinis exuperantia. Tum vero exercitus
erant per Italiam armati, Romae praesidium&Vigiliae dispositae, indicibus praemium propolitum ut in argumento dictum est: Catilina tamen nihil his periculis moveb tuta cons su/J Aldus legit Concursis. Quintilianus tamen Consensu. legit, pro quo Consensio post erit. S
Senatus tum in templo Iovis Statoris habitus est,ue
duobus in hac oratione locis significatur: Atque huic ira
265쪽
PRAELECTJovi Statori,&c. Quem Statorem hujus urbis,&c. Ora,vvompi Advenientem Catilinam nemo salutavit, quin omnes ea subsellia deleruerunt, ad quae Catilina accessisset, ut post erit. Ergo hos commotos vultus Cicero significat. PatereJ Altera Sc praecipua assumtionis ratio est ex Catilinae facio & facti adjuncto, quod conjuraverit, α conjuratio ipsa manifesta sit: ubi notabis criminis & loci circumstantias. Cons7rictiam J Metaphora est a deprehensis, & in vincula conjectis. Sic enim proprie Terentius ait, Constringe quad.upedem: & simili tropo Agraria pri-
. ma Cicero, Ut Italiam omnibus vinculis devinctam iaconstrictam teneretis. O temporri Complexionis sententia est Euare Catilina morte multandi υ sed invol vitur proxima ratione per dissimilitudinem repetita: qu vis conjuratio manifesta sit, tamen Catilina vivit. Varius Ornatus est. O temporaJ Exclamatio est,quam Marii lis ut insignem notavit:
Dixerat ὀ mores, ὀ temporis, Tu ius olim, Sacrilegum frueret cέm Catibna nefas.
Nota designarJ Allegoria videtur a fabris opera sita signo aliquo notantibus. Nos autemJ Reprehensio est ignaviae consularis ex dissit nili complexionis, quod Catiliana metuatur, non occidatur: saepius vero postea repetitur,& videtur ad Ciceronis leuandam invidiam jectare, qui non jubeat interfici Catilinam. cum tamen possit,& d beat. -υ mortemJ Complexio jam manitiestior est, simili amplificata: Quare Catilina morte multandus est, α sic assiciendus, ut cives suos asscere vult. Machinaris I Metaphora ab architectis: cujus generis in Agrariis sunc
illae, omnium rerum machinatoribus,&c. Ad illius opea evertendum tanquam machinam comparari.
vero vir ς amplissimus P. Scipio pontife e
maximus Tib. Fracchum mediocriter ς labefa- flantem V statum η LR subhcae privatus inters cis 3 Catilinam 4 orbem terrae caede atque incera diis vastare cupientem nos Consulta perfer m
' Nam illa nimis antiqua pratereo, ἱμει
266쪽
, Mum hostem coercerent. V Habenam enim Seis natusco fultum iu te Catilina vehemens grave non 'dem Republica consilium,neque authoritas h mordinis nos,nos,iuco aperte , Consulude sumus. Decrevit quondam' Senatus, ut L. m
trimenti caperet: nox nulla ιntercessit: nterfectus V. et mox
ea propter quasdam seditionum suffuciones c. interf
Gracchus ς Hiaras o patre natus, avis, major bm: occisus es Ecum tiberis ε . Fulvis, Con=D. ris. Simili Senatusconsulto C. Ataraota L. Va-kri, Consulibus permissa αἱ 'ssubhca. 'num Emim us. unum diem po Da L. Saturninum Tribunum d. p.L.satu plebis, C. Servilium mors ά Reipublicae parta nivi, tribuni remorata eIT' ὐί nos vigesimum jam diem ρa I . R C ς timur be cere aciem horum autho Matis. habe, ri, in dirimus ehim hujusmodi Senatusconsultum, verun- ac poenam, tamen' inclusium in tabulis, tax quam gladium in eoru digni vagina reconditum: ' quo ex Senatus onsulto con x icii Uras stim interfictum te esse Catilina convenit. 7 V '' .mur ta V vidiis non ad deponendam,sed adconfir- alii eos ut
mandam audaciam. . tu cons intate cile, Cati-
A N ut ROJ Sententia propositionissequitiir, Per lit vivis &vni spei s fune morae multandi, comprelaensa&illu- 'serata inductione sex exemplorum, Tiberii, Spurii, j Fulvii Saturnini. Servilii. Primum praesenti complexioni
tanquam minus comparatur, taquo Plutarchus in Gra
elus. εἰσιο J Hic Scipio est Serapion cognominatus,
267쪽
nepos scipionis, qui est vir optimus a Senatu iudicatus, ut ex Chronologia percipi potest. Med/ocriteri Leges agrarias tum Gracchus ferebat, de quibus nos in argumento Agrariarum: & Scipio Tribunitia caede pollutus, coactus est specie legationis Roma profugere, & in Asia paulo post obiit. Prasea -J Pontifex tamen erat maximus; sed privatus esse,& cum imperio esse contraria sint: at s cerdotes tum imperium non habuere.Quin ut ait Aristo teles quarto Politico non omnes ministri publici limi malistratus, ut sacerdotes, praecones, choragi. Nam ista lecundum exemplum per ἁπόφασιν, de quo Livius abii de libro quarto,cum magna Romae fames esset,& Sp. M lius populo fiumentum largiretur, ejus largitionis praemium patres restatim este suspicati, dictatorem contra LQu ntium Cincinnatum secere, a quo factus equitum
magister Servilius Hala Melium dictatoris imperio non obtemperantem interemit. Fuit, fuit J Sententia propositionis generali ter luc exprimitur. & augetur collati ne minorum, quod in hostes supplicium sit minus. Co ercerent J Verbum est politicum, & in magistratu proprie dicitur. Magistratus nec obedientem, & noxium ciavem multa vinculis, verberibusve coercento, ait 3 Legum Cicero. Hinc coertio, in subditos imperium. HAόemusJ Assumtionis ratio tertia est, quod Catilina sit perniaciosus civis. Prima fuit, quia impudens, furiosius, audax: secunda quia in patriam conjuratus: tertia nunc igitur est
ex Senatus authoritate, quod etiam a Senatu damnatus.
Non deeriI J Arguitur iterum eodem complexionis dissia mili ignavia consularis. Decrestri Tertium & qua tum exemplum de caede C i & Fulvii suis causis &adjunctis ornatum. de quibus Plutarchus in Gracchis. sedibriones autem quas hic Cicero nominat, Agrariae assignationes erant, de quibus nos in argumento Agrariarum. Deromentiri Ea potestas ait Sallustius per Senatum m re Romano magistratui maxima permittitur, exercitum parare,bellum gerere, coercere omnibus modis socios a que cives, domi militum; summum imperium judiciumque habere: aliter sine populi jussu nulli earum rerii Consula jur erat. c. imo J Pater C i fuit Tiberius sera
268쪽
pronius Gracchus,duobus consulatibus & totidem triumphis, item Censura inlignis; avus maternus, Africanus su perior: Fulvius autem consili fuerat. & de Gallograecis tria umphaverat. smino J Quantum &sextum exemplum, de quibus pro Rabirio perduellionis reo Cicero multa, dc Plinius in viras illustribus de Saturnino. At nosJ Tenia est ignaviae costularis reprehensio ex eodem dissimili, quod non ex S.C.Catilina interficiatur,ssed metuatur. Alleooria ab obtulis gladiis, quae mox exprella similitudine declaratur. Cuo ex Senatu Uulto J Dissimile idem sine ali soria , &quidem quarto loco iteratur. V. is, Qi Jωώίπλωσιρ & correctio eadem quae prius: ubi notabis συιpa .κ- τερ esse, pro imo vero.' Cupio, P.C. meesseclementem: cupio in tantis subc periculis non ' dissolutum videri: sed jam meipsum inertia, ς nequitiaque condemno.
Castra sisnt in Italia contra ' Rempubficam in
trunae Uaucibim collocata: crescit in dici sin u-los hostium numerus: eorum autem Imperatorem
castrorum urems hostium intra d moenia, atque adeo in Senatu videmus, intestinam aliquam videtis, quotidie ς perniciem ' Reipublicae ς molientem. Si te jam, cotilina, comprehendisii interfici jussero; hcredo, erit verendum mihi, ne non hoc potius omnes boni 'serius ά me, quam uisquam crudeliusfactum esse 'dicat. Verum ego hoc,quod ac dicanti jampridem 'factum esse oportuit, certa de caussa nondum adducor ut faciam. tum denique intersiaciam te, cum jam nemo' tam improbi, tam perdia tu tam tui similis inveniripoterit, qui id non jure factum ess atratur. Vuandiu quisequam erit, qui te defendere audeat 1, 7 vives: ta vives ita, ut nunc vivis, multis meis rmis' praesidiis ς 'ob- urac odisissus, ne ς commovere te contra δ Rempublicam initus,
269쪽
itentem scut adhuc fecerunt dieculabuntur ars
custodient. CupioJ Hactenus prooemium suit: ejus deinde sententia specie quadam dividitur. Cicero clemens cile vult in tanto Reipublicae periculo,sed ignavus est: tanquam diceret quod alibi dicit, natura mea Eementiam. Respublica severitatem desiderat: quae duplices senatorum sententiae sint. Alii enim severitarem alii lenitatem sequebaiatur: ignaviam vero Cicero lenitatem suam vocat, & approbat subjectis periculis, Nequra que J Sic in eadem oratione rostea, Invidia inertiae ac nequitiae pertimelcenda.
Metaphora est a Lissoluta libidine, quae proprie ita dic,
Nequisiae Z qua te non sinit esse em: ait a Fastor. Ovidius. metaphora, inquam illinc est ad din tutam incuriam lignificandum. Eon ἱψJ Hac metaphora significat angulitas loci, ut de Corintho Agratia secunda dixit: Erat posita in anguitiis atque in faucibus Graeciae. Intelligit autem hac Fusulas in media Hetruria, qui vicus nunc exiguus est. Eo enim Manlius manum in litum conducebat. Eo tam casei Oi um J Definitio est Catilinae ex adjunctis. 'Arque adro J Correctio est per collationem majorum. Sic pro Planco, Insector, posco atque adeo flasito. A co autem aliiquando secus: ut, Egoprinceps in ad utoribus, atque adeo secundus. Si texim i Dii putat sentcnyam suam in partibus clementiae ex adjunctis:
O te him intersici j sero, cum tua conjurasso non- . dum omπ,bus pareat, An ro crudes re farii esse Picent: . sed πλο j ιbe o, crim tua conjuratio omniί- p rebit: Quare nemo tum crudeliter factum esse dice .
Assumtionis & complexionis sententia confusa est. S mim J Periphrasis hominis nequissimi ex Catilinae similitudine. Q ndiuJ Iteratur eadem ratio ad bonos confirmam
270쪽
firmandum: sortitudo de providentia Consulis ostenditur. Ocuti aures J Husimodi exploratores & custodes Aristoteles appellat quinti Politic. cap. H. ἀαγώγ, δας qui
Etenim quid ea ΓSatilina, quod Iam amplius
expectes ,si neque' nox tenebris obsiurare φ coetus nefarios, nec privata domus parietibus continere vocem conjurationis tuae potesΙZAς il frantur,sς erumpunt omnia, muta jam istam mentem, mihi crede: oblivisiere caedes atque incendiorum. ς Teneris undique. luce sunt clariora nobis tua conis filia omnia, qua etiam mecum licet recognsas. o eministine me ante Hem x ii. Calend. 2 o-τembriscere in Senatu, certo de 'fore in armis,
qui ' dies futurus esset ante diem v III. Calend. Not embr. 6.ε Mantium ' audaci ausi tem a que administrum tuae Z P um me fefeilit, Catiliana , non modo res ' tanta, ' tam atrox, larem mcre: L lamnitedibilis: verum, ili qzod multo magis αἱ a inctirandum, An 3 Dixi ego idem in Senatu, caedem te optimatum contulisse in ante diem v. c alend. odiembr. tum cum multi principI 4 civitatis ma, non tam sui conservandi, quam tuorum consitiorum reprimendorum carisa, profuerunt. num inficiara potes, te illa ipso die ' meis ' praesidiis,
mea diligentia ς circuriusium, ς commovere Iecou-rra ' Rempub nonpotuisse, cum tu disiessu caeterorum, nostra tamen, qur remansissemus, caede comtentum te esse dicebas 3 8 cum id Praeneste cant i TVovembr. occupaturum nocturno i eiu