장음표시 사용
501쪽
ΗORTI GERMANIAE. Hoscuntur:aliae cultu adhibito τιαρι ηιαρ υπωρειαν.
De Theophiasti horto,ac Ant.Castoi is quem Plinius uidit, in sequentibus dis
De hortorum laude & utilitate.
CV R A cultus* hortorum,non modo honestam sectim uoluptatem, sed etiam utilitatem,curn ad op nia,condimenta,cibos,tum ad sanitatis tutelam remorborum depulsionem adfert. Seruntur enim, aluntur,si seruantur in hortis uaria fruticum jussalticu, arborum,herbarum genera,quarum alia per se sunt eden: do,allia acetariis aut condimentis idonea,alia remediis tantum adhibentur. Est sane hortus,in quo stirpes eiusmodi oriuntur,ueluti penus quoddam e quo ad usum nostrum quoties libet depromimus radices,olera, semina, fructus, herbas ct huiusmodi: que cum in promptu exhortis suppetant, no OPUS est Iongius e rure,agris,motibus aut sylvis petere, nec emere aliunde,quὀd non modo sumptuosum est, sed etiasepe inutile aut nox ti, cum falsa pro ueris,ct uenena interdum pro remediis, inuete- rara quidem pro recentibus f penumero ueneant. Horti inquit Plinius) maxime Lib. implacebant priscis , quia non egerent igni, parcerentiu ligno, expedita res ¶ta semper: in dedi acetaria appellantur, tabaccipiendo nimirum, qu)dex ipsitabortis horbae semper in usum nostrum accipi po in facit ia concoqui, nec oneratura sensium cibo, oc quae minime accendant desiderium panis. Qtiam ob rem sit aliquis 5 hiS honos, neue autoritate rebus uilitas adimat cum praesertim etiam cognomina Procerum inde nata uidea
mus Lactucinos him Ualeria familia no puduisse appellari. Antiquitas nihil prius mirata est qua n Hesperidum hortos,ac regum Adonidis Sc Alcinoi: item cppensistes siue illos Sc miramis,sive Assyriae rex Cyrus fecit. Romani quidem reges ipsi
coluere. Iam quidam hortorum nomine in ipsa urbe delicias, agros uillast posissident. Primus hoc instituit Athenis Ep:curus,hortoru magister. Vs p ad eum moris no fuerat in oppidis haberi rura. Romae quide per se hortus ager pauperis erat. Exhorto plebei macellii, quan id innocentiore uictu: Plinius. Epicurii quide Athenis primu ad uoluptate& deleetatione hortos intra moenia instituisse, memiis nitetia Cicero in libris De natura deoru. Cyrus minor exhortis, quos purpur usi se et Remmis ornatus, sua manu coscuisset,gloriam magna cum apud omnes Gi scos tu apud Lysandrum Lacedsmoniis cum is in Lydiam ad eum uenisset,adeptus est ut Xenophon M Aelianus tradunt. Theophrasti Eresii qui Aristotele audiuit, hortum sutile amplissimum ex testamento eius constat in quo sic fere legimus. Hortum ct circumiectam ambulationem,S Omnes ei adiectas domos, doct relinquo a micorum in hoc testamento nomina toruillis quibuscuncpineo uersiari,iimul sphiloso otiari libuerit ita ut comuni stud: o colendure custodiendu curent,nel uel alienare uel uendicare sibi illum quisquam possit,&c In hoc nimirum prs dio ille mul taac diuersa stirpium generatum uernacula tum peregrina coliturauerar,ut eruditos illos oc accuratos qui etiamnu doctorum manibus teruntur Plantaru historiae causarum libros conscriberet. Antonii Castoris hortu Plinnis celebrat in quo plurimas herbas uiderit. Huic inquit summa autoritas erat in ea arte cognitione herbarua nostro euo, uisendo hortulo eius in quo plurimas alebat, cereiimu stati S annu excedes nullia corporis malu experius, ac ne state quide memorsa aut iugore concussus. Columella autor est cultu hortoris insigniter neglectu fuisse ueteribus agi scotis suo autetempore qua celeberrimu . Ego apud GrSco S semper qua Latinos celebriore
fuisse puto quia diu libera fuit Gi scia. quam plurimos enim scriptores Georgicata Ceo urica hoc est De rerustica,decphortensire libros condidisse constat 5c rese rum, presertim stirpsu nomina, quoris maximam partem a Graecss mutuati sum La
502쪽
Germanis omnisi minime: partim Q armis semper magis dediti fuerint: partim Q soli natura duri ψr,et coeli te peries inclementior,in locis Septentrioni expositis hortorum cultui non parti incomodet. Quo magis institutu illoru laudandum est, qui in nostris regionibus nulla rei d ifficultate territi, hortos instruunt: id non ta ad uoluptate priuata, quam ad utilitate publica iaciut, ut Zc rcmedia in promptu habeatur, sicut dixi:Zc multa hactenus ipsis etia sitiminis medicis ignota certius cognoscantur: ec optimi qui p ueteru libri,cii fructu simul et uoluptate legantur at* intelligatur.
OBsERVATIONES O AE D A M ET REGULAE AD hortorum cultum in Germania utiles Primum quae consideranda sistante planta tionem aut utionem: deinde quae in ipsa plantatione: demam , quae postri,
L. - - R I in horto sint plures disserentis locorum, ut collis, fixa,rarius, stagnum,arena, a bhi . O G c multa crescere dc durdie poterunt, sui. plantata locis: quae aliter aut non
Quod singulae plantae terram propriam, coel que accommodatam temperiem quaerant, eo sane manifestum est: quod quaedam in quibusdam locis proueniuncin qitibus alia qusdam nec sponte nec sata facile exeunt. et quanquam apprehende rin fructum nullatenus parium, ut de Palma di Moro Aegyptia, alii is quibusdam retulimus D& neo augentur, net fructificant, sed uitiata maligne)omnino proueniunt,Theophrast. hist. q.1. Vt aquaticae echumido riguo solo assuetae plantat non facile in hortis sicciori bus uiuunt, nec diu durant : nisi in umbrose loco, qui humido similis est: quem l me uentis expositum esse uelim,& saepius rigari: humidus enim locus si non perfle tur,putredini di bestiolarum generationi obnoxius est. Sic&montanae stirpes,humiliori ac pingui solo, locis umbro sis, uento minus perflatis, uix nascuntur: aut certe fructum no perficiunt. S ic oc maritimae ut Sol danella,Ben rubrum in hortulo meo facile quidem natae sunt sed flores oc semina nunquam protulerunt. In diuersis plantis plurimum referunt sol aiat umbrauocus at tus,aut humilis : sic
Is aut aquosus, pinguis aut macer,perflatus aut non perflatus. Solis calor augetur reflexione radiorum eius ad parietem. sic Ficus apud nos melius accitius maturescunt.
Ad parietes quaedam plantare prodest, uel propter soIi reflexione , uel ut loco laxo iint,vel ut innitamur: ut Ficum, Ribes uulgὀ dictu frutice, Masininu. Ficus
quide uel circa Craco uiam maturescere audio, tali nimii ii situ plantatis arboribus. Plantae uicinae saepe impediunt,cum uel inumbrant,uel aerem auseruntrirci promunt,aut se circumuoluum sue superficie, siue radicibus reptando: aut succum ac alimentum terrae praeripiendo. Carbonum puluis 8c partes minutiores a fabris senariis, terrae siccae εc durae nismium misceantur in hortis.
Solum uere obserendum,prae parari prius autumno debet, fodi scilicet arari aut pastinari oc stercorari. sin conserendum est autumno praeparetur Uere. Semina peregrina pleram vasis comittenda sunt: in quibus etsi omnia nascantur
minora,certius ranae proueniunt,et meliuS tutiuSP seruantur,ne coculcentur uel a-Iueri edantur: tempestatibus etiam subtrahi possJunt,et uel suilFuctu inferri ue t offerri proco moditate,8 uel ad umbram, uel sole transferri ut doliu Diogenis.Minus etiam ab animalculis infestantur, ut pulicibus, pediculis cochleis re erucis uegermina folia teneriora erodunt. Cochles quide etiam Februarii initio apud nos alse quando germina,cymas,ctrudimeta aut spem floru subito uorant. Sphondylos caalias noxios radicibus, tu Augusto mense praecipue animaduerti: cum enim subito egregiae quaeda plantae mihi perirent,nec ulla esset manifesta causa, solo modice es. lotio,ia trunculos illos circa radices deprehendi. Nocet etia mures quidam rizopha Ridum UOra State sua. tum cauis excitatis, per quae uel nimius calor penetrans aut numor aut fragus radices laedit: quo nomine etiam talpae noxiae sunt, quae non radices
503쪽
indices sed lumbricos sectantin:ec ipsi similiteri imbrae dimi terram circa paruas ac teneriores Plantas multipliciter Perforant. Haecomma sere inualis uitant . In sis fata quedam, ibi adoleverint, uere aut L stiste tranSsertur in aream idPe se, asis si alitercurari non possit, ne terrai radicibus disicedat: uel unacum eo foramine dilatato, uisubeunte humore uaporet terrae,radices humectari dire
staniae omne uae ab hominibus coluntur alicubi suasipome oririuident 2:
& hordeum in Scoria sponte nasci aiunt Raae in trigidis regionibuS coluntur. eam calidioribus late sylvestria simi:ec contra. Adhtiutationem uel hilan pertinentu quaedam. .
'V m Ag quamuis non in simili siccitate. Mihi etiam non ra
in ore pingui tabeunte uegetentur:idin primo ueris initio,ur Postquam parum
e incin horisi deponamur Sed delas'
fibrisiis neruosis potius quam
sdugusdam plantatis, iitBetonicae at iliS,aliquApsis inqui: Ophrans de causis s. . cachrylium iungunt quia calidum de
504쪽
bituriet pluuia minus subibi quam subire non prodest,donec apprehenderint: nisi
aquatica aliqua planta sit ad cuius radicem nihilominus stipanda est terra,aqua ατό per caua bacillis infixis re extractis excitata, admitti potest. Folia omnia a terra liberentur, quasi obruas, ea putrescunt, &uitium forte ad germen serpit, paululum prominentes radices ab initio relinquantur: post alse quot dies terra aggeratur quantum satis est. Semina eligantur matura, plena, re potius ecaule quam ramis aut surculis nata. In Cucurbitarum genere,quae de collo sumuntur, fructus longiores producere piis ancquae de uenire, maiores re crassiores. Florum multiplicium semina non omnia sed pleniora tantum puto eandem nas
Florum multiplicium alii semina producunt:altino omni succo natali in florum folia inscimpto. Seminum quae maiuscula sunt,ec partem alteram magis mucronatam habent, ea ipsia pars in terra sursum tendat. Semina quaedam ante sationem lacte aut aqua praemaceranda flant, ut citius angermen erumpant: quorum scilicet durior est corte ut Cucurhitarum, Cucunae zm, α huiusmodi. Amygdalarum ossa octo diebus in aqua praemacerari iubes. di nulla in dulciore succo aulliquore prsmacerata, fructus dulciores producunqgenera. Quae lignis uel oisibus duris continentur semina, integra
cum illis serantur: nam o sibus suis aut crustis nudata,trix prouenient. Argentinae ubi longe maxima hortulanorum tribus est in eo de agro anno Knotria Geminum genera serunt,quorum tertium seqtiente demum anno maturescit: ira ut intra bienniii. quin p genera deinceps sata peificiantur. primo forte ceparu radisces pangunt, sed ubes circa Cal.Februarii: deinde olera,vel Cannabina at trapa xertio triticum,aut hordeum hyemale. uel primo radices ceparum aliis cepis inter erun circa Cal. Ianuarii. ec simul Anisum serunt, Brassicam capitatam Petrosel, num uuIgo dictum, Spinaciam. deinde Rapa aut Cannabim,aut Hordeu album. Aliquando Rapa aut Raphanos primὀ serunt, Retioe vianstri Eubeis.habent enim Raphanos quatuor generum, breues, longos orbiculasios, Duos priaecoceS appellant. item Pisorum genera quatuor,alba rusta, fuscarae qtne Deiratevbs uel Mierbs uocant.Fabarum genera tria.Linum aliud estiuum aliud hyemate: oc Cannabina similiter. E st quando primo pangunt radicum Raplaani maioris Cymas, uel Betam serunt: Sc Cnicum aut Papaueri merserunt. Serunt Hallinacas, tum caeteras, una maiores &Foeniculum, Ancilium Corrandium D nograecum,Cicer,ci orenvom,etc. qus omnia uidentur ad secundam sationempe inere Foeniculum forte ad tertiam quoniam altero demum anno commune no1trum Poeniculis semina fert, dulce primo. Haec etsi ad agi si fere magis quarna hortu Pertineant:proponere tame ut olim accepi, uolui, luanuis no satis disti nicte forsan. diemina ad duos aut tres annos, ut plurimum bona sunt,quarto inutilia. Ranae
ueteris in Erasticam transire,ec contra, Plinius author est. yRapis infixi surculi arborum inserendi, commode ad alienas reaiones tradix se bene memini. aliqui in argillam immirrunt partem sectam: uel in arundinem magnam cum argilla,ct e. rccbus 5c omni aliena materia purgata: aliqui a talpis effossam probant. pinauis est
D urit ramen, qtrae a Qio haris subiecto demitur. Ps
Postquam prognataesintu lapprehenderint limes, earum cura Crduratio.
quidem peregrinae complures apud nos proficiunt :srutices 5 arborea quae maiori calore ad persectione indigent,no item:quanquam diligenti cura adli; educari quaeda possint ad quatuor cubitos aut quino ac siummu Quod go hactenus uideram,ita ut florem proserant: sicuti Renera Citri ec Laurisi , misci gnitudine postea consisturper annos aliquot, uel donec pereant.
505쪽
ita nulla pars alimenti a sole detrahatur,nec flatibus resiccetur. His illi quo resp5dent, qui in ferula uel tubo fietili ut racemi apud nos aliquando pbialis vitreis mcludunturicrescunt uel ὀ in longitudinem, Jc quia nutrimentu facilius recto tramite fluit, & quia nihil est quod auocet aduersetur*. Ratio similis facit ut uirides quo , ualeant per durare,si quis apud puteum serat:cunil tempestiui iam sunt, demissos in puteu bene operiat. Qtiodsi quis postquam fructificarunt germina decidat, dc radices terra
tute operiat atin conculcet, rumus ex eisdem radicibus cucumeres depromentur,ec
multo maturius quam qui semine ueniant. Argumentum hoc quow euidentissimum, quθdsi quis hyberno tempore semina cucumeris serat in calathis, riget as qua tepida,ec soli exponat,oc igni admoueat: ac posteacu tempus seminandi fuerit, totos cophinos demittat in terra,praecoques admodum iaciet. Theophrastus, ex cuius libris multa alia huiusmodi harum rerum aliquis studiosus colliget. Si quae interiisse prima fronte uidentur,non statim eruenda ueI abiicienda sunt. Revirescunt enim quaedam aliquanto p'st,praesertim in limoso genere,in quibus forsan radix adhuc vegeta est,etsi superficies omnis perierit. Qus ex areis autumno in uasa transplantantur,nd statim iub tectu referantur:sed tran plantata maturius, aliqua diu adhuc sub dio detineantur, donec urgeat hyems. Hyeme cellis in quibus plantae sunt,ais tepidior aliquando admittendus est: ecaliquando nivis aliquid adponendum, qua paulatim liquescente rigentur radices. hoc enim faciunt aliquando in uasis Libanoli de coronariam continentibus. Citro rum arbores bis fere per mensem hyemerigant aqua. Ea quaru solia succo abunis
dant copioso ut Sedu maius uerum, Aloen Δί Ficum Indicam,rigatione per hyeme perire aiunt. Mihi du hcc scribo circa octauu Februarii die folia Indicae ficus meae, que cun* ς state superiore prognata fuerant, deciderui: quod ec superiori anno contigit. causam esse puto siccitate qus folioru iuncturis accidit, magis quidem recentioru . Hac hyeme nunqua rigaui superiori semel modice. Forte A c5cussio in causa est. uas enim locatu est prope ianua,qus non sine concussione aliqua claudi potest. Principes oc praediuites quida,arboribus aliis , peregrinis stirpibus hyeme conservandis Cetas consti trimit in ipse horto extructis aliquot pro eius magnitudine fornacibus, qualibus indistis suis seu hypocaustis uulgd dictis Germani utuntur. dc tabulatis parietibus circumiectis,&c. Talem Augustae uidi. Qusdam si per hyemes terra obruantur,ut ficus minores adhuc,ec rursus medio
uere ei uantur,ne frigo re pet eant,cauetur: id felicius, quam paleis aut alia materia circum aggesta. Herbae etiam qusdam, uel totae , uel parte circa radicem comodὸ terra, autumaceis, aut coriorum ramen iis proteguntur. Cinis 5c Iirauium quibusedam appositus pi odesse uidetur ut absinthio:dc sal fortassis circumpositus nonnulis lis ut audio: sed nondu satis mihi costat. animalcula sorie is repuleri Laut maritimis
quibusdam plantis profuerit. Ficus Indics soliis texrs proximis, arenam ad palis
mi altitudine aggerendam quidam putabat, quamuis in uase intra cellam tepidam. Lauri ec calidioribus extra Germaniam locis etiam citri,ramis uno aut altero e funibus circulo uersus truncum adductis, hyemem superare poterunt uel dolio super
Annus herbs alis semestres sunt,qus uere serutur aut spote crescunt,& ante hyeme eiusdem anni pereul: Susiaevhreuiter. Alis in fine qstatis uel autumno seriatur aut spo te nascuntur:& per hyeme duran ita ut anno sequente demu floreant, id citius,5c perficiantur, ecc. adinterbi euiter. Herbe queda in calidioribus regionibus nasci soliis sua sponte. eo de anno perficiuntur,&floribiis seminibus editis,emorivtur apud nos uerὀ pleru* nis&bene aprico loco, mature, oc anno calidiore solito seratur cu ante hyeme persci ne queat, hyberno frigore pereat in hortis. At si in uasis seratur,quauis Aprili aut Maio demu id sat,&in fine autumni, in loca subterraneu,aut cella contra frigus munita condantur: sequentis anni siue in areas translata,siue in uasis relicta )aestate optiri me perficietur,et semina mature edet: ψ ego circa cucumere sylvestrem 6c alia quae
506쪽
dam obser ui. Forsandi circa Cal. Septembris Mesam recte serentur, in uasta
praesertim aut etiam in arcis hol Oium,si tetrabonstre locus apricus fuerit.
'Est quando eoi um quae sectando anno florere debebam, P ddm Praeveniun suspenduntur 2 facile pereunti quλmobrem retrusae operiendae sunt terra,vel alia
' ' Aio in Cypro sub hyemem erilunt, ut nostri pas,N rertio Moxy anno in
ei bulbos 3 ac ius pendular,uere iterum planiam Suluestria qu dam ua hortos translata iacillime creschini, occultu gaudent, fruis et sicam durant. alia uero breui intereunt. Sunt quae cultum Omnem aspernentur: in Gent ana minima, tuae mal pium iugi Sc scu. Alia crescunt quidem, sed foliis rantum,cum nem cautes,nec floreSedant,ut Ben rubrum maritimum. Quedam cauiescunt ouidem, ted ab flore alia florent,sed absque semine. Rusicus iam plurimis his in hortulo meo uidens flores aliquotieS, dc geonina noua quotannis, semina nquam ostendit. Sunt quae prorsus degenerent. Rosa sylvestris minor cuius seu tex totus suauissime olet,odorem cultu amittit: sed forte tum solum,cum humidi re umbrosiore et parum perflato loco plantatur,ut mihi contigit. Riaari conanit uesperi potius quam mane aut in Sole . di quaedam guttatim, sere rorantibus uultis. itaque fascicium Panni in uaS aqua plenum imponunt,ut aqua parte panni pi ominente Paulatim etatillet.Talia rigatio Cucuibitis maxime conue nil. Vide intia in epistolam st*rii . . . Rigatio saepius fiat,sed modice,cum clepsydra aut aspergilio.non raro dc copiosus' nullo impetu e uase aut manu fundendae aquae,ne eius ictibus plantae teneriorestaedantur: aut terrae superficies nimis densetur. Herbae aut aliae stirpes cum Dianiantur scrobe cxcitata. Primum aqtiam infundunt ali iiii et auenam subiiciunudeinde plantae immissae terram aggerum & rilisus aquam affundunt ut terra dilici
huatur ti una cum aqua ad radicum partes& fibras confluat: demum complanant
eomprimunt superficiem iseli' . t 4. . .
Satis quibusdam contra iniuriam animalculorum inspergitur fuligo camini,aut potius circunqual. nos sale circunsperso a cochleis interdum uindicauimus plano
'' istici amotum radicibus assula utilis est.
Fimus bubulus urit plantas: suillus non item. Sylvestrium quae locis aquosis proueniunt, quaedam in siccis etiam nortis, me, diocriter umbrosis, plurimum durant, ut Eupatorium Avicennae dictum: oc Lialium flauum:alia breui pereunt,ut Gratiota,& ipsa nimirum duratura, si loco aquoiquem quaedam omnino intereunt, ut herbae annuae, ex quibus 8c umbelliserae quaedam sunt. Nam umbelliserae quaedam generis ferulacei sunt:quihus caules tantum hyeme pereunt herba uero di folia circa solum seu radicem manent,ut Foeniculo Fabar inverse Scaliis quibusdam Sphondyli subterranei uermes , uel a Germanis quasi dicti.quos anno sequente semper in scarabeos Maii,ut voca mutari aiunt,rhizoph ni sunt 8 radices quaslibet, etiam fruticum ec arbuscularum arrodunt perniciositurae. ita ut subitὀherbs totae aut folia saltem flaccescant quod cum apparet,terra cirruca radices eruenda est, ut extrahantur. Aprili mense & Maio Plurimum nobis nocent: sed Iul io S Augusto reperiuntur. Florum folia arte cultum multiplicantur, nimirum si primis annis florere protiis heaS,duobtis aut tribus.Dodonaeus scribit ocimoides nostrum Lychnidem syl-
uestrem ipse uocat si frequenter plantetur, i Qua multiplicMς- o
507쪽
SEMINAt Balsaminae ac Crithmiseu Batidis,quam primum acceperis,terrae
committas,non quidem in hortosed in uase aliquo,in quo pingue sit solum: di ligenter animaduei tas ne gelu corripiantur,ec uas quam maxime poteris soli per diem exponito nec per noctem extra tectum manere patiaris nisi du layems omnino praeterierit. facillime enim a gelu corrumpuntur haec semina. Per diem praeterea poteris aliquando leviter uas ipsum aqua perfundere , ne solum nimis arescat. de his te admonui. scio enim quanta cum dissicultate,etiam Italiae multae partes huius modi plantas alanuet in Italia e terra non apparent nisi post: 4o diem. Hinc coiecta xilicet, huiusmodi semina tardiorem habitura ortum in frigidioribus regionibus. Cucurbitarum autem semina optimo selo ac aclinodum pingui committito, donee germen proserant oc ex terra cum duobus foliis appareant, oc dum sex uel septem
dies sic si eterint, robusisque aliquantulum factae fuerint: singulas plantas ex loco illo una cum terra quae radicibus annexa est educito: oc sostulas in loco aliquo spatioso conficito,quq ad unius palmi mensuram prostadae sint, di tantundem latae: has fosueas terra pingui impleto. optima illa est terra qua ouiu fimus comixta est, di opti, me trita et co minuta. In singulis foliAlis singulas plantas collocabis. si in loco qui soli expositus mediocriter sit collocaueris, honum erit:in harum plantarum custo dia duo haec curabis,si pulchros fructus habere optas: primum ut plantae in terra desi- antur uis ad folia ipsis,una curabis ut semper terra DIia ipsa fere attingat: secun adum ut terra ipsa perpetuo madefacta sit. Reseram tibi modum quo nos in Italia utimur in huiusmodi cucurbitis irrigandis: Cum plantas ipsas in suis fossutis collocauimus iuxta plantas ipsas uastutu aliquod ponimus,quod perpetuo aqua plenu seruamus,accipimus prsterea ligulam una ex panno Ianeo qus ex ipsius panni trans- uerso concisa si hanc longa ad mensuram unius palmi cu dimidio accipimus, eius. demque caput unxi in uase locamus, alteruuerὀ ipsi planis circumuoluimus,ita ut eca plantam terram attingat: hac enim ratione fit ut semper terra madida sit. Cum ues rὀ fructus aliquantulum grandes erunt,tunc singulis diebus, manibus plantas optii me irrigare conuenit quod s tum auferatur uas illud, quod eas panni auxilio irriae gabat,nihil refert. sic certo scias te optimas cucurbitas habiturum, si tamen a qua optimus cibus dici potest,) ac notabilis magnitudinis, sicut ec nos anno prsterito habuimus,ita ut omnes mirati sint.
tu quibusdam Germania reperiuntur, En-cratio iuxta ordinem literarum.
NOMINA illorum,qui in Germania Hortos stirpsin raris exculios habent, quorum cal talogos accepimus, J uteris initialibus plerunj tantum a nobis designantur:quodiacimi colicimu/viter laude dignum hoc eorum stultipraedicetur: et ubi,uelapud quos stimi per quae s hoe tempore inuenianturinon sit ob curum. Sunt agiem bc
A. Benedictus Aretius Bernensis omnasii pro fetar. i AE. Georgius AEmylius doctor Theologiae, Ecclesiae Stolbergensis pastor,
di uicinarum inspector. o C. Petrus Condenhergius pharmacopoeus Antuerpianus, ad insigne Campaα' tiae ueteris .is in Catalogo suo,ut omnia mihi clariora essent, Dodonaei nomenclaturas sententias de plantis singulis sequi uoluit.
508쪽
D Didumus obrecht Argentinensis medicinaedoctori F.Franciscus Follietus Sabaudus phaim acopola quanquam is non in Germania sed uicino Helvetiis Germanis Sabaudie oppido Viueaco ad lacum Lemmannum devin nisi iam indem patriam Clusium migrari it audio. G Con Gesnertis: cuius hortulus quidem perangustus est, sed uariis plantis reo fertus di omnia ei cum amicis ac cui ibus suis, Petro Figulo chirurgo F lithotrao,
eclo.Iacobo Clausero pharmacopola quoium maiores sunt horti comunia. lauserus noster haec dum conderem,uitam hanc mortale magno piocp animo reliquit.
K Ioachimus Kreichius Torgensis pharmacopola. O Ge. Ollingeruspis memoriae, Norimbergensi s S mplicium medicamentos rum mer tor: qui oc ipse multo tempore magno cli studio hortum coluit, & iconi- bus stirpium uariarum elegantissime picti,,uolumen sibi confecit , di filios cui audio) eruditos reliquit: qui pulcheriimum hoc optimi parentis propositum doaetrina sua peregrina tionibus confirmata, Dco sauente,illustrabunt. R.lo. Ralla Lipsensis pharmacopola. Vii. Uuoydacius Silesibis ciuis Vraiislayiae: cuius filius Sigismundus,cum haec scriberem Bononis publico oc illustri testimonio artis medicae insignia perhonori
nomina quia saepissime repetuntur ateris notauimus alia nonnulla quaerarius occurrunt. integra scripsimuS : Ut RUa podii nomen; qui Franciardior ad Moeaenum nunc habitat medicus, chirurgus insignis:& cii in lacobo oppenheimio pharmacopola piaeclaro horium aute in eo stupes aliquor rarissimas communes habet:&Chi istophori Piperini Sigri suillae in agro Bernensium Helvetiorum eccusia
stae doct d in lenit Christophori Leuschiacri medici Misenae pereruditi: ecaboaxum sorie paucoium IN Catalogis ibus inventa stirpium nomina reliquimus: etsi in aliquibus an rectἡ posita sint, ubitara pol ἰ t est ubicen uram olirum breui βι me addidia
mus. singula quidem examinare nec ocium suppetebat, nec instituit Mim erat.
ABIE S, G. Hac arbore pati implerit omnes Helvetiorum montes sylus*
scatenti Fac:le autem nouellae Ab: etes plantars crescunt: quamuis Theophrasius Histor. i. ' cultu deteriorem reddi scribit, scut di Pin astrum.
Abrotonum uel ut Grammatici subtiliores scribunt,Habrotonum mas, G. R. Foemina, R. G. Virum auulsis aut fractis ramulis pangitur,msacillime
comprehendit. Neutrum hactenus sus spolis inueni. Mas plerisiphortis communior est.' Nuper in Sueuiae parte ad Hercyniam sylvam non procul' Roteuilla, maris speciem alteram inueni, per Omnia similem uulgari nostro, sed candidiorem, foliis latiusculis,minus eficacem: unde ueram foeminam esse existimo. eam in hortulo nostro plantavi. Foemina a Cordo existimata Absinthii genus potius, odore Chamae cyparissi) in nostris regionibus hactenus fere ignota fuit: quam tamen in ad Itis Germaniae regionibus sylvestrem inueniri audio. Radiculis serpit& se propata par. Abrotonum radice aut avulsione potius quam semine germinat. semine ea nim difficulter exit :& hoc testis primum commisso Theophrastus. Absinthium commune. Hoc etiam sponte nascitur quod ad remedia utilius est)locis aliquot Helvetiae arenosis,ut circa Rhenum superiorem: 5 saxosis mon-t' uiri, ut supra Rivarium lacum V ualle stadii alibi Φ. item in altis quibusdam monά tibiis Hernensitim sed multὀminus frigore aut alimenti inopia, ita ut species diuer sauidem polisi: sicuti&alia multae herbae in montibus aliis natae,iis quae humilius
nascuntur, minores solidiores inici crassiusculis foliis sunt, ut Viols nigrs, Bechi
509쪽
Absinthium a' pinum, de quo iam clixi , non ultra palmi altitudinem, in hortulo meo iam per aliquot menses, non satis bene,uiret Potius quam crescit. Absinthium Me suae t. Absit cithium Romanum, &alia Absinthii genera, Patauit in horto medicorurn semina producere negant,sive quὀda tyronibus rei medicae subinde carpantur me
Absinthium Seriphium, R. K. Absinthii genus quod in Vallesia Helvetiorum regione,inter Rhodani ortum& Lemannum lacum in collibus apricis circa Sedunum herbae albae nomine utilagari notum)na sicitur,caphurae quodam odore. Id ex semine hoc anno facile di put ' chre mihi peruenit. Floret eodem anno sed sero:nempe autumno ,si uere seratur. unde herbam annuam esse suspicatus sum: sed lisc dum scriberem in lunii mensis si ne anno superioris uere satae plantae nondum florebant: ut illas quae primo autumano floruerunt, praecoces oc praeproperos fores edidisseexistimem. Sata in fine u ris , ad florem non peruenit. Absinthium seriphium foeminam hoc appellarim, uel mediterraneum: nam color albus, ec uis aliquanto minor quem maritimi, alio. qui similis odore saporeque, foeminam mihi designare uidentur . Huius quod sciam hactcnus mentionem nemo fecit. multis quidem modis in re medica felicem eius usum esse posse experiundo didici. Hycmes nostras quamuis asperas ben eriin hortis. Absinthium Romanum , oc genus aliud supinum, C. Is in epistola ad me-' Absinthii Romani inquit ramulum, dedi olim Guil. Turnero: qui Anglico suo herbario eius imaginem inseruit: sed periit mihi tum planta absque semine, Hyemis iniuria, nec id deinceps quavis diligentia licuit recuperare. Forma tota cum uulgato Absinthio conueniebat, foliis tantum paulo minoribus . Romai semen acceperam . Verum al:ud genus in horto meo uiret hodie, hyemis quoque impatiens. nec in rectum astiti gens, sed in obliquum super terram sese ex tondens : ab eo quod Romanum officinis dicitur, diuersum. Hoc enim stipisiuim summo cespite rad:ces spargit: illud Romanum minime. estque aroma licum admodum, amaritudinis moderatae : cuius ramulum mitto . vidi pia aeterea cinquit idem Coudenbergius ) aliquando in alieno horto Absinthium, uulgato tota facie ac colore adco simile undiquaque ut otium Ouo , plane tamen insipidum. At verum illud Absinthium Ponticum ueterum , aegrotis tam salutarem herbam, hactenus desidero. Sunt qui pro eo uulgare nostrum horriadae amaritudinis , &ai rictionis manifestae nullius, accipiunt: alii ucrd Romainum . Haec C. Ego diligentiorem Absinthii generum considerationem in a
liud tempus dissero. Supinum quidem illud minutis foliis, re flore Chamaeniali fere, si bene memini, Basileat etiam in horto Ioan. Bauhini medici oc chirurgiprs. Bantissimi uidi. i Acanthus sativus, id est, Brancha ursina uulgo dicta O. C. Idem innoasiro hortulo aliquoties fatus prouenit, in caulem tamen nunquam excreuit:&quamuis duos aut tres annos duraret, aestatis tamen bona parte occultatus subterra , autumno fere redibat. Sicct Cyclaminus, Mandragoras , Centauriunt maius , Sc Asphodelus , postquam aliquandiu foliis di superficie tota amissis, ut Periisse uideantur latuere, rursus cxilire in hortulo nostro obseruauimus: l quod an omnibus istis secundum naturam ita accidat, quaerendum est. Cycla at mino quidem naturale id esse constat. Norimbergae in hortis Acanthum Asphodelumbene prouenire, re flores fructust maturare accepi. Leusicline rus medicus superiore anno foecundissimum habuit Misenae . hoc etiam anno Ber o nae Aretio floruit. Aceris species tres apud nos inueniuntur in sylvis ac montibus . inter eas etiam Zygia a Theophrasto nominatur: Carpinum Gaza uertit nescio quam rea
510쪽
cte.Bellonsus Lutectae inter alias arbores Zygia in montanam sibi proirenisse ait. Aceris species duae maior re mitior quam Oi ut una re Runrpolanu appello G. Expedio ec tertiam speciem acutior,bias iobis e Clarona mittendam. Ruellius Acer montanum quoddam pro Fr homoro descripsit. Achillea alba, R. Aconitum primum siue Pardali anches. G. sic autem uoco non illud quod I eon ardus Fuchsius pinxit, neque Dotonicum, ut quidam, neque depi fiam a Matthiolo herbam : de qua dubitumus, cri annum an in rerum natura extet: ecfieXtat, an rccte ab eo pingatur . nullis pcnitiis in radice fibris : quod ego innulis iam plantam cadere dico . ipscites ὀ oc qui erils sententiam ruentur , in suis ad . me epistolis radices eiusmodi aliquas inueniri aiunt, sed non ostendunt, ut nec Aconitum suum. Quod si oc cxiare, &quale pingitur conuicerit hoc est, o stender1t ) Matthiolus, testabit ei adhuc probandum lieneni urn eandem ei esse quam tactores Aconito primo tribucrunt . Ego Aconitum primum Toram uulgo dictam asdensibus , ut somper oc quidem primus exili maui: ita magis ac magis in ea sentcntia confirmor: i dque primo quoque octo multis ac uaelidis argumentis astruam . Scio ec alias quasdam herbas diuersis in locis To T. ae nomine uocari, ut in italia alicubi Napellum . Ego de Tora sive Toxico Valdensium loquor , quocirca Taurinum 5 alibi utuntur: quam in nostro De Lunariis libello depinximus, solio circinato fere , &assero, non hirsuto, ut Plinius male transtulit, di c. Nascitur fronte in montibus quibusdam Sabaindice , oc Varente nostiae. Unde nupcr Cassar Collinus eruditus Sc diligens pharmacopoeus Seduni plantas eici, aliqNor recentcs c una cum aliis quibus dam ad me misit: quae per hyemcria bene durarunt , amissas tamen soliis: Scnuper principio aestatis flores Ranunculo similes : deinde etiam semina prora
tulerunt: radiculis cum recentes sunt, Omnium candidissimis , Scorpionum specie , praesei tim caudae, in quibuidam manifesta. Folium aliis plantis singuntare esto, aliis bina, terna, quaterna. AU etiam quina ab una radice ut nunc quOI: die in hortulo meo uidete est . Non en m uel um est quod scribit Matthiolus
folium ei semper singulare este dic. Habeo & folium e Generoso monte Insumbriae,magnitudine&figurarere Chicumeris folii. Genera duo sunt maius di mis
Aconiti secundi uel Lycoctoni duae species, uti aque cubitos quatitor ulta, G. tres, O C. Nostri Lupi radicem uocast speciem illam cui flores lutei sunt, ceu effincaciorem Alteram cui cceruleus flos est, et appenblumensquidam mysenbutici Itali quidam Toram, alii Napellum haec etiam purpureo flore inucia aur. Sueuia lu* Germani speciem utramin adolemur fides , Lupi radicem nona n. ni.
Matthiolus Aconitis adnumerat cana quoque herbam quae propter clegantes floerum luteorum globos a nostras colitur in hortis 'evoliblumen nomine: nam Crellen nobis est in orbem uoluere. Ea sponte naseitur abunde in montibus nostris, cum alibi tum circa Eremum Dui e uirginis a pecore non attingitur : uenenatam tamen esse non puto. Vivacissima est, florem altis montibus suaveolenti. Vide
Aconitum coeruleum aliud luteo illi quod nostri priuatim Lupariam uocant cognatum,in montibus qilibusdam Bernensium ditionis Crosse bem vitiexsportati
A. In nostro etiam hortulo nunc floret circa medium Iunii. Radix ei amara est sicut Anti toror,oc uiribus,titi coniicio, eiusdem,non ita uenenosa ut caetera Aco
Aconitum salutiferum,quod Antoram uel Antiloram uocant, radice semper gemina, imara S c. in montibus non procul Geneua nascitur: unde ab amicis recena mittendum expecto. Vide infra in Antora.
Aconitum siccundum flore albo. Napessus albus in horto ciuis cuiusdam siri. Aconito