장음표시 사용
21쪽
Cum autem lacinius propositiones sive principia practicorum Syllogismorum, non accipimus neque facimus eas, nisi Secundum duos
modos, scilicet quod sint de bono st possibili nobis quia enim finis eSt pus, portet, quod sit de possibilibus per nos fieri et quia finis est desiderii, oportet quod sit de bono et has duas species oportet
considerare in omni propositione practicorum. Altera enim propo- Sito, quae Secunda St et 8Sumpti vocatur, manifesta Semper perabile, quemadmodum aliquis desiderantium manifestat quiddam desideratum: Mens enim e gens nichil omnino providet. sed simplex10 Verum contemplatur et ideo oportet mentem non figi, sed extendia desideratum sic enim providet de operabili aliter etiam mens fixa non providet, quoniam si figitur multum per desiderium rei operabilis, non provide diiudicando et conferendo, utrum operabile vel non. sed statim prolabitur in opus, sicut Si dicerem. quod i fixa mens desiderio ambulationis non providet collationem, quod ambulandum homini, et quod ipse homo non enim perseverat in
tali collatione et ideo contingit, quando non conSideramus conferentes, cit Operamur ubSque collatione, Statim ut tangit sensum id, cuius causa fit opus: quod Superius MiXimu AESSO primum Movens,
20 an ut tangit fantasiam aut mentem desiderat statim o figitur otide statim agit et tunc acti sive opus fit loco interrogationis aut intelligentiae aut desiderii et dico interrogationem opus, quod est sicut quaestio si interrogatio ante sillogismum, eo quod de ipso On- ferendum St, utrum agendum sit audi non Intelligentiam autom25 voco iudicium de faciendo vel non faciendo, desiderium autem imperium de faciendo vel non faciendo haec enim omnia mens add0lectabilo fixa negligit et statim ad primum tactum dolociabilis operatur. Sicut si dicatur in potu modo esse desiderium, quem potum aut sensus aut antasia aut mens dixit vel nuntiavit, statim bibo sine 3 collatione. Eodem autem modo et in animalibus in ambulando et agendo fit motus. Fit autem motus de extrema causa movendi, quae est impetum faciens, per hoc, quod desiderium completum fit secundum illam. Desideria autem fiunt per desiderabile nuntiatum aut per Sensum aut per fantasiam in brutis animalibus
8 aliquid in aliquis eorr. m. 1 24 1 oti aut P. in non n. 126 post enim et os m. 1 31 post agendo et uti m. I.
Similitor autem intelligentia practicae explentur a desiderantibus agere aut per desiderium, hoc est per concupiscentiam aut per iram. Ilia ero. quae cum ratione sunt agunt per desiderium et i 701' 1. voluntatem, et alim quidem faciunt cum iudicio a estimationis aut intolligentiae alia vero exercent actioneS, quemadmodum ea, quae gubito 'moventur parvo motu acto solutis obliquitatibus iuncturarum, qua sunt in membris, et flectentibus se ad invicem ligamentis membrorum moventium et Otorum per modum, quem supra diXimus.
Hoe enim fit sicut currus, qui fertur localiter, dum seipsum hoc modo i movet, quod pars immobilis percutit et trahit eam, quae revolvitur circa eam, quando eguar Sive axis rectus tractus rursus trahit rotam, quae circulariter movetur, et rota ipsa circumfertur in hoc, quod habet rotas impareS, unam in alia modiolus enim, qui loco centri est, percutitur a meguar ipso et modiolus revolvitur et per radiosi sic it per corda et ossa movet circumferentiam maiorem, quae S incant ii orum circumpositione equi autem trahentes sunt sicut anima: et sic minor rota, quas est modiolus, fit vice centri, quemadmodum etiam in cholyndris videmus fieri. Et per hunc modum moventur animalia habent enim membra pro huiusmodi, qualia in curru Sunt, 2 instrumentis et habent nervorum et OsSium naturam loco eorum, quae in curru sunt. Quod enim in animalibus sunt nervi et ossa, hoc in curribus et huiusmodi instrumentis sunt ligna et ferrum et loco compaginatorum meguar et rotarum in curribus in animalibus sunt nervi et obliquitates solutorum et lentorum. c. IV. Qualiter species practicae agunt in potentia rerum calore et
frigore extendentes et contrahente membra.
In hoc tamen disserentia est, quod in subitis, hoc est vehiculis et curribus, non est alteratio aliqua partium quoniam si esset in eis alteratio, oporteret, quod aliquando minores fierent rotae interius,
quando contraherentur, et quod rursum fierent maiores, quando QTtenderentur, quamvis Semper in eodem circulo Secundum Substantiam moverentur di naturali vero ii motu animalium possibile est μέ x'.
post autem et fiunt m 1 7 flectentibus in mam. m. 1 pro deleto stoetibus 1 meguar ab arabico mitiuar Schulilein-Freising 16 colorum C, m. 2 mutarit o in a tantorum V 18 3 chelindra, holindrus' chelandium χελάνδιον byrant navigii species v ange, n cylindris 3 27 post subitis
22쪽
idem maius et minus fieri et figuras possibile est permutare. Caliditas enim relaxat partes et augmentat, quae venit ad membrum movens cum Spiritu et Sanguine. Frigiditas autem, quae induciture subtractione Spiritus et Sanguinis, constringit et diminuit, sicut patet in hiis, qua per frigiditatem alterantur hoc enim modo accidentia animae alterant et spiritum et sanguinem tantasiae enim alterant spiritum et similiter sensus et intelligentiae practicae sensus enim statim ex primo motu sensibilis sunt quaedam alterationes existentes, quod et sensibilia passionem inferunt sensui. Fantasia vero 10 et intolligentia in praeticis habent potentiam et virtutem rerum, eo quod in practicis ad res referuntur: et quoad hoc species intellecta gratia voluptatis potentiam habet calidi se per effectum est calida, eo quod in membra delectantia protendit spiritum et sanguinem, quorum utrumque est calidum. Econtra autem pocles formidabilisi sit tristabilis dicitur frigida, eo quod per fugam spiritus et Sanguinis
ad cor mombra destituta frigescunt et fiunt hoc modo species practica intellectu acceptae per hoc, quod ad res referuntur, quemadmodum Singulae rerum sunt, quarum Sunt species et ideo aliquando tropidunt o retinent solum intelligentes absque aliquo terrore, qui sit in rebUS. Haec igitur Omnia passiones sunt et alterationos alteratis in corpore nerVi a Speciebus tutellectis vel maginatis secundum caliduni et frigidum et ideo in corpore animalium haec quidem membra fiunt maiora laxata per calorem spiritu et Sanguinis haec autem fiunt minora constricta per oppositum frigus. Haec autem permutatio latet et non est palam et manifesta: eo quod parva permutatione facta in spiritu et sanguino magnas et multas permutationeSet de longe per membra factas disserentia parva facit, quae sit iuspiritu et sanguine, sicut diximus, quemadmodum tJhemone Sive guber-30 naculo parum permutato in puppi subito multa valde fit permutatio
prorae. Multo autem amplius multam valde facit totius corporis permutationem Secundum calorem aut frigus aut secundum aliam paSSionem aliquam e speciebus conceptis factam, quando fit permutatio circa cor, in hoc enim sermutati, facta in centro cordis,
35 quod quidem secundum magnitudinem sorto isti pari insensibilis,
quod mutavit in quia et deleo et m. supra in m. 1.
multam facit totius carnis per totum corpus differentiam in ruboro et pallore et trepidatione et tremor et aliis huiusmodi accidentibus:
sit in contrariis horum accidentium facit multam per contrarium differentiam: omnes enim istae passiones ad centrum cordia referun- ω tur, sicut in sequentibus Stendemus. Horum autem omnium principium motivum est, quod diximus, et κ8, p.701bmotu Videlicet eius apprehensi sensu vel fantasia sit intolloetu, quod '
in exercitio practicorum est sequendum vel fugiendum. Ex necessitate enim horum intelligentiae et fantasiae consequitur caliditas et i frigidatas, sicut diximus. Dico autem, quod hoc equitur, quod Stsolum fantasia et solum intelligentiae praeter res ipSas, quando conceptus ad res referuntur. Est enim tristabile quidem fugiendum et delectabile persoquendum. Sed tamen accidentia sequentia per calorem et frigus latent, quando persecuti et fuga circa parva con-lo tingunt cum tamen tristabilia et delectabilia omnia fere sint cum frigiditato si caliditato si dico fere propter delectationes contemplativorum theorematum, quae contrarium non habent et cum caliditate non sunt, sicut determinari debet in ultima parte Ethicae
20 Quod autem fero omnia sint eum Digiditato et caliditate quadam, manifestum est ex passionibus sequentibus ista audacia enim i. 702 a 1. et timores et coitus et alia corporalia sive passiones corporale delectantes et contristantes sunt in parto cum caliditat et frigiditate in quadam corporis parte: in parte etiam in toto corpore calidita-2 tem et frigiditatem inducunt sicut coitus et ira Memoriae autem et Spes, quae utuntur calefacientibus et infrigidantibus, tamquam exydolis moventibus, quae movent Secundum virtutem rerum quando que minus et remissius et quandoque plus et intensius, Sunt cauSae
huiusmodi calefactionum et infrigidationum Rationabiliter enim causantur intrinseci motus, qui permutant organica parte corporiScirca principium ipsarum, quod est cor et spiritualia, quando permutatio fit in is a congelatis ad humida calore resoluta et ab humidis calidis spiritibus et sanguine ad congelata frigida et constricta: et similiter membra intrinseca fiunt mollia et dura ab in vicem hiis contingontibus circa principium in corde. Multo autem amplius contingunt huiusmodi passiones in hiis, qui passivi sunt et habent complexionem valde ab huiusmodi passibilem, sicut multotiens in aliis
1 sugendum C 37 ante ualde et ualde m. I.
23쪽
sione, sicut in melancolicis, qui et sortia habent fantasmata et facile M patiuntur ab eis: tunc enim in ratione moventis hoc quidem facit, aliud veres in ratione passivi patitur: per hoc enim sicut viratia exempli possumus dicere, si intelligit ambulandum, statim simul concipiens hoc ambulat, si non impediat aliquid aliud. Patet igitur, quod passiones studiosae et bonae ordinant orga-345 ' nicas partes ad motus ordinatos desiderium autem movet passiones, llantasias vero movent et causant desideria e parte ammae enS1bilis. Aliquando nimis huiusmodi motus desiderii aut per telligentiam aut per sensum quasi simul autem et citissime sive velocissimo sunt haec per hoc, quod natura facile faciens et passibilisi, os ab iis, quae dicta sunt secundum ordinem ab VIcem. c. V. De probatione. quod anima est in primo principio movente, quod non est extremitas alterius mota ab ali quodam movente. 70, 2 Movens autem animal, quod sicut virtus motiva movet, aut Sicut
', dam membro, quod est principium motus effectivum. Junctura autem laxa, in qua est inflexio membri moti est quoddam principium, 'nquo' quo is motus eius. quod movetur ultimum, si alterIUS
membri moti principium. si non est ultimum, motum est in alio membro ultra illud, quod dictum est: sicut Si dicamus, quod movens οὐ manum est in musculis iuncturae manus ad asseyd et Si aSSey movetur, movens ipsum est in iunctura cubiti, quae est ultra ascendendo in brachio post iuncturam manus ad asseyd propter quod Iunctura ipsa est ut una et est, quod aliquando utitur ea natura ut duobus, quemadmodum in praecedentibus dictum est Quando enim movetur 3, membrum, tunc necessarium est, quod hinc a moto Superiu Stet Signum centrale, quod de numero est ultimorum, quia Semper ultimum descendendo a corde. quod primo movet: quod. inquam, ultimum proximum est membro, quod movetur, Oportet stare immobile, a quo moveatur id. quod movetur ultimo motum et hoc est tamquam 3, signum it punctum centri. circa quod et in quo ira membrum,
quod movetur et cum hoc necesso est stare, tunc necesso est aliud moveri, quod sic in iunctura coniunctum est. Nos enim iam ante probaVimuS, quod omne, quod movetur, portet firmari in aliquo stabili et fixo. Gratia autem exempli dicamus, quod movetur quidem et non movet ultima sive inferior pars brachii, quam Vocamus asseyd sive harundinem. Id autem, quod est in flexione sive iunctura cubiti do virtute in nervis et musculis, hoc movet aliud vero Otum, quod in eodem brachio toto movet se, necesse est quiddam immobile movens habere et hoc, quod primum esse immobile aut quod nichil immobile est, dicimus esse signum potentia et virtute movendi eo, quod ab ipso sicut a centro omnes egrediuntur motus eorum, quae moventur et hoc quidem in brachio est, a quo movetur totum brachium et haec est iunctura, quas est in armo, et accidit hoc fieri duo est enim ultimum movens et principium eius, quod i movetur in ipso et ideo, si brachium esset animal per se separatum eXiSten S, pro certo abhinc, ubi primum movens est et ubi est principium motus eius, quod movetur, ibi esset prima sedes animae motivae et ex illo movero omnia alia sibi colligata et coniuncta. Non enim potest dici, quod anima sicut principium motus sit in ultimo, quod movetur contingit enim aliquando Virgam manu tentam moveri et Scimus, quoniam non in virga est anima. Igitur ratio essendi animam in aliquo sicut in principio movendi, non St, quod sit in ultimo moto et ideo non est ut movens in eo, quod movetur ultimo, nec in principio eius, quod movetur, sed potius in principio movente, aut quod non movet aliud aliquid in ordine moventium. Lignum enim sive virga mota habet principium et finem
in manu, a qua movetur: una enini extremitas sive finis eius est in manu et illa mota movetur totum eo quod una parte continui mota movetur totum continuum et ideo, si non est in Virga movens principium, quod est ab anima, propter hoc, quod est mota virga, eadem ratione etiam non est in manu, quae mota est a brachio non enim differt per hoc, quod utrumque est motum ab alio. Id autem, quod est compositum ex primo movente et mobili, sicut probavimus in octavo Physicorum, movetur a seipso et ideo rati eius quaedam VII 2, 5.eSSe animam ut primum principium motus esse in aliquo St, quod non moveatur ab aliquo alio, sed quod moveatur a seipso et quando
34 super quaedam posuit est m. 2 deest V.
24쪽
movotur ab alio quodam immobili, sive sit coniunctum sicut pars
animalis sive sit separatum sicut virga, raequetur per unam et andem rationem non esse animam in ipso Sicut in principio movente
702, 3 Similitor nimis habet quoad inducta et manus ador, hoc est ades brachium et haec pars, quae r sive brachium vocatur, ad cubitum: utriusquo enim motus est ab alterutro dictorum sicut ab immobili proximo non tamen primo: et utrumque istorum prope Simile est virgae motae et quia sic prope similiter se habent quoad hoc, quod dictum est, non disserunt: sit enim in comparatione Virga tamquam 10 ablata sives abscisa pars, quae is manus vel brachium Vel aliud quod si ab alio immobili motum dii nullo ergo princὶp1' erit animes quod est extremitas cuiusdam alterius moventis et moti, Sicut 346,' cubitus extromitas adiutorii l movens inferiorem partem brachia, quae asseyd vocatur Similiter autem anima non inest ei, quod OVetur, 15 si est extrinsecum, quod non est pars animalis, quod a Se movetur quemadmodum diximus, quod principium ultimi virgae in manu est sicut motum a manu est enim principium primum motu manu et vir a superius amplius. sicut ante Stendimus V et de non hic maltero istorum est principium motus Quod autem Sit m neutro ho-20 rum, sed amplius superius, patet per hoc, quod cubit Stante totum, quod do brachio inferius est continuum existens, OVetur et Sic principium motus manus et brachii est in alio quae autem moventur sicut ab anima, non habent principium sui motus in alio, sed in seipsis: et per hunc modum fit resolutio omnium eorum, quae O-25 ventur, quousque stetur in movente primo, quod a SeisSO OVetur. L VI. Quod primum movens, in quo est anima medium est trium dyametrorum, longitudinis et latitudinis et profunditatis, et per hoc
tk9 70, Quoniam autem in huiusmodi principio motus similiter se habent dextrum et sinistrum, hinc patebit haec enim licet sint contraria, simul moventur et ideo neutrum est principium motus ad alterum, e quod principium movens stat et firmat in se hoc, quod movetur igitur non contingit star dextrum ad hoc, quod moveatur Sinistrum, nec e contra contingit stare sinistrum ad hoc quod m04 yr hyr edit. iure eorruptum esse putat Schuhlein-Freisin eae arabico dira pars brachii ab extremo cubito usque ad extromitatem digiti media 23 post sicut et ab alis. 1.
voatur dextrum oportet igitur, quod principium motus sit in superiore amborum. Dico autem in superiore non loco, Sed reSolutione. Oportet igitur, quod in medio omnium motorum sit principium primum animae moventis: sicut enim in quinto hysicorum diximus,
medium est Xtremum amborum extremorum, quando operatur ad a, .
ipsa et sic medium est sinistrum ad dextrum et sextrum ad sinistrum, et est superius ad inferius et inferius ad superius, et est ante ad id, quod est retro, et retro ad id quod est ante et sic principiat omnem motum localem quidem in dextro et sinistro: naturalem l autem, qui est nutrimenti et augmenti, in superiori et inferiori et alterationem sensus et sensibilium in eo, quod est ante et retro: similiter enim se habet ad motus, qui sunt supra et infra et in aliis
differentiis situs corporis motus autem supra sunt, Sicut qui Sunt
a capite et humeris, et similiter est de aliis differentiis situs. Ratio-l nabiliter autem hoc contingit esse principium universaliter primum: hoc enim dicimus esse primum sensibile: sicut enim ostendimus in libro de Sensu et Sensato, cor est primum organum tactus, ad quod
etiam Omnium aliorum Sensuum Sensibilitas refertur, et sic est uni Q 1, 15. versaliter sensibile primum et ideo, quando per sensum alteratur in 20 delectando vel tristando, sicut alteratione facta circa hoc, quod est principium Omnium aliorum, erit permutans, quaecumque Sub ipso sibi connexa continentur et sic Simul mutantur omnes partes animatae extensae calore et Spiritu et congregatae sive contractae per frigus et ideo ex necessitate demonstrationis contingit hinc fieri mο- tum in animalibus, quem dicimus esse voluntarium motum et eadem necessitate sequitur ipSum SSe primam animae sedem et ipsum esse primum, quod movet seipsum in animali, et a quo omnia alia moventur Media autem haec pars potentia quidem et substantia est unum solum, Sed actione et peratione, quando comparatur ad membra, efficitur plurima vivificando, movendo et sensificando et vegetando cibo et augmento: eo quod Simul cum principio isto moventur 0SSa ab ipso, quae sunt sustentantia membrorum aliorum et illis motis necesse est et membra moveri; et in iuncturis ossium, quodcumque stabit superius, alterum firmatum in illo movetur inferius. Huius autem exemplum est in figura Ducantur enim ad
medium lineas a st a si sitis sicut signum, in quo est con- P, 702 28.
25쪽
iunctio duorum ossium, quae sunt A et ΑΒ secundum hunc enim modum dispositis ossibus tunc B movetur et movet: sed verum est, sicut ex praedictis patet, quod aliquid in tali motu portet essρ stabile, si debet hoc quidem moveri et aliud movere: et hoc stabilex est Α igitur erit unum potentia tam ΑΒ quam AC continuum et colligatum actione autem moventis et moti erunt duo. Igitur totum ΑΒ
et A necesse est non punctum, sed magnitudinem divisibilem esse. Amplius contingit aliquando simul moveri, sicut movetur totum brachium ex adiutorio in asseyd compositum, Secundum 10 quod totum brachium ist unum continuum colligatum portebit ergo ambo principia duorum ossium, quae mobilia sunt in Α, in quo colligantur. esse unum aliquid in tali motur et tunc sic movendo
oportet esse aliud movens non mobile. Sed firmatum OVere quod est, sicut si diceremus esse in armo, a quo totum movetur brachium.15 Miximum autem, quod extrema et principia ossium ad invicem firmantur et colligantur in x movendo se invicem, sicut si gratia exempli dicamus, quod aliqui firmantes spondites dorsi et ancharum,
quae a tergo Sunt, moveant crura et OXas, quae colligantur in anchis oportet autem in omnibus talibus, quod unum aliquid sit pri-20 mum movens ambo haec hoc autem erit anima, quae aliud quidem 346,' est ab huiusmodi magnitudine mota et existens intrinsecus i in medio trium dyametrorum longitudinis videlicet et latitudinis et profunditatis. quae sunt dyametri corporis: sic enim erit principium motus crementi et localis et pulsualis et sensibilis et isti sunt omnes mo-25 tus, quos facit anima in corpore et propter quo anima coniungitur ζ; 10, p.703 corpori Secundum igitur rationem demonstrativam, quae dicit causam propter quid motus illius, qui vocatur motus desiderii sive voluntatis, medium, quod movet ea, quae mota Sunt, oportet, quod Sit causa motus universaliter in toto corpore: et hoc quidem movens 30 omnino immobile est anima, sicut primo primum moVen in mundo
os movon indivisibilo et immobile. Sicut autem in mundo oportet aliquod primum corpus esse. quod primum moveatur ab immobili primo. ita quod immobili movento et primo mobili conficiatur
unum primum compositum. quod movet Seipsum et movetur a Se-35 ipso cita in corporibus, quae animata sunt anima OVente Oportet aliquod corpus primum tale esse, a quo influatur omnibus aliis mem-
bris motus et ipsum primum corpus moveat seipsum. In tali enim conneXione corpuS, quod quidem est mobile a quodam alio primo et non St innatum movere primo, sed moveri, potest pati Secundum alienam paSSionem ab eo, quod est corpus primo OVenS, Sicut Om- ne parte membrorum patiuntur alterationes cordis et Omnes eliinferiores recipiunt influentiam ab eo, quod est primum mobile et sic solutis et constrictis nervis et ligaturis per totum corpus motuSperficitur animae, quae ut motor iungitur corpori hoc autem cor in corda habentibus inui membrum ranalogum cordi in hiis. quaei corda non habent: et ex hac demonstratione certiSSime scitur, qualiter anima iungitur corpori, et quod sicut motor omnium motu animati iungitur ei et non sicut perfectio vel actus materiae tantum,
et quod propter hoc diffinitur, quod est enthelechya corporis organici
secundum potentias vitae, sicut in libro de Anima determinavimus Q 1. 1 sq. l, i. VII. De virtute cordis, per quam movet, et de natura spiritus, qui cordis est instrumentum. Movens autem omne necesse est habere aliquam sortitudinem i. 70, 8.et virtutem, qua vincat et excellat mobile. et non extrudatur ab ipso extra locum et naturam suae firmitatis et immobilitatis propter
20 quod etiam fabula o Athlant colum Ovonte a hythagoricis inducta est: et ideo necesse est cor esse confirmatum loco immobili Super basim suam et ligatum nervis et villis transversalibus et longitudinalibus, quemadmodum diximus in scientia do cordis natura et de animal. anathOmia. Insuper etiam cum virtute sua cor moveat, oportet illius 2 virtutis habere vehiculum, quod est spiritus et ideo necesse est spiritum et in corde generari et a corde procedere: Omnia enim unimalia expresse etiam ad sensum videntur habere Spiritum connaturalem sibi et potentia et virtuosa sunt per ipsum. Quae autem sit Salus et generatio connaturalis spiritus, dictum est a nobis in aliis nostris libris naturalibus et praecipue in libro de natura Spiritus et de somno et Respirationis Spiritus autem Videtur in movendo et cauSando mo 1 4 4 tum aliquid simile habere cum primo animali sive animativo principio et hoc ideo est, quia sicut saepe probavimus, est inStrumentum animae et vitae et vehit virtutem ipsius et movet in forma
4 post igitur et a m 1 17 ancha - anca, coxendi m Carisse. 13 indolochia V 20 post inducta est dei et iterum necesse . 123 ante diximus dei supra m 2 f. praef
26쪽
vitas ot animas sicut et calor naturalis et ideo est vitae opera per Aristot . ficiens sicut anima: et ideo etiam H eraclitus ipsum animam esse 2 P 40β'ῖβ d t halbo igitur similo aliquid ad primum animativum, Sicut etiam centrum sive signum. quod is in flexionibus iuncturarum, 'ab ,h5 simile aliquid ad primum motorem, qui est cor, in hoc, quod movet immobile permanens et virtute sua movet inserius coniunctum ei non extrusum ab eo extra firmitatem et immobilitatem ipsius, sicut enim etiam spiritus in forma movet primi moventis Quoniam autem
principium huiusmodi animativi motus quibusdam quidem est in
10 corde. quibusdam autem in membro, quod est cordi analogum, eo quod corda non habent, per idem membrum, quod sic est principium etiam, spiritus ortus ab ipso efficitur eis complantatus et connaturalis et per illud videtur eis existens esse in natura ipsorum. Utrum autem idem numero sit spiritus in tota vita animalis aut fit sive generatur semper alius et alius aut etiam omnino fit sive generatur, alia ratio est et alius locus disputationis V quoniani de spir et Os ostendimus alibi, quod generatur a corde alius et alius et ideox''P ii '' inovsitur secundum dyastolen et systolen continue cor in animalibus. demot.anim. Eadem autem est ratio et de aliis partibus moventibus quoad hoc, 'R quas ostras spiritu, quoniam omnia alia movent in virtute et formis cordis sicut et spiritus Cum autem spiritus bene fuerit naturalis et bene complexionatus. tunc bene admovet sive advehit virtutem cordis in membra et dat bonam fortitudinem ad opera et motus, impulsus, spiritus et retractus per dyastolen et systolen cordiscrim-25 pulsus enim advehit virtutem, retractus autem restaurat et recuperat spiritus substantiam hauriendo a corde continuo ex hiis enim duobus motibus spiritus quodlibet motus instrumentum augeri potest, quando impletur spiritu et sanguine, et corripi sive diminui, quando retrahitur ab eo spiritus, huiusmodi enim est natura spiritus, qu0d 30 sine violentia magna corpus huiusmodi spirituale et spiritus existens
facile corripitur retractum et visa quaelibet modica violentia impellunt ipsum propter huiusmodi causam spiritualitatis et tenuitatis 347 rq subtilis substantiae ipsius il spiritus et est talis naturae quod habet pondus gravitatis ad ignita levia: et e contrario habet levitatem 35 in hiis contraria gravia, quae sunt terrestria gravia. Et huius cauSaest, quia ipse Spiritus consistit ex quatuor elementis sicut humidum,
ante raclitus det Heraclitis. 1.
ex quo vaporat et nascitur: portet enim, quod id, quod debui informa cordis informatum movere totum corpus, quod e gravibus et levibus compositum est, non solum alteratione qualitatis simplicis esse connaturale gravibus et levibus, sed ipsa suae substantiae compositione oportet, quod habeat cum utrisque hanc connaturalitatem: hoc enim est de natura mixtorum, quod tenentur in se invicem secundum superpositionem sui ad invicem. In mixtura leve quidem enim tenetur inferius a graviori sibi in potentia superposito et grave superius a leviori sibi secundum virulem SuperpOSito, quandol plurimum unius est cum plurim alterius et minimum unius cum minimo alterius secundum diversam levium et gravium sibi mutuo et ad invicem superpositionem. Dictum igitur sic a nobis, cuius partis sit anima movens primo et similiter dictum est, cuius est spiritus
movens et propter quam cauSam.
15 4. VIII. Quod ad similitudin0m civitatis ad monarcham habent se
membra corporis ad OVen primum.
Qualiter autem motus membrorum perficiatur a principio, quod est cor, post hoc portunum est investigare. Sumendum autem es p. 703 30. hoc ex similitudine civitatis vel regni sub monarcha quoniam sicut te civitas in quadam congregatione perficitur officiorum et communicatione, ita corpus Organicum, quod est animali corpus, ex multis constituitur officialibus membris officia sua exercentibus et communicatione, quam habent membra ad invicem sub uno, quod omnibus
praesidet et imperat. Accipiamus igitur civitatem optima civilitate habitatam. In tali igitur civitate, postquam semel compositus et institutus est ordo officiorum et officiatorum, Oportet, quod numquam fiat aliquid, quod sit extra ordinem singulorum, quae fiunt
secundum Ordinationem monarchae, etiamsi Separetur ab ipsis monarcha separat enim ipso adhuc singula statuta sibi ad utilitatomo reipublicas exercent officia sed monarcha singula ordinat facere convenientia et hoc, quod ordinat, fit et mancipatur effectui, et cum hoc fit usus et utilitas communis et publica. In animalibus autem hoc idem fit per naturam in omnium membrorum ad Orrelatione. Fit autem per hoc, quod innatum est eis, quod singulum omnibus sic compositis membris faciat idem opus, ad quod for-
quidem semierasum ra ante semel et semper m. 1.
27쪽
matum est e natura et movetur a corde. Formatis enim in generatione membris a corde spiritus motivus in ea profluit motuum ipsorum, sicut institutis ossiciatis a monarcha ossicia iniuncta execuntur secundum imperium et institutionem ipsius et ideo bonum totius corporis est in corde, non prout est membrum Singulare, Sed prout bonum exercitus est in duco exercitus et bonum civitatis vel regni est in monarcha et hoc modo dux exercitus et Onarcha non est persona privata, sed publica et hoc modo etiam cor in corpore animalis non est privata pars, Sed publica.10 Propter hoc autem, quod iam dictum est. civitate aedificabantur antiquitus ad similitudinem corporis et praecipue ad simili- de inveni. tudinem torporis humani, sicut dicit ullius. Inus enim in 'iis , fidi orat monarcha totius multitudinis gerens curam et regimen et institutionem: et erat hic quasi quoddam sapiens et iustum animatum, Ix cuius omnis sermo et praeceptum et institutio fuit sapientia et m-stitia et sicut a luco non est operatio nisi lucere, ita illi non erat possibile agere nisi sapientia se provida et iusta. Deinde circa illum
ponebantur iurisconsulti sicut senatores. Sicut Supra cor ponuntur animales virtutes, tantasia et intellectus, quorum consilio et deter-20 minatione cor movetur. sicut Monarcha omnia refert ad consiliumst diffinitionem sapientum et sub hiis instituebantur ossicia, quorum communicatione subsistit civitas, sicut sunt artifices diversarum artium et mercatores aliunde habundantiam diversarum rerum utilium adducentes, quae in civitate non sunt et sub hiis omnibus impensae 25 publicae et praepositi illarum providebantur Fiebat autem et conveniens munitio, ne hostibus quibuslibet irrupta destrueretur civitas, sicut et in corpore humano sunt ossiciat oculi et nares et alia instrumenta sensuum et quasi ferentes copias extrinsecus negotiatores sunt instrumenta motus, per quae acceditur ad delectabilia et a con-30 tristantibus receditur et omnibus hiis ministrantia sumptus sunt vaSapronutritiva sicut par et stomachus et O et alia, quaecumque ad nutrimentum membra ordinantur Munitio autem in omnibus sunt circumdatio ossium retro in sponditibus. a latere in costis, et ante in ossibus pectoris et superius in craneo et ossibus capitis, inserius 35 autem confirmatio mollium in coxis et tibiis. Sic igitur dictum est, quomodo et propter quas cauSa animalia
3474'. MOventur Secundum motus voluntarios.
c. IX. De causa, propter quam cordis et testiculi motus multotiens
est non voluntariuS. Sicut autem animalia moventur secundum motus VoluntariOS,IκH, p. 703bita etiam moventur secundum quosdam motus non VoluntariOS, UO-
rum tamen principium non est natura, sed idem est moVens in eis, quod est in voluntariis motibus movens, et hoc est bonum Vel ma-him apprehensum simpliciter vel ut nunc Secundum plurimo autem horum non Voluntariorum motuum duae partes in animal moventur: dicimus enim non voluntarie saepius moveri cor et genitalia Secun-
id dum illum, qui est a testiculo motum ex permatis potentia et Virtute. Cum enim aliquid visum fuerit delectabilium vel tristium, multotiens haec duo membra localiter moventur non praecipiente mente motum et forte contrarium praecipiente: et ideo non Solum non voluntarie, Sed etiam contra voluntatem ista moventur multotiens, i Sicut praepter voluntatem est somnus et vigilia et quotquot alii huiusmodi sunt motus, qui nec sunt fantasma nec desiderium nec
principiati ab aliquo ipsorum, sed a natura calidi vel humidi vel frigidi vel sicci cum tamen motus cordis et genitalium non sint nisi fantasma vel desiderium vel aliquid huiusmodi.
20 Ηοrum igitur motuum non voluntariorum determinante cauSam dicimus, quoniam animalia, eo quod naturalia habent corpora, necesse est permutari et alterari secundum naturale alterationeS, et hoc non subiacet voliintati animalis, quotienscumque alterentur partes in ipsis illae enim aliorata alterant alias alteratis autem partibus eo neceSSe Si quasdam partes augeri quasi tumescendo et dilatando et extendendo Se alias autem necesse est diminui et contrahi et sic contingit animal ex necessitate moveri et permutari secundum illas partes, quae collimitantur primo alteratis partibus, quotienscumque contingit se invicem tangere alteratas partes secundum propria Per-30 mutationes. Dico autem proprias permutationeS quae Secundum naturam illis partibus inserunt passiones sicut visibile oculis et soni auribus et sic do aliis, sicut in libris de Anima et SenS et SenSat III. II sq. determinavimus Mausae enim motuum localium membrorum unimalium in se et in partibus sunt caliditates et siccitates extrinsecae et o alia, quae sunt naturales motus et permutationes corporum nimR-lium, secundum quod ipsa Sunt physica corpora a physicis alteran
30 ministrallicia C ministrantia V. 25 ante tumescendo det times m. 1 27 permitari C.
28쪽
tibus permutationem passa fiunt enim motus dicti, contractionses videlicet et extensiones, a talibus physicis qualitatibus aut concidento cum eis partium, quas diximus, alteratione, sicut alteratis oculis aut alio instrumento sensus alicuius accidit contrahi aut extendi mem- brum illi collimitatum. Dictum enim est iam prius a nobis, quod intelligentia et fantasia et cetera huiusmodi passionem asserunt sicut
facientia et agentia serunt autem passionem moventem maXime partibus et eam passionem praecipue, quae est partium anImatarum
anima motiva et ab hac praecipue movetur pars, cui a talibus 1 agentibus affertur passio et hoc manifestum per hoc, quod quaelibet pars est quasi quoddam per Se animal, si ponatur SS Sesa rata quia tunc virtus animae, quae est in ipso, erit anima eius. Anima autem animalis per hoc est anima, quod est principium sensus et motus et est principium motus per sensum Causa igitur motus 15 multiplicis cordis etiam praeter vel contra vel ante Voluntatem St, quoniam habet in se humiditatem vitalem, quae facile alteratur et
tunc palam est, propter quam cauSam non voluntarie Saepe OVetur; est enim principium sensuum, ad quod referuntur omne SenSuum alterationes, et humidum suum necessario alteratur et de facili sive
20 frigor in timendis sive calor in delectabilibus sit ideo de facili et
ex necessitate humidi tales advehentis formas contrahitur aliquando et dilatatur aliquando et quia humidum huiusmodi et spiritus continuo pulsa fluunt in ipso et ab ipso et ad ipsum, ideo fugax est et non supponitur ordini et praecepto voluntatis et mentis, nec poteSt25 diu in una teneri dispositione humidum enim subtile modo a SenSumodo a tantasia modo ab intellectu formam induit sit advehit et
ideo continuo de una transit vel fugatur ad aliam et movetur localiter secundum exigentiam ipSarum. Genitalia autem, qua moventur a spiritu et humore testiculi 3 sunt pars quaedam, quae est quasi punctum vel Signum omnium fere nervorum et Venarum tam pulsantium quam quietarum propter quod etiam a physicis dicitur nervorum et venarum cauda quaedam: si ideo a testiculi parte egreditur quiddam, quod est sicut Spermatis motus aut potentia. permatis autem motus est cum spiritu spum0S035 et potentia eius est cum spiritu et vapore extendente genitalia, quae
14 post motus in V deletum est quam habet in se humiditatem vitalem. quae facile alteratur. is
extenssio sine motu locali fieri non potest et cum sit punctus, ad quem Veniunt sensatorum Dymaginatorum et intellectorum desiderabilium alterationes, alteratio facta secundum calidum et frigidum, quae necessario concidit delectabilibus et tristibus, necesse est altera tionem ad genitalia redundare propter continuationem nervorum et
venarum et ideo neceSSe est ea non Voluntarie Saepe moveri, quotieS-
cumque fuerit in eis vis permatis, i eo quod sicut in corde est hu 3484'. midum vitale, ita in testiculo est humidum geniturae, quod facile alteratur et sicut cor est principium sensuum, ita testiculus finis est nervorum sensibilium et venarum et passio universaliter a formis redundat ad ipsum si ideo delectabili forma motus spirat, quod in ipso est humidum, et extendit movendo praeter voluntatem genitale membrum tam in viro quam in femina. Sed in hoc est diss0rentia, quod VaSa Seminaria aliquando destituuntur humido et tunci non moventur, Sicut in Supra posse coeuntibus patet, qui tacti a mulieribus OStea non moventur, quamvis multum provocentur aliquando autem habent humidum congelatum, quod a formis non est
mobile, sicut patet in frigidis Cor autem in tali humido subtili
numquam destituitur et de talibus non voluntariis motibus semper
Sic igitur de causa, Auaro quaedam membra non voluntarie Secundum locum moventur, a nobis dictum est.
c. Qualiter motus partium procedit a principi motivo et ad ipsum et qualiter est de parte in partem. Quia autem diximus in partibus quibusdam istos motus fieri p. 703ἰ 26. et a quibusdam sicut ab organis Sensuum hos motus incoare, ideo oportet scire, quod motus, qui in principio sunt in quibusdam partibus et a partibus quibusdam rationabiliter a quodam sicut a principio accidunt, eo quod Omnis multitudo eorum, quae uniu generiSSunt ad unum aliquod principium habet reduci. A principio igitur, quod omnium, quae moventur principium est, venientes Sic deinceps ad invicem do parte in partem veniunt. Primo enim oportet movere in motu primum principium totius ordinis moventium et motorum: quia non nisi in virtute primi principii movent alia. De hoc ponemus figuram et ostendemus, quod motus, qui sunt secundum singula 20 25 3035
28 ante rationabiliter et secundum rationem m. 1.
29쪽
10 elementa sive literas, quae signa sunt partium motivarum, veniunt ad principium, quod primo movet, et Sic veniunt ad alia membra omnia a principi moto prius et permutato. Huius autem cauSa est, quam diximus quod principium est multas potentia sive virtutis, velut magis proprie loquamur, est multiplex in virtute et potentia, sicut omnis forma multarum efficitur potentiarum per hoc, quod multis instrumentis materialibus attribuitur, sicut una et eadem ars architectonica alterius est virtutis in serra et alterius in securi et alterius in dolabro et sic de ascia et terebro et omnibus aliis instrumentis. Propter quod, si principium, quod est sicut cor, ponamus in medio esse, quod significetur per Α, et dicamus, quod B aliqua pars, quae sit sicut sensuum organa, C autem Sit Sicut organa motiva, dicemus quidem, quod B sensus sive sensibilis forma est principium sive motus sensibilis et id, quod , quod Si forma movens est 15 principium C. hoc est, motus voluntatis per membrum unum Vel plura ambo autem haec, hoc est sensibilis forma sive sensibilis alteratio et forma motus vel delectationis aut tristitiae alteratio erunt principia amborum dupliciter, scilicet quod aut sensibilis alt0ratio sit principium sensus, et delectatio aut tristitia sit causa motus 20 aut ad invicem, quod sensus alteratio sit causa motus, et delectatio sit causa sensus vel maginationis alicuius venit enim permutatio
aliquando ex B in B, et etiam aliquando non deficit venire exi in C. Amplius motus quidem iste ab iis aliquando a partibus veniet ad A, quod est sicut principium universale in medio loco cordis 25 positum et tunc veniet a partibus ad A tamquam ad principium: aliquando autem veniet ab , quod est principium, ad C aut ad B. sicut ad partes motas, sicut dicimus, quod motus aliquando venit a
SenSuum organi ad cor aliquando autem moventur localiter sensuum
30 Quoniam autem aliquando quidem delectabilius vel contristabilius intellectis aut quocumque modo apprehensis motus ille, quem rationis aut voluntatis esse dicimus, aliquando fit in partibus, quae sunt organa illorum motuum, aliquando autem non fit, oportet etiam huius nos assignare causam. Dicimus igitur, quod huius causa St, 35 quod apprehensione facta aliquando in membris a sormis apprehensis
23 ante iste dei. qui secundum rationem est in partibus huiusmodi mo
quod movere possit membrum sicut supra diximus de motu, qui esta testiculo aliquando etiam non est talis dispositionis, quod a forma apprehenSa moveri possit, sicut diximus supra de frigidis, qui adcoytum non moventur, etiam quantumcumque forma Venerea apprehendant. Figura igitur, quam descripsimus, Si haec, quae Stsubscripta.
BBD partibus igitur motivis singulorum animalium, et de anima movente et de communi causa motus dictum est a nobis hic Alibi autem diximus do Sensu of Sensato et do Somno et Vigilia et do aliis potentiis et passionibus et operibus animae t 3484'. e. XI. Tt est digressio declarans, quod omnis multitudo virtutum
animae exit a corde et reducitur ad ipsum sicut ad causam. In omnibus, quae de motu animalium induximus capitulis,l satis percipi potest animam primo et per se in corde esse et cor esse in animali, sicut primum mobile ex motor immobili et moto corpore compositum est in Ordine celorum, virtute autem, quae Sunt propriae membriS, et maxime eas, quae Sunt propriae principalium membrorum, esse, sicut sunt secundi et tertii motores colo-20 rum aut etiam stellarum et ideo oportet nos hic investigare, utrum illae virtutes, quae sunt membrorum, in Separatae animae per e, Sicut sunt motores corporum superiorum, vel non de hoc enim Stoycia e patheticis disssentiunt et quia nos de hoc alibi satis disputavimus, ideo hic non inducemus, nisi quod ad propositam quaestionem
2 de animatione animalium corporum videtur SSe necessarium. Ocautem St, quod nequaquam potestate membrorum principalium sunt animae separatae, aut Substantiae separata ab invicem opera vitae in membris exercentes. Quod enim quidam distinguentes dicebanteSSe quidem Omne has unam animam, plures autem SubstantiaS, nichil omnino habet convenientiae aut rationis, quoniam Vertu contrarium dicere debebant, quoniam anima est Substantia, quae StArma opera vitae exercens in corpore Organico et ideo cum in
30쪽
principalibus multa et disserentia exerceat opera vitae, potius debebant illi dixisse, quod essent plures animae, sicut et Stoyci dicebant quam quod essent plures substantiae cum substantia forma dicatur, quae facit substantiam esse hoc, quod est et scimus, quod talis 5 substantia non est, nisi una in eo, quod Si unum numero. Hiis autem quasi contra rationem dictis praetermissis dicimus, quod multitudo. quae est organorum in corpore, est propter multitudinem potestatum in anima propter quod etiam, sicut est relatiost colligati membrorum ad unum et generati ab uno, quod est 10 cor, ita est relatio potestatum et effluxus ab una anima, quae est cordis, propter quod etiam cor est, quod primum et ultimum vivit in animalibus. amplius cum omnem multitudinem necesse sit reduci
ad unum aliquid. quod est causa multitudinis illius, latet, quod
omnis multitudo potestatum animae neceSSario reducetur ad unum, 15 quod est causa omnium potestatum, quae exercent opera ita in animalibus: videmus enim omne SenSu in uno communi convenire uni voce, quod est accipere ensibilem formam sine materia: et ideo oportet, quod ab uno exeant omnes, quod est formale respectu Om-I I, 9 nium ipsorum, sicut etiam in libro de Anima nos dixisse meminimus. 20 Divisio namque sensuum per organa divisio est formae per formata et per matoriam et quod efficitur ibi apprehensiva coloris vel soni, ab armonia est organi potius quam a virtute ssensitiva formali communi. Amplius omnis sensibilium acceptio in uno communi formali univoco convenit cum maginativa et fantastica et memoriali accep-25 4ione sit a estimativa. In hoc enim omnes istae conveniunt, quod accipiunt formam, non prout est actus materiae, sed prout est totius rei intentio et cum re ipsa idem quia aliter ipsa res per ipsam non cognosceretur Ex quo igitur sic in uno conveniunt, portet et ipsas omnes unam naturam formalem univocam im omnibus eis habere 30 per eandem, quam supra diximus, rationi necessitatem quia quaecumque multa Sunt unum univoce participantia, omnia prim sunt Inuno, quod Si cauS Omnium ipsorum, sicut omnia calida causantur ab ignis calore. Omnes igitur et istae potestates exeunt ab anima, quae ist perfectio primi organi in animalibus. et hoc est cor, et 35 roducitur ad ipsum L et causa multiplicationis ipsarum Sunt organa, sicut si in sensibus diximus esse causam multiplicationis sensuum
Organa SenSuum. Cum autem hiis potestatibus coniuncta sit motiva
poteSta Secundum omnes differentias, patet, quod ipsarum multiplicatio et exit ab eodem et reducitur in idem vitae principium. Estonim invincibilis demonstratio omnium horum dans cauSam, quod videlicet causa primi sentientis et moventis compositi est, quod ipsum
est movens seipsum et sentiens per seipsum, et quod universaliter est causa motus et Sensus in omnibus, quae ad ipsum ordinantur. Sic enim primum movens seipsum et movens alia etiam in celestibus esse ostendimus Cor autem solum est, quod est sentiens per Seipsum
t et omnibus aliis est causa sensus, si non impediatur per accidens et similiter est causa motus sibiipsi et omnibus aliis, nisi per accidens impediatur. Hoc autem sic probatur Interceptis enim viis hiis, quae a corde ferunt sensum ad organa accidit non fieri sensum in organis, etiam si nulla prorsus alia fiat in organo corruptio. Inter 349 '. l cepta autem quacumque via non propter hoc enSu in corde perimitur. Ex hiis ergo et huiusmodi patet omnes senSus et motu a corde primo effluere. Quaeret autem dortasse aliquis, id quid sint membra principalia secundum istam rationem ' Si enim in cerebro non perficiuntur
2 virtutes animales, Videtur omnino supervacua SSe natura cerebri. Et praeterea videmus expresse organa virtutum animalium esse
in cerebro et ideo videtur, quod non omnes hae Virtutes a corde effluant. Sed omnia huiusmodi dubia citius solvuntur, si ad mentem revocetur. quod in praehabitis Me natura et anathomia cordis de-25 terminatum est. Quamvis enim fons omnis Virtutis sit cor, sicut necessitate demonstrationis probatum est a nobis, tamen haec virtus est indeterminata secundum quod fluit a corde et secundum quod
fluit ad membra principalia determinatur et specificis potestatibus et partialibus distribuitur in ipsis et propter hoc sunt dicta membra 30 principalia, sicut virtus animalis specificatur et distribuitur in cerebro ad organa partialia et virtus naturalis distribuitur in pate. et sicost des aliis virtutibus. sicut facile patet ex iis, quae saeptu in de spir et
libris physicis sunt determinata a nob1S. Sed tunc oritur quaestio e praedictis, utrum Virtute et poto tostatos anima differant ab invicem tantum per naturam organorum,
an inter Λω aliquam formarum et differentiarum habeant disserentiam 3 Fuorunt enim quidam, qui dixerunt omnes ire unam SSe
27 sos cum del. rei m. 1.24 praehabitis v praef. in aliis libris animalium V de animal. Ι , ).