장음표시 사용
591쪽
MORTI GERMANIAE. 28shorto creuerit. Radix est dodrantalis lingularisi &lsimplex, cortice tenui arboris librum referente obducta: quo facile detracto aridae, interior superficies fusca est, pars uerd intima albicat, aut etiam subrutaec in medio subflaua est, insipida, sub dulciS. Tragoriganum. Lege in Origano. Tragus uel Tragium,maritima herba,O.K. ec A ctu semina adhuc non protuistit. Vide Scorpius. 4 'Tribulus terrestris Dioscoridis,O.G.Facile crescit,oc semina mature perficitiae stiva herbula. In Germania uix usquam sponte nasci puto. Tribulum terrestrem soliis Portulacs Matthiolus ait se uidisse Venetiis in maris litore, prope diui Nicolai sacellum,ab eo diuersum quem exhibeo Lucas Ghinus Pisis ad me misit Quidam Carduam stellatum uulgό dictum,Tribulum terrestrem non recte uocant. Aquaticus ci escit in aquis profundis,cum alibi tum in lacunostro superius circa Tungam,
Trichomanes,G. Nascitur passim in sylvis,locis saxosis ex umbrosis:5c inueteii-bus muris fost arum urbis nostrae. Trifolium simpliciter quod Sc Asphaltites,id est bituminosum ab o dore cognomiinatu O.Κ.G. Uu.C.Circa Mons lium sponte natum reperi. In Germania nonni si satum prouenit. In Area seminatum aliquando eadem s state mihi floruit matu, re, sed semina ne ostendit quidem , nescio quo uitio: suspicorautem non debuisseram cito florere nam alias in uasis secunda demum aestate floruit,& semina perfecit: durauitm,ni fallor,tribus annis:cum illud primo interierit. Folia ei minora rotun dioraci sumante caulem: quo adulto solia angusta oblonga in mucrone exeunt: ut Oxytriphyllum tum dici mercatur: quanuis hoc aliqui ueterum ut Plinius)spe. cie distingunt a duabus aliis unius generis speciebus.
Trifolium odoratum Italorum, R. Hoc Lotus sylvestris uidetur, de qua diactum est supra. Trifolium cabalIinum Stunbtraut Lotus satiua esse mihi uidetur.
Trifolium pratense seu uulgare capitulis florum Purpureis,in omnibus fere pra tis luxuriatur,albis per folia maculis. Circa Lugdunum speciem aliam uidere memini,quod Hsmorrito idum cognominant aliqui,nigris maculis. Est & altera species malo in collibus ct aruis apud nos frequens,acri gustu,ut abscessu tertio calida uiae
deri possit. Trifolium uulgare albo flore in pratis di collibus nostris obuium durioribus de
Iongioribui soliis albicantibus. Trifolium pulchrum flore candido,K. Trifolium marinum maritimum) quoddam, A Trinitatis herba. Vide Hepatica aurea. Triticum ubit in agris seritur. Triticum Turcicum iidicum,uel Bactrianum, Lege in Frumento.
Tussilago, Vngula caballina uulgὀ,quanquam arenosa loca amat quibus aqua subest: nasci tamen in hortis etia et aliquot annis durare Potestilocis umbrosis, . Floret primo uςxς VVacaria Dodonari. Vide in Lychnide. Valeriana. Vide Phu.
verbena omnibus nota ubi nascitur occalcatur. Verbenaca supina uidetur,quae Consolida aurea a nostris dicitur,aliis Britannica. Planta incognita Romae passim proueniens, aeris, florem coeruleum mense Seo ptembri producens: liis, floribus ct caule fere Verbenacam repraesentans,Κ.
Verbasci species diuersae passim apud nos obviae sunt. Exhis Fuchsius pingit
592쪽
candidum,quod in marem ac sceminam dirimit Δ nigrum:Z quartum quod syhic Bre uocat,i I iis Salui ecc. quam aliqui Blattariam uocant. Blattaria flore purpu' reo Sc citrino, Rurpodius. V et baseMaigri species uidetur Blattaria Plinio dicta,
Bolbbn.psse Edrabeii aut, Dodonaeus. Saluia sylvestris dicta Monsipellen sibus, eruditis quibusdam species Vcrbasset sylvestris, diuel fa ab illa Matthioli, licet no multum, Vir.G. Folia ei tanquam Saluiae hortensis sunt colore figura di magnitudine:flores lutei. Hoc anno sata mihi quoque proueni ec in uase nunc etiam Iayeme uiret domi:sed iniuria quadam postea ante flore mihi periit. Aliud uidetur Verbaseu sylvestre a Dodonaeo exhibitu,cuius folia Saluiae foliis silmilia facit, ma/sora,molliora,ct c.In Germania inseriore nusqua nisi in horto quoda instructiore si hi uisum ait: floribus luteis,quibus coliculi summi per interualla,ut inMarrubio,coronantur idem habet,a Verbaseu maiuS,minus, albRO. flore Purpureo,Κ.montanu,idem.ex Apulia allatum,idem. Sylvestre ex Italia, Zuuinggerus Basileae. Verbastula quorundam nos Arthrfricas uocauimus.
Veronica uulgὀ dicta quibusdam,ieerenbryDVide in Teucrio. Quae proprie
sic dicitur,mas uocatur a Fuchsio: foemina uel ὀ ab eo dicta, toto genere distore uiderii Elatine quorundam,ni fallor. errucaria,O. Seridis aut Heliotropii species. Quaere in Seride. Vetonica uel Betonica cGraeci sere per i geminatum scribunt.) Alia est supradiacta,m B sylvestris. Alia toto genere diuersa,altilis,coronaria: quam recentiores Tunice flores Ocellum, Barbaricam et Caryophyllos ab odore simili,uocat. ri eblumen. Species eius multae sunt, magnitudine,colore,& folioris numero diste entes:am enim maioreS, aut minores proserunt flores:cosin aut candidos, aut rubentes,aut uiolaceo fere admixto purpureos, aut Rose sylvestris colore, aut uarios repultatos.item flore uel simplici,uel multiplici foliorum numero. Sunt in quibus flo22ini iungantur, ita munus ex alio medio excrestere trideatur. Basileae apud docti itimum uirum Con. Lycosthenem uidi in unaslanta flores trisi generum. Audio plurium reperiri. Plantantur surculo auulib in uasis:ei hyeme in celIas reponia tur. Semiramus sel non solent: ita enim putantur ad agrestem naruram redire:8c si multiplici flore costent ad simplicem. Si florere prohibeantur initio,ita soliorum in Ormus numerum multiplicari aiunt,praesertim si stercorentur & rixentur diliamin ter. Vivacissima est & plurimis annis edurans planta. Turnerus Cantabrica a Diael,
lare uotam ramo in urbanam 'luestrem drui lare. Sylvestrui illa si in qLiam uulgo nostri G-Fri4sele Sriesenense uocant, ad AltiIra proximius accedit
Per omnia minor. Plantatur haec in hortorii etiam muris,nec metuit hyemem. uiua'
cissima es diu durans. Alia in petrosis collibus,& asperissabulosis apricisci Iocis naditur:folio latior breuiore: Saponariae simili, floribus permultis simul conirestis. Stetivi agete. Hanc Lindauiae in Curtii horto alibi*uidi:8c e semine natam nunc O.Floret anno secudo, pulcherrimis floribus qui medio ceu orbe perexiviris punctis candi is ornantur. Sylvestrem quom reperi,si probe memini,adripas Gryphii Iacus nostra .Aliqui puto Scarlatam uocata tanquam a coccino floris colore. Tortia in pratis humidis emicat folio multipliciter dissecto unde ar Germanis ccii tuenuocatur. Huic etiam similis species in hortis alitur a Dodonaeo depicta. In Flammula,quam ab odore Caryophyllum uocant,frequens est apud Italos,ut maiore flore prodeat minor flosculus: duplices nominant,Scaliger. Mihi Flamma seuFIanis mula Theophrasti, genere disterre uidetur. Vesicaria. Vide in Halicaccabo. Vicia inter segetes ubi*copiose prouenit: minori angustiori S oblon olori quam Aphaca folio, renuiori caule, flore in purpuram rubescente,siliquislonxioris gracilioribus: semine non rotundo, sed latiusculo similiter lenti: quae tiam
Aphacae seminum figura est,Galeno ieste.Haec Marthiolus qui inran* pingit. Ain Phacen
593쪽
Π o di I I G E R M A N I AB issphacen eius Dodonaeus in posteriori editione) Viciam facit: Viciam uero ipsius Arachum nominat. Aphaca ubi* spoiὶte in Italia nascitur,& a multis etiam semur ad columbarum saginam,Matthiolus. Victorialis apud recentiores, alia rotunda dicitii de qua leges in Gladiolo: alia longa, de qua dixi in Allio alpino. Vinca peruinca. Vide Clematis. Viola simpliciter dicta, uel nigra cognomine, Martio mense apud nos erumpit circa urbem copiosa,iuxta sepes praecipue. Theophrastus libro 6. tradit poste eam toto anno florere, sicut& Oenanthen, si certa ratione curetur: qua etiam Dasypo, dion cognominatum, Dasyphyllum mallem hoc est, multiplicisore hoc genus eis vadit frequetius apud Gallos α Sabaudos, nobis rarius. Ego a Sabaudis primum huc attuli, nunc multis in hortis habetur: est enim uiuacissima herba,& radicibus sese propagat.Flores diuersis anni partibus edit, semina nunquam. Sylvestrior species flore sere nullius odoris est,minoribus oc acutioribus istiis, flore maiusculo ecdil utiore,radicibus magnis repes ec circunquain se propagans. Rarior est albo flore,quanquam fatis frequens nobis. Rarissima Iuteolo ec minore in sylvis Sc montihus interdum apparenS. Violae nigrs perisimilis flos,quem aliqui trinitatis cognominant. A colorum numero,nostri septenos ei colores,uulgari nomenclatura Heptachrum appellantes attribuunt: inodorus,sola colorum elegantia ecuarietate placet. Aliqui non recte Antoram,Dodonsus Violam flammeam:aliqui Iaceam,serte quὀd humi iacere uideatur. Crestit in aruis inter Triticum realibi,ut in montibus quoq;. Aruensis minor minusci' pulchris coloribus est: hortensis eIegantior, siue cultus ratione, siue quod species diuersia sit ex motibus serte translata: montani enim hi flores maiores sunt.bc albi quot lutei , maiori ex parte,syluestres inueniuntur. Viola alba,Leucoium Graecis dicta. Vide in L. Viola equina Sueuis dicta. Uide Calathiana uerna. Violam flammeam Dodonaeus,ut dixi, florem trinitatis uel Heptachrum a no bis dictum facit Aliqui Indicum florem appellatum:neurram sententiam approbo: ut nem Scaligeri, florem Caryophyllum uulgo dictum interpretantis. iolae e standria,K. Leucoiorum serie genus aliquod intelligens:Fuchsii Mais
Violam si uticosam a se primum inuentam in montibus ni fallor)Franc. Calceo Iarius pharmacopoeus Veronae ad Campanam auream percelebris,nigrae comitiunt per omnia similem,nescio an etiam odore, in horto educat. Viola Mariana. Vide Medion. Viola matronalis Fuchsti, apud Dioscoridem nomen hoc inter Leucotinome elaturas est.)ficto ab eo nomine. Aliqui Violam hyemalem uocant, interpretantes Germanicum nomen inter violeir.Brabantia abloemen nostriste,quὀd circa Pentecosten floreant. Soletius Gallus Hispanicam Violam. Aliqui Hesperidem ueterum interpretantur. Flores seri anno secundo albos inter dum roseos aut subrubciues quod rarius est. In pleraso hortis apud nos inuenitur.
Inueni & sylvestrem si probe memini, olim supra Liectistatam oppidii Basiliensiti. Virga aurea uulgd ab Italis dicta, Solidago Sarracenica Fuchsio.Deibisci,
zounbPmut Germanis, sorte Panaces Chironium cui Lapathi selium tribuiturtae nisi id potius Donia circa Monspelium dicta est. Nascitur passim apud nos io' cis siccis Sc apricis circa sylvas,re alibi In hortum quoiu translata aliquandiu durat. Aliam eius speciem uidi in more supra Sanam casam uulgo Salgansam)oppidu,in quo sodina ferri est,tongioribus oc angustioribus foliis: tua Argentinae etia in horio Massarius medicus alit. Sunt qui Lysimachiu luteu Virgam auream nominent. Virga sanguinea. Vide Sanguinea. Viscum nec natura prouenire puto, nec ab homine seri posse. Serunt id aluo imprudentes turdi ipsi malum sibi.
594쪽
Vitium disserentiae non paucae sunt apud nos : sed plures in calidioribus regio nibus,ubi uuae melius percoqui polliunt, maiore hominum cura ut diuersa oc gene rosa uina nascantur. Nostra fere omnia acerba sunt,idq; ed magis quo propius ciui'tatem nascuntur: pauid remotius enim nascerrita, ubi montes non 1mpediunt di ut prorsus non nascantur in causa sunt,' plera , mitiora sunt. Qitoniam ciuitas nostra non solum frigidis Aquilonibus ut finitimi tractus, exposita est: sed Austros etiam natura tepentes,frigidos experitur: quod eis accidit Austris inquam, ut refrigerentur dum alpes perpetuis rigentes nivibus perspirant. Apud Vuallesios nostros
muIta ec generosa uinorum genera nascuntur. Ciui cuidam nostro e uinaceis naia uites aliquot, post annos aliquot bonas uuas protulerunt. Mihi etiam e vinacei Suuai um passarum maiorum quas Cibibas uocant: ac minorum in quo genere rari sunt acini qui vinacea habeant) prognarae uires quinto iam anno durans, necdum fructificarunt. Uuae bonae uarii generis, praecipue tamen albae agnae, quas Cibe has uocant, u. Muscatellinae ex Vngarsa, Vir.Alie ex Vngaria,acinis longis assimo dum:appellant ab ea figura Celsiburteu, Vir. Vitis sylvestris quae Labrusca dicitur,non aliud a satiua dissert, quam quod cultu destituta est,ut Marcellus Vergilius sentit: sed cum propter omphacium c quod iuulg6 agrestam uocant,) a Gallis ec Italis colatur,nec tame agrestem suam naturam deponat, specie etiam d;fferre uideri potest. Huius spccies una seu stum non persi. cit, sed florem duntaxat quem oenanthen uocant. Altera fructum seri acinis exiguis. nigi is,astringentibus. Labruscae flores inquit Marcellus Vcrgilius nunc etiam condiendis re odorandis uinis diligenter leguntur. Audio in Alsatia Labruscam racemiferam sponte nasci: sicut&ctica Brugam Oppidum ad Arulam flumen, tum almbis tum nigris acinis. Apud nos quidem nec sua sponis nascitur, n colitui a quoquam quod hiel ex satiuis Uitibus uuae nostrae satis accrbae sint , oc quanqtiam annis tepidioribus uina mediocria,interdum etiam optima nascantur acerba tamen et
quae omphacii instar sint, nunquam desunt a superioribus annis seruata. Vitis sylliestris caustica, flore enim, semine,cortice dc radice uim urcndi habet, paritim sepes nostras inuoluit oc in sylvis arbores scandi CClematidi plane cognata: quare a nonnullis recentioribus similiter Flammula nominatur. Sunt qui ueterum Viburnum faciant. Matthiotus,ni fallor,non distinguit. Vitis alba sylvestris Bryonia, R. Κ. G. Suae spontis pactam inter sepes reptitat, circa Basileam,Brugam alibi, in agro Tigurino,quod sciam, nulla. Semineat unde m idq/am aliquot in hortis luxuriatur. Radix ei praegrandis ec uiuacillima. Vitis nigra sylvestris, O . G. si modo est ea de quae Tanus Plinu,quam Matthi αIus pingit, quamuis radicem non probe, fructum uerὀ omittit: capreolos addit, forsan descriptionem Dioscoridis in hoc non na turam secutus. Ego cum capreolis nunquam uidi, sed uiticulis tantum suis flagellis se circumuoluentem. Aut igitur Dioscorides lapsus fuerit in hac plansa nominando: aut non propria significatione usus: aut Vitis nigra Dioscoridis hScnon erit Accedit quod fructum eius prim ὀ uir1dem, in maturitate nigrum facit:cum Tani acini post uiriditatem semper rubeant Item quod Dioscorides minus efficacem huius uitis radicem facit, quam ab hae: cum Tatii radix exulceret,quod meo periculo didici Uitis albae non item,aut non adeo. Interim hanc Vitem nigram esse non negabo,aut proximam ei speciem: quoniam non intienio aliam quae propiUS ad descriptionem accedat. Sponte nobis
abundat in sylvis oc md tibias proximis S indvn urn nomine uulgo nota, quod alibi Viti albae attribuunt. Vbi nascitur, aquam subesse significat ut plurimum, ni fallor: quamobrem Ruellius Malacocidum Democriti hunc esse comici alibi uel dCyclaminum alteram Dioscoridis. Tanus alias Tamus dicitur Italis hodie uulo Tamaro undeci Taminia uua, quanquam ea Celso Staphis agriam herbam signi Vitis Idaea Detbelbeere uulgo ut primus ego obseruaui, uiros aliquot eruditUs consentiemes a citi. Aduersatur quidam de re herbaria bene meritus:& πι-
595쪽
tem Idaeam interp etates illam quae ba fulas Cormisiaca, iniUodi 'asserat. Ego
nobili ili muni illud uuat passae genus non in Ida, nec aliis prae altis nivosi scri montilaui nasci putarithmed uel in planicie uel collibus apricis,magna hominum cura. Vixi Theophrastus Hist.'. O est fruticola: uirgis paruulis ecramulis cubitalibus pene exporrigitur: quibus acini laterales nigri adhaerent, magnitudinex adar,duIces,uinaceorum instar aliquid γιγαρτῶιηἰρτι intus continentes solium Totundum,mdiuiduum paritum .Transtulit hunc Iocum Plinsus lib.i .ca . 3. sed Parum feliciter,& pro Idςa Alexandrinam posui dic. Non mirum est autem se ilicem montanum Vitis nomineappellatum: quando S Ficus 3c Laurus et aliarum ardorum no na suffruticibus propter aliquam similitudinem tribuuntur &e.Genera huius susti uticis duo reperiuntur, magnitudine tantum diuersa. Conatus sum aliquoties frustra,tum semine fato, tum frutice translato e sylvis,in hortulo meo alere. Anno quidem superiore in horto Petri Figuli Lithotomi amici mei plantatus uiret etiamnum,nescio an duraturus,nodum flore aut fructu edito.Durum macruiriCdixum ci uentis expositum solum amat. Vitis ideae species altera acinis rubris, foliis similibus, in altis montibus HeIu ti uni nascitur:& in hortos. Ipse in catalogo Vaccinia rubra uocauit. Pinguntur a Dodonaeo bis, alteraicone meliore.
Vrtica sylvestris maior'minor ubisnotissima est. MastuIa uel Romana u.
. . Sponte apud nos non crescit,semina maiora habet,& ueluticoglobata. Sunt Oc Vmcae mortuae uulgo dictae,non urentes,nec unius geranis,passim obuiae. Vin
Vua crassipa. Vide Ceanothus Vulneraria: pelletur a nobis herba, uel Consolida aut Sideritis, comomis ne rustica halictim in pratis siccis A collibus crestens, soliis circa radicem Lapathlpratensis fere sigura minoribus,multis, crassis sevcamosis, trientalibus, subaeidis: caule uno S altero, pedali, in cuius medio solia minora, seu multifida sunt in sumismo corymbi luteorum flosculorum, qui in quibusdam ceu solliculis molliss Γ, albsecantibus hirsutis pluribubo conserctis,commentur. Radix subest singulari alba. a. Hanc herbam literis hactenus quod sciam nullis celebratam. multis' uero capillata. Hanc neroam literis Iaactenus quod sciam nullis celebratam, multis uero experimentis apud rusticos nostios nobilem, Vulnerariam c u b aliis Consolidis
Dulgo d ictis distinguatici rusticam nominemus. Quidam Germanice simpliciter unodraut uel eleri in Bernensium agro Gad belliinalii Anais
gallidem nominant. X. gallidem nominant.
Vuularia. Vide in Rapo sylutari. Xanthium passim circa oppida&in ruderibus reperiniri a tum C.hoe 5c Gossipium uocant,e cuius strictu lana uulgὁ arborea dicta earpitur.uononiae in Lucae Ghini hortulo uidisse olim in uiuincta est,solus Vitis, Xyris. Vide Spatula. Tambach.Vide Iasme: ziziphus,uulgὀluiuba T in Imutato, C.
596쪽
His serὸ perscriptis accepi catalogum Stirpium instructissimi horti Ioannis Schm id lappisi egregii mercatoris 5c ciuis Schorndorii in regio.. ne ducis Vuirrembergensis, quem hic subnectere libuit, non omnibus.
sed rarioribus tantum in eo nascentibus commemoratis. Absinthium Rom. Delphimam purpureum et Mel insana punicea et alba.
Amonium fassum Plini pu de,siunculo um. Pupauer lumeura salsum.
to iuxta aliquos. Genituna. o Petroselinum Macedonici Anauru minor. Gladiol ora bis foribus Phalangium. Antirrhinum storibus rκα Gladiolus Iudicus. Phalaris. Misi albu,rostis, luteis. Grati 'li. Piperis arbuscula. Miklochiamtunia,ucra Heliotropi minus, vena Piper Indicum uulo dianimirum. rucaria. ctum. Asiphodelusuerus, alias mi Hordeum nudum Pisa capitata. rinus. Hominum uerum. Polium montanum. Atramligalia tuem. Imacinthus Fuch fcoera. Poma amoris latea, rubra, Bassumina. leus albus. 'Soris ex tertium genuι croci Barba hircinapurpurea. nungoblumen mite rubore.
Bragicamur. ι. Soliancta steri illitan blam vii Pomm s. Iohannis forte a Buphthalmus. xoeys. bor cerati calenduli multiplici sere. Ηγή amus albus. Priapeid. chamaeleoniger. ' H Iopus moschι odore. Pθῆιum v ale. ca UDEt Turcisi rubri, Iaminum assis foribus. Urethrum:aliud odoratu. Vetouisae ultilis sipetita In iovistos communis: eius Rhodia radix. ni fallor. dem species maiorsere si Me Lugdunensis: alia centaurium maius. multiplici: Er minor sim multiplices: aliae lutea cerintha Pliniue militer. Sanguis draconis Lapathichamemulum nobile. Iris oluatica parua, store specier. charancia uulgo dicta. ' eoeruleo, feministra Satureia alba. cistus foemina. Lachisma lodori uel Iobi. Stariete stores. Est autem citrullus. Lapithum Subaudicum. species Uetonicae uelber lora vera odorata,esia Leucoia usa, puniceu, ma bae Tunicae fluestris.
coriandrum Venetum. meroeyel. vis.
Coronspus. Unum Demale. Scoparia Studentenc cumis erraticus. Lupini oluestres. trsi uri cucurbitae species rama, Mutua crista. scordium. musΦelrurbis ober Marum Selamoides. Θcbivvmpurbsici Medica Parisinorum, alia Siciliana. ciciaminus minori latea: alia minor. I Sthduxωel potius conum c Perm. Herium. Mutuo coeruleus. Solanum Indicum. Spatula foetida: alia mediar alia mιuima, omnes semi
sia Sescyraxinterna Viola Martia moltiplici fo
597쪽
HORTi CLARisSIMI VIRI PETRI MICHAELI ciuis Veneti,in uico S. Geruasti: quem It lice scriptum ab amico ante annos quatuor seie accepi.
28sCELEBRATUR ET Ducis Florentini fortiti: in quo praeter alia pM. et
tium visi tur, ut audio. Acanthus radicis glandi Ibi Eupatori Μsuae e Drti. Ohris caerulio millio Faba A ptu. Aegosethros Plini, FoeοImpurpureas Indicus. Panaces churonium Theoae Alaternus Plini j. Ficus AtDpria. phra'.
Alimus crateuc. Fallograecum recentiorum. Pol cnernum.
Batrachium, Ranunculi te Imacinthus, Tulipa Turca, Sanicula foemina. rara. rum, uel Laaci sebalius ex Oriente.
Bellio Plinii. ImoLγamus Aeraptius. Sedum maius Dioscoridis. cantilaeseu Cinnamomi uul H Iopus quaedam, uel Scrα Sedi plures species. oossim.*lia. Dillimrcis. Sementina ex Oriente. carduus nobilis. Lichen punii. Sion Plinii. talium Alexandrifim. Si an plures lectis. cur Op storum ex Orieris Lonchitu prima et secunda. Smilax lenis ex creta. te folia, Lunaria Boriga pectescen vina ceruina. Cedromta Jecies Nigellae. tauris minoris. Staphylarcndron puto : naiscium sicundi Indicum. Italice si ibetur Aibero chetlifim forte cor i , Mandragoras mas. At μνα . quod est radix Loti Aegra Molongena vel Mala insuα Tomentariae creta. priaeYTheophra'. nullino a. Trasi uel Dulcrchini: mi irilla Plini . Musa. Verba cum ut obiam e crochosogonum. Narcissus fore multiplici, e M.
corni oti, Lutea PliniJ. constantinopoli. Et aliaequCdam incognιtae. colocγnibi dis duo genera. Narcisbus luteus, species Tu variae. Daucus Creticus. l. e Turcisae. Alius Iuri Dictamnus marinus. teus autumnalis, species PI NIL Elatinae secunda. colabici. Epimedium. Nardus montanauera. radiritus taurea.
Solanum somniferis Aerre. Gemita lectes tribolia, qua uliqvi non rectepro risio accipiant. rhapsita.
Smilax laeuis uera, quam et in monte Atho sibi usefam Bostonius ait. prifolia Memphiticu,lit
cu Memphidem Acrapti insipioinprouenit, apoono simile, liquore eatiam albo mnanas, ut illud croceo: sed amplexi caule Cr ιn ultum occii.
dens: species Smilacu Leuis aut apoc ni
LIBRi s VI DE HORTIs GERMANI AE, AD F R A Ninciscum Calceolarium , pharmacopolam Veronenasem ad insigne Campanae aureae. O s T OV A M Dominicus Monthisaurus, uir non solam felici artis medicae usiu summus,sid etiam phiat Iosephκ praecla , Graecis Latini is literis instructigimus, mutuae nobis amicitie, humanil ime calceorit ri author fit a multa ab eo tempore. beneficia tua copiose a libeτ iter in me collata percepi. Quaecunque enim ιngenere stirpium er uniuersa materia medica abs te pety,ea iam aliquoties cumulatisime, magno sempero titionis meae foenore ad me mi β: uti cum alias, tum proximo vere proprio ad te nuncio tum longinquo itineremisso.dui Stirpes aliquas rariores tute citos abstemibi adstrret, benignἰ imosum expertεs. Et quanquam ego P: um uici immitto, quoniam regio nostra parcit ima fert,'ego negoci sali soccupati immoperum rethortensii ut uellem,dare non post uni: ac uix unus aut alter praeter me apud nos hvrc cultui deditu3 est, non tamcn id/elaeo di illis, o noua subinde donis, quaecunq; Occurrunt. quod quidem bonitatia tςί,σ oncerae amictuae, non
uulgaris illius, qui utilitatem magis quam uiris: achonc titsm s c ut argumentum ita re ist. Lxiζa ccne
598쪽
sunt geGem praestire possunthse in rte nisi ab externis ad enit r. plintra eorum quae ne cres descripsture Germania non stri,ut in stirpium tu uui mautium quos praebenim aquatilianar, enete. scr pleriret n S; illi si ride maritimis,aut non ita procul inrit,mediterraneo maxime, nusicentibus plantis,coelo calidiore cysiccbore: si cui etiam de piscibus mediterranei praecipv. muris. Gci munia uero nostra in rigido bimidos trud procul. mori abest: maritimὰ aliae, peregrinae stirpes in ea neq; sponse nascuntur,nes ex feminibuη facile, malasv xca ran maritime autem se ad Oceanum orae,qua nimbis alpium accolis longi fimedistini, perpauca cui ut diu pro
seunt,partim ob coeli frigiditatem, partim ut coni ii qu)d perpetuis ubiq; Euripis litora obruuntur. Odareto φtissa haec, etiam imperfita boni, lulanda fiunt: praesertim inter Me renascentis nuper harum rerum crevit Πηιε principia. Principis enim uis et authoritis summa est,esi re ipsa perexiguum aliquid sit Sed hec sinathas Pi opter ingenuam quidem animi tui erga me literalitatem, cum bis diebus Appendicem libelli mei ne bonis Germanicmeditarer,illam utcuti, exilem Er extemporaneam tibi potissimum,tanquam Cr amico summo, π optime morἰimer in re hortensi diligentilβime ut ato,dedicandum exi hmaui. Nam qui tantilla haec, quae antea ad te misi, Iuto animo acceperis,hunc etiam utcunq; brevem a leuissimae operae libellum,non alernaturum temιbi promittebam. Non tam autem ut publice beneficin tuis obligatum me profiterer, dedicatiuncula bulis, quae longe instam ita tua est,consilium cepi quam uι hac occasione te incitarem ad maius subinde stirpium rei, hortensiis stidium: quia ego certe prolarum,sir magnanimitati coniunctum sestituo: quippe quod ad honestum oblechuioncm, o mrram, magis quam ad lucrum aut commodum priuatum restratur: ex nou siolam praebentis aeui homines, sed ipsa quos postritatem met: id quod maguanimi uiriproprium est,iues in hoe ipso liberalis, qui praesentes tantum spe Elare videtur, laudes excellit. Etsi enim herbarum gcneris pleras anno uno aut paucis durent, nec ad polritatem numero, hyecie tamen seminibvi conseruata, transmittuntur. Arbores autem plantatae uel insita semel, plurimissio nis edurant, G ad postros tr istunt. Praeter uoluptatem uero, quum iis quae terra eduntur ait Ela: ndis,capim , magna a pleriis uel utilitas uel necti litas ad uitam ualetudinems hominis construandam aut re tiaraudum ma nat . Proprius quidem ludiosorum naturae ex eisjuctus hic est, quod cognitis hac occasione plantis, ueterim de ei scripta legendo non sine magna uoluptate intelligunt. Nam que igno legere quid oblicteis scire auicni uel mr l. pulchrum G expetendum est. Sed huc de reuerba facere non invuerum. Praesentis in Atuti hoc est, tibi optimo si mo Ηortorion conditori Ercultori,dedicani de re hortensi argumentum conuenire. Tu enim pulibcrri ina hac stirpium cognitione non modo plerosipsiecussi nostri Abarmacopaeos, hed ipsos etiam medicos quam pluri mos longo post te interuallo rclinquis. Tu non proprium modo hortum Veronae uariis cir raris plantis conficMI praedem iuxta excelsium montem Baldum diligentissime colis: sed etiam in nobili imi cuiu dum urbis uestrae re tric palatio hortam multis pulcherrimus stirpium generibus mirifice exornu', ita ut cinium simul Gr per Oncum admirationem lectantium mereatur. Hocμper a me dictum oportebat,upradicem hanc a me Aristi melle, cum liber meus De Metis Germaniae ad finem operum Val. cordi Argentinae imprimendus, ad mans nos esset: nec rexocari, pographo ad operis finem v ante, uisiuis quaeq; lacis ambaberisaeseriei insererentur, set ita stor impotius consignare uolui, quae ab eo tempore quo librum misi imprimendum uel in meo plantavi hor
to, uel in altor catalogis obstruaui, quam omnino omittere. Nec pudet me operis impertim quod primus ego vivchoaui neminem in eo becutus in hoc prebertim urgumento, quod nulla fi te aetas perficiet. Nullus en: m novas Pic minueniendi indeli: nondum omnes vostri orbis nouimus,aut adhortos traduximus,ncri a seni. Sed
pnitri homini hic labor siit, mota liquis stituendus est: vi tandem postquam multas variasin stirpes cstere res tat: uerit,pulchriores utiliores tautrem, quae cultum facilius admittunt,durent i melius, recipiuntur in hor tos. ceteris suae naturae relictis. Tu quidem, charissime Calceolari,non solum terrae haerentes stirpes plerum:om sy no', iu supra dixi, Ersuis doli rare tum antiquis tum receἡtioribuη aut vernaculis nominibus potes, Errcri limus quas s in hortis alere soles: sed etiam in instruem lima ocina tua Verone, optimas Ic imasq; plurimari Met reliquam materιam medicam selectorem,recondis,nec ullι ad hanc rem Amptui parcis. χ:οd facile animadvertinue cum ex multis si pImedici quibuε recenter ad T HE R I A c AE antidoti composivionem tisus es, φαπιπτι ιtorum liberaliter mihi communicaμ qualia sunt,Foli uer , sicuti uocas,antehac mihi nouus , Naado aut celticae cognatum ut coni jcio: Scordum creticum, Tismin capitulus, Dictamnus cretica si is cum floribR , Narum aut Amaracι siue Sampsiuchi genus e creta. Proueniunt autem hae, aliae quaedam calidae odoratc herbastinissa intula, multo, quam quae alibi ne nascuntur odoratiores,acriores,o magis albicantes aut lanuginosae. Q hamobrem Galenus e Creta potomim ad Theriace mixturam accersii uolebat, quanuis multo meliores no stris p in Germania nascuntur,hatu moes herbas p m circa Romam nastentes cir aliunde habere potuisset cum uni ciniusque generis optima quaes ad prae tinti 'mam Huc antidotum deligenda rectἡ cesseret. Tuo quidem exemplo ut, nam etiam nostri pharmacopolae moti,ad hanc antidotiam parandam, Cr alias quosi maioris precii compositiones, cum praedictas herba3 e creta, tum allaude quos optima quaeq; belecta haberent: qualia siunt ex ceteris quae ad metu λ Illi oulacum, Thuris masculi glebarum aemulum, Hucerum acpurin, frangitur Jlindens, Irma sus acarei albedine insigne,subamarum AJγrrbu odoratii ma,beneamur pinguis ac tenax, supersicis 'ualida σveru, ι. iginosa minutis glebis, quaeq; confracta intrinsecus linguium stremo albicantes uenas olndat. Sagaperennim rustur, erlucidum,acerrimum, Porri strἐodoris. Dquor panacispurus, pleri'; a Dissici attributis
599쪽
blici, Er e Viperis. Haec .ulia omnia, quae ad scordiae re propter paucissima enim quibus di lituimur medica. menta, s quibus alta isdem uiribus praeditu siubi diuuntur, non ub*lut pcoictam dixerim Theriacae apparatum requirutatur,om es totius inc bis ciuitatu Veronae excissentis'mi mi διι, circiter uigintι numcro, in obsinu tua diis ligentit' me singulatim in pexerunt,examinarunt cir approbarunt, idi magna cum olennitate: G ipsam tundeniantidotum permixtam siuo tu uase ad tempus conueniens brmentandam sigillarunt. Itus publico ciuitatis instri mro re ei diligentiaes circa hanc antidotum siummae te 'monium illustre tibi exhibitum acceps P. Quo nomine equis dem tum tibi, tum secula nostro gratulor, et ad tuu exemplum ac similis gloriae aemulationem,pharmacopolus omnes adhortor Tibi quidem tu uniuersa siimplicium medicamentorum notitia excellere facillim est,qubd Er in urbe tecum multos clarint,nos medicos,tibi coniunctos habeas: er locupletes magnificosq; homines tui am*ntcs, harum etiam rerum frudi s phoenicem illum ret herbariae Anguillarum illustri Patauino horto praefictum,compatrem tuum, magua tibi beneuolentia propensos ut taceam defunctum tilum nuper Iulium Moderatum Arimini pharmacopolam percelebrem, tu omni pluuiarum genere exercitat imum horto in stru bβlmo nobilem, tibι quam amici iniunt sicli se, alios quam plures. Accedit regio uicina uariarum Stirpιum genere abundans. interim uero etiam alij pharmico 'o e. csem hodie tot occasionis disiendi cognoscendis omnem materiam medicum, ex libri simul praeceis ploribu3 extent, quot nulla unquam retro aetate, nihil suae inscitis prctexere debent aut possunt. Sed sinem faciam huius es t Liae prolixioris quam proposiveram, quanquam Appendici tanti x conueniat, sit prius tero 'avero, ut sitacut VI Sirmium in Germaniae hortis nascentium Enumerationem qualemcunq; cons ci: ita tu quoque idem in hortis italitas coneris, aut si tantum ituis occupationibus oris non datur, amicorum aliquem ad id horicris Erit enim criucunduη cir ut tu pollaritati is labor, praesertim si quae ad culturae qucs rarιonem faciunt tum communia tum pericultaria precepta ad ciuntur. In Gallia certe idem facit consiuitii imus ille totius stiri naturae B cstonius, qui Guli cum De hortis cir propagatis sua opera plantis,imὀoluis, librum non ita pridem eiit. Et nostro excitati ex myloni Hispavia quoque aliis fregionibus lor πιdem leutabunt eruditi aliqui homines .unde paulatim non hortensiiummo do stirpium sed etiam bis: Prium quae in hortos transbrruntur,cogumsuta copiosa fet acceβιο. VALE, ornuati sine Calieolari, cir clarit'. viro Dom. Mombi auro me commenda, cuius in me beneuolentie ac ben sciorum peraretua apud me urget memoria. TEuri Heluetιorum cal. lun . Anno M. D. LAI.
in uniuersam ad i em horientem.
PROPRIUM bulbi cst, ut non omnia seri sina eodem anno germ snent : sed quaeadam primo. alia secundo anno : sicuti& de Aucna aiunt, & Loto herba nimiarum ) quod quidem si uerum est, aliis etiam non ullis commune suerit, Theophrastus Ibe cautis. Plura autem leges huius argumenti,lib.V. cap. Historiae. Seminum multa genera principio hyemissu petioris,circa D. Martini diem,terAErae mandaui, expcrum di gratia quaenam ita inclitis proiicia irect fructum sequentis state maturare pollent, quam uere sata. Nolui autem citius serere, ne ante hyemem germinalent, ct tenella e plantae enatae mox frigore perirent. Sed non successit. subsequuta enim laycms ta aspera longa fuit, ut semina frigoris ui in terra periisse arbitrer. Vites certe apud nos alibi in non paucis locis,ut in Italia quo I, si cur audio,ubi S F:cus 5c Olea , plurimae hyemis iniuria perierunt: ec ex peregrinis plantis qua Ssub hyemem in cellaria reponimus apud nos plerae , Libanotides coronariae im- Primis: quas etiam in Sabaudia unde ad nos adferri ibi inant, in hortis sub dio relictae, prorsus interierunt :& multae peregrinae in magn: siccis hortis Augustae Vindelicorum,qilamuis parietibus undi in muniti quidam et sciat, ita ut nullus cxlcrno aeri aditus daretur θί fornacibus accensis stibinde tepefierent. An flores ut dense cant in horis s. duobus aut tribus annis non sunt permittendi florere: idca primis statim annis, oc teneris adhuc plantis incipiendum est non iam
adultiso confirmat .s nam ec animalium corpora ui prima aeria te castiationem me Iius seiunt, ita carnosiora evadunt: prouecta non item.
Rustici quidam laudante loco macro ec arido nouellas plantas sedi, in laetiore solo plantandas . sic enim facilius as p. ehendete ea Soc prolicere putant.
600쪽
s P IR P I V M A P P E M D I cI SHortorum libros xxx. nuperrime Lugduni edidit Bened ius Curtius Simphorianus eques in Ecclesia Lugdunensi, quos Ioannes Tornaesius typographus Re gius excudit in soliosatis magno uolumine: in quibus arborum duntaxat histoi iacontinetur,partim ex probatissimis quibus cp authori bus, philologia etiam non O mill a. partim ex ipsius autoris obseruatione collecta, ut titulus pollicetur. IOANNES POL MARIVS pharmacopola eruditione oc diligentia exi inius rei herbariae peritissimis quibus*conserendus, Eselingae quae ciuitas tiraperialis est, Vuirtembergensi ducatui finitima hortu pulcherrimu & instructissimum habet, in quo plurimis iam annis uarias ec externas stirpes magno studio educat: quarum pleram nomina, re si quid praeterea ab eo circa singulas obseruatum est ut ab ipso accepi, huic Appe dici inserui,nomine eius modo integris literis sci iplo,modJ V. tantum initiali notato. G. uexd nostri nominis nota,nostros hortulos indicat. Prae dicatur etiam nobilis uiri CHRISTOPHORI PRAUNI rationibus fatalis a Caesarea maiestate praefecti Halae in Valle Oeni di c. hortus amphismus,ct uario herbarum, fruticum arborum genere locupletissimus: in quo uel Prunorum genera spectantιIr uiginti,&c.
ABROTONVM formina Fuch sit, Absinthio Pont: co eiusde haud dissimile, v.
Aliud foemina mari persimile, sed maius,latioribus 8c albioribus foliis,ignaauius,G. Crescit Abrotonum quouis loco, sed melius efficacius cs aprico ac sicco, ut odorata Sc fruticosa ligno sal φρυrm/ωδὶθ uocant Gi ceci) omnia: Hys pus, Thyemus, Sampsachum,Absinthium,& huiusmodi. Abrotonum utrunque topiarium
dixeris , non quidem proprie ut ea quae duci flecti ad diuersias figuras facile pos
sunt: fragiles enim eius ramuli sunt. sed quia putari oc tonderi ad diuersas figuras facile sus inet. ec rami restaci aut lateae,uel leuiter impacti, ad quamu: S figuram,sa cillime crescunti Absinthium maritimu ad sex annos habui nunc ad occasiim uergere uidetur, V. Absinthium Ponticum Fuchsti,non multi amaroris, Vulgare quidem nostruanduplo amariti est,) sponte proueniens Tubingar , astrictionis cuiusdam particcpS. V. G. Album e Vallesia, uix ultra biennium in horto durans G. Vide in Abroto no. Santonicum, Ollingerus. Alpinum humile, non diu in horto mihi durauit. Acanthus mihi flores nunquam produxit, Volmarius superiore anno producendos sibi sperabat.
Aceris species tres,G. Harum unam uoco montanam,nostri uulgo cuius truncum femoris sere crassitudine, quatuor δύ amplius)cubitos longii, pcrna parte abstissum, proximo uere plantavi, praeto mediocriter humido: qui nunc ae/si pulchre exminat, ita ut perfacile eam crescere Sc durare appareat. Aconitum primum Dioscoridis id est, Tera Valdensium, multis annis in hortis
durare potest,ut in meo experior. In alio enim laactenus nullo uidi. Aconitum coeruleum montanum minus,foliis hirsutis subrotundis,minoribus,
minus* incisis quam caetera Aconita. Bergi liter sipbrie in montibus Bernensis
ditionis rustici uocant, a similitudine florum colore & figura fere cum Consolida regali dicta. Est autem Napelli species. Napelli uelo nomen meretur non omne Aconitum cetiamsi Itali hodie uulgo non distinguant,) sed cuius radices ceu parui Napi sun G.
Aconitum pallido flore. Lupariae, seu Lycoctoni nomine uulgo dictum,bene