장음표시 사용
291쪽
euralis ad interiora adeo vergit, ut quasi sepultus iaceat, quo fient totum Eorpus, ac praesertim cerebrum inundetur, sensus he-descant, functiones langueant, & non rhe perficiantur. Praeterea hene observandum , ut Infans in cunas positus.co modo jaceat, ut e directo oppositum habeat ignem aut candelam, vel lumen cubiculum subiens : a lateribus enim si cepius adveniat, strabismus facilE accidit, quare optimum est si cunarum arcuIus superinjectum habeat velamen lumini objectum: hoc enim pacto visus, neque hac neque illac deerrans, validior futurus est.
Puello lae e mamma praebetur primis post Partuna men sbus, omnibus quasi hihoriis, post tres vel quatuor menses Nies, postmodum his vel ter de die. Hoc Iactis potu alitus Per anni unius curriculum, vel ultra suti quidam biennio, imo triennio ultimis diebus assuefieri debet potui usitato , doneca lactis usu removetur, & sic ablactatur. Tempore lactationis quoque pultιν ex farina utplurimum triticea ex lacte vel aqua Parata, quam saliva humectatam, bis terve in die nutrices exhibent, nutriuntur, de quibus autem omnibus plura infra suo
Hic tamen obiter & bene nota, quod si ipsa Mater sit nutrix, tunc tot ia tantis remediis pro moeconio expurgando opus non est, sed solum colostrum matris propinatum, pro hac in entione omnia alia antecedit ; est enim alimentum teste Spi- gelio & multis Recentioribψs medicamentosum , quod . natura eum in finem generavit , ut modice nutriendo leviter pro Infantis imbecillitate purget per aliquot dies: Nota ado tenetulo neo-edito Infantulo , etiainsi sanissima mater sit, ipsius lac probe excoctum, crassius, spissius , adeoque uberioris nutrimenti, non aeque primo statim haustu convenire, idque ex eo fr manifestissimum , quod in utero materno adhuc conclusus faetus
292쪽
faetus nutrimentum lacteum sui dictum per os hauriat admodum subtile, perque duplicem chorii & amnii membranam probe filaratum & depuratum , quo teneriora facilius perluae abdominis viscera : ob id provida mater natura , post partum in salutem editi latus, non statim lac perfectum , pinguius &spissius subministrat, sed praemittit colostrum , hoc est serosio
rem , tenuioremque in mammas chylum, ut hic ipse minus sto macho facessat negotii, quin potius serositate salina, abstergae blande stomachi mucum, intestinorumque suggestatione collecta excrementa repurget, ac Virtute diuretica, organa urinaria probe eluat, ut ita supervenienti successive magis alimento lacti, facilitetur digestio,& impediatur facillima ejus corruptio, Cum revera , ut mox diXimus, tale colostrum sit alimentum medicamentosum : hinc istud quod prima die scaturit ad mam mas, potentius qurgat , quod secunda & tertia minus, donee luccedat vi purgatrici vis nutrix: quod si vero per praedictum colostrum non succedat debita expurgatio, studiose erim in- Cumbendum erit, ut moeconium & caeterae sordes, supra dictis
De Lacte S potu Infantis, ejusque vitiis scura , Nutritisque electione , ejus
diata. PAlam & in consesso est, inter omnia lac ad alendum Insaniatem esse saluberrimum , & ejus naturae accomodatissimuin. Praesertim maternum, utpote ad quod in utero ipso jam dudum est assuefactus. Suppono enim ' imo istum in utero materno , non solum nutriri per umbiIicum , sed etiam per os, ut fusus
293쪽
fusius Courvee & Harvaeus. Suppono Secunia nutrimentum utrobique non esse sanguinem , sed lac , seu lacteum chylum cum languine per arterias c aliae enim adhuc non sunt repertinviae, facta in vaccis anatomim inquisicione) ad uterum delatu mSuppono Terio lac mammarum di ipsim . revera este chylum in mammarum glandulis secretum , & ductibus particularibus exinde ad papillam delatum. Suppono duarto unicuique m Iieri suum proprium esse lac, seu specialis lactis proprietas , Mideo syncrasia imo lac diversum in una mamma quam sit in altera observatum est oriunda ex speciali sermenti digestivi stomachalis differentia, secundlim quod, sicut in unoquoquc individuo tam naturaliter quam praeter naturam constitum , distinctus est appetitus, ita etiam distincta est digestionis rario
lioet eoruαdem assumptorum. Diversum ergo lac mammarium nutricis, a lacte uterino matris in stomacho infantuli, ipsi alias non assum, non potest non subire corruptionem, &laedere imsgniter primam uigestionem, mox distributionem. & tandem nutritionem. Manet ergo firmum in cursis ordinario, lac m ternum seu Matris ianae esse optimum t sicut enim plantae in eo solo, in quo natae sunt, facilius crescunt, ita etiam proles amatre nutrice facilius evadunt: si vero matri lac deficiat, aue corrumpatur, aut aegra sit, aut malis moribus dotata existat , necessitate urgente nutrix elisenda est.
Primis aliquot mensibus si copia adsit, satius est si solo
lacte contendetur, idque de die & nocte toties, quoties postulat, modo non vomitu , vel alvi fluxu laboret, & ventriculus inde patiatur: praesertim primis diebus ubi nondum assuetus est. In Iactando Infante hoe observetur, ut ei nunc una nunc alimra mamma praebeatur, praesertim si Infans manus liberas habeat , nE uni an, actus mancus fiat, & ut alterutrius mammae corruptio lactis impediatur. Vinum & saccharata, quia acidum
in sinu gerunt, nulli conducum Infanti pro ordinario potu.
294쪽
Quod autem non cunctis Infantibus lac conveniat, matrum,& dispositionis lactis culpa est, quod saepe corruptum, acescens.& consequenter nocivum observatur. Nota: quod licet varia instituantur Iactis examina, ejusque bonitatis scrutinia, fallunt tamen Practici, quod praecise ex consistentia, colore, sapore , odore , pinguedine &c. lac judicare velint; cum insensilia utplurimum sint vitia, quae lactis miscelam corrumpunt , id quod patet dum non tantum semina morbosia per lac transplantentur, sed enim in specie vitia moralia per lae ipsum insensi olliter communi centur, adeo ut revera lactis conditiones. & vires, potius metiendae sint ex sanitate Nutricis, vita, ejusque cibis. Hinc neque etiam lac nimis excoctum , crassius & pinguius semper est optimum, teste Hom- manno : sed illud lac saltem quoad sensum, rationem & α- Perientiam, communique Medicorum consensu) est optimum. quod eos sicut vinum habet, id est; colore candidissimum, sapore dulcissurium, odore suave & jucundum, consistentia mediocre. Contra vero vitiosum aestimandum est, si degeneret in aciditatem & grumositates , colore flavum, vel lividum.
subnigrum , caeruleum, tenue, acre, salsum, amarescens & acescens, tale enim ventriculum tenellis fibris munitum facile laedit , & multos morbos inducit. Ut autem cognoscas lac esse
bonae consistentiae, illud patinae , ungui, vel speculo instilla ;si subsistat& nec statim defluat, nec reclinatum in motum hae reat, est bonum : vel pilus lacti immergatur, si aequaliter pi Ioadhaeret est bonum , si plane defluit est tenue. Quomodo autem lac vitiosum corrigi possit dicetur proprio Capite. Infantem Perannum, ad summum per biennium lactasse vulgo sufficit. Nutricibus vel Matribus non adhibendi sunt Infantes , si malet vel nutrix denuo concepit, sed ablactandi potius & ad solidiora alimenta assuefaciendi. Si mater Infantem nutrire nequit, eligenda est nutrix, si vero mater persecta vel mediocri Mm sani-
295쪽
sanitate fruitur, melius est, Matrem ipsam proprium Infantem Iactare & nutrire. Nam consueta longo tempore, es deteriora, insuetis, minus molesta esse solent. Hipp. 2. apb. N. tacendo rationes partim tam dictas , partim adhuc dicendas. Nutrix autem debet eme habitus inculpati, & fana , aetatis mediocris , id est ab Anno ao. ad 3 o. floridi coloris , qui color optimi temperamenti signum est, moribus honesta, & ab omni voracitate .& ebrietate aliena et cum enim Nutricesia scititiae, sint utplurimum pauperculae , & quibuacunque, eduliis latranti stomacho respondeant , vix fieri potest , quin & cacochylia, & inde oriunda cacochymia laborent, quae morbosae proprietates postmodum Infanti per lac communicantur. Nutrix ad minimum bis pepererit , & potius filios quam filias , eosque feliciter educa verit ; nullosque sit passa abortus, cum Matris propriae constitutione corporis conveniat, nisi forsitan Mater & Infans non sint bonae constitutiouis , ut eam corrigere & meliorem eligere oporteat: praeterea non sit lusca, ne infans eidem vitio allve stat, sitque bono animo, pacifica, non iracunda, non melancholica, non silax, sicuti enim morbosae dispositiones, ut mox diximus per lac communicantur , ita etiam non minus vitia
moralia; de quibus conqueritur Helmoni. Di sa3. & Gah mores . inquit sequuntur temperamentum corporis. Sic observantur In-lantes bibuli, iracundi , a Nutrice bibula, cholerica, enutriti. Lae non habeat nimis recens, id est, infra duos menses , nec
nimis vetus, id est , non ultra decimum mensem a partu absit. Mammas habeat mediocres, bene formatas, non laxas, non
pendulas, papillas elegantes, & quas Infans in sagendo bene apprehendere possit , & licet etiam fanissima sit Mater, vel Nutrix, tamen tenello Infantulo ipsum lac vetus, nimis excoctum, crassius, spissius , adeoque uberioris etiam nutrimenti praesertim statim pro haustu sit supra diximus non convenire, & hoc ipsum praeter dicta eo manifestius sit, quod in utero materno
296쪽
adhuc conclusus faetus , nutrimentum lacteum per os hauriat ,
admodum siubtile , perque duplicem amnii & chorii membra. nam probe fili ratum & depuratum , quo teneriora facilius perinfluat abdominis viscera: ob id provida mater Natura, post partum in salutem editi faetus, non statim lac persectum, pinguius& spissius subministrat, sed praemittit colostrum , id est, serosorem & tenuiorem chylum, ut is ipse minus stomacho face sat negotium, quin potius serositate salina abstergat blande sto. . machi mucum, & sub gestatione collecta recrementa intestino
rum expCrget, ac virtute diuretica, organa urinaria probε eluia
at, ut ita supervenienti successive alimentoso magis lacti, facilitetur digestio, & impediatur facillima ejus corruptio; cum reis vera tale colostrum sit alimentum medicamentosum, Hinc ilia Iud , quod die primo decurrit ad mammas , Potentius Purgat, quod secundo & tertio die minus, donec purgatrici, vix nutrix succedat.'Quam male ergo suis consulunt Natis, qui robustis, aut obesis, aut qui jam diutius lactarunt, Nutricibus, mox Teanellos tradunt, a quarum lacte butyrosis & caseoso, nimis gravatur tenellus stomachus, & digestionis opus inde insigniter retardatur, & acidae cruditati lactisque coagulo promptissima occasio subministratur. Cujus rei exempla, insultus epileptici frequentes & lethales contestantur. Quod si ergo Matres nutriri intendant suos Fae rus , quo quaeso consilio corrigunt naturae prudentissimos conatus, & tam studiosὰ emulgent salutare hoc colostrum, quasi nocere possit
Infanti, quod instar Divinae Medicinae ipsi propinatum foret 8 de hoc vide Vesting. in observ. b epist. 28. pag. 123. & Spiget. deformatione Dius cap. I 3. pag. 16. Sed tolerabile adhuc, quia
Iacile corrigibile, esset hoc erratum, nisi aliud longe gravius, licet familiarissimum se offerret , nempe superflua & inordinata,& utinam i non coacta lactis infusio, qua Matres, Pueros suos o nimis alendo, saepe uecant, & dum lactant, mactant, teste Ger-Mm a tring.
297쪽
tring. Dicilieto Anat. Observ. 4o. dum nimirum ad quemlibet ex duacunque causa excitatum Infantis Hulatum, ipH, renuenisti licet, subinde de papillis in os trudunt, & lac sugere e gunt priori licet crudo adhuc, subacido & nondum concocto in stomacho haerente , unde novi superingesti necessaria con-orumescentia , caseatio , ac utriusque in pastam acidam & vi- . scidim corruptio succedit; unde pylorus Indignatus, vel le pertinaciter stringit, qui alias de se ipso in Pueris arcto munitursio illo, & plane non, vel dissiculter saltem talia caseata & grumosa transmittit, ut ulteriori mora in loco isto tepido in deterim ac ex cruditate acida in corruptelam putredinosam Iaba tur,' inque liquamina putrida, flavescentia, Viridescentia, nI-trosia &c. tandem degenerent ἱ Vel graviori furore percitus idem pylorus, salutari licet effectu, per gulam seu vomitum omnia
Praestat sane hic peccare in desectu, quam in excessu, cum repletiones ad extremum perductae, graves essesolent. Teste Hi p. v. apb. a. & sicut omnis repletio, in specie panis in adultis, sane lactis in tenellis est pessima , hinc consequenter impura corpora, quo plus nutrieris , plus ustras..Hip. 2. apb. io. hoc ipsum periculosium fatum misellos lactantes urget, ex pervertat& pissime inordinata lactantium diaeta , alimentorum nimirum promiscua ingluvie , affectuum neglecta restam alione, &excernendorum pariter ac retentorUm peccato: quae omnia cap. de cau morb. Infant. in genore, clare & abunde deduximus, ibia demque legi & relegi possunt. Redeamus hic iterum ad propositum de constitutioneNutricis, nimirum quod mammas con- cernit, eas habegi mediocres , bene formatas, non laxas, non pendulas, papillas elegantes, & quas Infans in sugendo bene ap-
P di i ie go'. iam, in hanc lucem editus, tradatur tali N
trici ; videmus etenim, quod plurimae Matres cacochymicae &scor buticae, citra vitae periculum suos Infantes lactare non pol
298쪽
sint, unde si illos conservare Velint, Nutrici tradere debent.& si hoc negligunt, vel ob sumptus impendendos, vel ob ma- riti severitatem , tunc Infantes plorando, supervenientibus tor minibus ac epilepticis insultibus ad Patres abeunt. Hinc si Mater vel Nutrix calculosa, lue Venerea, epilepsia &α aTecta est , tales & similes a Tectus per lac communicari facilὰ Infantibus, quis dubitat, adeat & consulat Authorum volumina,& inibi observationes exstantes,sed proh dolor deplorandas. Illico ergo Faetus a mammis Matris & Nutricis valetudinariae abigatur,& alii tradatur, quo temporato lacte opprimuntur facile omnia morbosa semina quae alias in lacte& ad coagulum apto, vel salescorbutico impraegnato reperiuntur & corriguntur sanguinis dystrasiae, & constans & firma sanitas oritur, Quas parvuli etiam saepius poenas luunt, a Nutricum & Maiatrum mala diaeta, quam nec in quansitate, nec qualitate, neq; in modo, more & tempore observant, tristia docent exempla; caveia iant ergo Nutrices & Matres a purgantibus & acidis, quae Infantum tenellas fibras stomachi, valde vellicant,&convellunt, & multa mala inferunt: nocent quoq; iis aromata, Vinum & alia spirituosa
potulenta, in se enim habent acidum occultum, authorem multo rum malorum: Vitent porro Omnem acrem inclementem, nimias
vigilias, otium, & somnum longiorem: studeant munditiei, & isordes in corpore & vestibus praecaveant: si somnus nocturnus non si quietus & suffitiens, illum de die suppleant, & quidem matutino tempore, nec desistanta laboribus mediocribus ἰ u vene ra, toto lactationis tempore angue pejus abstineant, cum coitus lac corrumpat. & malas qualitates imprimat; imo si concipiat, Infanti, qui alitur, multum obest, partim ob lactis&alimen ii desectum, partim etiam ob dictam pravam qualitatem; acce dit etiam quod coitus menstrua proVocet, &lac per consequens
imminuat. Cibi sint euchymi & eup ti, id est, boni sucei &facilis digestionis , honae & substantiosae carnes , haedinae , vitulinae , pulli, capones &c. Si Nutrices sint rusticae & plebeat.
299쪽
cibi non sint delicatiores, alias ipsis stat pejores , & in earum stomacho corrumpuntur, quia non sunt assuetae ejusmodi deliciis, hinc in cibi fastidium & febres ac in similia accidentia incidunt: Caseum rion comedant ex quo lac grumescit in mammis; nimis salsa, legumina & pisces &c. evitent,in quibus faber latet epilapsiae ;abstineant a cerevisia non probe cocta & fermentata, quae fermentum ventriculi inficit, & mala procurat; omnia quoq: graViOra animi pathemata fugiant, quae spiritus animales, genus nerVOsum,& his mediantibus massam sanguineam, & reliqua corporis con- tenta liquida commovendo , maxime alterant, hacque ratione lae Corrumpunt: imprimis vero terrorem & iram, ideo a domesticis nulla detur occasio terror enim ex spiripuum anima
lium impetu , lactis coagulum producit, ut patet in exemplo Elmulieri, cum casu graviter terrefierit puerpera , & repentis ad se rediisset animus , catellum mammas exsugere permittit, ne alteratum lac Retui noceret, quo facto, catellus, brevi post , epilepsia correptus, qui adhibita theriaca convaluit. Sic etiam ira nocet, quae ideo parva epilepsia dici meretur; terror enim& ira turbant digestionis primum opus, & irae furor facit sanguinem ebullire, & excitat effervescentiam febrilem cum bilis Orgasmo. Quoad excreta & retenta, omnia legitimo modo se habeant, id est, alvus nec laxa sit, nec adstricta. Si vero propter victum liberaliorem , voracitatem, aut alia de causa , materia peccans in Nutrice collecta sit,levi aliquo pharmaco nutrix evacuanda, quae eo die, aut maxima diei parte , a lactatione
abstineat, nisi eadem opera strian Infans purgandus sit. Menses in lactantibus ac gravidis sint suppressi , quoties
enim mensium contingit excretio , toties advertitur in tenellis
alteratio , qua languidi, lacrymabundi & debiles fiunt, donec sedato hoe fluxu dicti languores remittant. Insignis etiam lacti imprimitur atteratio,ut supra clictum,per faecundum coitu inde laccorruptum generatur , & horridam acquirit impressionem, quod ala
300쪽
ab Infante postea sectum, degenerae in ejus ventrieuIo in vitiosum casei coagulum, Tenello funestum, adeo ut exinade eidem . stigma per totam vitam imprimatur, inde casei avetiionem , tam multis solennem deducit Elmulieres oemii. Notandum pro coronide: cum hactensis de lacte tanquam p tu & alimento homoMneo Infantis abunde egerimus, restat nunci occasione huius exucleandus nodus Gordius; an acceptanda rea'
probandasti illorum sententi qui considerationesarisacilis corruptionis lactis in infantibus, indeque natorum mi orm maloram, alii potius nutriment3 quam lacte tenellos cibare re educare malunt 'Resp. Hanc sententiam & opinionem ex hactenus deducti, &adhuc deducendis , d veritate , ratione , ει autopsis alienam elicet enim hordeata vel crem tura hordei, addito vitello ovi , vel juscula avenacea , vel amygdalata , veI nutrimentum Helia montii, ex pane modico com tenui cereVissa bullito cum mel le , & similia substituantur ; bis non obstantibus dico, nec seu istra, neu sine praegnanti ratione, mammae mulieribus, & in iis mox post partum lac , non secus ac reliquis brutis sylvestribuult terrestribus , uti ει quibusdam aquatilibus concessum fuit a natura, quin haec ipsa potius intento quasi digito hanc istuum
nutritionem monstraverit , hinc aves mammis carentes earum, defectu granae deglutita , α in ingluvie aliquali mora macet is, ac ita ad fundendum citius lacteum suum nutrimentum prae disposita, evomunt denuo pro meliori pullorum sustentatione, tenerior autem certe est lassinium stomachus , minusque exal tatum fermentum eorum digestivum; unde Pia cunque fere in
gesta laboriosam, si non & defectuosam penitus redderent dige stionem, quae facillima & summe nutritiva erit, dum hic duo ius in Nutrice iam anta elaboratus ipsi suggeritvr. Talis stilicet succus ex quo & primitus machina eorum corporeaeonMucta fuit, de ipse Faetus jam in utero matris sustentatus . di quem