De Sphaera, siue de Astronomiae et Geographiae principiis

91쪽

'o REM BERTI DO DONAEI Non obliqua meant, nec Tauro rectior exit

Scorpim, aut fries donat siua tempora Librae, Aret Aprea iubet lentos defendere pisses. Pat Geminis Chiron, ct idem quod Carcinin ardens Humidita segoceros, nec plus Leo tollitur Urna. Proficiscitur autem haec in recto orbe aequalitas, ex eo quod quatuor Signiferi quadrantes duobus intercepti coluris, paribus temporibus, & cum ae qualibus AEquatoris arcubas in hoc situ ascen datat. In obliqua vero, quadrantes isti, impares habent ascensiones: & Qtum medietas radiaci, quae est ab uno uinoctio ad alterum, reliquae medi

tali in ascensionibus par est: qua de caussa oppositorum signorum pares esse non possunt aloensio nes. Ab una enim Zodiaci parte, ab initio Arietis, ad finem Vulnigastensiones continue vigentur:

in altera vero, a capite Librae ad extremum Pi C. cium terminum decrescunt. Inde est, ut inquit Al-fraganus, quod duo signa ab uno eodem aequinoeth puncto, aequaliter distantia similes habeant asicenuones aequales enim angulos, ut inquit Ptole marus, ad Horizontem faciunt.) Et quod oppositorum in obliquo orbe signorum, ascesionum iunctarum dimi lium, virtusque sigiat in recto orbe ascensioni par sit. Porro quot tempotia, siue partes AEquatoris cuilibet signo Zodiaci cooriantur, cum in nostra, tum media habitatione, subscriptartabellae ostendunt.

92쪽

Cancer

Capricornus 26

Libra

in recta Sphaera. Aries 17 Libra 27 34 Taurus 19 36 Scoi Pius 29 βε Gemini 31 11 Sagittarius 32 12 Cancer 32 11 Capricornus 32 12 Leo a'. SAE AQuarius . 29 3

C A p v Τ XI. A D diurnam etiam reuolutionem, Ut COperniacus inquit, facere videntur,ortus & occasus non ilh de quibus modo diximus, sed quibus matutina, de vespertina sidera fiunt. Sunt autem hi triplices: Matutini, Acronychi, & Heliaci. - . Matutinus ἐωGH, & quibusd nn κοσμου sideris ortius dicitur, quando cum Sole, & iisdem Zodiaci gradibus in quiboes Sol est, emergit. Matutinus autem occasug, cum exoriente Sole occidit,

93쪽

occidit, & ut inquit Ptolemaeus, quando sole in Orientali Horigonae, stella Occiden talem tenet. Acronychus, serotinus,& vespertinus Ortus,qua-do Occidente Sole stella ex parte Orientis exoritur. Occasus Acronychus,ακρωυ , ubi stella cum Sole simul aὸ Occidentalem Horizontis partem occumbit. Sunt ergo 'Acronychi exortus, Eois oppositi, a Ne contrarij. HellaCus,ἡλιακος ortus dicitur,ubi diluculo ante Solis exortum sidus, quod Bb eius radiis delituit, apparere incipit : apparitionem magna ex parto

Occasus Heliacus quando vesperi post Solis o casum apparere desinit: occultatio quoque num

cupatur.

Oriuntur Heliace sidera quae Sol praeteriit, &post se reliquit: sic occidunt ad quae motu propito

accedit. Cetenim quotiescumque apud Veteres, autemtiam recentiores scriptores, Ortuum, O EUUmur,

Hyadum, Pleiadum, Orionis, Arcturi, Haedoruin, Canicula, Vindemiatricis, de aliorum similium siderum, mentio facta est, non de quoui' aut Oarm simpliciter illorum exortu, atq. occasii scripsisseeos exi stimandu est,sed de Edis siue matutinis tantum. Hos enim veteres Philosephi,Medici,& horum principes, Hippocrates I Galenus, diligentissim hnon asis re obseruarunt, & simpliciter ortus, & o casias dixere; reliquos aut negligente', aut Certe non admodum obseruantes: cxceptis poetis qui de aliis ortibus, occasibusque intercium intelligi volunt. Sic l

94쪽

Sic Ouidius De Ponto, libro primo de Acro cibo

exortu scripsit: si mr Autumnos Plein ma facit. Autumno enim Piciades non simpliciter sine m tutino, sed tantum exoriuntur. Est pneterea Philosophorum, & Naturalium rerum scriptorum recepta consuetudo,ut diem,vel anni tempus,quibus stellarum ortus occasusiae accidunt,an nolent. At Astronomi eos per gradus signorum ZOdiaci, quibus cum emergunt, & descendunt, e primunt. Praestat autem hanc commoditatem talis ortus, occasiusq. stellarum descriptio, ut facile quiuis stellarum exortus, aut occasus inde deprehen di,ac inueniri possint. Eo enim die quo Sol Zodi ci gradum obtinet, cum quo stella oritur, matutinus sideris ortus accidit: eodem oppositum Occa sus gradum tenente,matutino occidit.Vbi vero Sol

oppositum exortus possidet, sidus acronyche exmitur. sicut quando ipsum occasiaS gradum, acronymclae,& vesperi una cum Sole demergitur. Cum ex ortus gradum, Sol cetodecim, plus minus, gradus pneteriit, ac post se reliquit, matutino apparere in cipit, & heliace exoriri dicitur: ubi autem ad eandem distantiam occasus gradui acces erit, heliace occidit, & vesperi occultatur, apparere desinens.

Quandosidera matutina ct ν6'mina dicantur.

Iem exorientia; Vespertina post occasum eius occi- .dentia. Sunt autem toto eo repore matutina, quod abortu

95쪽

ab orcii Esio, ad huius nodi occasum est: hinc Ver filius Georgici a primo: Pleiades ad ipsum occ si1m matutinum Eoas dicit: ante tibi Loelallantides absiondantur. Vespcrtitia vero sidera ab acronyclio exorcu, ad vesipertinum, & similem occasum, si unt. Qua: sic quidem in astris fixis omnibus, &planetis: Saturno,Ioue, & Marte se habent. In Venere autem, Mercurio, & Luna alia est ratio: non enim a Sole, ut illa p ueniuntur, ncceius recessa deteguntur, sed praecurrentes se Solis radiis subiiciunt & eripiunt. Vncle ab acronycho occasu ha Cuesipertina, & ante matutinum ortum,matutina &Eoa dicuntur.

De Motu planetarum ct octaui orbis.

PLANETARvM, & octaui orbis motus con trario ductu, ab occasiu in ortum secundum Zo- diaci signorum ordinem diurnae reuolutionCm Co- trai1itCns, progreditur. Est autem multiplex, &varius,neq .in omnibus similis.Octauus orbis per cir mlum mundo concentricii, hoc est,idem cum te in centrum obtinentem, & aequaliter fere promovetur: in i si quod modo celerius, aliquando tardius, quod unde prosciscatiar, ex Georgij Piarbach ij Theoricis, vel Nicolai Copernici reuolutionum libri perendum relinquimus: altioris edim est j 'cillationis, quam hic tractari conueniat. planetarum autem orbes in circulis mouentur eccentrici Iloc ost, aliud a mundo aut terra centrum habenti hus: ideoque nunc sublimes; alias deiecti e terra: pronimi apparent. Vocatur

96쪽

Vocatur autem circuli pars a mundi centro longissimὶ distans, Aux,proxime accedens - περ ι ον,ac Augis oppositum: utraq. autem absis dicitur: laaec quidem infima, illa summa absis. De i in Solis, ct dierum naturalium inaequa

litate. CAP. XIIII. S o 1 regulariter in eccentrico suo mouetur,nu

la ab ecliptica deflectens via, integrum motum, Τί duas intra Tropicos reciprocationes CCCLXV. die bus & fere diei quarta parte perficiens. Qtiaiti ob caussam, Ililius Caesiar temporum inaequalitate corrigens,& nouam anni rationem institues,trecentos& sexaginta quinq.dies,anno tribuit,cum diei parte quarta; ex quibus cima quatuor annis, dies Vnus increscat, quarto quoque anno intercalaris dies si

peradditus et . Qui quod inter sextii & septimum Cal. Martias intercaletur, bis Sextus, quasi alter se xtus dietus est,& ab eo annus bissextilis. Non est autem iste annuus Solis motus semper aequalis, sed Sole in apogeo, tardior & mediocri motu minor, inperigeo Vero celerior, & medio maior. In hoc enim per diem L x I. cum semisse minutis, stib illo

L VH. tantems progreditur: medio vero rempore minutiis L I x. cum quadrante, qui terminus com

muni, S mediocri motui statuitur. Hinc est, quod dies naturales, quos reditu Solis in cunde circulum contineri diximus, inaequales fiant. Ab una eniim Meridie in litteram , inaequales partes usiquasoris per mediae diei circulum transeunt. Sole quidem aprico supra CCCLx.gradus,L v I I.minuta tantism: perigeo

97쪽

96 REM BERTI DODONAEI

perigeo vero etiam L x II. cum semiste fere: cum medio & communi die statim LIX. minuta, supra C C C L x.partes, per Meridianum transeant. Est autem Sol apogeus in Geminis: perigeus in Sagi tario. Licet auteIIa,ut inquit Monteregius in Epito-

me sua, dies differens, parum a die una mediocri differat, & insensibiliter, in pluribus tamen diebus

haec diuersitas collecta,quantitatem, de qua curandum sit, esscit.

L v N A pneter quod in Eccentrico circulo mo- ueatur, eclipticam siue Solis viam non sequitur, sed aliam motus sui lineam habet, una parte ad Boream, altera ad Austrum,ab ecliptica deflectentem, unde non nisi rarissime sub ecliptica movettis .

Intersecat aute haec linea Lunae semita, Solis viam, quam diximus vocari, duobus locis,qui nodi, &-dicuntur, quorum vnUS, a quo Luna digrediens ad Boreale latus, & verticem nostrorum capitum ascendit, nodus ascendens, &ὰναοιζάζων dicitur: alter vero a quo Luna ad Australem partem decurrit, descendens&-Recentiores nodum a cendentem caput Draconis, descendentem Draconis caudam appellant. Mouetur Luna, per diem motu mediocri, siue medio gradibus x III. cum scrupulis xa. fere, totum circulum, & motus sui viam diebus

xxv II. cum triente dici percurrens: est tamen modo celerior, modό tardior, propter eccentricitatem circuli, ut in Sole euenit. De illu-

98쪽

LvMEN a Sole Luna mutuatur, quod deinde ad terram demittit, haud aliter ac speculuna lucis splendorem.Corpus siquidem est opacum luminis ac splendoris expers, quod a Solis radiis illuminatur: ut ex deliquio eius satis apparet. Neque enim in umbram terrae incidens obscurari posset, si non alien' imbuta lumine de Solis si iccensa radiis loceret. Illuminatiir auteni semper equaliter,medie late videlicet sui orbis vel paulo amplius tantum,& ea quidem sellim parte, qua ad Solem conuerta est. Unde fit ut varie, & inaequaliter se nostris exhibeat oculis videndam: modo nulla; alias dimidia; interdum plena appgrens. In Coni utietione enim'

quam σμνοδοιι,. Congressiam, interlunium, νεοιών αν Vocant, cum inter terram Solem pendens,

scara ad nos, luminosia integre ad Solem vortatur, , nulla apparin: progressia, a Sole receden A & iam ii minosa parte ab occiduo Lunae latere sese prodetricorniculata,&vt Plinius in cormia curuata,falcatae,&-Deinde longius semotasensim se clara G parte

99쪽

o8 REM BERTI DODONAEI parte magis detegente, quadrante circuli a sole remota,diali dia siue Inde αμ.-

νἱ αετω, siue utrimq. gibbosa, cum aliquid pleno orbi deest. Postea Soli opposita eantiin se nequam seli faciem obvertens, plena ac immensis &rotundo orbe praenitet:plenilunium,& -νσέλην , id temporis dicitur. A quo iterum decrescens, priumum amphicyrtos, mox dichotomos, deinde fal

cata

100쪽

cos Mo GRAPH. Is Aso GE. 'scata apparet, nec finis donec ad Synodum regressa tota lateat. Regreditur autem xx I x.quoq. ab inae lsinio die & horis circiter x11.propter motus sui celeritatem,quo tepore silens.& intermenstrua dicitur.

De Eclipsi Lunae.

tam ex diametro Soli par tem umbra iacit, in quam Luna incidens,quia alieno&Scilis lumine lucet, tenebratur , & luminis ac spledoris defectum, quem εαμιν Graeci vocant,pat, tur. Incidit autem temper, quotiescumq. lumine plena in altero dictorum n dorum Soli opponitur: &si quide in ipsi exacte nodo fit, integra, & aliquo etiam tempore delinquit: si

vero extra hos nodos, non

longε tamen ab iis digressa, intra limites desecti

num manens,particulatim . digitis sue unciis aliquot tantum. Vocantur auten,