장음표시 사용
11쪽
hoc, quod nos Sensimus, tradiderimus, tamen quia postea in Campania iuxta Graeciam nobis agentibus pervenit ad manus nostras
libolius Aristotelis do motibus animalium, etiam hic ea, quae tradidit,
interponere curavimus, ut Sciatur, Si in aliquo ea, quae ex ingenio
x proprio diximus, deviantis e patheticorum principis subtilitate. c. II. In quo probatur, qualiter in omni motu animalium aliquid oportet esse immobile, circa quod est motus. ζκ I p. 698 a Dicamus igitur secundum Aristotelem, quod de motu appetitivo, quo animalia a seipsis moventur, jam alias provisum et a nobis et 10 determinatum, quo genera habeat, ubi in libris Animalium volantia sit gressibilia et natatilia et reptilia et contrahentia et extendentias distinximus, et in eisdem libris distinximus, quae sunt causae
eorum, quae naturaliter accidunt Singulis generibus motuum. Nunc autem providendum est ignorantibus in hac scientia de universalit causa, quae causa St OVendi in qualicumque motuum praedictorum. Quia igitur omnium motuum principium Si movens aliquod, quod movet, et quia idem movens praecipue in motu animal ipsum sibi principium est movendi in hoc, quod a seipsis moventur animalia, et quia primum movens, quod Si prim primum est immobile, iam longo VIII 2, 6 11 ante a nobis est determinatum in octavo Thysicorum, ibi etiam VIII 1 2 4 a nobis determinatum est de motu, utrum Sit aeternus aut non etsi est aliquis aeternus in omni tempore, determinatum est ibidem VIII 3, 1 10. a nobis, quis est ille et ille habet consormitatem cum motu animalium, eo quod celum sicut animalia movetur a seipso. Sed quae 2 ibi dicta sunt de movente, universaliter dicta sunt in physicis autem
Oportet non Solum accipere universale OVen Secundum rationem communem, Sed portet descendere, ut videatur movens primum in
singulis et praecipue in hiis, quae sensibilia sunt animalia quia in physicis per singularia inquirimus rationes universales eo quod in 30 physicis particularia digniora sunt universalibus quia per singularia
Opinamur SSe conveniente et neceSSaria esse rationes universalium et universales quia eas, quae conveniunt particularibus, acceptamus et eas, quae non conveniunt, abicimus. In hiis autem, qua de uni-20 post determinatum et a nobis m. 1 2 post determinatum delde notis. 1 2 post motu deI. celi perpetuo . 1 2 ante in dei sed
in 1 32 quia eas, 11, 1 conVeniunt in mam. m. I.
versalibus moventibus in physicis diximus, manifestum est, quod impossibilo est moveri ea, quae a Se OVentur, si uultum primorum
movontium sit stabile et immobile igitur et in ipsis animalibus, quas a se moventur, Si debeant a Se moveri, portet aliquam partium stabilem et immobilem esse propter quod etiam membra motiva in animalibus sunt inflexa et girativa eo quod illo circa quod fit hujusmodi inflexio et iratio, utimur in hoc animalis motu sicut centro, circa quod fit motus circularis eo quod giratio membri moti fit circa illud si ideo totum membrum sive tota pars, quae composita Sis ex immobili movente et eo, quod movetur, sicut si dicamus totum crus aut totum brachium fit et unum secundum aliquem modum et
duo secundum alium modum, et fit rectum Secundum unum modum et curvum Sive curvatum Secundum alium modum eo quod in ipso
conmutatur potentia sive virtus movendi it accidens mobilitatis stli immobilitatis propter curvaturas laxarum iuncturarum, quae Sunt in ipso. Cum enim flectitur et movetur, oportet, quod aliquid eius moveatur sicut id, quod giratur, et aliud stat sicut id, quod est sicut
signum sive centrum. Verbi gratia, per motum curvaturae Sive girationis inflectatur tota dyametrus D in hoc motum stabit, et Ar mota doscribit motum AC, quae est portio circuli contra centrum. 3404'. Quod ut melius intelligatur, si dyametrus Ambrachium, quod
movetur circa Vertebrum armi Sive Scapulae, et punctum A sit pars
adjutorii, quae volvitur in pixide armi, et sit punctum A initium motus Superius et descendat usque ad C tunc enim modo brachio in pixide describitur motus AC, et quanta est portio AC circuli circa pixidem sive in pixide, tantus est motus brachii totius. Sed hoc interest in dyametro mota super centrum aliquod et bracchio moto in pixide armi, quod punctum, super quod dicitur diameter moveri, Secundum Omnem modum isti indivisibile: χω quod sicut Micit 30 Euclides punctus est, cui pars non est. Et in eodem Omnino immobili secundum dici solum et explanationem quantitatis motus solum dicitur moveri dyameter, quae est linea indivisibilis secundum Veritatem autem nichil eorum movetur, quae sunt mathematica, AEO quod talia abstracta sunt a motu et materia: et ideo
post primorum dei sit in 1. eo del. m. L 1 ante inflectatur dei insole. m. 1 20 post A deI. et in hoc et dividatur m 1 34 a
12쪽
haec posita sunt secundum ymaginationem motus celestium: Sed ζκ1 p. 698b immota illa sive immobilia, quae sunt in membrorum animalium curvaturis, id quod est immobile virtute et accidente, fit aliquando unum indivisibile. quando ponitur fixum. in quo et circa quod sit motus. Quandoque autem dividitur et movetur, quando ponitur et ipsum in alio vel circa aliud aliquid moveri et quandoque accipitur ut unum habens uicem puncti continuantis media flexura sicut cubitus, quando totum brachium movetur in iunctura armi quandoque autem accipitur ut duo divisa. quando in media junctura movetur 10 inferior pars, sicut asseyd movetur in cubito tunc enim extremitas adiutorii, quae est in cubito, accipitur in ratione immobilis et inferior extremitas asseid accipitur ut mota circa ipsam, et sic cubitus dividitur in duo et similiter est se aliis membris. Sic ergo in prius inducto exemplo principium motus designatum per A stat immobile inferior 15 autem pars dyametri movetur, sicut in motu brachii inferioris, in quo Sunt 8Seyd, Stabilis est cubitus in motu autom totius brachii cum adiutorio superiori stat armus sive humerus. Similiter autem in motu tibiae stat immobile genu in motu vero totius ruri cum OXR superiori stat immobile chyon quod est scia sive pixis coxae: Oportet 20 enim si in ipsis membris totis habere principium aliquod juncturaestabile, unde erit principium virtutis moventis, quando movetur parSmombri, et in illo stante est id, quod est firmans motum et reducens
girative circa idem per ligamenta et corda et nervos et muSculOS, II 1 1 3. sicut diximus in libro de Motibus animalium omnino enim sub tali 25 immobili movetur omne, quod movetur secundum aliquam animalis partem et hoc palam est per ante dicta. c. ΙΙΙ. Qualiter in omnibus immobile, quod est firmans et portans id, quod movetur, oportet SSe Xtra ipsum, quod movetur. ζκ2 p. 698b. Omnis autem Stati et immobilitas, quae est in membris ani-30 malium, numquam erit firma et immobilis et movens, misi aliquid extrinsecus eXiStens extra totum animal generaliter et omnino stet immobile, super quod et in quo movetur animal sicut terra subiecta
- antebrachium 11 adiutorium os humeri 19 chyon 'πιον scia - ιοχιον 24 post animalium del. quem secimus m. 1 2 et portans supra lineam 31 extra totum animal in ras. 31 super quod 13, 1 ambulantium in ras.
1015 podibus ambulantium et ideo ordinantes mundum por immobilia moventia et mota digne providentes tractaverunt de illo. Hoc enim, quod dictum est, omnem motum esse ab immobili movente, habet contemplationem, quae non solum extenditur ad animalia si ad mombra ipsorum in motu appetitus sed etiam ad motum totius universi et in omnibus, quae moventur tam a natura quam ab arte:
semper enim videtur, quod aliquid sit immobile extra id, quod movetur, existens, quod subicitur et firmat id, quod movetur. Sicut enim, quando motus Si in animalibus, oportet in sodem animali aliquid esse immobile, si debeat moveri, sic multo amplius, si moveatur localiter totum animal, oportet esse extra totum animal aliquid immobile, quod firmet motum eius, quod movetur. Si enim quis supponat aliquid, Super quod est motus omnis, sicut muris ambulatio, quae fit in terra vel in harena, non est in hiis neque erit umquam
motus, nisi terra stet et harena. Neque volatus ante erit in aere nec natati in mari, si non supponatur Stare aer aut mare, Si non moveatur
per accidens, Sed motu proprio hoc, quod movetur de tali enim motu hic loquimur. In omnibus enim neccessarium est esse aliquid Subjunctum ei, quod movetur, quod sit immobile, in quo vel super quod est motus, et quod sit aliud omnino ab eo, quod movetur, sicut terra muribus motis est in terra. Si autem non sit immobile, super quod est motus, non movebitur id, quod ponitur moveri. Huius autem quaestionis tessimonium de dignum est, quod nauta volen a litore movere navim, egreditur aetra navim, et sit pedes in 25 solido terrae in litore, et uno Frmatis antennis ad malum aut ad aliam partem navis impingendo movet navim I ius. Si autem in eadem navi, quae movenda St, Gistens aliquis ponendo antennas ad malum aut ad proram temptat hoc operari, nequaqaum movebit navim, quantumcumque fortiter impingat neque enim Boreas aut Zephirus umquam moverent navim, nisi essent eaetra navim stantes in navis malum et ideo si essent venti in navi, sicut pictores a puppi navis pingunt egredi ventos, non moverent. Pictores autem lineis utibusdam pingunt em-
2 moventi primus ductus litterae in assimilatur in insistae Z unde:
et ov. Vulg. 7 movetur 'deL 8, det. 9 oportet aliquid essedet. 13 muris supra inea 18 aliquid es praef. p. 5 27 existens
aliquas m mata. m 1 28 quantumque.
13쪽
p. 699 1 iantes, sicut magnus ventus faciat statum suaviter aut vehementer si enim aliud a navi aliquid erit ventus flans, tune oportet, quod liqua partium venti, quae principimn est flatus, sit stabilis et mo et uno rursus hae particula sua potentia et virtute impellit navim in aliquo eaetrinseeorum firmata aut enim facit impulsum eidem toti navi aut alicui, quod est pars navis, per quod tota navis impellitur. Si autem impellens navim idem ipsum sit in navi et firmetur ad ipsam navim,
rationabile est, quod non moveat navim. Est enim pernec Sarium, quod hoc stet, in quo firmatur impellens navis autem non Stat, Sed moVetur.
10 Si autem opositum huius dicatur, continget, quod idem est et in eodem est et quod movetur et in quo firmatur foris extra hoc, quod movetur, 340,' in id quod impellet: et hoc est impossibile, sicut patet ex praedictis.
3414 med. o. IV. An in motu coli sit aliquid corporeum immobile, a quo
15 Quaeret autem aliquis de eo, quod movet celum in motu enim celi portet esse movens), utrum motus eius sit ab immobili corpore primo movente quia non quaerimus de primo movente Simplici, eo quod in animalis motibus videmus, quod id, quod movetur, OVetura immobili parte aliqua, quae est extra id. quod movetur, et St20 pars eius, cui attribuitur motus et ideo, cum motus celi sit voluntarius motus, quaeret aliquis, utrum aliquod tale immobile primo, in quo sit virtus movens, sit in motu celi si enim sit tale primum immobile, oportet, quod nec haec pars coli sit aliqua nec in colosit si enim aliquo modo sit idem celo secundum totum aut Secundum 25 partes, sequetur, quod ipsum movetur et Sic idem movebit seipsum et erit motum et immobile, quod est impossibile. In omnibus enim motibus supradictis necesse est aliquid immobile esse, quod tangit idquod movetur, quando movet ipsum, sicut adiutorium tangit brachium in cubito. quando movet ipsum: et oportet, quod huiuS-30 modi movens non sit pars mobilis sive eius, quod movetur. Amplius id movens, quod est stans immobile, non erit pars mobilis, quod
fortur. post extrinsecorum del. m. 1 cui est eadem aut pars aliqua exstat in codice illa pars deleta, de qua supra diximus praef. p. 53
Recto enim dicunt hii, qui asserunt, quod unum de tribus sequitur, quod videlicet quod aut nulla stat particula, cum circulariter fertur spera, aut tota stat secundum aliquem modum, quo tota non transmutat locum aut si stat aliqua particularum ipsius, et alia moventur, necesse est infringi continuum ipsius sperae, eo quod particula non mota Seperatur ab ea, quae movetur in ipsa. Tortium autem horum trium est impossibile, et sic videtur, quod non possit esse motus sperae ab immobili aliquo, quod sit in ipsa spera.
Quidam autem non satis convenienter arbitrantur Solvere in- 10 ductam de motu sperae quaestionem dicentes, quia poli perae habent quamdam potentiam et virtutem movendi, cum tamen sint puncta sperae non habentia magnitudinem aliquam, eo quod sunt extrema puncta perae, per quae tranSit Si Sperae, Super quem
ipsa Spera volvitur. Moc autem non bene dictum est Non enim est 15 possibilo moveri aliquam substantiam huiusmodi secundum motum unicum a duobus indivisibilibus. Constat autem, quod asserentes istam solutionem duos polos indivisibiles et immobiles ponunt esse in Spera propter quod etiam quidam alii dicunt, quod aliquid immobile se habet ad motum omnis sive motum mundi, qui est motus 20 celi et hoc dicunt esso terram, quae sic se habet ad motum omnis mundi, sicut immobile in animali se habet et animalia. quae moventur 341,'. per seipsa. Hoc enim quidam iam sub dubitatione introduxerunt et quaestionem de hoc fecerunt, quam ob causam terra Staret, si non Stat propter cauSam, quae dicta est, quod det movere universo inii 25 enim, qui fabulam de Athlanto toxuerunt, dixerunt Athlantem pedes habero stabiles et firmiter immobiles super terram et non dicunt fabulosum mendacium, sed potius in tegumentis fabularum ab intelligentia quadam volunt dicere, undo sine aliquo immobili sit motus ceti. Dicunt enim Athlantem osse sicut hametrum extensam de polo ad polum, quae convertit et regirat celum secundum converSiones circa polos et ideo fingunt esse hominem maximum, pedes in polo uno et caput in alio habentem, et brachiis et manibus celum circumvolvere. Et est haec fabulatithagoricorum, sicut diximus in Secundo II 1, 3 sq. de Celo et Mundo. Et intendunt dicere, quod mundus totus est unum animal, cuius immobile est terra, a qua diametri sicut cordae et nervi et venas procedunt ad circumferentiam et circumvolvunt 3035
alterum duorum del. m. 128 post sit dei manente m. 1.
14쪽
eam, Sicut membra animalis moventur ab uno immobili. Secundum enim supra inducta contingit et sequitur tunc, quod convertens celum stat immobilo propter terram stantem, cui innititur et sic inductam de motu omnis volunt solvere quaestionem. Sed dicentibus hoc necesse est dicere cum hoc, quod ipsa terra, quae est immobilis, non sit pars eius, quod fertur in motu totius, debebat autem par quaedam SSeeius, cui attribuitur motus, ut patet ex praedictis. Amplius nos oportet dicere. quod aequae sint sortitudines et Vigore moventis, quod stat, cum eo, quod movetur: Si enim quaedam 10 multitudo et vigor virtutis, secundum quam potest id, quod sint,
movere, cum hoc supponatur esse movens quia niSi virtus 1uS X-
cellat id, quod movetur, mullo modo movebit ipsum Necessarium enim est esse quamdam analogyam virtutum inter movens e Id, quod movetur, sicut et in contrariis motibus: si enim unum contra-15 riorum debeat movere reliquum, oportet, quod in aliqua analogia excellat ipsunt pares enim virtutes impassibiles sunt ad invicem, eo quod neutra excellit aliam: et ideo licet se alterent, neutra tamen transmovebit alteram: et similiter est in virtutibus stantis, quod movet, et virtute eius, quod movetur ab ipso sed sub invicem con-20 tinebuntur secundum plus habere virtutis tunc enim id, quod fortius est, subiciet alterum et continebit ipsum et movebit. Sive irgo Athlam movere telum dicatur sive aliud aliquid p. 699 1 huiusmodi. quod sit movens contentum ab intrinsec sperae totius, non magis hoc maiori virtutes firmatur in medio centro sperae, 25 quam tota spera virtutis habeat et ideo, si terra dicatur esse stans, virtute maiori sperae movebitur terra a medio. hoc est a loco suo, sicut si asseyd maioris sit virtutis in movendo quam adiutorium a loco suo per motum cubiti et non poterit immobiliter stare cubitus: Sicut enim movens movet quadam excellentia suae virtutis, sic etiam 30 Mobile, quod movetur, movebit id, quod stat, si excellat virtus eius in motu Si enim sit similis fortitudo eius aut etiam plus vel maior quiescenti et moventi similem enim huius virtutem esse constat, quod in motu celi est mobile motum et non movens Si igitur sic a terra
immobili Irmotur Athlas movens totum colum. tantam sportebit 35 esse dortitudinem terrae ad itandum immobiliter, quantam habet totum celum, quod movetur, et quantam habet Athlas movens totum colum aut torra nutabit et cedet sub pedibus Athlantis. Si automhoc est impossibile, impossibile erit celum moveri ab aliquo huiusmodi intrinsecorum, quod infra Speram celi contineatur. Quaedam p. 699b 2. autem quaeSti e praeinducti orta est circa motum partium coli sive universi Parte autem vocamu Omnia, quae infra Speram continentur, secundum quod etiam terra, quae centrum St, pars est coli sit similiter ignis, cuius circulus et spera est intra speram Orbis. Omnia enim haec referuntur ad motum secundum eos, qui Athlantem movere dicunt et omnibus iis a hytagoricis motus coli t10 universi attribuitur. Quaestio igitur quaedam oritur de istis propria, quam portet praevidere, antequam alia huiusmodi accidentia determinentur. Si nini nos stationem et firmitatem immobilitatis et stationis terra superponamus potentiae coli in mobilitat ita, ut dicamus terram fortioremi esse in Stando, quam celum possit OVeri, cum manifestum sit Secundum hythagoricos, quod terra movet celum a medio centro, in quo stat constat autem, quod sortitudo terrae quiescentis, a qua est haec potentia movendi, non est infinita: eo quod terra ipsa finita est si probatum est a nobis in octavo et septim Physicorum, quod VII 1.1 sq. 20 corporis finiti non est potontia infinita propter quod otiam pondus Vili , a q- terrae, quod est Virtus sua, qua quiescit in medio, non est infinitum.
Amplius impossibilo dicitur multis modis ino inim modo dicitur impossibile. quod nullo modo fieri potest. Et impossibilo 4424'. dicitur, quod natum est fieri, licet levatum sit supra possibilitatena
25 mperantis aut patientis Non enim eodem modo dicimus vocem impossibilem videri et solem, quamvis enim lumen videatur a nobis tamen excellit lumen in rota solis visum nostrum. Vox enim ex neceSsitate non Videtur eo quod non est de hiis, quae innata Sunt videris lumen autem, cum sit innatum videri, non Videtur propter 30 excellentiam. Cum igitur celum dicitur incorruptibilo os indissolubilo, Opinamur e necessitate esse indissolubile, ita quod impossibilo sit dissolvi primo modo impossibilitatis. Secundum autem superius inductam rationem, quod celum ab Athlante stante in terra moveatur, contingit colum non ex necessitate esse, quod indissolubile innatum p. 69, 23. Sit et huius ratio est, quia contingit celum moveri maiore et excellenti Virtute motoris, quam ipsum sit mobile per naturam suae mobilitatis.
33 post et est det ori . 1 unde postea etiam factun e8t. 34 quod in mata. m. 1.
15쪽
Contingit inim ipsum moveri ex virtute, quae fundat terram in stando it 'uao simul movet ignem totum et Supernum corpus totum cum omni celorum congregatione in circuitu per circularem motum it insuper Athlantem super se tantem et irantem, Jerx quem universitatis materia et machina designatur in sabula hythagorica. Excellit ergo virtus moventis Virtutem mobilis, quotienscumque autem Superhabet motus de Virtute moventis super Virtutem mobilis dissolvitur mobile it motus et solvitur proportio OVentis et mobilis, ita quod superantur ab invicem. Ergo solvetur armonia 10 motus coli, quae est inter movens et mobile, et ipso motus deficiet. Si autem dicatur, quod non est in motore Superhabens sive Xcellens virtus, hoc non impedit quia licet non sit, tamen contingit in ipso virtutem isse excellentem: ostendimus enim in septimo et octavo VII 2 I sq. PhySicorum, quod virtutes corporeae, quae Sunt in maiori maiores
Vii 3, ot ii minori minoros uocipiunt additionem et diminutionem, addita vel diminuta quantitate. Tum igitur terra finita sit, erit pondus eius finitum et additionem recipiens et sic exello et corrumpet et mobile et motum Non enim potest dici, quod pondus terra infinitum sit
et ideo additionem non recipiat non enim contingit esse huiusmodi 20 virtutem infinitam nisi per corpus infinitum P corpus autem nullum 2 contingit esse infinitum, sicut ostendimus in priuio de Colo et Mundo; conStat autem, quod non contingit umquam dissolvi celum et motum eius per aliquam naturae potentiam, igitur motor eius non est ille, VIII 4 7 qui est inductus et propter hoc ostendimus in no octavi hysico-25 rum, quod motor eius is indivisibilis et impartibilis non habens magnitudinem sonitus Si enim diceretur possibile celum dissolvi, quid prohiberet ipsum contingere dissolvi nisi esset enim impossibilo dissolvi, ita quod oppositum est necessarium necesSe Si enim celum non dissolvi absque dubio dissolvi contingeret ipsum Sed II. 8-9 de hac quaestione alia ratio est, quam in primo do Celo et Mundo
Sed ad quaestionem redeamus quaerentes utrum Oporteat in motu quiddam esse immobile it stabile. quod sit extra id. quod movetur, ita quod non sit pars ipsius, aut non, et utrum hoc Sic 35 sit necessarium esse in universo et motu ipsius ' Vidotur enim sor-
lasso inconveniens alicui esse, si principium motus, quod est immobile, si interius intrinsecum sei, quod movetur: hiis enim, qui sic opinantur, videtur bene dicere Homerus, quando dicit: Sed non retrahetis a celo ad terram Iovem, magistrum omnium, neque Si multum fatigabimini. Omnes autem trahentes et dii et deae. Ηο- merus videtur Velle principium motus non esse intrinsecum, quod est principium sicut pars immobilis, a qua est motus celum autem non esse mobile ab huiusmodi extrinseco principio, quod sit Stans,
sed potius ab intrinseco principio divino sit impartibili non habentoi magnitudinem penitus et de dixit, quod Jupiter, quem dicit primum motorem SSe celi, non potest trahi a celo, in quo est sicut movens ad terram, ut ex ipsa tamquam ex immobili parte sperae moveat et ideo, Si omnia convenirent numina deorum et dearum et Omne Vire ponerent, non traherent primum motorem, qui magister 15 est Omnium, a celo, quod movet, ad terram, ut ex ipsa tamquam X
immobili sed moveret. Quod enim omnino immobile est ab aliquo, ita quod natum est immobile esse ab illo, a nullo omnino talium, quantumcumque multiplicetur virtus ipsius, moveri contingit. Et secundum dicta Homeri solvitur quaestio iam pridem introducta, qua 20 quaeritur. si contingit solvi congregationes et proportionos coli, si p. 700ao motus eius pondet ab immobili principio riuoniam in veritate, mi pondet ab mniobili virtute corporea divisibili, Solventur celi propo tiones, sicut obiectum est, Si autem pendet ab immobili intrinseco
impartibili, non solventur celi congregationes et proportiones, Sicut 25 OStensum est in octavo hysicorum; et dicemus tunc, quod in solii VIII, 4. animalibus Mobilibus secundum locum oportet esse huiusmodi immobile movens, quod sit extra id, quod movetur. c. V. Utrum in omni motu si movens et mobile ita, quod in eodem Sint movens et motum, sicut in eodem sunt movens et motum in motu locali animalium. 30 Sed tunc quaeremus, quot sint moventia in ipsis, quae O- Ventur Secundum locum. Oportet enim statum ess in huiusmodi
moventibus, non enim vadit hoc in infinitum. Illud igitur, in quo est status il erit primum. In omnibus autem talibus oportet hoc Stare 3424'.
16쪽
p. 700 9 hoc autem moveri. portet enim aliquid Stare, in quo Sicut in movente firmatum mobile moveatur, quemadmodum Si dicamus, aliquid de partibus mobilibus firmet alteram. dicemus illud firmans esse tamquam stans. sicut diximus Superius, quod partium animalis una 5 40 habet ad alteram. Sod quaeret aliquis, sicut diximus de inanimatis. de quibus non est adeo perspicuum. Si aliquid est immobile firmatum. quod movet alia: et ideo quaeritur, mirum omnia talia habent in ipsis quiddam stans et movens primum, quod videlicet est
primum OVens, Secundum quod primum OVen proXimum movens
10 appellamus, it quod tale sit stans. a quibus stantibus firmari est neceSSe ea. quae moventur, Sicut videmus hoc SSe necesse in hiis quae moventur in animalibus. Si autem hoc detur, quod sit aliquid immobile stans, quod movet ea, quae moventur, hoc utique impoS- sibile est osso ignem inui terram aut aliquid inanimatorum, quae 15 moventur, aut aliquam partem ipsius. Sed si est, oportet esse extra ipsum, quod movetur, aliquid aliud, a quo haec moventur primituS: omnia enim in animata ab alio moventur. quod est extra ipSa, Sicut
VIII 2, 3 ostendimus in octavo hysicorum sed sola animata moventur a Se- ipsis et inanimata moventur ab aliquo extrinsecor omnium autem
20 eorum, quae sic mobilia sunt, ut diximus, quod si moventur ab aliques immobili. quod habent in seipsis principium motus. Sunt ipSaeadem, quae movent et moventur: quia huiusmodi sunt animalia,
Do huiusmodi autem moventibus et motis quod dictum est, 25 animalibus est dictum eo, quod huiuesmodi Omnia, quando moventur in seipsis, habent stare, quando volunt: et Stans firmum, quod VIII 2 3. Movet prinium. habent in seipsis, sicut in Physicis dictum est. Si autem in superiorum corporum motu est aliquid stans immobile, quod est primitus sive primum movens, ex dictis non est palam et si si os immobile in talibus movens. de ipso alia est ratio. quam de inmaobili movente, de quo hic loquimur, sicut patet per ante dicta. Animalia autem quotquot moventur, omnia moventur firmata ab aliquo. quod est extrinsecum membro quod movetur, tam inspirantia quam respirantia. Non enim differt proicere aut movere pondus o 700 25 sarVum aut magnum, Sicut faciunt spirantes et tussientos et si spirantes faciunt hoc, tunc facient et respirantes. Videmus enim, quod
in scia virtus proicit coxam, quando est incessus, ipsa immobilis manens, cum tamen tota OX et crus Sit pondus magnum. In inspiratione etiam et respiratione oportet stare et trahere et movere
musculos pectori et pulmonis, ut fiat motus respirationis, licet sit pondus parvum. Idem autem est de musculis, ter quos fit tussis ot oscitatio et omnes huiusmodi motus quia nullus omnium fit nisi
ab aliquo immobili trahente et movente cordas et nervos membrorum mobilium. Quaeramus autem, utrum in omni motu oportet quiddam κ5p.700a 26. staro, quod movet alia. Verbi gratia, utrum in eodem numero, quod1 movetur Secundum locum et movet, oporteat quiddam stare firmatum aut etiam in eo, quod transmutatur ipsum a seipso Secundum aliquam speciem motu ad formam, Sicut in eo, quod augmentat 0- ipsum nichil enim augetur, nisi per Virtutem augentem, quae Stin eo, quod augetur Et similiter quaestio est de alterante seipsum 1 per virtut0m, quae est in ulterante, sicut in eo, quod assimilat tuni sibi cibum.
De generatione autem et corruptione, quae sunt a principio secundum ingressum rei in esse est alia ratio: eo quod nichil generat
seipsum et nichil corrumpi, seipsum ci enim vienerastin est illa,2 quam Ocamus primum motum generationi et corruptioniS, quae est via ad esse rei, haec erit iam causa motuum aliorum quia ille motus sive mutatio est de non subiecto ad subiectum; omnes autem alii motus sunt de subiecto constituto per generationem ad subiectum. Generationem inuteis dico et corruptionem, eo quod non est sine 25 corruptione generatio et sic generati et corruptio Omnium est causa motuum aliorum quemadmodum in animali et in toto mundo un1Versaliter causa prima motus est haec, quando perficitur in esse et subiecto animal et ideo non potest ita quaeri in generatione primum
movens. quod sit causa sibi ipsi movendi sicut in animali, quod
Quaeramus igitur, quid sit augmentationis causa, si aliquando idem sibi ipsi idom et causa augmentationis et quid sit causa alterationis, si aliquando idem sibi ipsi eidem fit causa alterationis, sicut idom sibi ipsi est causa motus localis 3 Si autem dicatur, quod
3 non idom sibi ipsi est causa alterationis et augmentationis, tunc non eSt necesse unum primum esse movens in hiis: Auic tunc primae
33 post movetur del. ive sit motus inspirationis m. 1.10 post locum del. RV . .
17쪽
augmentationes et alterationes fiunt ab alio extra movente et ab aliis moventibus fiunt generationes et corruptiones, tunc non Si neceSSe, quod omnino sive generaliter idem eidem sibi sit causa movendi Secundum Omnem speciem motus et mutationis secundum hoc enim praeest et prius est movens mobili et generans generato nichil autem
omnino est prius sibi ipsi et ideo portet, quod in talibus aliud agenerat et moto Sit generans et movens.
De anima autem, si movetur a se i ipsa aut non et si movetur, I 2, 1 sq. quomodo movetur, dictum est a nobis in hiis, quae de Anima deter-ὶΠ minata sunt Quoniam autem inanimata moventur omnia ab alio VII 2, 3 movente et nullum a seipso. dictum est a nobis in Physicis De primo autem mobili, quod Si Semper motum, Secundum quem modum movetur et quomodo movet primum movens diffinito dici habo in Metaph. XI 2. hiis. quae sunt de Prima philosophia, et partim O determinatum VII 2, 5 est in ictavo thysicorum De omnibus hiis certum FSt, quod a quodam Moventur immobili iucundum cillum modum motus, quo V1 1sq. movent, sicut diximus in quinto hysicorum: quia aliter iretur in infinitum: Sed non moventur a quodam immobili secundum locum firmato, quod es, quaedam pars eius. quod movetur Sicut cubitus 20 pars is, brachii . in quo immobili movetur asseyd sive harundo brachii. Tractatus secundus, qui est de principiis moventibus in motu
c. I. Quot et quae sint moventia in motu appetitivo et quod sit
primum et quae media et quod ultimum. ζκ6 p. 700b4. ReStat igitur nunc quaerere quomodo anima localiter movet corpus motu voluntario, et quod est principium huius motus et oportet nos determinare, quot sunt numero moventia et non mota ab invicem: quia si quodlibet moveretur ab alio impediret unum-30 quodque alterum et non proficeret motus. Omnes autem motus auimalium habent finem aliquem Omnia enim, quae Sunt animatorum, sunt propter finem et praecique omnia animalia movent et moventur causa alicuius sive propter aliquid et hoc est finis motus omnium pSorum, cuius cauSa moventur: Oportet igitur, quod principia 35 huius motus inquirantur.- 23 Dieamus igitur, quod videmus animae vires Sive potentiae, quae imovent animal. sunt intelligentia it Tantasia proh a erest' et voluntas et desiderium omnia tamen haec ad invicem reducta sunt pauciora. eo quod quaedam movent nuntium facientes de motu st iustodum sicut isti gentes et quaedam sicut facientes impetum st heundum hoc fantasia et sensus eundem locum habent in OVentibus cum mente sive intelligentia: unumquodque enim IStorum Stutdicativum et indicatum do eo, ad quod fit totus disserunt autem
haec secundum dictas in libro de Anima disserentias ad invioqui Ab
i auton movent sicut facientia impetum volunta eum et Iris et deSi sinit. 1. 7. derium, hoc St concupiscentia, omnia in movendo 'abent in com-umni rationem desiderii sive appetitus, qui facit impetum in motu . Proh a eresis autem sive iligentia et a estimatio Sunt communem quandam habenti rationem movendi intelligentiae et appetitu Sive 15 uosiderii. Non ist autom inins intelligibile proh a ereticum, sed solum intelligibile proh a ereticum est quod est de numero praetI-corum et est practicorum finis. propter quod fit pum appetitus in
aqquisitione vel fuga hoc enim, quod est de numero huiusmodi practicorum bonorum. est movens primum appetitu animalium: ΤΟΠ ini tamen omne bonum finis est semper. Si c enim omne vere bonum esset causa luiui naturas inlicuius qui nichil est vere finis, nisi quod est bonum naturae et causa et ideo sequitur, Si fin1S Si Secundum naturam, quod est alicuius existentium causa: OmnIS DI natura bonum habet. cuius causa est sicut probatum est in libro primo
25 Ethicorum Nos autem non semper , illo. quod est ex finis I 2, 7.
bonum. videmus moveri appetitum animalium, sed potius aliquando moventur animalia ab eo, quod est causa alicuius alterius, sicut delectationis secundum sensum vel utilitatis aut alicuius talis, quae non Sunt fines secundum naturam. tropter quod in moventibus portet 30 ponere, quod visibile sive sensibile bonum, quod Si bonum ut nunc, habeat in movendo locum boni Melectabile autem Secundum SenSumeSi visibile bonum, quod vocamus bonum ut nunc. in hoc recte dixit lato in Democraticis. quod omnis delectati generatio S in usum lasensibilem animam es et ideo manifestum St, quod JOH ut VHψ pii 14bo δω est eadem ratio communis movendi, quae est in bono Impliciter: 3213.
generatione in ato corr. m. 1 10 sunt V deest C. post potentiae didit et det ar m. 2 2 post animal et esse . I habent in mam addidit, 2 20 enim so e OeC. QV.
18쪽
simile enim tui est, sicut quando moventur animalia, quae movet appetitus motus ab huius modi bono, quod similem habet movendi
rationem. Omnia enim haec movent appetitum in ratione convenientis in communi ab hoc enim omne animal semper movetur in om- muni et singulum animalium non movetur, nisi per idem conveniens simpliciter aut ut nunc. Licet autem in communi appetitus animalium sic moveatur a bono conveniente in communi sumpto, tamen est aliter movens bonum simpliciter se aliter bonum ut nunc in speciali rations bonum enim 10 simpliciter semper movet et motus animalium habet finem, qui verse finis est, bonum a eternum et verax et primum bonum. A eternum autem dico, quod incommutabiliter bonum est secundum naturam natura manente. Vera autem, quod veritati naturae proportionatur secundum differentiam constituentem speciem, quod non convenit ex 15 genere aut a egritudine. Secundum quod est proprium et connaturale speciei. Trimum autem voco proximum quod ipsi naturae est convertibilo. Omnis enim natura habet tale sibi proprium bonum, I 2 ut probatum est in Ethicis et hoc non est aliquando bonum et alicubi bonum, et aliquando et alicubi non bonum sed semper et ubique 20 est secundum naturam bonum et ideo hoc bonum omnibus aliis hic et nunc bonis est divinius et honorabilius et ideo oportet hoc bonumeSSe primum bonum, quod in propria ratione manet, ita quod anto ipsum non est aliud bonum, in cuius ratione moveat et Omnia, quaecumque alia bona ossent, movebunt per analogyam ad ipsum: et 25 tale bonum aliquod quaelibet habet natura et praecipue animatorum: et quia sic primum movens est illud, omne autem primum movens movet immobile, oportet, quod istud bonum moveat, cum sit immobile. Visus autem et desiderabile sive desiderium movens se movet et dico 313 movens se per formam boni primi moventis et hoc modo primum movens 30 intra aninia est compositum ex forma primi moventis et potentia animae movente et Sic primum movens est duplex simplex et compositum VIIII, sicut in celo, sicut determinatum est a nobis in octavo Physicorum, et ideo primum movens compositum movet se et isto modo dicimus, quod etiam animal movet se, cum sit compositum ex motore et mobili. 35 Sic igitur primum movens simplex movet non motum primum autem compositum movet motum a specie primi moventis: ultimum
autem est, in qu perficitur, sive verius dicendo, in quo concluditur motus, ut inferius dicemus et de illo non est eadem ratio, qua de aliis, quia non Si necesse, ut hoc aliquid ulterius moveat, quia illud tantum movetur et non movet ulterius aliquid, quod sit motivum. Est tamen de hoc alia ratio quam de aliis ultimo motis. In physicis ero aut artificialibus ultimum motum Sic movetur, quod tantum patitur hic autem ultimo motum est, quod non ulterius aliquod
movet organum, Sed ipSum per Se exequitur appetitu opus vel actum, sicut dicimus virtutes, quae membris affiXae sunt, ultimo Sse motas 10 et moventes, quod non est aliquid post eas, quod organice pars animalis existens OVeat.
Manifestum autem est ex hiis, quia motus ab appetitu persec p. 701 a 2. tus, in quem impetum facit animal, Secundum inductam rationem est ultimus in ordine eorum, quae sic fiunt a moventibus potentiis. Ini talibus enim factis movetur et ambulat animal ad appetitum desiderans secundum sensualitatem aut eligens Secundum rationem, dum alteratur passione facta secundum Sensum aut secundum fantasiam
ab appetibili bono. Hoc igitur modo perficitur motus in animalibus,
20 i. II. Et est digressio declarans, quot et quae principia et qualiter sint motus processivi, ut melius declarentur praeinducta. NOS autem, ut ea, quae dicta sunt, magis intelligibilia fiant, digressionem faciendo dicimus, quod ad omnem motum tria Secundum
rationem exiguntur in genere Moventia compOSit Iraeter OVenS
25 Simplex et praeter id, quod ultimo movetur. Si enim debeat orim0tus, portet quiddam esse ex iudicio docernens et electionem et motum debere fieri et oportet esse electionem motus et tertio Oportet esse appetitum completum ad opus. Non enim fit motus
nisi ad ionum simpliciter vel it nunc. Non igitur et umquam 30 motus, nisi sit iudicatum de bono simpliciter vel ut nunc et Sic
decretum motum debere fieri. Facto autem decreto non neceSSario
sit motus, quia forte non eligit, quod ex iudicio decretum est. In
hoc enim anima differt a natura, quia natura Secundum formam, qua informata est necessario movetur, ut calido informatum neceSSario in communi t r. in m. 1 et Iset aliquando et det I alib. m. 1.1 post autem det oriri concluditur mobile non .
19쪽
calefacit, et gravitate talarmatum ex necessitate descendit sed anima etiam postquam concepit formansi boni simpliter vel ut nunc. non necessari eligit eam. sed libertatem habet secundum quod voluerit eligendi. propter quod ad motum exigitur electio post iudicium, et ς iudicium quidem fieri potest praeter electionem. Electio autem numquam fit praeter conceptum et iudicatum H bono simpliciter velut
nunc. Electio enim est duobus propositis unum alteri praeoptare. Iudicium autem hoc, de quo loquimur, est per modum arbitrii potiusquam per modum probationum et sententiae quia anima cognitiva in 10 talibus potius arbitrium proprium equitur quam naturam rei, de qua iudicat, sciens inim et prudens inliquando arbitratur de faciendo
contrari modo, quam Secundum rem esset arbitrandum, si rationem
rei sequeretur Similiter etiam, quando eligit, totius ad libertatem et arbitrium proprium eligit, quam attendat eligibilis maturam si
15 rationem. Videmus nim sciontes et prudentes eligere aut non eligenda aut minus eligenda secundum naturam rei et rationem. Iiis autem duobus sic perfectis consequitum plenus et completu appetitus sive voluntas de faciendo et hic appetitus iterum nec rem equitur nec iudicium nec electionem de necessitate, sed potius libertatem 20 labo otiain lectione facta ab electione declinandi sit a iudicio, quod praecesSit propter quod saepe consilio habito et lections dicimus vim facere nobis et aliud volumus et operamur. Sed tamen nullo iudicio et nulla electione praehabiti numquam erit complet Voluntas de faciendis eo quod sine iudicio non esset nuntium de volito et sine praeoptatione huius prae aliis non in hoc compleretur Voluntas. Haec igitur tria sunt moventia composita, quorum quodlibet componitur ex forma boni primo moventis et potentia animae, quae concipit bonum illud; sed iudicans primum non componitur nisi ex forma boni moventis et potentia iudicante. Similiter autem ultimum volens sive appetens non componitur nisi ex appetente et forma boni, quam appetit: Sed medium, quod est eligentia, ex tribus componitur elementis habet enim formam
3444'. primi boni moventis et habet aliquid cognitionis eo quod collatio unius eligibilis ad aliud non fit sine cognitione: si habet aliquid
35 appetitus, per quem unum praeoptat alteri. Haec autem tria OVentia sic secundum formam moventis in genere dicta sunt.
Haec autem secundum substantiam dividuntur rursus in tria: quoniam in rationabilibus intellectus practicus ex iudicio movens est per suam cientiam Liberum autem arbitrium est habens formam moventis compositam ex iudicio et voluntate voluntas autem movet secundum rationem appetitus solum. In hiis autem, in quibus est anima sensibilis ut perfectio ultima, movet fantasia per modum iudieii, et est in ipsis a estimativa, qua habet a eStimare per modum olectionis et est appetitus in ipsis secundum concupiscibilem et irascibilem, qui impetum facit in opera per virtutes, quae Sunt inniembris. In hiis autem, in quibus sensibilis non est pesecti ultima, sed est in eis secundum esse sensibilis, in hiis fantasia et a ustimativa et appetitus secundum utramque partem sui participant aliquid rationis et suasibilia sunt a ratione et secundum hoc movent.
Et do omnibus iis dictum os in tertio libro de Anima, et iterum
dicturi sumus in scientia Ethicorum monasticorum. Patet igitur, quod secundum subiecta moventia dividendo moventia, quod dividuntur in tres terminOS. Praeter omnia autem haec est movens primum et hoc est duplex, simpliciter bonum et ut nunc et hic bonum et hoc Si ita movens, 2 qu0d est immobile. Bonum autem simpliciter tres habet conditiones, quod videlicet ost a eternum et verax et primum et quia est a eternum, non quandoque movet et quandoque non, Sed Semper et quia StVeraX, non movet per accidens, sed per seipsum et quia Si primum,
movet ita, quod ant ipsum nichil sibi est causa movendi, et ideo
e8 movens immobil0. Hoc autem facile est considerare in Omnib0n cuiuslibet, quod est secundum naturam bonum. Non enim Staliqua natura, quae non habeat formam essentialem se OnStiStuentem et haec forma sentialem habet aliquam operationem et haec 0peratio essentialis finitur ad aliquid sit ideo operati haec finita ad 30 id, ad quod essentialiter est, est bonum naturae illius, Sicut probari habet in ocimo Ethicorum, sicut ossontialis actus hominis est intel X I. ligere finitum ad intolligibilo necessarium et a eternum et Sic est de omnibus aliis. Ex quo relinquitur, quod habitudo boni ad id, cuiu est bonum est necessaria et incommutabilis statim enim OXp0sita natura ponitur habitudo ius ad hoc bonum, et ita a eternum erit bonum illud secundum modum dictae habitudinis, licet
10 post talibus et proprium m. 1. fantasia sus dei estimatio ps3. m. 15 non exstat in scriptis editis.
20쪽
Secundum esse non sit orto a eternum et quoad hoc habo hane
conditionem, quod dicitur aeternum, eo modo, quo aeternum Oeamus incommutabile, non quidem Secundum SSe Semper, Sed Secundum habitudinem ad id, cuius est bonum. Amplius non est aliud bonum secundum veritatem naturae nisi illud omnia enim alia bona aut secundum accidens aliquod et in aliquo tempore bona sunt et conferentia in relatione ad verum et naturale bonum et quoad hoc est vera vocatum et nulla alia movent animal, nisi quae verax bonum aliquo modo assimilant vel conferenti vo consorvantia sel10 amminiculantia sicut et sanum non dicitur, nisi quod aliquo modos habet ad veram sanitatem ut indicans aut faciens aut conservans aut aliqualiter aliter relatum ad veram sanitatem. Bonum θrgo veruX simpliciter bonum est secundum naturam et ut nunc bonum est id, quod per aliquem modum refertur nunc ad ipsum et non movet, nisit in quantum ad verum refertur bonum et quia non movet nisi per formam propriam, ideo est primum et immobile bonum. Hoc igitur et sub ista ratione est primum OVel S. Ultimum autem motum in animalibus est id, quod praecepta Omnium prius moventium exequitur et nulli imperat motum, sicut 20 sunt membra ultima motum exequentia ut manus et pedes, quae non ulterius movent aliquid, quod sit pars animalis. In membris enim unum movet alterum, sicut superius diximus, ubi ostendimus, quod
motus talis semper os ab immobili aliquo: sed ultimum licet fortumoveat aliquid Oxtra animal sicut baculum sol aliquid huiusmodi, 25 tamen dicitur ultimum motum, eo quod nichil ulterius movet motu
Ex hiis igitur quae hic diximus, cum iis, quae in tertio deII 1. Anima de movent a nobis determinata sunt, tacito patet intelligontia eorum, quae Supra dicta Sunt Omnia autem haec hic inducimus, ut 30 primam animae sedem in corp0ro inveniamus: hanc enim non ex SenS neque egetatione, Sed ex ipso motu congruentissime inferius
demonstrabimUS. 10 post aliquo addidit supra lin. m. m. 1
indicans urina faciens Xercitium conservans tela. 11 Gloss. Saec XV. ut
e III. Qualiter praeinducta moventia movent per motum sillogigandi sicut in speculativis. Revertentes igitur ad propositum dicamus, quod si volumus κ7 p. 70la 7. scire modum, Secundum quem intellectus practice aliquando quidem intolligit et aliquando non, et aliquando quidem movetur Secundum scientiam intellectam practice, aliquando autem non considerabimus
hoc ad similitudinem intelligentis speculativo, qui non intelligit aliquid mobilium, hoc est, quod moveat quia non accipit intelligibile,
nisi prout est causa scientiae et speculationis, et non prout est causa 10 electionis it motus sive peris es Sicut enim speculativus intelligens sillogigat, sic et practicus. Sed disserentia est in hoc, quod in spe- eulatives sillogismo dinis is, visus secundum intellectum hoc est 344 '. scientia conclusionis, quae est essectu Sillogismi quando enim speculativus intellectus duos primes intellectus principiorum intelligitl esse secundum ordinem trium terminorum, tunc habitudinem hanc intellexit et concludendo adiunxit conclusionem se illam intellexit. In practicis autem similiter a duobus principiis, quae sunt primitus in iudicio et lectione accepta, per modum conclusionis fit opus, quod est finis practicorum . . Quemadmodum gratia exempli dicamuS, 20 quando aliquis sicut universaliter iudicans intelligendo dicit, quoniam ambulandum est omni homini, et quod ipse est homo, statim Secundum praesens nunc ambulat et si iudicans intelligit, quoniam nulli homini gradiondum est, ipse autem homo, Statim Stat et non graditur: si haec ambo sic ex sillogismo operatur, nisi aliquid prohibeat
aut vim faciat. Si enim intelligit, quoniam domus est bonum et utile sibi, statim facit domum, si praeconcipit, quod tecto indiget. Similitor eum tunica sit amictus . tunicam faciet tunica indigens.
Faciendum ergo esse tunicam est actus Sillogizatu a principio, SI tunica est necessario et hoc ponit primum principio dicens, quod necessaria sunt praeparanda tunica autem necessaria igitur tunica, praeperanda. Si autem ad tunicam hoc aliquid aliud est necessarium, statim etiam illud operatur. Et sic oportet, quod in ninibus procedit quasi ex sillogismo, cuius concluSi est opuS: et quia pus eS extremus finis, patet, quod conclusio est extremum et finis prac-35 dicorum. 253026 post sibi deI. ipse m. I