장음표시 사용
31쪽
animam nec differre, nisi sicut differt lux in aere et in nube et cerast luto. in quibus propter materiae diversitatem diversa peratur: et ideo dicunt auditum idem esse cum visu, quando abstrahuntur hii sensus ab aure et oculo. Sed si hoc est verum, quod dicunt, tunc M anima de se non habet diversas potestates, sed potius causa diversitatis potestatis est organorum diversitas et hoc est impossibile, quia materiae tota diversitas est a diversitate formas, sicut in antehabitis saepe ostendimus Propter quod dicimus. quod potestatem animae sunt naturales potentiae ipsius et causantur a substantia et natura 10 ipsius et sunt natura et causa ante organa corporis, licet sorte eni-pore simul sint cum ipsis. Mabent autem disserentias formales, sicut disserunt partiales potestates sub universali potestator et hae disserentiae sunt naturale animae potentiae, propter qua non poteSt'SSeperfectio nisi corporis organici tantum et non potest esse in corpore 15 imogenios sed totius. sicut in civilibus potestas regni constituitur ex multis partialibus potestatibus in una potestate monarchae unitiso ab ipsa monarchia effluentibus ita est in partialibus animae potestatibus. sicut patet per antedicta, et in omnibus iis, quidquid potest potentia inferior, potest superior eminentiori et excellentiori
Secundum hunc igitur modum anima est in corpore primo quIdem per substantialem actum, Sedem habens in corde, et ex illo influens membris omnibus partiales potestates, quae quibusdam membriSinfluuntur magis universaliter, et illa vocantur principalia quibuS-25 dam autem magis particulariter, et illa non principalia membra vocantur et sic unitur corpori Sicut monarchiae potestas unitur
civitati, sicut in hysicis dictum est. Et ideo patet omnino frivolam esse distinctionem, quam quidam dederunt dicentes animam dupliciter considerari, ut actum videlicet
sive formam materiae et ut motorem. Et dicunt, quod Si consideratur ut actus materiae, sic est in toto tota anima si autem ut motor, tunc non est in toto tota, sed potius secundum unam partentes in membro uno et secundum aliam partem potestatis Suae Si membro alio. Anima enim numquam habet aliam considerationem,
35 nisi sicut actus, et quia dis nitur per hoc, quod ipsa est actus. Sed
cum dicitum actus, non est ipsa actus, misi sicut motor potestateS
ante diversitate del. a materie ι 1.
suas Xercens in organis. Non enim possibilo est, quod ipsa sit actus simplex sicut forma, quae nichil habet amplius, nisi quia forma est materiae dissor enim ab ipsa et ideo dicitur anima et non forma materiae et ideo animati sua, qua animat corpus est per poteStates L ipsius et ideo diximus et probavimus in praemissis, quod, si quodlibet membrum Sset Separatum, potestas, quae est in ipso, esset anima eius. Propter quod patet, quod anima non hab0t aliam unionem cum ipso nisi unionem potestatis: mam si aliter uniretur ei anima, lo- testas membri non SSet anima eius, sed partialis potentia animae:l et ideo errant omnes sic distinguentes et tamen multi adhaerent huiusmodi distinctionibus, eo quod imperiti nostri semporis hominos magis quasdam fingunt distinctiones quam Veritatem philosophiae. Ex hiis etiam patet immediat animam uniri corpori per huiusmodi potestates, et spiritum non esse nisi instrumentum ipsius et vehit, culum virtutum: sed de hoc alibi dictum est a nobis i Eo autem 349,'. modo, quo diximus potentias animales a cordo oriri, oriuntur a cordo 'Pδ'
etiam naturales per eumdem modum necessitatis: Si enim omnis potentia vitae necessari a vitae principio et Omne potentiae vegetabilis sunt potentiae Secundum opera Vitae, oportet. quod et ipSae 20 in sonis sitas triantur. Et quia has rationes demonstrationis vim habentes non consideravit salienus, ideo aberravit mirabili errore, ita ex vicenn. quod ex dici Su sequitur in una et adam et eiusdsim naturas multitu- λη' i',6, idine diversa esse principia, et quod ea, quae X uno generantur, Vir 1490. tutem ex ipso non accipiant et quod virtutes hires, quas nichil unit,ia perficiant et constituant unum et idem animal et alia multa et ab- Surda, quae medici sequentes Galienum defendunt non ubtiliter inve- Stigantes naturam animalis, Sicut nos saepius in antehabitis diximus. c. XII. Et est digressio declarans, utrum intellectus practicus et proh a erosis et voluntas fluant a corde vel non. 30 De parte autem intellectiva anima forte dubium est, rutrum cum aliis exeat ab eodem fonte vel non Videtur autem maxime a cordo fluere cum aliis propter hoc, quod intellectus et voluntas et proh a eresis Sunt motivarum partium animae motus autem Omnis eS a corde: et cum idem moveat, cui fit nuntium de doloctabili tax tristi, videntur ista potentiae a corde fluere Ecintrario autem videtur
esse, quod in libro de Anima bene determinatum est, quod intellectus m 2.
32쪽
nullius corporis est actus et si nullius corporis est actus, non Videtur esse actus cordis et eadem ratione neque proh a ereSi neque Voluntas. Amplius. cum intellectus universalis sit in agendo sicut et proh a eresis in eligendo et voluntas in Olendo, nulla autem poten- tiarum Organicarum sit universalis, videtur, quod nulla istarum sit organica quaecumque autem est in corde, ut in alio corpore, est
organica videtur igitur, quod nulla istarum sit in corde. Ad lorum autem it similium determinationem oportet Scire, quod primus motor intellectualis et non organicus, sed omnino ini divisibilis et impartibilis est in primo mobili, non sicut Virtu Organica in organo, sed potius sicut motor in eo, quod movet, cui influit formam moventem, quam non habot ab ipso. ripliciter enim unitur
motor mobili, scilicet cuius esse et actus movendi est Secundum naturam mobilis et cuius esse non est secundum naturam mobilis, Sed 15 actus et cuius nec esse nec actus est secundum naturam mobilis,
sed forma motus influitur per motum, quo motor movet mobile. Et primi exemplum est in sensibilibus vegetativis. Secundi autem exemplum est in nauta in comparatione ad navim, sicut diXimus Superius. Tertii autem exemplum est in arte et in instrumento artis. artifex 20 enim nec esse nec actum artis habet a dolabro, sed tamen per dolabrum inducit formam artis in naturam artificiati et hoc modo unitur intellectus corpori et ex hoc non equitur, quod Si corporis actus, sed potius separatus, Sicut ars separata est ab instrumento artificis. Est igitur intellectus et similiter proh a ersis et voluntas O-25 tentia quaedam animae, quae est in corde sed non fluunt ab anima hae potentiae, in quantum est in corde, sed potius in quantum est separata sub Orma naturae intellectualis, sicut in antehabitis dictum est et tamen intellectus movet per modum, quem diximus, Sicut at SSeparata movet instrumentum tota enim materia corporis se habent 30 ad intellectum, sicut instrumenta se habent ad artem, sicut SaepiuSin antehabitis determinatum est. Cum autem una sit substantia animae, quae habet potentias separatas et coniunctas corpori ad formam Separatam intellectualem, sequitur motus in corde propter unionem potentiarum Separatarum cum iis, quae unitae sunt OrgaΠ035 in una et eadem animae substantia, praecipue cum forma OVeΠS sit forma ad rem comparata in qua comparatione particulatur forma et determinatur ad materiam eo, quod in universali nichil est imitandum vel fugiendum, vel delectabile aut triste: et ideo universa-
libus nichil stra imitando aut fugiendo propter quod etiam, cum universale ad rem determinatur, accipit formam particularem infantasia de fug i endo aut imitando et quia illa tales sunt virtutes
organicae, non Si mirum, si cor movetur in talibus dilatando se et, contrahendo: l omnis enim intellectus practicus sive operativus for 3504'. mam, quam habet. et scientiam determinat ad particulare bonum, circa quod est opus et ideo sua forma non est per modum reSOlutionis, Sed per modum comparationis et in comparation illa forma determinatur ad ymaginationem et sensum, Sicut patet in operatio-l nibus medicorum et archytectonicorum et omnium eorum, qui ex arte aliquid operis perficiunt. Sic igitur anima unitur corpori et movet et regit corpus. e. XIII. Et est digressio declarans, secundum quot et quos actuSanima movet corpua et unde habet potentia operum pSOrum. 15 Oportet autem scire quod anima, sicut in snperioribus determinatum St, producitur a causa prima sub lumine intellectus celestium substantiarum ex semine habent in se virtutem anima et corporis generantis et virtutem totius celestis eryodi et virtutem
commiXtionis omnium elementorum, quae praecedentia animam re
e ducuntur ad quinque et ideo quatuor modis se habet ad corpus hominis anima. A causa enim prima, cuius ipsa et resultatio aliqua propinquior Vel distantior, potestates et virtutes hab0 creatricos in corpore a lumine autem intellectum celestium, cuius etiam est re-Sonantia quaedam clarior vel obscurior, habet aliquam maiorem Super 25 materiam corporis elevationem ab anima autem generantis habet virtutem formantem et assimilantem et a corpore generantis habet materiam et vasa, in quibus potest ex facultate ipsorum aSOrum operari partes similes vel dissimiles, congruas organice peribus SutS: a virtutibus autem celestibus virtutem habet figurativam: et a vir-30 tutibus elementorum virtutes habet depurativas nutrimentorum et eductiones superfluitatum. Haec autem ad quinque in communi reducta sunt, divina et intellectualia, animalia, celestia et naturalia Vocata a plerisque physicis, praedicto modo distinguuntur. Virtus igitur divina creatrix est et eductrix formarum eo quod 35 onme, quod in seminis materia est, oportet formari ad esse et simi-
33쪽
liter, quod per modum nutrimenti et augmenti ingreditur, formam accipit animati et similiter, quod per generationem egreditur de
animato, virtutem formantem accipit et haec Omnia omni conveniunt animato In sensibilibus autem formantur formae maginationum, et
in rationalibus formantur formae intelligibilium et omnis huiusmodi
formarum creatio non potest esse in anima, nisi una communi virtute,
quae ideo divina vocatur, quia divinitatis est ista virtus per se, nec potest participari haec virtus, nisi per aliquam divinae virtutis in
anima resultationem: et haec est virtus, quam prim manifeStat 10 anima in corpore et ad quam Omnes aliae referuntur virtuteS, et ipsa propter hoc est formalis et prima. Intelligentiae autem virtus est in elevatione sui Supra materiam et haec manifestatur secundo post primam in duobus actibus. Intellectus enim separatus est secundum se ab omni materia et ma- 1 teria appendiciis et ideo resultatio sua aliquam habebit separationem, quam quidem Omnis anima assequitur in hoc, quod ipsa est Super materiam non oppressa ab ea, Sicut Opprimitur forma naturae. Cognoscitur autem in hoc, quod agit ad formam non materiae, Sed Separati quia agit ad vitam et nutrimentum et augmentum, quod 20 nulli omnino materiae corporum per virtutem materiae convenit. Secunda autem operatio est distinguere in diversas formas id, circa
quod et in quo operatur, sicut in folium et ramum et radicem et stipitem et alam et pedem et os et nervos et huiusmodi haec enim distinctio primo et per se convenit intellectui, et per ipsum conVenit 25 ei, quod est resultatio intellectus in animatis et quo fuerit resultatio expressior, eo magis est distinctiva st quo fuerit resultatio Obscurior, eo est minus distinctiva et ideo magis est distinctiva rationalis quam sensibilis, et magis est distinctiva sensibilis quam vegetabilis, forma autem naturalis omnino deficit ab huiusmodi di-30 tinctione et hanc virtutem manifestat anima informativa, quae Stin semine, in distinctione Organorum et membrorum similium unum faciendo corticem et aliud lignum et aliud os et aliud carnem et sic de aliis, et in corpore animato distinguit nutrimentum secundum differentias membrorum. Sensibilis autem insupor confert et distin-35 guit intentiones et sensibilia. Et rationalis distinguit veritates et
libro nostro de Anima diximus qua opera non habet nisi ab eo, II 2, 1 sq. quod per se in tali corpore organico est causa et principium Vitae, et hoc est anima, sicut in secundo de Anima probavimus Virtus J 2, 2. tamen, quae AES a generante, gemina est: quia una St ab anima, sicut diximus. et alia est a corpore, Auae est quod ipSa materia virtutem habeat vasorum, ut in ipsa assimilata ad finem veniant animati agentis opera vitae. Hoc enim non habet calidum, in quantum calidum, me frigidum nec humidum nec siccum, in quantum huiusmodi sunt neque habet hoc mixtum it in quantum est mixtum 350 q.
ec Omnibus: quia omne mixtum ex Omnibus haberet: sed hoc est organorum corporis. cim quantum ratio organi proportionem habet ad animam et ideo cum haec proporti varietur secundum diversas relationes ad diversas animas, non potest SSe organum unius animae
hoc, quod est organum alterius. A virtutibus autom poryodi totius hab0t potestatem figurandi, et 20 quando primo format figuras membrorum, et etiam postea, quando nutrimentum terminat ad figuram membrorum et augmenti quantitatem distribuit secundum congruam uniuscuiusque membri figuram Secundum proportionem quantitatis, quae debetur omni figurae. Habet autem adhuc aliam a peryod operationem, quae est commensurati potentiarum 25 ad augmentum et statum et declinationem et terminum omnis animati. potentiis autem elementorum digestivae virtute accipientes posse movent corpus animatum quoad quasdam partes ad decoquendum et assimilandum et quoad quasdam ad convertendum et uniendum et quoad quasdam ad expellendum id, quod est impurum ethiis magis et secundum dictas potestates Omnis anima movet corpus, differenter tamen vegetabilis et sensibilis et rationalis, sicut praedictum est. Motum autem localem, sive in membro uno ius in toto fiat animali, non perficit anima e potentia una, sed potius aut duo aut tria sunt principia moventia, sicut et in antehabitis si in tertio do Anima dictum est. Et ideo ad motum Oportet concurrere eam, quae III 4, 3. est formarum creativa, et haec est divina et causa, quae participat
lumen intelligentiae aut est resultatio ipsius sicut fantasia et haec est intellectus quaedam similitudo et oportet concurrere distinctivam
34쪽
eius, quod quaeritur, ab aliis quaesitis, quae est sicut eligentia et oportet convenire animalem in appetitu et haec sufficiunt quoad moventem, dummodo sit in hoc similitudo quaedam intelligentiae, quod elevetur super materiam quia aliter non movebit eam. Et ex hiis quatuor virtutibus componitur movens in ovondo et ab ipsis habet et quod movet et quod movere potest. Membra autem mobilitatem absent a ratione illa et proportione organigationis, et non in quantum sunt mixta vel in quantum sunt ex elementis organum enim in quantum organum diffinitur ad motorem et ipsa sua per- 10 fectio est virtus organica, Sicut nauta perfectio est navis, et sic ab uno solo habet mobilitatem talis motus, et motor, quod movere potest, habet a quatuor virtutibus, quas diximus. Quod autem motus secundum actum fiat, perficitur a tribus, quorum unum S movens, extra quod est delectabile vel, ut univer-15 saliter dicamus, bonum alterum est carentia ipsius fortium autem est possibilitas habendi ipsum per motum. Et primum quidem horum est ab eo, quod est extra, ut diximus Secundum autem ab imperfectione commixti et materialis et elementalis corporis tertium autem est a peryodo, cuiuS XtenSSi Secundum menSuram eorum, quae mo-20 Ventur, cauSat, quod ea, quae Sunt de persectione animati, non simul, sed per motum et SucceSSionem aqquiruntur. Sic igitur et per haec et dictis modis anima movet corpus. Virtus autem elementalis, quamvis non moveat, operatur tamen ad mobilitatem ex parte membrorum, sicut patet, quod calor adducit Spiritum et laxat nervos οὐ 25 ventes et corda et lacertos humidum autem mollificat, ut floxibilia sint in irationibus et motu siccum autem tenet, ne nutent et sectantur sustentantia et frigidum complexionale continet, ne evaporent spiritus et virtutes ex calore motus. Et secundum hunc modum patet, qualiter omnes superius dictae virtutes ad motum animalium operen-30 tur Mualiter autem motus animalis irativus est et circularem imi-Ι 1 tatur, in libro de Otibus animalium iam a nobis determinatum est. Qualiter igitur anima unitur corpori et qualiter movet ipsum, a nobis determinatum sit hoc modo. Haec enim coniuncta aliis, quae de hoc dicta sunt satis sufficere videntur secundum intentio-