장음표시 사용
61쪽
renenum & Pestem vocamus; quam vis de caetero intersit hoc discriminis, quod omnis quidem Pestis verinenum est , non omne autem venenenum Pestis est : uti si attendimus ad etymologiam veneni sic dicti , quod venas invadat, nempe invasione lethali, sic i lias invadit Pestis: sed haeci invasio contagiosa est, qualis illa non est, quae venenis carieris notioribus competit , cujusmodi sunt venena Scorpionis, Viperae, Busonis, Aconi ti, Arsenici, Mercurii, Antimonii, dec. nam non possunt quidem haec venena,quocunque pacto hausta, hominem non perdere 3 sed haec perditio non eapropter adstantibus &aangentibus communicabitur. Qua re nε omne venenum pro Peste acci
piatur , hoc obstat quod illi desie
lues contagii. ii. Tum quando examini philoso- : ''. 4'. phico lapponitur , unde qualescunt
venenum oue moleculae, sive elementares pria
conveniat migeniae homogeneae , uve mixta:
oenatam , nobisque inserendae uecta
62쪽
aeualescunque moleculas, erc. ΑΙ capacem, recurrere ad aliud non datur, quam ad particularem illarum contexturam , 8c simul mobilitatem : unde accidit ut per illarum in vasionem in corpus vivifica partium solidaruin & fluidarum temperies , sive quies , sive agitatio amittatur r& sic quidem, aut ex divisis partibus, quas ad vitam oportet cohaerere , aut ex coagulatis illis, quas fluere vel sic perniciter , vel sic lentδ oportet , vita hominis alteratur ac deperit. Uno verbo tota vis lethisera cujuscunque veneni referri necessario debet ad illius particulas , sive moleculas , quae intra corpus ad- inisse , statum illius vitalem immutant , vel nimis commovendo humores , vel sistendo Sc coagulando illos , & ad alios meatus, quam ad solitos divertendo, vel occludendo vias spirituum , vel utcunque aliter partibus soIidis fluidisque adimendo dispositionem , sine qua vita non
Sed praeterea pendet maior rerum I J I. istarum intelligentia ex Philosephia no aeeiyiviis
63쪽
a Propositio quarta , , -'r' elementari , sive corpusculari , Mi: p xlxv atomistica , juxta quam innumera- thaliter eos. bileS molecular obtinuerunt a DecipμβῆGς ψη impresssum ipsis motum continuo
perseveraturum , salvis obviis impedimentis, & istis sublatis repetendum: hujusmodi autem moleculas &secum conjungibiles , & abs se inviiscem divisibiles figuris diversissimis inti troque statu conjunistionis & divisionis esse praeditas ut intelligitur ssc etiam intelligitur ex istis moleculis ita vel aliter figuratis pendere omnino varios effectus accidentes comporibus , quae ab illis, aut tanguntur , aut invaduntur e nam sic quidem tanguntur, & invaduntur, jucunde vel injucundε, nocivh aut saluti fere ; ac tum plus aut miniis pro copia talium molecularum tangentium & invadentium. Quando aurem quibusdam mole culis id ex figit. ra sua & ex suo motu proprium est , quod invadendo corpus , lethaliter illi noceant , eas pro veneno accipimus , & veneni nomine designamus.
64쪽
ualescunque mole las, sec. q3Talia molecularum nobis lethalium genera comperiri multis compositis Herbarum,neralium , Metallorum , Reptilium , ' A quatilium & Quadrupedum et atque ita plurimae id genus moleculae,
quae res alias animatas , aut inanimes temperant ad nativam consistentiam, nata, apta sunt ex adverso ad temperamenti nostri laesionem. Unde planum est venena es se respective dicta , quando esse unum & idem , aliis quidem veneficum , & aliis beneficum potest. Sic sturni cicuta vescuntur , coturnices helleboro , philomelae araneis , viperae scorpionibus, &c. uti potest homo nuce vomica impunε , sed canis minime. Deinde vero multa , quae per se venena non sunt , posse venena fieri , & quae per se venena sunt ,
posse fieri non - venena constat. Prι-mum quidem ex arte venenaria, per quam venena conficiuntur & praeparantur ad pigrius aut celerius nocendum : & fecundum ex arte medicatoria , quae venena , etiam que
65쪽
nocentissima , per idoneam con.
temperationem permutat in remedias' V Iam veto quia illae omnes veneni vim histi sus praeparationeS factae in bonum aut f ς' consi in malum finem. praestare aliud nihil
gurario p . r pus et i m Pollunt, quam coniungere vel dil-
tia. 1 ungere , densare vel attenuare praedictas moleculas, & eis conferre superficiem laeviorem aut asperiorem . ac tandem eisdem esse sic in occasione agitationis retardatae magis aut incitatae, valde approbo , quod pro explicandis mole culis pestiferis cogitaverit prae laudatus Author illas conglobatas instar hericiorum undique pungentium ac lacerantium partes corporis vivas , quibus sese adjunxerint , aut quas invaserint: vellem ut addidisset, si poterat, istis hericiis , & ungues ursi, & dentes apri, cum tota utriusque ferocia rnam sine ferocia utcunque simili , hoc est , sine vel, emente aliqua irruptione simili non nocerent. Ac tandem ut ad propositum veniam de
qualibuscunque moleculis ad instar
66쪽
uales unque mole culas , sec. qyhericiorum , aut ursorum , aut aprorum, aut utcunque aliter consiguraris , & cum quacunque vehementia irruentibus , contendo non
posse in illis quidditatem physicam
Pestis consistere , si sunt inanimes. Ac primo quidem certum est ve- V I.
nenum qualecunque nocere homini vim morti a
ad necem usque non posse, nisi per '.άὸ 'ucertam illius copiam ; ita quod co-: V. di:
pia minor vitam molestaret, sed nonest. eriperet. Quid autem aliud est haec copia major aut minor, quam plures aut pauciores uni certae aequales mo- leculae, quae per suam configurationem & agitationem , aut immediate partis alicujus principis, uti cordis , cerebri, jecoris , &c. texturam Vitiant , aut mediate per vitiatam antε texturam sanguinis 3 unde in motu illius vivifico nimia tarditas, vel celeritas sequitur nocitura cordi, ce rebro, jecori , &c λ Hinc intelligo quod unica talium molecularu in uni Certae aequalium exitialis non esset homini 3 sed neque forsan decem aut viginti , quae illam comitaren-
67쪽
Proposisto quarta , tur , exitium ferrent: quare si supponitur triginta id genus moleculas ad id ex necessitate requiri pro certo
temperamento , pauciores par temperamentum morti sere utique nota Iaederent. Quanto igitur minus determinata veneni copia, quae ex toto
est necessaria ad mortem unius, sufficeret etiam ad mortem alterius e& rursus quanto minus suffceret adtollendam vita multitudinem hominum Secundo an non similiter discur Quoil ve rendum erit de particulari veneno veneno in Pestis , & affirmandum quod dum oveneno P.LSidone Syriae transatum intra mer-dui, ata ces fuit Massiliam , finita utique sute
intelliei. & non infinita hujus veneni copia pErat itaque intra merces illas dete minatus numerus molecularum peiatilentium uni certar aequalium ; & equibus si triginta ex hypothesi ne cessariae fuerunt ad tollendam homini vitam , determinatus erat perinde numerus hominum , quibus eripi vi ta per totum illud venenum posset; si videlicet totum exciperetur, seu
68쪽
Sualicunque mole Ias , sec. Tnaribus , seu faucibus , seu aliter utcunque. Deinde vero intelligimus quidem , quod dum illae merces expania sunt, venenum proxim E ad C. tantibus nocere potuit per ipsius circumfusionem in auras ad modum , quo malis perinde ac bonis odoribus
circumfundi mos est 3 sed ut magis nocere potuit iis, qui propius adstiterunt , ita miniis nocere poteraviis , qui magis distabant. Ita si supponimus merces illas intra domus alicujus Apothecam expansas fuisse, concipio potuisse venenum illud iis . Omnibus nocere , qui intra illam λApothecam erant ; quin imo etialia plus minus iis, qui intra totam domum erant, aut iis etiam , qui juxta totum vicum erant 3 sed tandem quando nimis dispexsum suit venerinum illud , iam nocere non potuit. Uti si supponimus dolium unum Antimonii fusum Parisiis , atquc
in hunc modum ut in auras evaserit,
quamvis toti V rbi Parisiensi nocere potuisset, illius certe Suburbiis non nocuisset , sed multo minus, imo
69쪽
8 Propositio quarta . nullatenus nocuisset, aut etIam nocere potuisset Urbibus viginti aut triginta leucis distantibus t siquidem sic odores , etiamque malignissimi, e propinquo nocent; at e longinquo
. Phia Quare concludendum est, quod si pistis , tvenenum pestilens, quale circumfer- ἡ ' , I hsti tur di quod e Syria delatum fuitra ligni odo-Massiliam , non aliter sparsum , uti arci
ad instar malignantium odorum fuit, ita limitata vis illius fuit, ut longissime abest , quin totam Urbem Maiasiliensem potuisset implere : quanto autem minus implere potuisset & inficere totam illam Provinciam Z ac tandem quanto minus Provinciis aliis circum quaque vicinis ab illo timendum fuisset Igitur physica quid-ditas Pestis nullatenus consistit inmolectilis ullis , quae inanimes e se
sent , Si tantummodo spargerentur instar malionantium odorum : ac
praesertim quia sic semper magis sar vire deberet , ubi saevire incipit . &nihilominus Deph in contrarium accidit , ut magis ibi saeviat, ubi saevire desinit:
70쪽
λ alicunque moIecular , sec. desiinit, ac proinde omnino aliter demoleculis constituentibus physicam quid ditatem Pestis quam de illis
quae malignum aliquem ac tetrum odorem physice constituerent , dis curri oportet. Praeterea hic mihi unum alterum- I k.que tacendum non est. Unum hoc aliis ','
est, quod malignis odoribus sparsi 2 ' ι'. 'et quidem est facile ; sed recolligi dissi- colligi ad
cile omnino eli , imo est Omnino non possunt:
naturaliter impossibile. Hinc malignus odor, qui sese spargendo potuit in aliqua Civitate mille viros interimere, mille alios interimere non posset in Civitate alia r neque
enim id posset, nisi sese recol gendo: quomodo autem sese recolliget rimo quomodo, si in nihilum non abit, non ita dispergitur, ut abiisse in nihilum videatur λ Sic sumus iqui domum occlusam implet, omniumque inhabitantium oculis no cet, si postmodum abit, senestris sciaribusque apertis, nunquam sese r colliget , nunquam in alio domo pariter nocebit inhabitantibus. Umi