De Sphaera, siue de Astronomiae et Geographiae principiis

61쪽

sinere, & rei ha simul esse, nisi terra respectu rictatu' caeli sensus nostri aestimatione, vel sui punctussire . Ηm um Sol tre. De terrae; ad Solem,o Limam quantitate, isc. dimittia. CAP. VII. ' L 1 o g Υ: indefinitam caeli ad terram magnitu- , . dinem oste inensiim fit, minime tamen inde se quitur eodem se modo terram ad Solem, Lunam ique tisicie, quos constat adeo longo intentatio astellato caelo deorsum distantes esse, ut sensibilem ad utrumqne horum, quantitatem iterra globus habeat. Quod ipsae Solis Lunaeque parallaxesentia dentissime o stendunt,quasliabetendit possent,nisi terrae globus sensibilis, eoparatione utriusque, magnitudinis foret. Ex umbra etiam terrae quam in

oppositam Soli partem semper miti aliquo mo-ἰ do hoc

62쪽

do troc quoque animaduerti potest: licet nulla certa, ac. definita magnitudinum horum triuin corporum proportio, & distantia ex hac inueniri, sine parallaxium consideratione possis. Nisi enim Sol

terra maior esset, Vmbra terrae in infiniuim progrederetur, c igineque sita astra & sidera in Soli oppositis locis constituta lamine priuaret: prohibente terrae umbra, ne Solis radis, per quos lucem splendoremque recipiunt, ad ea pertingere posnnt. Est etenim umbra, aut καλαθοείρ ς, aut κυλιν-

qualus semper in infinitum progrediuntur, nisi in obiectum aliquod corpus desinant. Calathoides autem, hoc cst Calathi, siue recti turbinis erigie umbra foret,si Sole terra maior es let.Cylindici)es verb, & columnae similis, si Sol & Terna aequales diametros, magnitudinesque haberent. Cum autem haeserius non obseruatum sit sidus aliquod, etiam ex iis quae circa Solis Sphaeram reuoluuntur, aut defecisse,aut lumine philistum finis se, terrae umbram finitam esse, & non longe silpta Lunae orbem se extendentem argumento est. Fi nita autem umbra esse non potest, nisi κωνοειδες, Pyramidalis, & mrbinata,qualem utique terra Soli multo maiori opposita ex se remittit. Quia au tem haec umbra in angustius semper progrediens totam Lunam aliquo etiam Ppenumerb tempore obsicurat, Lunam ter a minorem esse euidei ter ostendit.

63쪽

Proportionem autem quantitatis , dc distantia quae haec tria corpora inter

se habent elegatissimὶ Nicolaus Copernicus ex Pa- .rallaxium atque apparen

tiu Solis & Lunae diame- . tror si obseruatione Geometrica via, & ratione, libro quarto Reuolutionum ostendit, ubi Lunae silentiS, ac plenae maximam stterra distantiam sexaginta, quinque partium cum sis inisse; dimidiatae vero, se- ginta & octo, qualisi semidiameter terrae est una. Solis autem apogei simi Jtima partium mille, cenisium, & septuaginta n uem este demonstrat.Tα- ramque Lima quadrU . sies ter fere maiorem, a

que bac Solem centies sexagesies bis: ita ut Luna Sol maior existat, sex millies, nongenties ; irigesies

octies. Terra maior Luna xLIII. Sol maior Terra CLXII.

Sol maior Luna 6938.

Luna

64쪽

Livia silens a terrea distat 6s p Luna dimidia a torra distat 68 Sol Vogeus a terra distat I 179 semidiametris terreni globi. De Cimilis qui in terra defribratur.

CAP. VIII.

DE sc RIBUNTUR &in terra circuli, sed uam in caelo pauciores, ex enumeratis enim paulo ante Sphaene circulis ij tantum adhibentur quos diximus parallelos inter se este: AEquinoctialis, Tropici & Polares,qui iuxta superficiei terrae rationem, tot partibus Ξ se inuicem in terra, ac caelo ar- qui distant. Quod facile ostendi potest, demista ab his circulis ex caelo recta linea ad terrae cetrum,Vbi enim ratis linea terrae superficiem attigerit, illic si

pcr colachiis punctum parallelum dest ibi conuenit quo linea illa descendit. Praeter hos vero adhibentur & alij st Geographis, secundum horaria

incrementa destripti, minimὸ nobis praetereundi. Vsus autem omnium horum circulorum in terrae descriptione magnus est. Secundu aequinoctialem circulum locorum terne longitudo, & lat1tudo sumitur: per polares, & Tropicos in Zonas siue ut vocant fiscias distinguitur: alij paralleli secundu dierum longitudines in climata terrς superliciem partiuntur. Praeter haec appinguntur hi omnes a Pt lemaeo, & aliis Geographis in tabulis,quae terne ΟΘbis locorum similitudinem exhibent: ut vel sola ea de caullia, inestatio ei inam utilis sit. De Iouis

65쪽

M REM BERTI DODONAEI

De Iongitudine, ct latitudine locorum terrae.

V E L V T r in caelo longi rudines & latitudines. stellaru1n Astronomi obseruant, sic & locorum terrae longitudines ac latitudines Geographi metiuntur: non tamen iuxta Zodiacum , qui in terra de-1cribit nequi sed penes AEquatorem .Est autem te nae locorum topitudo ab occasu, siue fortunatis in-1tilis, ex opposito Mauritaniae i n Attilantico Oce no suis, versius Orientem dimensio. Quam Geographi segmenti siue arcus AEquatoris,inter instula rum fortunatarum, &loci Meridianum comprehensi quantitatem des niunt. Tanta enim est locilangluido , siue ab insulis fortunatis distatia,quantiis est arcus fritiatoris inter duos, loci, & insulam Meridianos interceptus. Exempli gratia: Louani j

longitudo, ut doctis limus Mathematicus ac Medicus Gemma Frisius, anno x 1. V. sit pra millesimum & quingentesimum diligentillime obseruauit, graduum est x x V i. & minutorum primorum XLV; quia Meridianus eius ab extremo harum insularum Ieridiano tot partibus AEquatoris distat. Huiuscemodi autem terrae locorum longitudinem Astronomi horariis stubinde interuallis exprimant. Alexandriae , inquit Ptolemaeus, Meridianus quia quaginta unius horae sexagesimis, id. est, minutis, Babylonis Meridianum praecedit. Copertacus,dis ferimus ab Alexandria horam unam. Ratio ex caeli reuolutione penὰet, horis enim x XI III. integer circuluς, hoc est gradus 36o. circumducuntur: si1 gulis verb horis grad.xv. Logit ad incergo grad. V. dista

66쪽

Latitudo est locoru ab AEquatore in alterum Polorum distantia, siue ut Mathematici, est segmentum Meridiani ab AEquatore, M verticali puncto intcrceptam. Duplex autem latitudo est. illa Australis: laaec Ettropae & plurimarum Asiae, Africae 1 prouinciarum, quae solae propemodum in veterum Cognitionem venerunt, Borealis. ResIondet rerrae locorum latitudo siderum deelinationi: hinc stellae E aequa

67쪽

aequalem declinationem loci latitudini habentes Verticales sunt,& x x i III. horariain sipatio semel per Cnida transriint. AZqualis quoque latitudini est, poli supra Horizontem elevatio. Polo enim Horizontis siue Zenith, ab AEquatore deflectente, neces Iario Horigon a M undi verticibus recedit: debet siquidem semper apoths suis a quid istam,quod Ari non posset,si non inter A quatorem ac Tenith, aequales Meridiani arcus interciderent, iis, Cui abliindi polis ac Horizonte in torcipiuntur. Vnde non sbitina poli eleuatio pro latitudine dicitur, sed ex ipsa quoque verticis ,1undi altitudine, locorum

latitudo quaeritur, inuenitur ac cognoscitur. De Zom. t C A P. X. t iQV Ar Vos. minores paralleli quinqtie in te rae superficie spatia concludunt, zonaes, S fascia nonnulli plagas nuncupanti quibus ab aeris & locorum praedominante qualitate nomina vescres dedere Qua circa cardines Arctico, & Antanct ico septae circulis, frigidae vocanitur: quod Sole plurimum a Fortice remoto,infesto rigore & perpetuo fere premantur gelu. Desertae autem creduntur, &magna ex parte incognitae iacet. Media inter viro L.

que sita Tropicos, quam medius AEquator diuidit, torrida a veteribus ilicitur propter olis eniim cpytimium iuxta verticem discyrsu , ct radin 3 se ictitudinem, perriuio aestu 1orreti, & ViX, atu aegro habitabilis olim credita esL Reliquar, qdae intortorridam, ac rigentes; Tropicos, & solares, ole adverticem nunquam veniente, aut longius quam par

68쪽

par est recedeti te, caloris frigorisq. vicissitudinemiciniaIat, temperarae adcirco dicuntur. De his Virgi lius Georgicon primo nam proprie viani otauit Seruius zonat in terra: i umnq e tenent crium Lonae, quarum una corusio Semper sole rubens, O torrida semper ab igni uuam circum extrema dextra, imaque trahuntur, Caerulea glacie concreta, atque imbribus atris, : Issas inter mediamque,dua mortalibus aegris ἰ Munere coe ae divum.

Praeter hoc vero insigne ex aeris qualitate, discrimen, dissident inter se Zonae umbrarum quoque

69쪽

Meridianarum disserentia.Totaidam enim zonam Amphi sch: rigentesi Perilcij: temperatas qui Heteroscin dicuntur, tenent.' De Amphisi tu, Perisivi O Heterosiis. C A Ρ V Τ . XA M P H I s C 1 1 dicantur torridae zonae habi-- tatores,qubd umbrae illorum Meridia 3ς in utrumque Mundi polum ferantur. Sole siquidem ad IE- 1 tuum silae Cancri tropicam accedere, versius An tarcticum polum & Mundi partem sinistram mittuntur. Hoc vero ad Capricorni Tropicum trans . lmigrante, in dextram siue Aquilonem cadunt, Vnde&in hac media terrae zona, bis Sol adverticem peruenit, & bis umbrae Meridie absimuntur: &duas testates,hiemesque una annua Zodiaci peru gatione Sol cficit; AEltates quidem ad yerticem a cedens,hieme,vero ad Tropicos deflectens.Per1s j siue circumumbratiles dicti sunt,quibus molarum

modo umbrae circumuoluuntur, & rigenteS Zonas

inhabitant, ib1 enim Sol aestiuo solstitio extra sem- per apparentium circulum eminens, diurno circuitu in gyrum versatus, Vmbras quaque versiam

proiicit. Ab Amphisiciis Periscij differant, quod illi non nisi multo interposito tempore umbras in utramque partem mittant, hi verδ,mo diurno ci cui tu in omnem. Heterosch sunt,qui in unam tantum partem umbras Meridianas mittunt:. cuiusmodi sunt temperatarum Zonarum' inhabitatores: veluti nos inter Tropicum AEstiuum S Arcticii m. circulum siti,quorum umbrae Meridianae,perpetuo versus Septemta em cadunt. De

70쪽

De Peria cu, antaecis o Antipodibus.

TERR totius incolas non modo in Amphis cios, Heteroscios & Petiscios, sed & certa quadain ratione inter se collatos in Penoecos etiam Anioecos & Antipodes veteres disζssere. Perloeci siue Circumcolae dicuntur, qui sub eodem circulo Me ridiano, ac sub eadem Zonρ, torculoque parallelo degunt, sed in Hemisphaeriis oppositis; verticibus ipsorum Mundi polo intercidente. Anni tempora, Ver, AEstatem, Autumnum ari. Hiemem, hi mri ter habent sed med1um diem,med iamque noctem oppositis horis. Antoeci qui Meridianum, & Hemisphaerium eadem, sed oppositas orbis partes in

tercedente verticibus 2Equatore tenet. Nox tu dies

istis commune. stuat. sed opposito tempore AEstas Hiems ac reliqua annis tempora. Antipodes qui Mex Diameim pugnent& vestigia 1nui

dem obvertunt. His neque;1Mai tempora commurinia sunt, neque dies auin istes,. sed plane opposito sese habent modo: Qt re unis. Estas, aliis Hiems: Dies qui his, allis: nox est Meridianus tamen &ΙHorizon conueniunt. Periaeci omnes sunt qui ae

qualem eiusdem partis latitudinem,tangitudinem semicirculo differentem habent. Antoeci latitudino opponuntur, Ced longitudinem arquate1n habenta Antipodes pretier oppositam latitudinem etiam seiamicirculo longi fudine dissident. HabenLAntoeci, Peri oeci, Antipodes eosdelia Meridianos, sed Horizontes exceptis Antipodibus diuersi aequalem quoque latitudinem , sed eiusdem partis Perice Ci