De chemiae ad medicinam applicationis usu et abusu

11쪽

aestimanda , qui quid Em expressa haec verba profert 1) :ν nite ou Pattraction chitnique est te principe de Pactionrntime des molecules aes corps, quota est oblige de distinguerde Paction vitale. Haec doctrina eruditissimi HUMBOLT opinioni etiam valde conformis est, qui ita loquitur χ): Rerum naturiam , Si totam consideres , magnum atque durabile, quod inter elementa intercedit discrimen percipieS, quorum altera innitatum legibus optet erantia, altera vinculis Solutis , Vat ie juncta apparent. Quod quidem discrimen in elementis ipsis eorumque indole neutiquam positum, cum ex sola distributione

Singulorum petendum esse videatur. Diateriam Seguem, brutam,iΠΩΠimiam eam v camus, cujus stamina secundum leges chimicae innitatis mixta sunt. Animata atque organica ea Potissimum cor ora appellamus , quae licet ita novam mutari formam perpetuo tendant , vi intercla quadam Constitiauiatur,

quo minus priscam , sibique insitam formam relinquant. Vim internam , quae chimiae innitatis vincula resolvit, atque obstat quo minus elementa corporum libere conjungantur, vitalem vocamus. Itaque nullum certius mortis Criterium putredine datur, qua Primae partes vel staminia rerum , antiquis juribus revocatis , innitatum legibus parent. Corporum inanim frumnuila putredo esse poteSt. Non nisi congruenter ab eodem HUΜBOLT, citatur perdoctus

siJ Le oris de l' e cole normale de Paris, tonr. I. Pag. 23. 21 Florae stibergentis specimen, pag. I 33 et IJS

12쪽

vantes.

Quamvis plurimae sint proprietates, quibus Corpora bruta ab organicis corporibus distinguere licet, nulla Sane, quae Sensibus magis obvia, quaeque eisdem corporibus brutis

magis repugnet, quam vis agentibus externis aeri nempe, aquae, et aliiS, quae in corporum inanimorum destructionem irruunt, non solum essica Citer re Si Stendi, verum easdem substantias in propriam substantiam assimilandi , adeo ut illorum vitae sustentandae essentialiter concurrere videantur. Equidem si plantam vita gaudentem in aqua immersam Observamu S, aquam de Componi, ejusque principia invicem separari, Ut novam combinationem Su Scipiant, ac vegetabilis principia deveniant, abs dubio videbimus: morruum autem vegetabile in aqua immersum, chemiae assinitatis legibus unici subjectum, ejusdem fluidi actione favente, sua extractiva et salina principia solventis, protinuS corruptionem patitur. In animalibus corporibus idem devenire ObServatur; ex quo fuit quam accurate magnus S ΤΑΠL vitae definitionem exponit, dum ait 2 : Hec Usa con eruatio rei tam CD I Uptibilis , ne ipso actu corrumpatur , est propie illud quod sub

13쪽

quo Corpus quatenus simpliciter miatum, VPonitur et contradistinguitur Corpori quateΠus viVo.

Recentiores pariter physiologi ab hac sententia nequa- qu m discedunt, et eruditus C Uvi Est hanc doctrinam hodierna die in lucem publicam edit. Non autem clariori et elegantiori modo C Uv1ER sententiam exponere licet, quIm expreSsa illius vel ba adducendo , dum ita loquitur 1 : Ainsi

ixerons te sens de ces mois. Considerons potir cet effet Lycorps doni je viens de parier dans leurs rapporis actos et passos auec te reste de la natiare. Examinoris par exemple te corps d'une femme dans Petat de Dunesse et de sanie : ces formes arrondies et voluptueuSes,cette so tesse graCieuse des molli emens, Cette Luce Chaleur,ces joues teiates des roses de la volupte, ces yeux bi illans de Petincelle de Pamour, ou δε seu du gente; cette physionomicegayee par les gaillies de Pesprit, ou animee par te seu des

14쪽

Volla de tous les ph nomenes doni les idees particulieres enirent dans Pirie generale de la vie , celui qui paron d'abord

15쪽

Haec quidhm disserentia , quam inter organica et ino

ganica corpora , in illorum analySi et deStructione Constanthrnatura observat , non minori evidentia in ipsorum conservatione et augmento experitur. Etenim Si corporum augmentum et accretionem observamus, videbimus profecto,

animalia corpora substantiis mineralibus exclusivb minimbnutriri, atque per aliarum animalium aut vegetabilium Sub Stantiarum usum , suum nutrimentum perfici ; vegetabilia corpora actione quadam vitali minerales substantias assimilare, et ab istis illorum nutrimentum pendere; mineralia Vero omni nutritu carentia, per homogenearum particu larum juxta-positionem illorum augmentum conStitui: eX qua doctrina manifeste deducitur, minerales subStantias animalium nutrimento ineptas, in vegetabilium organis apte elaborari ac disponi, ut ad illam functionem adimplendam idoneae reddantur; et rever organorum animalium perfectio hanc praeviam particularum dispositionem, quae eorum actioni subjiciuntur, aptissim P requirit; indeque vegetabilium mediam

inter animalium et mineralium naturam probari, non incongruum videtur. Hic Ordo quem natura Constanter obServat,

ac veluti quaedam illius lex, inter organicam et corporum inorganicam structuram, evidenter alteram differentiam patefacit, utque ad illorum naturam distinguendam aptissime potest in medium revocari. Ex nuperrim h adductis rationibus et exposita sapientissimorum auctorum doctrina evidenter fluit, organicam corporis

VIVentiS Structuram vi quadam interna Seu vitali gaudere, quae in illorum functionibus exercendis necesSario concurrit, quae

16쪽

que in illorum effectibus modificationem aliquam inducere videtur. Sub hac doctrina fundatur existimatione dignum ac nunquam satis laudandum opus, a sapientissimo BARTHEZ, sub titulo nouueaux elemens de la science de Phomme, in lucem edito. Hic quidem medicinae Heros doctrinam istam Summa elegantia, methodo, claritate et impensiori cura patefacit; ac quamvis ex anno 1778, in quo suum edidit opus, Scientiarum naturalium et chemiae praesertim rapidissimi fuerint progressus, tamen illius solida et exacta doctrina perspecta, merito quidem haec, uti caeteris praeferenda , in praesenti schola hodierna die publicδ praedicatur. Hoc posito systemate, quantum illius doctrina, ad functionum vitalium theoriam exhibendam, ad pathologiam pertractandam , ac medicamentorum circa Corpus humanum actionem dilucidandam necessario utilissimoque gaudeat in fluxu, nemo est qui non videat. Illa siquidem in quaestionibus pertractandis basim Constituet, atque ad meae doctrinae soliditatem patefaciendum plurimum inserviet. Ad propositum quaestionis ergo objectum deveniamus. Ut autem clariori ordine procedere Valeamus, meae quaestionis Objectum in duas partes distribuam , in quarum prima , de homine in statu physiologico constituto verba faciam , in Secunda vero de eodem in statu pathologico considerato , Sermonem in Stituam.

Si animalium functionum naturam rith perscrutamur, intres veluti ordines distinguendae veniunt. Quaedam videlicet

17쪽

animalium naturam immediath conStituunt, Seu magis characteristi cum animalium munuS exercendum illis conciliant; hoc est ad illorum existentiam , Si in Stantanea Solummodo existentia frui deberent, exclusive pertinere videntur: hae sunt facultas sentiendi, et facultas locum mutandi; istiuS ope quasdam actiones animalia possunt exercere; alia vero ad possibilium actionum praedilectionem illa conducit. Animalia autem singula, tanquam particulare S machinar ad

alias cunctas existente S machinas coordinatae, quarum conjunctio universum constituit, contemplari possunt: organa quibus ipsorum motus exercentur, Sunt rotae, fulcra, Singuliaeque praedictae machinae partes pas Sivae; activum autem principium , Seu Vi S Organica, quae taetera S componentes partes impellit, in facultate sensitiva reperitur , qua dempta facultate , animale corpuS in perpetuo Somno veluti immergum, vita tantummodo vegetativa gauderet; in quo Sensu ipsa planta, sapientissimi BUFFON verbis utendo, animal dormiens appellari meretur. Prarelictae binae functiones primi ordinis nomen suscipiunt et functiones animales debent nuncupari. Verum animalia corpora , praeter facultate S i StaS quibus constituuntur , interno quodam principio, cujus ope Conservantur et augentur , ab S- dubio coalescunt. Hoc quidem in facultatum conjunctione, quae ad illa nutrienda concurrunt, re ver consistit, atque digestio , absorptio, circulatio, respiratio, transpiratis et excretio appellandae veniunt; secundi ordinis facultates constituunt, et vitalium fulictionum nomine insigniuntur. Tandem cum cujuglibet animali S eXi Stentia , prout illius naturae respondeat, certi S limitibus includatur, aliam tertii ordinis functionem, qu ae ς He uti0

18쪽

appellatur, in illis considerare oportet, ad nova substituenda individua animalibus pereuntibus, atque ad illorum species

Conservandas unice de Stinata. Singulas istas functiones , prout meo pertractando objecto analogae Sunt, Percurramus. Plurimas sane inter phySiologos controversias Circa facultatis sensitivae propriam Sedem , circa illius ab irritabilitate differentiam et connexionem, Circa modum quo Sen Sationes eXcitantur , acriter versari conspicimus : non minus pariter de facultate motum exercendi, analogae quaestiones physiologorum animos torquere videntur; quae quidem omnia ut pote proposito Objecto non immediate spectantia , ConSulto Praetermittam , ac solum de recentiori chimicorum opinione, circa istarum facultatum theoriam exhibendam, breviter pertractabo. Recentiores aliqui, sensationi S cauSam in album inoSa Substantia, qua nervi coalescunt, immediath reponunt. Fundatur haec assertio in experimentis ab eruditissimo HUΜBOLT SaepiuS repetitis, quae alli alia, tanquam corpora Stimulantia , in nerVOS agere ostendunt; cumque album in Sam Sub Stantiam in maxima quantitate nervorum compOSitionem ingredi, cumque album en ab alii alibus exacth solvi aut disgregari Chemica tentamina suadeant; ideo nervorum sensationem ab alii alium actione repetendam , ex consequenti propugnant. Fa Cultatem autem Se contrahendi , qua fibra muscularis gaudet, in maxima a Zote S copia , qua laaec substantia coale Scit, praedicti physiologi immediate reponunt ; eo quod Secundum GIRTANNE R. e X perimenta , O Xygenium magna Stimulandi actione Praeditum e St , ita ut tanquam

irritabile principium ipSum con Sideret: cumque acidorum mineralium actionem circa fibraS mu Sculare S, et Oxygenii existentiam

19쪽

tiam in praedictis acidis, illiusque cum ago te assinitatem,

chemica tentamina manifestent , ideo Sub Stantiae sit, rosae irritabilitatem , atque ejusdem Se contrahendi facultatem , a pra

dicta Oxigenti actione pro Venientem , con Sequenter Suadere conantur. Si hanc tamen opinionem Sedulo perScrutamur, omni fundamento carere, protin US in cognitionem Veniemus; certo Certi US enim e Si quam plurimas causas immateriales, uti animi passiones, sensibilitatem maxim h e Xaltare, et contractiones saepius violentas in humano corpore producere. Repentinam maximamque em cacem quorumdam Venenorum , et athali et Oxigenio carentium , actionem , eo Silem effectus violenter causa re tandem hanc chimicam theoriam libenter concessam, nequaquIm Sen Sibilitatis et irritabilitatis causam manifestare, sed facultatum illarum existentiam necessario supponere, nisi stimulum Cum facultate seu potentia stimulante confundere velint. Praeterea athalium actionem in nervis per album inis solutionem, quae illorum Structurae destructionem necessario induceret, exerceri, quis demonstrare valebit λQuomodo in praedicto Systemate e X plicari potest, antimonium in statu metallico et parum Oxige nato activa et e T caci virtute gauden S, Oxigenio maxime Saturatum, seu in statu Oxidi

albi nitro confecti , inertem, nullamque effzacem virtutem possidere Z Quo pacto acidorum minerali Um actio a facultateoxigenium praestandi repeti potest, et in illa combinatione irritandi potentia reponenda, quando oxigenium acidi muriatici qui stimulandi actionem in maximo gradu possidet suo radi-Cali forti Ssime adeo cohaeret, ut illius separatio omni tentamini chimico resistat Z Sussiciant haec ad praedictam opinionem

20쪽

repellendam; atque facultates istas ab actione vitali unice repetenda S , non vereor a Trmare.

Prima inter vitales functiones digestio recensetur, cujus ope animali satio et assi nilatio praecipui essiciuntur. Per primam , vegetabilium transitum in animalis naturae substantiam intelligimus : Secunda autem alimentorum in propriam SVbStantiam conversio appellatur. In digestione, dentium , Ventriculi et intestinorum mechanica actio, salivae, bilis, succi gastrici, et humoris pancreatici actio chimica concurrunt,

quorum vi dissolvente, extractivas et solubiles alimentorum Sub Stantias, quae nutrimento deserviunt, ab aliis quae foras eliminantur, Separari, Observatio et e X perientia docent. Ρhte nomena sand quae in digestione locum habent, maxima ex partechemiae recentiorum luce dilucidata sunt: compertum est enim vegetabiles substantias carbonio abundare, animalia vero corpora ago te abundb coale Scere , quod praecipuam inter Chemicam eorum naturam differentiam constituit; digestionis tempore maximam carbonii partem ab alimentis separari, ipsum que cum Oxigenio in stomacho et intestinis existenti combinari, atque sub forma acidi carbonici foras expelli; ago te a bile digestionis tempore refluenS , Separari, quod alimentorumnas SSae Congruenter dispositae unitur et a SSimilatio incipit, quae deinde in respirationis actu Oxigenti actione perficitur, mediante carbonii et hydrogenii separatione ; sanguinem a ZO te excedente alitis enim nimiam animalisationem experiret expoliari, quod in statu gazeOSo foras evehitur; tandem gag hydrogenium quod in intestinis reperitur, ab aquae de compo sitione verisimiliter provenien S, cum ago te carbonio et sulfure