장음표시 사용
571쪽
Η o R T 1 G E R M A N I AE. 2 setos quos tabulata dixerim) sensim ascendentes,ut imaginem paterae reserant. Inde crebrioribus ramis,tum oc ramusculis ita densatur, ut Olim reserant Caesa iena Ma Nimilianum coenasse in ea,discubuiiset. Siquidcm ambitum pedes centum continet e haud dubium est, cum numerando illii circumluerim.ErSo hac dii igentia quamu is
sterili no est sterile)solo frigido coelo,Hasi bea Qitercus cuLycia Platano iure decertabit. Et quamuis glorietur Licinius Mutianus,eius prouinciae legarus,coenasse saepius stib Platano cum octo dccim sociis: multo tam e plures Queacus Gei man: casu pra excipiet, quam Platanus illa adumbrauerit. Sed discrimen est quod Mutiani Platanus 77. pedum altitudinem habuit. Quercus hae qui dixi,humillima ulti
Quinquefolium. Quaere Pentaphyllum.
Ranunculi, siue Batrachii multa sunt genera : proprie autem ita dici uidentur
quae locis aquosis,ec ubi ranae frequentant,nascuntur. Horum unum pinguibus ac splendidis foliis est: quod apium risus,uel apium Hemorroidum uocant id pr moloco Matthiolus pinxit. Alterum simplicia,oblongare angusta folia habet, Oleae sere quod a Dodonaeo oues occidere fertur,qui soliorum marginibus eminentia qugdam appingit,quod aetatis aut potius speciei alterius proximae tignu est. Nunc ali quot mensibus in horto meo uiret. Tertium,minima es multifida habet solia flore
partim album, partim luteu: humi sternitur. Tria haec geneia,foliorum quidem spe cie prorsus disterunt: caeterissere omnibus conueniunt. Omnia caustica sunt,ecna
scuntur palustribus locis apud nos praesertim ubi lacus expatiatur. HSc in hortis nisi aqua subsit,non durant. Alia Ranunculi genera nascuntur in pratis, collibus, alibi. magnitudine ec foliorum hirsutie distincta. Genus illud cui hirsutiora sunt folia,caulis longior ec pluribus incisuris solia, Sardoum Ranunculum dicemus,uairentem dc ipsum. Genus id quod per terram magiS reps t in pratis,& acrimonia caret unde & intcr olera uulgus recipit, aliqui Cronopodem uocat, de quo diximus inlitera C. Huic cognatus est sylvaticus quidam a Trago A Dodonaeo de scriptus.) Colitur hoc etiam in hortis nostris sicut Zc praecedens)flore multiplici, tum luteo splendente undecti nomen iactu a nostris, Clyβbliinale) tum albo. Diu durant,flagellis suis,ut Pentaphyllum se propagantes. Siccis locis Sc in collibus nascitur genus quoddam humilius quod aliqui Flammulam uocant, i praecipua urendi ui praesertim in radice, qua globosam habet: unde Apuleius Uerticillum nominasse uidetur. Nostri uulgo Bebbfilate glypblumlata calyce florum inuerso. In hortualo aliquoties mihi plantatus non durauit.Est ecaruensis quidam aestiuus in uanunculus a Fuchsio depictus frequens apud nos, conceptaculis seminum aculeatis, G.
Montanos etiam Ranunculos in Helvetiorum montibus nastentes albis floribus, tres noui. Vnus ex his minimus est. caule uix ultra quatuor digitos alto lacerrimus.
Ex eo destillataea qua in Vallestis quidam propinant Gallico morbo aflecitis, ec mire purgare aiunt. In hortis aliquandiu durat,per duos forte aut tres almos, yager PPaut G. in saxis sere altorum montium terra intectista musco nascitur. Alius est magnus, magnis di latis foliis, qui flore etiam multiplici in hortis colitur: genere ab aliis differens,quod re forma re sapor prae se ferunt. Crescit in montium locis humidis 5 aquosis. In hortis facile ubiuiso diutiniit, G. Tertius qui Sibevisi eappellatur in Bernensium montibus: unde, A. noster in hortum transtulit: a quo etiam descripti em,picturam ct semina eius accepi, ec nuper ipsam plantam recentem. Floret inquit haec planta in horto nostro: quae sponre in montium locis umbrosis ac circa Larices crescit: radice alba,rotunda, multis fibris, qualis Ellebori al. hilare es . Caules ab ea multi erumpunt. Florere incipit primo uere floribus ut Ranunculorum, minoribus, candidis. Folia habet magna, Platani fermen o do incisa. Haec ille. Chamaeplatanum , si libet, uocemus: Vix enim Riciis no excepto ) folia Platano similiora uidi, tum figura , tum magnitudine fer,
me pari . Sapor eis subacris oc nitrosus: qualis ec secundo generi ex albis inon
572쪽
I anunculum phragmiten appellauerim, quem Fuchsius tertiam Ranunculia pud Dioscoridem speciwm facit,ut similem ei alteram flore lacteo,speciem quartam eiusdem quoniam patIim apud nos in sepibus nascitur,etc. G evncnblumen. V idesupra in AnemoniS. Ranunculi Dioscoridis secundam speciem,herbae Sordoae nomine,Dodonaeus Pulsatillam Italorum facit de qua leges inter Anemonas. Ranunculum quartum Matthioli flore albo, quem depingit,non autem desai bit,ne uerbo quidem, foliis Napelli i ere,ut pictura prae se lait nondum uidi. Inier Ranunculos oc Aconita ambigere uidetur herba illa montana, cuius intor Acontia mentio fac tacit. Raphani tria genera enumerat PIinius,crispumdeuect campestre: quae Germaπnia etiam hodie agnoscit, inquit Beria. Dcilenius. Sed quod a Plinio Algidense diacitur,longum succosum ac translucidum, hortis inferioris Germaniae tam frequens, ut nullum fere aliud norim : hoc apud Batauophlysios nostros in eam magnitu dinem crescit, uti uiderim quod triginta libras penderet. Quamobrem minime mirandum, in Germania infantium puerorum magnitudinem ae quare,Plinium scripsit te. Uulgaris est Raphanus qui uirilis brachii amplitudinem non excedit. Sunt autem hi translucidi: dc adeo fragiles, ut in taleolas absque ferro confringi queant. Multum ab acredine illa ac saporis uehementia, qua secundum genus pollet, rece dunt di falsugine imbuti, linguam usque adeo non vellicani. Theophrastus quinmto de caus plantarum capite quinto, hyeme cum maxime uigent, terra radiceS Raephani obrutas, ut nullum imbrem ad ira: ttant, ac direptis quibusdam foliis, mira crassitudine distendi docuit. Alterum genus Rapi figura, Syriacum appellatum, in superiori solum Germania prouenit: uehementissimum ec teneriimum,nec inubta humiditate redundans : quapropter parcius editur. Nam qui affatim ingerun Praeter frequentes ructus,rosionis quendam sensum in stomacho experiuntur. Tertium, quod fronde copiosius quam radice, & plurimum agreste, a Latinis ArmoMincia, a nostris uoce parum corrupta Raphanus marinus uocatur. Hoc saepe in paWscuis Tubantum circa lacus Sc stagna crescit, atq; in pinguibus Phrysiae paludibus
copiosiss me uidetur. Rheni luperioris accolae in hortis transplantant,meliori quo dam cultu oc natura. Extremae plane acredinis est,unde quibusdam radix Piperis
appellatur: uulgὀς essevmumelis, ecci yurbati m. Sic ille. Laudatur hodie
Argentina cum alias fertilitate soli, oc nascentibus in eo uariis naturae sim ὀ Dei per naturam γ donis: quae a maximo illic hortulanorum & olitorum numero seruna turdi coluntur: &inter alia Raphanis eximiis. Tragus uulgarem Raphanum re rotundiorem, quem a ueterabus Corinthium ec Syriacum dictum putat, ArgentoWratensi Sc Spirensi agris familiarem esse tradit: praelongum uer6,dulciorem ac miπtiorem Metensi ac Lotharingico. Hunc Algidensem Plinii,Theophrasti Cleonaeum facit. Habetur apud nos prae ter commune genus alterum ex Italia puto)cuiUScortex nigricat: ec tertium cuius radicis pars magna supra terram excrescere soler, utrum communi praestantius, sed rarum. Raphanum maiorem, uel marinum uul dictum nostri in hortis tantum plantant: diu θc probe durat, capitibus radi cum rcscctis plantatur,non semine,quod non fert Trago teste. In Sabaudia memis ni aliquando reperisse in pratis,inh a Lausiannam oppidum: fatum sorte potius pueto quam sponte natum. Facile enim Vbiuis nascitur. Tragus quidem in humidioriobus pratis sua sponte nasci scribit,&Theophrasti radicem Thraciam uel Lio thalasesium esse putat.
Rapistrum passim in aruis nascitur: idem quὀd Lapsana uel cognatum,agrene
Rapis arua conseruntur non horti.
Rapa rubra, Vu. Belae speciem intelligo,de qua dictum est supra. Rapi genus minus,exprimendi e seminibus olei causa in agro Metensi seritur. Radix non editur.Id ad Sinapis naturam accedi Trago teste.
573쪽
11 o R T I G E R M A N I AE. a 6 Rapi sylvestris inulta sunt Oenera quod Dioscorides simpliciter sic vocat, uiderutur idcise quod nostri uulgo Rapunculiim. Eo minus est de quo stipia diximus Campanulae cceruleae nomine. Et aliud maius,foliis sere Urticae. Maximum,quod aliqui Medion uocant.Dodonaeus Violam Marianam. Sunita Vitulariae qMibus dam dictae in pratis non alterius generis. Et in sylvis ac montibus, quarum flores ceu in spica sunt alii coerulei, alii pallidi, superiorii floribus,qui calathi formes sunt, dissimiles . Ex his quaedam in hortis elegantioribus seruntur,ut Medio ampMnula coerulea, o c. Reseda. VideLutea. uli. Rha barbaricum uerum nascitur Romae in horto Scipionis ad S. Apostollim, ubi etiam a se depicti doctissimus Io.Kenimannus cum aliis plurimis iconibus participem me fecit. Is,inquit, Scipio ciuiS Romanus quatuor radices habebat,et plane affirmabat, in Turcia semen seipsum collegisth, ec ex eo semine has radices sibi pro gnatas. Interdicebatur autem a Paulo II I. lui rerum naturalium,& herbarum amaλtor erat,ne uenderetur alicubi propter raritatem. Sic ille. Omnino quidem Lapathorum generis uidetur haec hexhδ . c a Rhabarbarum monachorum uulgo di sta herba, ubi pincultioribus hortis sata reperitur, R. a Est autem Hippolapathum, aut eius species. Rhamnus,Leuschnerus, RurPOdius, Rhamni secunda species,K.C. . Rhamni tertia species, Maxillioli,Vu Q o m. . Rhaponticum uulgo di. tum. Vide in Centaurio maiore, Acantho,oc Gentiaria. Rhodia uulgὀ dicta radix, Rosine Pannonia puto ubi sponte crescit, Primum allata, Ac.R. . C. Huius radicem proximo autumno Leonhardus Fuchaesius ad me misit: dcuiret mihi etiamnum pulchre,sed florem nondum protulit. Rhododaphne sive Nerion uidi anno superiore Bassiles in hortis doctissimi uiri Caelii Curionis 5 aliorum : item Argentina: Massarii& D. E semine, aiunt, facile prouenit. Avulsi eius etiam stolones crescunt. Hyeme sub tecto includi debet. Mihi aliquoties satum non prouenit. Nunc stirpem duorum fere dodrantum a Cett.Curione donatam pulchre crescentem habeo. Rhus Plinii existimatus Monspelli suffrutex, C. Verum Clymenum Dioscoriis dis. Nunc in meo etiam horto Antuerpiam a C. transmissus nascitur, sed nondum perfecte propter recente plantationem. Vidctur autem facile nasci,sicut re reliquae herbae astringentes sere. Ribes. Vide in Ceanotho. Ricinus.Lege Cici.
Rost hortenses albs,multiplici,solio passim apud nos in hortis abundat.Earunt
frutices proceriores sunt, quam quae rubras serunt. Rosae rubrae urbanae,simplices,uulgares nobis Item alis expurpura albicantes,
solio multiplici. His diebus in horto amici Rosam uidi dimidia parte candidissimam,altera purpuream.
Rosae Alexandrinae, uel Persicae, uel Damascenae, uulgo Incarnatae dictae,ante annos aliquot rarae nobis,nunc satis frequentes. Lybsain vosen . Harum rosaria inquit Nicol. Monardus Hispalensis medicus nostris maiora ec uiridiora sunt: solus amplioribus aculeis plurimis oc acutioribus.Florum numerosam copiam fundunt:quae soliis quinis aut senis constant,medio inter album Sc rubrum colore. Ruderatum amat locum. Seruntur, inciduntur,cremantur,transferuntur sicuti nostra.
Harum Rosarum apud Italos, Gallos, Germanos, diuersas* gentes nunc est fre. quens usus.quas Damascenas uocant:quoniam ex Damasco nobilissima Syris uohe creduntur aduectae. Apud nos uero triginta fere sunt anni,ex quo earu im titiam
574쪽
attigimus. Apud magnates oc nobiles fuit in primis in magna aestiniatione. cxii Si ossis medicamentum,' 'rupus ex multiplici earum infusione,)uel mel ros ectim, foliatum,ct c. nunc uerdubii habetur, ita ut non sine seplasiariolum iactura Pe
rierit usus Pharmacorum. Haec ille. Sed uideo Damascenas uel Alexandrina, roeses diuersas esse , ut disserentiae causa has, Persicas iantum nominare praeiret, Ros, citrinae seu luteae,C.RUrpodiUS. Rofae moschum fragrantes, Iuleae, Κ. Augustae luteas alunt in hortis lautiores quidam,quas inodoras esse audio, & uulpinas cognominari j frutice tamen od rato, quem uidi illic uirentem iuxta parietes hortorum, odoresere sylvestris Roste foliorum,quam a uino nostri denominant.Florem siccum tantum & inodorum uidi. Nunc plantas duas in horto alo:sed non feliciter germinantes,quὀd diutius copinor) in itinere detentae sint: eciam circa solstituimodorem etiam am. sillieuidem:
Rosa muscata, aIta a praecedente, simpIex 5c multiplex,C. Rosae muscatae uel Damastenae, paruae,simplices,albae,Curtius Lindauiae. Flos est quatuor foliorum
tantum, cui audio) floret in Italia toto fere anno, Augustae uix ante autumnum. Ali re nobiles,denssifolio flore,paruo purpurei coloris diluti,idem.Harum fruticem Augustar etiam uidi in vase,tanquam a frigore ei metuerent ut recondi sub tectum posset.Earum speciem priorem esse puto,de qua Amatus Lusitanus: Sunt praet rea inquit aliae Rose albae ad citrinum tendentes, paruae, pauca stria quatuorueJ folia habentes , ut re sylvestres quibus sit niles sunt: quae sere per totum annum in arbore uidentur,quaS mo statas ab odore,uel Alexandrinas uulgus appellat:aliqui Damascenas.Hae uerὀodore caput tentant: oc potentissime aluum subducunt,non minus ac Scammonium : ita ut si sex uel octo folia acetario miscueris, totum Pur gatorium reddas, qua de causa ab illis tanquam pernicioso medicamento naturin uim inserenti abstinendum suadeo In Hispaniarard uidentur: ct ab aliquibuscum incarnatis confunduntur. Haec ille. Audio casdem marinas a nonnullis uocari,ali que iam in hortis monachorum presertim re ditiorum hominum,circa Verbanum lactim quoque. Sed forte genus diuersum est. Praestantii simae rosarum quae punisceo colore rubent Pi oxima laus iis qus in rufum rubrum)canduran incarnars uulgo dictae:uilissimae albicantes.In quarum tamen genere eae odoratissimae excipiunetur,quae FIetruscis Damascenae oc aliis Moschette uulgὀ dicuntur. siquidem non modo caeteras excellunt, quod colore admodum suaui fragrent, sed quod etiam magis aIuum subducant, Matthiolus.Monachi interpretes Alcsusi Nestin uel Nersin Arabice hunc fruticem uocant, allas Rosiam Seni: e sylvestrium gcnere eta putant,sicut 8 incarnatam uel trentaphyllam uulad dictam a soliis triginta: re albam, quae Sc centifolia dicatur. Rosiae Indicae magnae, coloris aurei, Vu
Rota sylvestres,Cynosbati uel Cynorrhodi nomine ueteribus dictae,passim se--
Rosa sylvestris alia, humilior, in collibus siccis 5capricis, toto frutice suavissime
odorato nastitur: unde a uino nostri u inrofle denominant. Hunc cum aliquando in hortuli mei loco umbroso plantassem, probe quidem excreuit, sed odorem a misit. Ciuis quidam noster partim in ipso muro hortuli sui, Partim iuxta, loco prico, ualde procerum S suauissimi odoris, quem nectat eum dixerim , hunc fruisticem habet: quem annis quam plurimis illic uixisse apparet: arquo ego etiam a Rosia sylvestris, a Maio mense denominata uulgὀ nostris, in eienvoste, coIitur quidem in hortis etiam ab aliquibus apud nos : crescit uero sponte ad radicem Hlbii montis, horae itinere ab urbe: minor, odoratior ct praeciosior est Cynor Thodo , in hortis facillime durat. Haec eadem fuerit Rosa campestiis TraRi,
quam Germanice uocat f t aberreosin I Scide vosten. Haec in
quit magnitudine tum florum, tum foliorum excedit illam cuius folia fragrant:
575쪽
. M o R T I G E R Μ A N I AE. αττminis non perinde minacibus. Flores seu Roste huius fruticis, loremagis rubro re elegantiore tinguntur, odoris cmeo quidem iudicio λ inter Omnia genera sua- Missimi , tactu pinguiores. Luxuriat hic frui X Plerumque in humectes ac minimuertilibus auen is agris, aliisque nonnulliS dumetis raro supra tro cubitos assurgens . Serpentibus in terra radicibuS se propagar, facileque re nullo ne, gocio plantari potest . Huius sipecies altera inquit Rosias prorsu S candidas proirert: odoris minus iucundi: in sit aneis agrorum timuibus,sc iuXLa it. nera, lanio''Ros alpina dict ab Helvetiis montium incolis, Plpinseri insiturici b, . c.
Polia oleae uel Rhododaphnes habet, ruta parte supina: storem rota ubri uel erubro albicantim coloris. Frutex duos pedes alius totus Odorarieti di pinguis. Specia eius altera foliolis minimis, Acinariae palustris nostrae moesbeere uocant in foliolis persimilia, nasicitur in Adula monte Rhaetorum . inde autumno Proximo mihi allata in hortulo Plantata ubi nunc media Ityeme egregie uire . nec perdit folia: duraturam tamen uix si ro, altissimis, siccis, uentosis N apricis Digidis in locis assiuetam. Species haec rarissima est. Prior in pleris p aIlla, montibus reperitLir: quam qui Nerion montanum appellim non laudo nam necruenenotus
' Rosinaribus seu Libanotis coronaria, duplam unus nobilior ngustiore λIim
Cordus iciauitolium seu minorem appellat. Alter ignobilior, Cordus siri uestrem uel maiorem nominat. Vterque iam apud nos in hortis colitur. Nobilior siue urbanus noster,flores ex albo corruleos habet. Audio inueniri speciem cuius flo ores omnino albilint. Sylvestris Φ Sabaudia: hortis saepe ad nos adsertur: idem in prouincia Narbonensi, ut circa Monsipelisi siponte Prouenit:α hyeme Pauperii eti. isocis Liritur. Prouenit tum e semine, tum ramuli auulsis commodius. Popiar arte digeri facilε potest, in uaria figuras. Si rei lchredietum Rasi eae ut dimuSin horto Ioan. Iacobi Los Nin coenobitarum Galliae Italiae B aliquot hortis. Biturigibus si nam siue att*damRosimari Procero innexosysupra Pertam ut triclismum caperet. ' Rosmarinas ita ut in Gallia, arbores ns Iere, V u. Rubia sat tua, a radicis colore dicta , qua ad eundem colorem utuntur tinctores. t te Ae. O. R.G. Nos cognitionis tantum gratia,& ad remedia, in hortis plantamus. libi ea conseruntur agri in usum tinctorium.In horto meo alta nunc est cubi-''gubia uehi is tam ubila obuia est, ut in hortum transferre nemo dignetur. Rubia syluatica aspera,Walbmessiexa nostris dicta G. Freques occum uis.pedali aut cubitali cauliculo : locis umbrosiis, pinguibus,opacis disyluesbibus Raudens margine foliorum aspero,caule quadrato:flosculis albis,odoratis . Altera foliis est laeuibus,caule terete,bicubitali fere: flosculis albis,modolis,G. Vtriuique meminit Tragus priorem depinxit. Hilius eciem aliam loristioribus ei angustio/ribus foliis in colle iuxta Scaphusiare aliae sylvestres huius generis spe 1 o
eiusdem species, humidioribus praesertim locis, huim reptat, nec unquam assui gy. i, Chamaebatus inter RubOS,Ut Chamaecissus inier Hedera ti . . Rubus alpinus humilis est, sine spinis: dis quae Paucioribus granis constant. Hunc Primum obseruaui in mome Pilati uis
., , I ucernam super saxi Sterrainie sti . . in . a L. .
Rubus Idaeus pleris j doctis existimatus,moris rubentibus,sVRVi exu:
circa sylvas apud nos reperitur spinis raris ecdi proceriorem quam sponte nascatur,spinis nullis,si bene metiunt. Dinoctecri
576쪽
cON R. Gns NERI Ruscus,R.D. Ic Susirutex in horti SN uacissimus. Platitam una ante octo dccmannos Sabaudiae horto illectim attuli, nescio cuius tum aetatis. A quo tempore haractenus in hortulo meo pulalii e uiret per totum annum. quamuis bis aut ier in hortos translata diuersos: uere germinar, o ueteribus areicentibus coliculos nouos
promit:floret etiam aliquando, oc flora rudimenta uel hyeme in mediiI soliis ostendit Fructum quidem toto hoc tempore nullamne inchoatuit quidem. Radix uidetur talis ecth, qualis fere Hyp9glossi ec Polygonati: ideo j tani diuturna. Pedis alliis rudinem non excedit: non minuitur nec multiplicatur,nisi ut dixi. Refracti Di te a radice coliculi seorsim germinarent. Ruta hortensis inpleris omnibus hortis. Haec cura ct aetate uidetur propemodum arborescoe posse. Semine uel sirrculo seritur. Ruis hortensis inquit Tiagus duae species sunt, sed adeo inuicem consimiles,ut nisi singulari diligentia nemo faciale discernat. Quς nobilitate praestat,ea rencrior,nigrior ei longe exilior uulgari existit. Eius folia ex multis aliis rotundis, lenticulamin imitantibus foliolis constant. Haec rarὀflorem profert: ferro*incisia, facile inarescit. Vulgaris autem Ruta per
omnia maior, foliis uestita latioribus, frequentu us,caesii colore. Vrram florem gerit luteum,o c. Scritur Ruta oc semine, surculo: id* multo felicius uuia sylvestris per omnia similis hortensi,sed undiquail minor. Nascitur circa Mons pelium. Haec e semine aliquando mihi prouenit. Hyeme perit nisi sub tecto
seruetur in cella tepida aut uinaria Flos ei luteus, Vu. A. Puto autem' duplicem esisse,una minoribus foliis, de qua ham diXimus alteram maioribus,hortensi similior Rutae sylvcstris iconem depictam clarissimus hoc tempore Torgae medicus Ioan. Kenim annus ad me misit. Foliis, iit icon prae se fert, longioribus re angustioribus quam hortensis,floribus partim albis,partim purpurascentibus.Caul; bus ab una radice ternis. Hanc planta inquit accepi a Pet. Bellonio Cenomano,rcdeunte ex Aerigypto, qui dixit uersi Harmel esse: tertium Rutae genus apud Diost. alias reperitur
in Macedonia Zic Toleti. Florem habet album,solia non dissimilia foliis Ruiae: capitella vascula seminum rotunda maiora quam Ruta hortens: pluribiis ab una radice cauliculis. Hanc in hortis alunt, Ae. VtI. foliis oblongis,pore albo,etc. Vide Harmel supra Ruta pratensis Lutetiae uocatur in pratis proximis nastens herba: cuius flores alhi uel purpurascentcs, nullis foliis, solis apicibus aut cincinnis longiustulis costant.
Reperitur Jc apud nos locis saxosis ec umbrosis,circa sepes luarum alicubi. lia Aquilinae uel Aquilegiae uulgo dictae,ilare similia habet, A. G. Plurimis annis planta una in horto iam mihi durauit, loco umbroso. Aliqui circa Sabaudiam hanc non recte Rutam caprariam uocant. Cognata huic uidetur Saxifraga lutea,ec qua infra. Simile est etiam ei Thalictrum a nonnullis dictum,di c. Ruta capraria Italorum,alio nomine Galega quasi Gallica:nam ct Regallicum ec Galeni herba quibusdam dicitur) uel Gralega, Ae. Κ.C. Rurpo diMs.in Germarunia sponte nasci non pluor in Italia abundat,praesertim iuxta aquas, uel ubi subsit qua Cardano teste. Aliis etiam nominibus diuersis in diuersis Italiae locis appellaritur:uistini, Cast 3 cane L uanesse, Lavannan, Foenograechm sylvestre, Thorina uel Taurina, Marianica, Saracena,Capragina, echei ba Nesa,Fcenograeco satiuo tota persimillima est. Non seritur in Italia: sed locis pinguibus luimectis oecopiose Prouenit, Monachi in Melaen. Eruditi quidam Onobrychina ueteribus d iam indicant. Matthiolus contradicit, ut iis etiam qui Glaucem faciunt. Pingitur Ruta haec a Dodonaeo. Videtur inquit) nonnullis Polygala esse, re nomen GaIega a Graeco corruptum.Item a Matthiolo in Glauce. Vulgaris est adeo in Italia ut semina nemo coIIsgauquare saepe fi ustra petii.
Ruta capraria Gallorum, Monspelii uulgὀ sic dicta soliis Rutae, sed uiridioriis
Bus,ex atro tamen, flore luteo, copioso, Vir. Frutex uel suffrutex cstligno sus, foliis fere teria oribus ut Iasine, sicut in planta arida apparet) acinis nigrican tibus qui semina albquot continent, calides nature,di c.E semine superiori anno mihi prora
577쪽
HORTI GERMANIAE. a sduit scin uase per hyemem durauit sub tectornuper Sphondylorum iniuria periit. Enata est etiam Bernae, A. cui nuper floruit luteo flore S, O. Massario medicis Argentinae. Viret nunc etiam hyeme, ncc folia amisit in vase, dum haec scribet em. Eruditi quidam Polemonium Dioscoridis hoc esse multis persuaserunt.Ego aliud demonstraui stipia in P. Ruta muraria uulgo a Germanis dicta, in muris hortorum oc moenium nobis adhundat. Herba Adianto magis cognata quem Paronychiae, tantum abest ui ipsa sit Paronychia, quod quidam putat.
Sabina,R. G. Reperitur apud nos in hortis tantum,in quibus floret quidem:sed
fruetum rarissume profert. Semel tantu memini me fructu eius reperirem arbuscula huius generis quatuor cubitorum aut amplius,la horto loco sublimi posito, itinere duaru horarum si probe memini e Suitia pago. Putatione adhibita in arbusculam, sed tardissimo incremento euadit. Gaudet Sabina humo inquit Tragus uuie piri etibus lateres lusi admixti fuerint. Seritur siti culo auulse terrae immisib, 5 facilEradicatur:processu temporis in uiridem Zc elegantem arborent,quae tamen sese mi gis in latitudinem effunda' quam in altu erigatur,euadens. Curii in arborem grandiusculam excreuerit, quotannis rotundas ec nigras Iunipedi F simillimas baccas producit.Haec ille. Ego saepe auulsos Sabinae ramulos frustra terrae mandaui. Felicius sorte cresceret a matre sua deflexus in terram ramulus, donec apprehendere liel per vascuIum terra plenum dependens traiectus: quod in Cornis arboribus ali qui faciunt.Idem Tragus lib. . cap. iS'. Sauina: 0luestris nomine pingit ecdescri hit herbulam dodrantalem, Sabines similem,sed inodoram uteis in cacumine tulis: fructu nullo quam in arenosis altissimorum iacmorum locis nasci scribit: eam etsi nondum uidit te memini a Sabma tamen toto genere differre dixerim.
Saccharum siue Sacchari canna,hoc est, Arundo) non in insulis Oceani occideri talis nascitur, sed in Hispania etiam ni fallor colitur. Celebris Francos ordiar ad Moenum pharmacopoeus Iacobus Oppenheimer, iconem huius Cannae qualis in horto suo nascitur ad me dedit: ac plantam insuper uiuam dc alia quaedam) mihi pollicitus est.
Sagapenum existimatum ferulacea herba, A.F. Rurpodius.Vsdi 5c Augusis in
horto praeclari medici Adolphi Occonis: Salicaria O. Lysimachium puto intelligens. Id enim a Salicis soliorum similitii
dine Germani adeyberii nominant.
S aliunca. Quaere in Nardo CcItica. Salices in hortorum marginibiis occirca fossas aut riuos pangendae sunt. Multa earum genera habemus,sativa&sylvestria. Sylvestrium quae minima est, Siler ap. pellatur. Alia lato solio, Salmybm nostris: quae etsi passim sponte nascatu hora
eum tamen ornare potest uere primo praesertim , cum floribus 8c tulis odoratis ui ιiendam se praebet, occ. Salicem etiam e semine nasci, nec uere frugiperdam esse, ut Homerus putabat,obseruatum est ab Hie TraginSaluia in nullis non hortis toto anno uiret, quanquam rugosis foliis. Freque itatior est Latifolia: infrequentior cui folia angustiora,recandidiora:nobilem cognominant nostri, uel auritam. Rarissima,inter illas media fere non aurita odore caeteris minus grato, G. Salutis nostrae mulierculae accumulare selent ramenta decorticibus Piceae coriariis usitata. Surculo sergntur. Vivacissimae sunt in hortis: ecquidem eo magis, quo minus florere permittuntur,sicut & alia plera*.
Saluia sylvestris Monsi elii dicta a folii similitudine. Lege in Verbaseo. Nostri
Horminum, Saluiam sylvestrem nominant. Salitiam montanam aliqui uocant
Samhucus gaudet locis humidis N pinguibus. In hortis si coIatur, diu uiuit: de in arborem satis erassam proceram euadiu
578쪽
Sambucus montana acinis rubris tanquam in racemo digestis G. Ininontiva dissuis quibusdam suae spontis. Sambucus palustris uel aquatica Germanice dicta I Schmeracten)insepibus, ct alibi locis aquosis apud nos non rara:acinos rubros latiusculos in umbella profert. Sylvestri flos simplex est . Hortensi multiplex magnus, albus, in globum coactus, pulcher aspectu, adeo ut fructus nullus sequatur. Aliqui Q chbnballentid est,Globos formosos nuncupant. Audio etiam purpurei coloris Basileae in hortis reperiri. Frutex est: oc si cureiu arbus uia fit. Chamae platanum appellantes hanc arbusculam non laudo. Abundat mihi sylvestre genus, nec deest hortensianum floribus globosis.
Sanguinea uirga Plinio dicta,Itais hodie Sanguis uel Sanguaro passim in seraribus nostris crescit. Not Neriiseerim. Cornus foemina secundum aliquos. Sanguis draconis uulgd dicta herba,intcr Lapatha est. Sangui sorba. Vide Pimpinella. Saniculae nomen vulgare apud recentiores chirurgos,Germanos praecipue a casnandis uulneribus factu,herbis uariis attribuitur. Vna tamen praecipue dc simpliciter sic appellatur, passiim in sylvis umbrosis ec humidis obuia,folio quinis aut pluribus incisuris diutio qua Sanicuis maris nomine Fuchsitis depinxit. Nos eo in genere foeminam aut disserentiam ullam,nonda obseruauimus. Ea quidem quam Fucusius Saniculam foemina cognominauit, genere toto disteri. Vide Astrantia nigra. .F anicula simpliciter dicta in hortulo meo iam aliquot annos durat, echyemeloia
Sanicula alba, ὀ radice alba, nam flos etiam superiori albus est, dicta: aIiis Hensica,quὀd apud Hestas sorie sua sponte oriatur : quanquam medicus quidam Hes
sus a me interrogatus per literas respondi in Hessita se non reperire. Italis, ni fallor, Dentaria quὀd in radice quidam ceu dentes appareant. Cordus hanc Coralloidesilocasse uidetur a radicis figura.Huius enim hoc nomine icone,floribus tam e luteis, Hier. Heroldus ad me misit : alias udrd duas Ioan. Kent mannus communicaui ab illa disserentes. Allatam inquit idem hanc herbam ex Apulia accepi a Io. Brun-nero Norimbergensi medico. Secundam etiam speciem passim in Pannoniis NMarcomanis uidi radice alba, Alabastri modo splendente: unde aliqui Aconitum
Dardalianches nominare uoluerunt. Has qui in horto plantarit nondum inueni, di gnas certe hortensi cura: ec apparet ex crast is nodosiscpradicibus uiuaces in hortis
1uturas. Germanis uulgaris est herba,quam Saniculam appellant, foliis Pentaphylii maioribus: radice candida,miro natura: ipsius artificio no dulis ac laciniis quibus dam elaborata, ecci Matthiolus in capite de Symphyto. Sanicula alpina at quibusdam dicitur Arthritics genus alpinsi,de quo leges in A. Sanicula alpina alia, foliis rotundis hirsutis, Saxifragae albae simillimis:floribua lacteis,quorum folia punctis sanguineis asperguntur : crescit in syIuis uel locis umbrosis editorum duntaxat montium. In horium meum translata multis iam annis
durauit: digna certe hortensi cura. Semina ei longe minima,& ni fallor inutilia. Ex iis enim sponte in horto meo aliquoties sparsis nihil unquam prouenit. Sanicula lata, R Nescio quaenam herba. Saponaria uulgὀ dicta, qtis locis arenosis apricis prope flumina aut torrentes sponte crescit,rosco flore odorato,Gρlbo,Ae. Ruapodius. Hanc Dodonaeus Alis ma interpretatur.Diu durat in hortis. Serpit enim suis radicibus. Saponaria Italica Ae. Satureia, uulgὀ a medicis dicta hortensis, condimentaria & aestitia herba, inter olera nascitur Sc seminthus quibus abundat sparsis,restibili quotannis foecunditate sese multiplicat. Hanc aliqui Thymbram hortensem uocant. Alia est Thymbra ais grestis, quae nascitur in prouincia dc aliis regionibus calidis sua sponte: quam Dodonaeus depingitidea quibusdam in Germania inseriori satam in holtis
579쪽
uocari scribit: ticina eius ad condimenta ec remedia eundem essὲ qui Tlaynii uel Satureiae uulgis diciae. Vide Thymbra. Satyrium uerum tria folia profert, ad terram infra sta, Rumici aut Lilio similia,
minora tamen,ac rubra. Colligitur intra stibus sabulosis oc arboribus conditis. ex quibus nos olim frequeter eruimus, ac maxime circiter Heriem, eximiuHollandit
oppidum. Radix una est, bulbosa, mali magnitudine seu forma, fulva, intus ceu otium candida, gustanti dulcis,ecori non ingrata,Bern.Dessenius. Videtur autem sentire de Bulbo sylvestri illo,quem Fuchsius Hyacinthum minorem foeminam uocauit,cuius una species corruleo, altera candido flore reperitur. Hunc enim Dodo, naeus quo* in Annot. Tomi. .lconum, Satyrium Triphyllum facit: Erythronium uero Satyrium, eiusdem generis herbam hinis foliis, &c. Crescit utram species in sylvis umbrosis, inquit Dodonaeus,ab herbarum uerd studiosis colitur in hortis. Satyrium Erythraicum,forte est Tulipa a Turcis dicta, flore rubro, Lil ii instar, foliis etiam Lilii radice bulbosa,ct c. quam uidi Augustae in horto magnifici uiri Io. Heinrichi Heruuarii: quanquam semen ferre negant. Eam descripsi pluribus,pri mo loco inter quin pillas plantas,quarum icones et descriptiones Val. Cordi libris
De plantis subieci. Satyrii species an Orchis herbae sit, quae reperitur apud nos bulbo singulari seni
Per,similis alioqui csteris sed minor,i oliis binis,cdsiderandu.Μonorchin dixeris. Satyrium basilicum alpinum, flore ex purpura nigro, tanquam adusto, unde Brendii nomen impositum:odore omnium suauissimo,ceu styracis quem etiam aridus,ec in pollinem tritus,diutissime retinet,Chr. Piperinus. Nos etiam aliquando plantauimiis Lausannae:sed uix ultra annum puto inhoriis durare discinen inutile esse: sictit reliqua Orchis genera. Saxifraga alba,C. G. Alba cognominatura colore florum. Semen ei nullum,aut potius inutilc. Radix ex pluribus granis rustis conglobatur, quorum singula semi-Ἱium loco sunt:ab iis quidem granata cognominare licebit.In hortis non diu durat. Nascitur in pratis quibusdam siccis,asperis,macris,circa Scaphusiam,Brugam,Basileam,Sc alibi: Ma: o praesertim quaerenda. Caeteris enim mensibus aestiuis ncn apparet. Hyeme uiret, si bene memini:etsi quidam usP ad annum sequente latcre scribit. Saxifraga aurea, Iiis superiori similis sere, undedi nomen ei factum a similitudine foliorum dico,non a uiribus iisdem. De his enim nondum constat, sui omni- Doseneris, flosculis luteis,C. Rarissima apud nos est: oc cu allatam aliquando piam
lassem, paulo post periit. Sponte in humidis N aquaticis locis crescit. Saxifraga hircina uel simpliciter Saxifraga,maior oc minor floribus albis in umbellis, Radix fere hircum ole acris admodum.Minor siccis,asperis &saxosis locis,in collibus 8c circa muros apud nos abundat. Maior uel ὀ locis humidioribus aepinguibus .Huius maioris dico etiam inalpibus species una flore rubenteinuenitur. Vide in Pimpinella. Saxifraga lutea,4 colore florum uel radicis,G.Thalidi rum Dioscoridis aliqui faiciunt. Galli circa Mon spelium Saxifragam simpliciter nominanu nostra enim hircina uix reperitur illis. Inferiores Germani Pthamum quasi Rutam Graeconomine: est enim Rutae pratensi similis tum soliis fere,ium floribus,qui similiter tantum apicibus constant, sed colore sunt luteo: ut cognata uideatur. Alii Bliabath et tum spurium, quod siue foliis sue radicibus quoquo modo sumptisu entre oluati Alii Barbam caprae minorem: quae a maiore,de qud supra diximua toto benete diistit: quὀd multis conferctisI floribus, quae apicibuβ tantum ceur,1hscconstant, spe ctabilis sit. Dodonatus huic Barbae caprinae suae minori ali iri sei 'dum similem in eodem capite coitingit ac pingii: minorem, selo s/lso proper nare nascente . quam Hypecoum esse coniicit:mihi non uidetur. SaXifraga lutea' illa Germani praesertim Saxones uocant,nascitur pud I Q. ,si ubi prope lacsi. Me mini in maceria ripae inuenisse,& in montibuβ inxςxl Oido , lithorio plantata dura
uit aliquandiu,sed maligne floruisita radicς. tWxς- 'ion laesium extendit,sed Si '
580쪽
ri instar contraxit,substantia fungosa pluribus simul coplicatis .Hunis species dus, maior oc minor,sunt in hortis,A. Ac. Saxifraga montana,siliquas gerit, radice alba, nodosa, quibusdam ceu squamis extantibus, . Crescit in Albio morare, nori procul urbe nostra, solo pingui species una quinis per singulos pediculos soliis. Folia singula ceu Fraxini sunt. Flores pluris Puret,ianquam Leucoii.maiores, soliis quaternis conditi. Reperita aliam speciem circa sylvas non procul Scaphusia , septenis in uno pediculo soliis, floribus candi dis Herbae sunt acres: Raphani fere acrimonia. Vtral in hortulo meo pcr bienenium forte durauit,no sata,sed translata e montibus: ubi una radix diuturnior mihi uidetur, re ipsa sese propagare. Circa Sabaudiam Pulmonaria uocatur ab Italis quibusdam puto Dentaria a squamis denticulatis in radice sicut re Sanicula alba superius dieta.
scabiosa uulgo dicta trium generum: duae minores, una scabra hirsuta , altera
laeuis, in pratis siccioribus Sc collibus apud nos copiose proueniunt. Tertia maior, quam ab ovibus aliqui denominant, cut Dodonaeus, qui hanc magnitudine me diam facit hirsutam uel ὀ iam dictam, in hoc genere maximam: sed in nostra regione secus se habet, cuius folia non diuiduntur,icacis editioribus, pinguibus,ta humidis gaudet. Omnes in horris hene ac diu durant.Iacea nigra diuersi omnino geractas est, contra quam aliqui purariant. Scammoniae frutex, O nobilissimus 5c erii ditus ciuis Patauinus ut audio Priu-lus nomine, Scammoniam e Syria at Ialam in horto habuit, herba Conuoluulocce-xuleo quem granum Nil appellant persimilem: floribus albicantibus, illis etiam, ni fallor,campanae seu calathi effigie, qui priusquam aperiantur,rubicundia pPare' ant: semine etiam simili. Perii tei,nes io an secundo tertibile anno, siue quὀd natura non diutius duret forte,siue aliam ob causam. Primae quidem hyemis iniurias sortiter perrulit semina ctiam an protulerit ignoro. Monspclii aliam quandam Scammoniam ostendunt floribus exiguis,o c.
Scandix est in Pectine Veneris. Scilla uel Squilla A. R. Rui podio Francosordiae,etiam florem protulit. Raddi mihi olim in horto plantata soli a quidem produxit: sed non apprehendat,nec ultra tres menses durauit. Scilla uera,C. Verae quidem epitheton ab eo additum puto, Propter Pancrarium,qtiod aliqui pro Scilla substituunt. S ylla Epimenidea cognomine,crescit ni fallor in horto Patauino,seminibus e
Scolymus. Vide Carduus horrcnsis. Scopa regia. Quaere Pulmonaria Gallica. Scoparia uulgo dicta, Italis Bel uidet e vulgὀ quod nomen etiam aliis herbis a tribui uideo. Vide supra Belle tridere.. Scordium uerum. O R. G.K. A. Ae. Verum dicimus,quoniam superiore seculo cum hoc ignorarent medici ec pharmacopolae, Allium quoddam sylvestre substituebant. Sponte in pratis humidis&palustribus nascitur circa Lemanum lacum non procul Laus anna,circa Norimbergam, re alibi,non multis tamen locis. Hye mena in hortis facile fert:& coliculis per terram reptantibus propagatur,tum spomte, tum si quis inflexos terra obruat, cininente tantum extremitate : sed quoniam non profunde haere resoluta terra quae gelu astricta erat,sacile cleuatur ec perit, nisi terra operias.
Scordium maius Plinii, uel Scordotis, quod Saluiae sylvestris nomine pinxit
Tragus lib. l. cap. . de Nepeta inscripto. Dodonaeus Sphacelon appellat: aliqui Ambrosianam: Ruellius Polemonium facit. Nascitur locis montosis, acris, asperaris 3c apricis: ut in monte Albio nostro, oc in colle imminenti oppido Egli uiae. Translatum in hortos non diu durat. Scordio plane cognata esst hei ba sapore,uiribus,oc odore fere:meo quidem iudicio ad remedia Scordio praeferenda,quὀJodore