Michaelis Angeli Giacomelli Prologi in Terentium ab Antonio Matanio illustrati

발행: 1777년

분량: 243페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

231쪽

dare

Virum gravem, malevoli c) quae dicantis ea Merito ut ne dicant ; est quatenus tamen

quod cives Thebani rumificant . Amphitr. Act. Ita id. ai.

b Uid. GDeomeli. Versic. in Andr. v. X.ί ι Nil mirum quum malevolos invenerat vel ipse

Tereotius , atque in m Migiis eorum coercenda importu uta te insun pserit fabularum prologos, maximeque ut les Ponderet malevoli veteris poetae , Lust i nimirum Lavinii, maledictis Prolog. Andr. v. vi. di invidos ut . compelleret rumores , quos distiterunt , uti ait, malevoli , , praesertim malevolus vetus psero . Prolog. Heautont. V. x I. XXu. Sed summam Adversariorum astutiam i jure ne, an injuria dixerint satagebat in Adelphis etiam, Phormione , & Hecyra reprehendere . Gliscebant autem Romae etiam advertus Latinos academicos superbientium adversariorum contumeliae , erumpebatque rumor eos nullam daturos amplius Latinam abulam a Contumelias eiusmodi partim Terentii exemplo re-itundere , partim insectari conatus est in altero Hecyrae prologo Glaeomellius, planis conscius tillum, ti nugatorium esse exortas inter academicos fuisse discordias , uoluptatem dum quaesitum irent , qua .seilum ab .studiis animum recrearent alEum vero ui 1cribentem quis legerit , per ipsum cum rem propriam , tum Terentianam impensius mirabitur enucleatam . maximeque si iad adnotationes quasdam in Graecam Aeschyli tragoediam ανο aratur δεσμωτηε in cri piam, ab eoque Italice ,redditam mentem , animuntque eon verterit a Postquam etenim dixerat Aeschylus τοίαν ἐπ' ἐκ Θρους ταις εμους -- πριe v. De LDI. χλιὸωντας Au

au Prometheum repraetentans, ian τους ἐμου ἐγὼ i

232쪽

Hoc deceat. Contemnere sa): praesertim si qui viri, Bene quos de se sentire quisque vult probus,

Quae immurmurant malevoli, ea orta non putent

De nihilo b). Eo sit, multo temporius sc)quod huc

ποι M v. QMLxxv. atque id ,consonat cum Luciani verbis ηἐρορῶς θυτω πλουτῶν γένοιτο. Guli. c. XXI. Hanc autem male, olentiae speciem , cuius nomine Vesuptatem ex alterius malo conceptam intelligit Tullius TuscuIan. quaes. L. IV. c. IX. vocavit ἐπιχαιρεκακsas Aristoteles Metorie. L. - i

ra. c. xxiv. atque ad verius invidam hominum male Olen- R

tiam invehere compulsus ὁ γαρ ἀυτός, subjungit , isτιν ἐπιχαιρε,ακα ς , καὶ φθονερόe . Hinc Aristotelica voce ustis Iest S. Basilius dum dixit quod οὐ δῶ φθονον του ἐνέρου βἐυnκιμήσει , ουτε επιχἀρειν ἐλαττωμασι πινω. Dis. σρ. Uxxv. Quare Terentius ipse Pythiam inducens cum Phaedria , Dorιaque loquentem struam , exclamat , sic flent -ihi qui qmale volant Eunuch. Αct. IV. sc. aiI. s. xul. de Sostratam cum Chremete fabulantem .describens istuc, iratus imprec tur , inimicis fiet . Heautont. Aet. V. sc. aiL v. xii. Sed fiam dixerat Plautus a Utinam s loquitur Demaenetus cum Argyrippo in male qui mihi νοIune sis rideant. Asnar. Act. V. se. I..iv. xui. Haec autem in Graecis , Latinisque comicis persaepe leguntur - - . . s a O Dave , dicit Simo , ut ' cautemnor abs te p

s , , Bacchis Lachetem alloquitur dicens e Non hoc de

233쪽

In scenam sa), quam decretum erat, prO- siluimus.

Nam e Citius . Dicitur etiam temperius , & penes Plautum legitur temperi a Chalino prolatum. Casii. Act. II. se.

a in Saena hic loci pro theatro sumitur , atque in

Florentins pandectis, ut vocant, tale nomen adjecta dipht-go , velati loquuntur grammatici , perscriptum legitur . Ea vero est, sicuti ab Iurisconsultis , Labeone praesertim, definitur , quae olim ludorum publice faciendorum caussa ubi vis erigi consueverat ; quam quidem definitionem ad 2 edictam de his, qui notabantur infamia, accommodavit Ulpianus. Leg. I. ult. θ Leg. II. g. v. Dig. de bis , qui not. infam . Ueruntamen ubivis theatrum erigitur, Omne Gm que prosilire videntur in scenam , quandoquidem quis velit ira cere ea quam in speculum , ut cum Terentio loquar , I in vitas ometium atque ex aliis sumere exemplum i . . Adelph. Ain. HI. se. Di. v. Lxu. Profecto humana vita comoedia est, Mi qua suas q iisque partes agere debet dum intuetur alienas . Toda nuestra vida Hispaniensem lubet as- ferre Sanchegii sententiam in no es Otra cosa sino una comedia, o representacion . Dios es ei que da tos dichos , I auso manda que represente ro , a otro Iabrador , a otra matrona , I a stra esclava . Si tu labrador quieres restre sentar νο , O conde , maI hazes , ' stre sumes contra qui ea eo dio et Richo de Iabrador. Αnotae. dei estotc. Epict. C. XIX. Apoosite Epictetus μἐμν- . inquit, tra υποκριτὴς ἄδραματον οιου αν ν ὁ διδασκαλste . Manual. c. xvi. Sed quam in scenam prosilire legimus dictum a Giacome ilιο in ilieatrum jamdiu paratum prodire intelligimus , quo haud reserato fabulae quum agi non amplius queant , infra subiungit Latinorum academicorum culpa non esse factam , veluti rumor erupit foras , ut scena conticesceret.

234쪽

-- --

Id nostris factum factiosis e) moribus

Vt scena Conticesceret; non amplius

Daturos ) ullam nos latinam fabulam; Nostro ingruisse atrocem g), & asperam

Ira a Davus ait apud Terentium t Venit meditatus at eunde . Andr. Act. II. Q. iv. V. HI. Toxilus etiam excita δε tus a Plauto ita loquitur : Rogas Alicunde exora mutuum. 2Pers. AE . I. sc. I. v. ILIU. b Rumor es amare . Terent. Andr. AE . I. se. II. N V. Niv. Rumores distulerunt . Prolog. Heautoni. v.xVI. Nam in qui erit rumor populi . Phorm. AE . U. Q. Via. v. XVIa I. Rumor venit datum iri gladiatores . Prolog. Hecyr. V. XXXIX. 1 Sic Suetonius rumore , ait , ab obtrectationibus delato . Vir. A August. n. xiv. Dispersus rumor haec Phaedrus . FHal. L. V. 6b. v. v. M. ) civitatem concitat . ι A Terentio Chaerea iaducitur Antiphoni dicens: Iamne eruopere . . licet mihi ρ Eunuchia Aca. DI. sco V. V. ii. Vereor Geta Phormioni dicit ve bibaec .. . . . erumpat denique . Phorm. Α h. II. se. D. V. XI.s d Progreditur foras . Plaut. Menaechm. Alt. I. Q.

e Euclio Plautinus e Venit haec eius verba hoc

mihi , Megadore, in mentem te esse hominem divitem , fr-ctissum . Aulular. Act. I l. sc. ii. v. L. Multi audiamus Pl-stoclerum cum Mnesilocho audacter loquentem ) . . . . re periuntur tingua factis . Bacchid. Act. IlI. R. vi.

235쪽

- CXCII.

Irarum tempestatem; & ut dicto fidem Affirment, caussas afferunt sane graves :De eo certari partes qui primas agat a); Secundas alium conqueri sibi dari;

Alium quod ultimas b) , clamare Deum

fidem,

a viil. GiaeomeII. Pro g. Phorm. M Lxxx X- HL σε partes qui aget . Terent. Prolog. Phorm. v. xxvHI.i , ὸ ΕΗ mihi in villimis coneIauo aedibus quoddam retro is Terent. Heautoiu. Act. U. Q. a. v. xxi K. iauit hic est se lex, quem video in vitima platea 8 Phorm. Act. I. Q. V. V. xxxviii. Aliquam sedare discordiam se quantulacum que ea sit inter juvenes humanioribus impense studiis dantes Operam Ertasse exortam facile est; eam vero superbientes . dc imperitos inrer comoediaram actores , qui musicis quum litarint spectaculis primatum prae reliquis tenere se lactitant , componere dissicillimum e Nam est genus hominum lue cum Terentio loquar in qui esse primos se omnium rerum volunt , nee suur. Eunuch. Αλ IL Q. II. v. X H. Qaam quidem. dicendi ' rationem in vernaculum transferens idioma pro more suo inceria it I a, inquit , onst .rtarare. π de gens , qvi metendent et' les premiere en eout , quoν gu' iI n en Dir rieu pourtant . Vid. BourI. GauefS-raibin. Murou. Hem. Gaule. Terent. Ejusmodi tamen disco dias cum inter sinularum actores , tum.integ eos , qui spectandi gratia in theatrum convenerant, Romae quondam inter patriciosi, plebeiosque viros accepimus excitatas , quibus tactum ut aliquando, contra aedilium , quibus fabulae saepe dabantur, expectationem scena conticesceret. Eos au tem, qui theatri regimen nacti essent, & parandis , moderandisque proscentis debuissent invigilate , id curae Iib,

236쪽

Εt hominum sa): Concertationem hujus. modi D rimere non potuisse quemquam denique.

Quam quoque sumpsisse traditam est , ut nem M pro pacandis

rebus omnes prudentiae nerVos intenderent, atque in mutua promovenda tranquillitate libenter ad laborarent . Tales for-ialse ii fuerunt, quos nobis vetus offert inscriptio a Venutio Defcr. deII. Icost. u' Ercol. p. LIx. relata , atque in ruderibus Herculaniensibus reperta 2

Anno vero ab V. C. D Lxxxvii. lex Roscia M. Acilio Glabrione , & L. Calpurnio Piline COSS. a L. Roscio Othone tribuno plebis lata eit , qua sancitum ut nemini , nisi ex Q equestri censu esset, in xiv. primis theatri gradibus spectan-ν di gratia sedere liceret , eorum ut quilibet proscenio vicinior quum seret, discordias agentium fabulas propria statim auctoritate componeret . Q aae tamen lex, tametsi mitior ab Augusto reddita, plebeiis , qui promiscue cum equitibus scenicos antea ludos spectaverant , talam ignominiam fecit, ut magnas turbas in consulatu excitaverit Ciceronis , qui solemnem pro hac lege habuit orationem . Cicer. Dis. ad Astic. L. II. ep. 3.έ a Pamphilus dolenti percitus iraeundia apud Terentium exclamat : Pro Deum, atque homintim fidem Andr. Act. I. sc. v. v. ul. I a Vaticanis Codd. deest fidem , quam tamen vocem in versione vernacula supplendam centuit Fc teguerrius ita rediens Terentiana verba r Per Ia sede degit uomini , e de numi s Insuper pro Deum fidem ita Pythias fiscinas foedum s Eunuch. Act. V. Q. V. V. I.

237쪽

Quam falso id confictum sit sa) ipsa res

monet,

Huc qui modo procedimus b) Terentii Acturi c) Hecyram su). Namque e XO tas se discordias. Inter

t a J Facis Pamphilo dicit Lathes in ariam, eonin eis fassas causas ad discordiam. Terent. Hecyr. Adt. Iv.

nis & Sostratae filium , qui uXorem duxit amicam : Phi- lutrienam h Phidippo sene , Myrrhinauue prognatam , cur virgo quum es et iam .vitium temulentus intu erat fam ist iuraus Philumenam esse, eiqite per Vim detraxerat ρ di- Lπlto annulum . atque alteri amicae, cui Bacchidis inditum Pnomen erat , statim tradiderat. In Imbrum postea Thraciae insulam Mercurio sacram profectus recenter nuptam ne a tio erat quidem ; eam tamen eX eo gravidam Myrrhina m te' ut aegram, inscia Sostrata Pamphili matre , suam tramsfert in domum . Revertitur post dies complusculos ex Im-hro Pamphilus, ac resciscit Ita sortem tulisse , ut quo die ipse Athenas appulit, eo ipso Pepererat i Philumella , par

rus illati a se vitii renuit excipere . Phidippus ut cum Mureto . Argum. He r. loquar accusare uxorem , O meere haec omnia illius culpa contingere ; ιlla cνntra exclare se , ct culpam deprecari nullius Ie ' constam esse eur sua coπ-Tuetudo nurui odiosa esse debeat. Sed Laches eius parens dum aptum a filio consilium in Bacchidis amorem purat rege- grendum , accidit ut Myrrhina xhalamenae mater annotum Disitiros by Cooste

238쪽

Inter nos salsum, & plane nugatorium est sa). Sane puderet vanitatis b), ludicra c)Si in re tantillum d) quaereremus gloriae; Nec quisquam adeo est nostrum tam levi 6

sententia,

Vo- sorte recognoscit Philumenae ereptum a Pamphilo, ab eoque Bacchidi traditum , atque is annulus emcit ut eamdem ab ipso censeatur fuisse vitiatam . Hinc Pamphilus , qui pollicitus erat se Philumenam ducturum uxorem , eam laetus una cum silio reeipiens finem imponit fabulae . Atque hic si obiter adnotandum errasse Muretum Argum. Hoc r. quum

2 Philumenam Lachetis dieit. & Myrrhinae filiam ; alioquin

sororem suam duxisset uxorem Pamphilus, eo quod Lachetis esset filius, quandoquidem Philumena erat Phidippi filia, Myrrhina que . Haec autem Terentii comoedia statim post Andriam aedilibus datam locum obtinet juxta nonnullos , & ante Phormionem ob caussas relatas a Uossio. De poet. Latia. Vid. Petit. Desia. comae d. Tereae e , Verbum hoe impudevtiam notat, ut animadvertit Donaeus . Adnot. in meγν. Hine Terentianus Laches : sesa exorere f. Sostratam alloquitur in quae pert-ber baec tua raminpud uita . Hecyr. Act. II. Q. a. v. XYI. a speram meam sita Sicophanta apud Plautum cum Charmide colloquium vastituit in hodie locaui ad artra nae tarias . Trinumm. Αct. IV. Q. ii. V. 1.t b Non parit uauitatis P Terent. Phorm. Act. MI.

t e ὶ Infida scilicet, vili , inconstanti . Ad hominea quoque transfertur a Terentio, qui Bacchidem indueit La-I cheti dicentem : Nolo falsa fama esse gnatum fuspectumn B b D. tuum.

239쪽

Voluptarium ut abduceret ludum ad sui

Animi molestiam a ), vel aegritudinem sb)Vani stimae spe laudis ductus sc). Neminem Porro expetere laudein in nugis sH puto, nisi

tuum , nee leviorem vobis . Hecyr. Act. V. se. I. V. xxxii.

a J Vbi quid in animo est molestiae . Terent. Eutrach.

Act. IV. 1 c. n. v. ai. In aliquib.a COad. MSS. habetur tibi quid animum seu mavis animus es molesιa . hancque 4ectionem non improbavit Parejus ; de quo tamen loquendi genere consulendus Henasius. Comm. is Ovid. Metam. LXIV. n. ccix. Sed Terantii phrasis mihi magis arridet , eamque Pareianae anteferendam cunivit Westertiovius . Comin. in Terent. Eunuίθ. p. ccc MX. s h Aegrotare animum possu fatetur quispiam . Sed& Terentius ipse Simonem Inducens cum Davo loquentem si quis , inquit , magistrum cepit ad eum rem improbum , est um animum aegrotum ad deterιorem partem plerumqse applieat . Andr. Act. I. sc. I . V. XXl. AH mo fere perturbato in MSS. Lipsiensibus, & Bodlejanis legitur contu bato atque lueerto prae aegritudiae . Heauton l. Λα I. R. a. v. H. Vix stim compos animi exclamat Geta iram hanc evomam omnem, dum aegritudo haec es recens . Adelph. Act. DI. sc. ii. v. xv. xlv. Atquin isam exturbes lunt Palinuri verba apud Plautum ) ex animo aegritudianem . Curcul. Act. U. R. I. N. lx. Ist nanc vero dicendi rationem Charinus apud Plautum usurpare solet dum maxime dicit quod amorem consectantur cura, aegritudo, nioraque elegantia . Prolog. Mercat. N. XIX.

e Id est allectus. Sic Terentius Davum inducit Simoni dicentem 4 Id voluit nos sic nec opinantes duel falso

gaudio . Andr. Λct. I. sc. v. v. IX. VId. Par. De Terent. Plaut. imit.

240쪽

Misera quis ambitiuncula aegrum a )animum gerat b). . Excelsum quippiam , magnum, & laudabilet Sibi destinat ), bene ingeniatus quil siet.' Non opes, non honores, non hic ingen jContentio ulla, quae tria excitant velut

isto nem pd Sostrata ) hercle magno sam conatu magnas in nugas d. x rit . Fleautont. Act. IV. 1c. I. V. vii I. The mea- ning of it 8 She' s ta iv great stains to deli ver hemel f fome mightγ tristi no K . is aec Anglica Cookii versio. Maxumas i ita Libanus Demaeneto penes Plautum nugas agis. Asinar. Act. I. Q. a. v. LX xvii I. Sed & in eadem fabula lego Parasitum dicere : Haec suur nou nugae . Act. IV. se. I. . v. LXril. si qui argentum dederit nugas egerit. Prolog.ri Menaechm. v. Liv. Vid. Gracomeli. Prolog. Adelph. U. xxx X.s o in Vid. Adnot. fustr. ad υ. XXXI. b in Pueri iras gerunς . Terent. Hecyr. Act.

DI. sc. I. V. XXX.

e in Auctor argumenti Plautinae fabulae , cui Epidici nomen inditum , monet quod eo fororem desinat imprudens juvenis, nimirum Chaeribulus , vel ut aliis lubet Apoe-eides v. iv. At Theuropides apud Plautum ipsum interrogat Danista in , & Tranium tali pacto : suid p Eas , idest aedes, quanti desinat Mosteli. Act. ni. 1c. r. V. cXHI. Amcturus denique Pleusidippum adolescentεm , Atticumque civem Palaestram ait puellam a Labrace Cyrenensi in arte fidicina institutam amare coepisse . Hinc minis triginta Mipuellam desinat . Prolog. Rudent. v. XLv. Vid. Soderis. Animadv. ct interpret. in Plaus. Rudent.

d Palestrio servus ita apud Plautum cum Pleuside,

SEARCH

MENU NAVIGATION