Quaestionum criticarum et exegeticarum in Sophoclis Oedipum Coloneum specimen [microform]

21쪽

Hanungus, quamquam et ipse ἀνδρῶν μουνος dici non posse intellexerat, tamen istum versum statim expellere noluit conjectura adhuc auxilium parari posse ratus. At quis iis, quae vir ille doctissimus proposuit ιιονος dis ανδρων et ἀνδρῶν δίχα μονος justissima dubitatione non interposita possit adstipulari 2 - Quod si respicimus saepissime, ubi adventus alicuius in tragoediis nuntiatur, advenientem dici ασσον στειχειν, velut h. s. v. 312, vel ασσον ἰέναι ut Antig. v. 1215, Vel ασσον ρπειν, ut teci. v. 900 et Antig. v. 1210, huius vero sabulae v. 723 simillimo modo

haec legi: ασσον ερχε ra Κρέων δ' ηsia ου ἄνευ ποριπευν, πάτερ, non dubitabimus, quin pro ἀνδρ scribendum sit gσσον Facillime autem ἀνδρεον et ὁσσor, Verba inter se simillima, ommutari potuisse nemo negabit particulam γε autem eum ιουνοe jungendam esse satis liquet. Consde collocatione huius particulae Essendi lex Soph. om. Ι, p. 348 sq. Quis jam vera lectione inventa temeritatis tria simul verba vel totum versum damnantis reus esse velit 3 V. 1265 καὶ ι aerxρω κάκιστος ἀνθ ρ υπων τροφ&iς ταῖς Gai σι ν κειν ταλλα ιιῆ' ἴλὶ π139y. In editionibus antiquioribus, ut Aldina, loco verbi πυθι exstat πάθη. otum hunc locum turpissimo modo depravatum esse quis negaverit Primum enim quid sibi volunt, ut ab extremis ordiamur, verba ἄλλα μη 'ξ U. υν πυθι γ Nonne Oedipum alius post alias res cognoscere vetant Quamnam inter hanc sententiam et antecedentia Verba statuamus esse cohaerentiam γDeinde nunquam dativus Onchai τai Gaiσιν ita cum κάκιστος potuit jungi, ut eum, qui ob alimenta patri non praestita pessime egerit, notaret. Nihil enim κήκιστος τροφai Tai Galae νsignificare potest nisi Polynicem proliterea, tuo vel ipse ab Oedipo nutritus sit vel ipsum Oedipum nutriverit omnium pravissimum esse, quod utrumque ineptum esse a quovis intelligitur Putare possis, quum Oedipus filias v. 367 ιδ' ιιαὶ τροφοὶ et v. 1365 τάςδε μὴ 'μαυτεὴ τροφοι ς dicat, pro τρο pcti scribendum Sse τροφοῖς. Quod si fieret, dativo illo significaretur Polynidem ex sororum judicio pessimum ad Oedipum Venisse. At non solum ex sororum judicio, quippe quae fratris patrocinium adversus patrem sortissime suscepissent, sed vel maxime ex ipsius patris judicio pessimus erat hominum. Quare nihil inde lucraremur, si τροφοi pro τροφαις legere vellemus. Haec verba igitur prorsus corrupta esse nemo infitias ibit. Quum constructio verborum αλλα εξ αλλων plane legitima sit requentissimoque usu firmata, nullam habebimu causam, cur in ea haesitemus. Ut Sophoclis hio ἄλλα ἐξ ἄλλων dixit, ic in raeli. v. 28 ἐκ φόβοι φόβον. Periculosissimum igitur est Musgravi conjecturam αιι pro ἄλλ ab omnibus sere interpretibus collaudatam, in textum recipere. Sententia, quae illa conjectura meitur, mihi ab hoc quidem

loco prorsus aliena esse videtur. Nam quid hoc e8Set me hominem pessimum esse Nur ipse testor, ne quae ad me perlineni eae aliis audias postam sententiam viris doctis umquam placere potuisse, vehementissime miror Quae quum ita sint, etiam Spengelius mihi improbandus est, qui . . p. 447 sq. codicum scripturam verissimam esse ratus in dativo τροφai cum κάκιστος juncto non offendens hanc extorsit sententiam dami du nich das in nata dem anderen αλλα ιιετ' ἄλλα emuhrst, it te dii das Ganre aus invia undisura mit inem ei ιzuyen morte asten das ich ν ἀκεστος ἀνθρωπευν in. Plane obstupefactus sum, quod vir ille inter paucos sobrii judicii huiusmodi interpretationem illorum versuum omnino admitti posse ibi persuaserat Quibus praemissis, ut jam quae nostra sit sententia, in medio proponamus, illud mihi firmissimum videtur in verbis ἄλλα ἐξ ἄλλcis nihil debere mutari. Neeessario vero substantivum ad ἄλλα requirimus, quod altera lectione πάθὴ solo tota subscripto demto in pluralem nominis πάθος immutata jam

22쪽

praesto erit. Deinde consentaneum est cum verbis κάκιστος ανθ ροσπων participium olim junctum fuisse, velut γεγώς, quod exstat h. s. v. 364 χρονο μείων γεγως et . 1132 ἄθλιος γεγως. Quod a ticipium quum in τροφαῖς latere veri sit simillimum, non errabimus pro illo legentes τραφείς, quod Εllendi. l. l. m. II, p. 853 4 commode γεγονco explicandum esse dicit. Tum ῆκειν ex omni parte sanum videtur ut verbum saepissime ad vocabula calamitatem notantia additum, de quo usu cons. AeSch. rom. v. 10 sq. ουδε μοι ποταίνιον πῆι ι ovδἐ ῆξει. Ut hoc Aeschyli loco ades κειν additus est dativus ιοι sic putandum est olim etiam in hoc loco cum illo verbo dativum conjunctum fuisse. Hunc dativum mihi in ταις σαισιν, quod facili mutatione in tot σοῖσιν emendandum est, invenisse Videor. Verbi τοι σοισιν Polynice cum Sorores omnemque Oedipisamiliam, tum vel maxime se ipsum intelligit. UsurpaVit Ver Sophocles hoc pronomen eodem sensu non solum ed. Reg. V. 15 κα λέληθας ἐχθρος ἐν τοι σοῖσιν, sed etiam . 1448, quem compares. Quae omnia si vera Sunt, necessari Verba αῆ ζ mutanda nobis erunt in ' ἐξ Habebimus igitur jam hos versus:

τοι σοι σι ν κειν αλλα γ ἐξ ἄλλο ν παθη. i. e. atque equidem testis sum, qui pessimi β hominutu exsulerim, tuis alia post alia evenisse

mala. Locutus autem erat primum de patri calamitatibus, nunc de ipsius adversa sortuna dicturus est. Ad hanc transitum ibi parat Versibu Supra a nobi restitutis, sententia orationem suam fulciens, quam V. 1398 8 l. ita exprimit: ων ἐγο ιιάλιστά μ εν την σην Ἐρινυν αἰτίανῶναι λέγco. Conseras etiam versum 133 sqq. Repetit igitur filius, ipsius culpam minime agnoscens, omnia mala sua a patris satis Vel, ut ipse dicit, Furiis. Accedit haec Polynicis sententia proxime ad ea, quae chorus in Antig. V. 593-597 in hunc modum exp0suit αρχαῖα τα Θαβδακιδῶν ἰκων ρωμαι πήματα φθιτων ἐπὶ πῆ ιασι πέπτοντ' ον ἀπαλλάσσει γενεὰν γενος, ἀλλ' ερείπει θεῶν τις Ουδ εχει λυσιν. SperaVerat Ver Polynices patrem ob communem liberorum fortunam, cuius ille ipse contraxisset culpam, saeilius misericordia commotum iri.

II versus minus prioribus interpretibus fuerunt SuSpecti, luam recentioribus, in substantivo κρηνῶν et jure quidem offendentibus. Recti88ime monet Nauchius propterea hoc Oeo fontes invocari non potuisse, quod neque Verbis, quae antecedant, neque illis, quae sequantur, ulla Oedipi patriae inesset significatio. Ipse addiderim nulla ratione Deos gentilicios, qui hie et ipsi commemorantur, simul cum fontibus invocari potuisse. Si Sophocles illos sontes, qui, ut scholiastes interpretatur Oedipum aluerant, in mente habuit, non dubitari potest, quin certe articulum vel pronomen OSSe8SiVum additurus fuerit. At ubstantivum κρῆνco omni definitione hie est destitutum. Nihilominus Meinekiu κρην υν defendere conatus est, quod μογνίευν

simul ad κρηνων referendum sit. At numquam adhuc quidquam de bntibus gentiliciis audivi et Pindarici loci, cuius einekius mentionem fecit, prorsus alia Si ratio. Nam συγγονον diu ea est aqua, quae cum aliquo eandem habet originem Vel eodem loco orta est . . ad quam quis natus est et adolevit. Solet autem hominibus lautium, quibus alicubi per longius tempus usi

sunt, memoria antiqua SSe. Quare ii, qui e regione quadam, imo, qui morientes vita decessuri

sunt, etiam sontibus, ut Philoctetes, Max, apud Schillerum Virago Aurelianensis valedicunt. At quae ratio hic inter Oedipum et fontes nescio quos intercedere putanda sit 3 Sunt illi sontes Corinthi vel hebis, ubi Oedipus ne adolevit quidem, Vel illis locis quaerendi, ubi patria exsul extrema

23쪽

hac vitae parte agatus erat Implorare autem solemus alios homines sive per eas res, quae illis Vel carae vel metuendae sunt, sive per Deos et homines, quibus ipsi cari sunt. Quarum regiο- num sontes Oedipo caros fuisse putare liceat Quibus ipse carus fuerit Manifestum est mihique persuasissimum Sophoclem hoc loco neque κρηνων scripsisse neque illa verba, quae a criticis Sunt proposita nec ullo modo satisfaciunt. Quid Beroti conjectura προ νον καρύννων sibi velit, confiteor me omnino non posse intelligere. Idem mihi de invento Meseleri, viri in conjiciendo et alias minime felicis, προ νυν σε κλήρco dicendum est. Per hebas vero Oedipum invocatum facere, ut Nauchius fecit conjiciens προς νυν σε οβιυν, sine dubio ob res supra a nobis expoSitas ineptum est. Prorsus nihil igitur interpretum studiis ac laboribus ad interpretandum vel emendandum hunc locum auxilii adhuc paratum est. --aud insolitum erat Graecis rea invocare. Factum id est ab Hercule apud Eurip. Herc. fur. V. 870 δεινα μακωται δἐ Κῆρας ανακαλῶν τας Taeraeou. Sunt autem Κῆρες eae Deae, quarum in potestate sunt ortus, vita, more sata hominum. Has cum iis gentiliciis Olynices, ubi Oedipum in voluntatem suam perducturus erat, optimo jure poterat componere. Nam ut Dii gentilicii totius gentis, ita Λῆρες singulorum hominum sunt patronae. Ab his Diis repetenda sunt omnia ea mala, quae Oedipo cum suis patienda et erant et sunt. Quae quum ita sint, pro κρηνῶν putaverim Kηρέδν legendum esse. Quantopere

Vero Polynices amet illa numina appellare, quorum invidiae atque odio cum Oedipi satis etiam sua deberi putat, versibus 1299, 1370 1434 satis ostenditur. Afferam hic postremum tantum:

Meinekius libere ad hunc locum profitetur haε nondum inventus est qui vel emendare vel probabiliter expliearet. Obraeus tentata σε δαέμων -- αυτέκ, quem nemo sequetur. InteIligerem si seriptum

esset, τι πω ἄλλ' αὐτίκ' me interpretatione verbi εἰςoe dubitari nequit, quippe quod recte ab interpretibus explicatum sit. Sola verba ου τέ πε difficultatem movent. Haec eo modo, quo Schaese et Hermanno praeeuntibus underus fecit, cuius notam Dindorfius dignam habuit quam in editionem Suam reciperet, explicari non posse certissimum est Raro autem exi8tim conjecturam

aliquam tanta fiducia in medio proponi posse, quanta eam proferre licet, qua huic desperato loco succurremus. Nelut infra v. 139 Oedipus non ἐγω, sed cum emphasi Οἰδίπους, sic hoc loco non ἐμου, sed οἰδBro dixit. Consilio vero Oedipus coram filio, quem detestatur neque filium agnoscit, ipsius nomine utitur, quod sperare videtur illud ut daemonem degeneri filio metum incutiens ob oculos versaturum esse. Simul nomen suum adhibens filium ex omnibus partibus considerare

jubet, quis sibi ille Oedipus sit. Substantivo autem δαhub Oedipus non solum ad illam Polynicis sententiam respicit, quam jam supra exposuimus, sed etiam ad diras illas, de quibus v. 1375 sq. dicit: αοιάςδ' ίρας σφψν προςθε ἐζανῆκ ἐγω Ῥυν τ' ἀνακαλου μαι ξυριμάχους ἐλθεῖν ἐμοLGermanice hunc locum restitutum vertere licet desshal toir furaeah de Raehegeis de Oedipus sosor strasen au die niederblichen, Menn ander dies Beere sic gesten Thebens Stad beweyen. Persona autem loquens ipsius nomen pro pronomine personali usurpat etiam . 3. 109 62 h. Ajac. 98. Aesch. rom. 296.3

24쪽

κρατουσιν.

In hoc versu potiendi verbo κρατεῖν, quod plerumque genitiVum flagitat, hic vero cum accusativo est junctum, non esse locum multi fuerunt, qui intelligerent. Nem tamen, quomodo verbum illud emendandum esset, invenit. Nam neque quod Hartungus prop08uit κρανοῖσιν neque quod Nauckius voluit κρινουσιν verba sunt, quae de Diris possunt usurpari. At manifestum est Sophoclem πα-τουσιν scripsisse. Hoc Verbo Sophocles etiam Ajac. V. 1335, Antig. v. 74 usus est. Idem

τα σκληρα πατρος κλυσε του δ' aecos ιένου,

Jure dubitari potest, num Sophocles in tribus deinceps Versibus idem pronomen τουδ ter at que, ut 'idetur, diversas significans per80nas p0suerit. Nam apparet v. 405 pronomine obd Polynicem se ipsum intellexisse. Porro non est credibile Oedipi diras solo ο aleelivo τὰσULηρα significari potuisse. Desideratur enim pron0men demonStrativum, quum pro τα σκληρα dicendum esset aut et aiano a. Quare existimaverim in v. 140 pro του δ' seribi oporteret αυτ Iam licet Polyniei de patre secundo loco τουδε πατρος dicere.

V. 1410 Ἀλλ' ἐν ταφοισι θέσθε καν Κερί' ιασιν. Nemo umquam exemplis probavit θέσθαι ἐν κτερίσι ιασι Graeco dicere solitos esse. Imo neque dixerunt, neque dicere potuerunt Quare putaVeri συν pro a Seribendum esse. Praepositione os adhibita jubet Polynices sorores in sepultura etiam solemnia dona sibi offerre. V. 1435 σφεων δ' εὐοδοίη πιυς ταδ' εἰ τελεῖται μοι

Interpretes non injuria in his versibus haesitaverunt Ii vero reprehensione videntur digni, qui de sanando hoc loco justo citius desperati alterum Versum totum tollendum esse censuerunt. De elisione vocalis ι recte Elmstrius et Hemannus disputaverunt, nihilominus recentiores editores utinartvngus et Meinekius θανόντι ad ιιο antecedentis Versu attraxerunt Bumesius pro ευοδοίη intulit ευ διδοίη, quod omnes post illum interpretes lacilitate huius mutationis commoti receperatnt. quidem arbitror alterum quidem Ver8um t0llendum non 88e, Sed complura verba utriusque versus immutari debere. Retineo autem Scripturam librorum εὐοδοίη, ob quam mihi eum nonnullis viris doctis scpo, in σφω mutandum St. Deinde patet etiam hoc loco Sophoclem tragoediam suam Antigonam multis annis ante Oedipum Coloneum compositam in mente habuisse. Sophocles Polynieem, quasi hic divinasset 0roribus olim statris corpus sepultum egressis mala posse aecidere, optantem lacit, ut Iupiter sorores in itinere illo ita bene ducat, ut eos, quos supra rogavit, honores salvae possint sibi praestare. Ut haec Sophoclem dicentem laciamus, nihil est opus nisi τάδ' εἰ τελεῖταίοιο mutare in αδ ευ τελεὶν ἐιιοί. Sequenti Versu Polynices exponit, cur hoc quidem optaverit. Animo enim praesentit mortuum se neque Ver Vivum in sororum manus olim rediturum esse. Haec vero cogitati eum Subit, quum 80rores Valedicens amplexu tenet, quod inde intelligitur, quod statim pergit ιιέθεσθε δ' Ior χαίρετον τ . Quae quum ita sint, amplectentis Polynieis ratione habita versum 1436 ita restituendum esse censeo θανόν επε ιι δε ζωντα- 09ις ἔξετον Ἐπε ιι o autem legere codic Laur. A. Scriptura πουιιo jubemur. Quod vero Polynices postea vehementissime animo commotus exclamat οὐ γαρ ιι δει βλέποντ' ἐσοφεσθ' α0θις

25쪽

quasi ante dicta iterum repetens, in eo hoc quidem loco offendere nequeo. Ceterum omittere nolo Philol. ol. XV, p. 114 ab Enger conjecturas Martini pa H euis μοι θανόντι καὶ γα ζῶ-ί, oskέθ' Ino et Herieli σφω δ' εὐοδοίη πιυς ταφὴν τελειν ἐμοί in medio propositas esse. Qnid vero de ipso ngero statuam ambo hos Versus expellente non opus est dicere. V. 1443 ταυτα δ' ἐν se δαίφιονι καὶ τἶδε φυναι χἀτέρα.

Reete requisivit Nauckius pro φυναι Verbum actiVae potestatis Meinehius quoque ei assentiri videtur Ille vero κραναι hic φηναι Scribere Voluit Propter antecedentem syllabam a magis videtur commendari δουναι Verbum huic loco accommodatissimum. V. 1488 τί δ' αὐθελοι το πιστον ἐμφυναι φρενίς

Α, editoribus duae huius versus interpretationes sunt propositae. Aliori scholiastae adstipulati ab Antigona sive hor Oedipum arcanum illud rogari, quod hic cum Theseo communicaturus

sit, alteri a choro sive Antigona cauSam e illo quaeri Statuunt, cur Theseo adveniente mentis compos esse velit. Ab hac sententia teterunt et MusgrariuS, qui perperam το πιστον in το τι- ωυτον mutavit, et Jacobsius, qui bene το πιστον AEXplieaVit το ορθον ῆς φρενος, inconcussummen ιis statum, cui quis onsidere obsit Qui contrariam defenderunt interpretationem, in ιισυναι offenderunt multasque huius verbi emendati0ne fruStra tentaVerunt, Hermannus ἐμφυσαι retento φρενί, auehius iupηναι addubitat φρενι, einekiu ἐφιφῆναι λογον vel ἐμφυσαι λόγεν scribentes. Ut quid ipse sentiam, Statim in medium proferam, lateor utriusque partis eritim veri aliquid vidisse. Iacobsium laudo, quod Sententiam uiu loci unus omnium rectissime explicavit, illos non vitupero, qui codicum lectionem ιις υνα impugnaVerunt Quaero vero ex omnibus, qui his studiis dant operam, num qui umquam e Verbi Oedipi V. 1486 Sq. concludere potuerit illum arcanum aliquod Theseo commisurum fuiSSe, quum propter multa alias res Thesei adventum posset exoptare. at si re vera, perg0, Antigona Vel ch0ru SeiVisset Oedipum cum Theseo arcanum communieare velle, num ideo putandum est illo tam importuno futuros suisse, ut areanum, dico areanum, certo ipsis non destinatum, ex Oedipo quaererent. Quae quum ita sint, φρενὶ mihi salvum, ει φυναι autem in ἐφιιιεῖναι mutandum Videtur, quod quam saepe a librariis salso sit Iectum in s. crit ad Soph. ed. Reg. V. 1225, p. 12 exposui.

Nauinius rectissime τυγχάνc0ν interpolatum esse cenSuit. Frustra contra alii interpretes in hoo verbo defendendo multam peram conSumserunt Quam salsum sit quod nunc legitur, optime, ut ubiqne, cognosci poterit Vera lectione restituta. maeo autem sine dubio respeet v. 582 h. so αν θάνω ἐγι καὶ συ ιιου ταφευς γέννὶ est ἄν 'aνων. V. 1533 Ουτως δῆον τήνδ' ἐνοικησεις πολινσπaρτων ἀπ νδρων. Duo exstiterunt viri, qui in his versibus offenderent, Schaeserus, qui σπαρτων υ ἀνδρῶν scribendum esse putaret, et Blaydesius, qui pro τήνδ' ἐνοικήσεις vellet τήνδ' ἄν οἰκήσαις. Neutri equidem possum assentiri. Verissime autem de Blaydesii conjectura einekius ad Electr. v. 798 monuit. Nihilominus et ipse haereo in verbo ἐνοικήσεις eum praepositione agro inconcinno modo conjuncto Accedit quod Verbum ἐνοικειν quantum sciam nullo alio loco apud Sophoclem Iegitur aliusque verbi videtur explicatio esse. Postulamus autem Verbum, cui tuendi et defendendi inest notio. Tale lacillima mutatione parabimus verba Η ΕΝΟΙΚΗΣΕΙΣ in haec natuor di-

26쪽

rimentes τήνδε γ' ευ σχήσεις. Dixit vero ipse Theseus v. 1764 sq. καὶ ταυτ μ εφη πρασσοντα καλῶς χωρα ἔξειν αἰἐν λυπον Cum lectione a nobis restituta optime congruit praepositio auo. Vertere autem licet germanice hunc locum una o wirs duraeiehι ευ dein Stadιvor de de Draehensaat entvrossenen Munnem unaerstor eraalten. Novum jam hinc nacti sumus exemplum depravati adverbii εἶ. V. 1632 δος μοι χερὰς σῆς πίστιν ἀ ea α ἰαν τέκνοις υμεὶς τε, παιδες, τψδε. Hermannus πίστιν ἀρχαιαν eXplicat, quae firma maneat, olim antiqua futura. At quis umquam hoc adjectivum sic possit reddere Fides Thesei aut tum, quum Oedipus loqueretur, ἀρχαία jam erat aut numquam. Num re Vera Oedipus de antiqua fide Thesei, quum eam nuperrime demum expertus esset, omnino dicere poterat Hoc auchius videtur intellexisse, qui αρχαίαν corruptum esse pro certissimo habet. Mirandum igitur est, quod Meinekius rursus istius adjectivi suscepit patrocinium, lectores ad ed. suae Callimach. p. 136 relegans, quam mihi non licuit inspicere. At hoc quoque loco corruptela luce restitutae lectionis adsulgente acillime cognoscitur. Facili enim errore ἀρχαίαν ortum est ex ἰσχυραν, quo aptius epitheton ad πίστιν neminem umquam inventurum esse mihi quidem est certissimum.