장음표시 사용
41쪽
perSpeca, analysis animalis imperfectionem patefacit 1 , aut potius modificationem quam ab aliquo principio seu Vi interna suscipiunt, apertisSi me suadere videtur 2 .
Cum perfecta functionum harmonia sanitatem revera conStituat , ipsarum functionum perturbatam actionem Statum hominis pathologicum constituere , aptissimum Videtur : e X qua doctrina , animalium et vitalium functionum exercitium licet alteratum, in homine aegroto fieri evidentissim P fluit. Quemadmodum in homine sano , omnes illius functiones, visolius chemiae combinationis minime perfici, et actionis vitalis influxum necessario supponere , Sati S SU perque prombavimus; illarum pariter perturbatum exercitium chemicis legibus exclusive Subjectum eSse, Seu gubernari, et li vitali actione minime modificari, absurdum et ridiculum est. Istas i J Danaly se chimique de ces substances animales tant solides que sui fes
42쪽
vero functionum perturbatio ab alia superveniente extranea actione, quae unam vel plures ex iis functionibus magis minusve laedere possit, abs dubio provenit; quam quid Em Supervenientem actionem licet aliquando per physicam Seu chemicam vim effectum suum producere, valde probabile Sit, adeoque actionem pariter qua remedia corpori applicata, morbosae actioni resistunt, physicam seu chimicam e S Se congruum appareat ; tamen et actionem laedentem vitali actione modificatam , et actionem laesioni resistentem quoque actioni Vitali subjectam esse, ea qua potero claritate et evidentia in praesenti probare conabor. Ut autem istius propositionis sensus clarus et evidentior omnibUS praesentetur, meumque de hac opinione judicium manifestum omnibus exhibeatur ; mea circa hanc rem opinio ita incerpretenda. Media seu instrumenta, quibus hominis sani functiones exequuntur, chimica, phySica, aut mechanica Sunt; verum
leges quibus istae reguntur, ab affinitate chimica diversae sunt , et ab actione vitali unice dependent Ι : qua de causa actio illa , aftritas vitalis ne cum actione assinitatis chemicae confundatur) ab aliquibus nuncupatur. Actione S Vero quibus aliqui morbi producuntur, chemicae naturae sunt licet alii morbi minime ab actione chimica procedant , hoc est che micae affnitatis auxilio exequuntur, actione vitali illis inferiori, pas Sivb Se gerente, ita ut prout magis ab actione vi
si J BARTHε et, in opere citato, pag. Ios et I O6.
43쪽
tali recedunt, magisque ad funCtionum vitalium exstinctionem absolvendam accedunt, magi S a Chemiae influxu dependent et hujus doctrinae legibus subjectae sunt; actio enim chimica ab omni modificatione libera circa corpus exercetur in instanti quo, per omnium functionum destructionem, Vitae pabulum exstinguitur Ι . Hae autem alterationes quibus morbi aliqui Constituuntur, licet chimicae sint, mini md tamen uti reliqua Phaenomena Chimica, calculo chimicorum subjici possunt , neque a priori, sicut illa, dignosci queunt, atque sola experientia et observatione investigari valent. Iste qui dem diversus ordo, quem natura in particularibu S corporis viventis fermentationibus subsequitur, absdubio provenit vel k resistentia cujus agendi modus nos plane fugit qua actio vitalis chemicis actionibus laedentibus opponitur , vel ab influxu et modificatione, quam ab actione vitali contiguarum partium, perfecta Visa gaudentium , partes affectae recipiunt; vel ab utroque simul, prout diversae naturae erit morbus; vel supposito adhuc nullo actionis vitalis influxu ab immenso naturae adeo potenti S conamine , quae corpora respectu nOStri Simplicissima , ulterius de coinponendi, peculiaria nobis ignota corpora formandi ac dive si ordinis nos latentis composita producendi , licit affinitatis chemicae auxilio, facultate probabiliter donatur. Si medicamentorum actionem in corporibus viventibus sedula attentione perpendamu S, illorum natura et proprietatibu S
44쪽
chimicis suppositis, chimico ac physico modo exerceri conforme videtur; illorum tamen effectus praedictae actioni minime respondere, Seu eorum actionem diversos ac in sub Stantiis inorganicis effectus exercere, dubitari non licet. Istius veritatis a Ssertionem evidenter dignoscemus, Si attento animo con Sideremus, modicam remediorum quantitatem perspecta dosi qua communiter praescribuntur ) peculiares eorum effectus celeriter in totam humorum maSSam communicandi minime aptam esse, eosque effectus praedictae cauSaeminime respondere, ut in astringentibus, resolutivis , antiphlogisticis, et anti septicis quotidie observatur ; remedi OrUm actionem , neque illorum in Sanguini S ma Ssam actioni , neque ipsorum fermentationi, neque mechanico eorum agendi modo rationabiliter tribui posse, uti evidentissimis rationibus a D. BARΤHEZ evincitur, inter quas singulari attentione perspicienda Ob Servatio D. SCHUL ZE quae nos edocet, unica aut duabus guttis liquoris stipitici rubri DIPPE L introductis in fauces canis robusti et sani , cui arteriae cruralis sectio facta erat , sanguinis effusionem in eodem instanti Cmnino cessare, atque coagulum formatum repenth arteriae sectionem obturare. Ut autem esse C tuum a remediis productorum et Chemica vi agentium actio medicinalis explicari possit, rationi congruum videtur, actionem medicamentorum in principio vitali assectionem aliquam producere , qua vitalis actio sufficienti robore donatur, ut medicamenti actio intentior evadat, et illius auxilio effectus actioni chemicae minime respondentes prod cantur i . Hanc quidem doctrinam
fi J BARTiis et , in opere jam citato, Pag. IIS, II q, II 5.
45쪽
rationi magis conformem e SSe, rationali Praxi medicar magiς idoneam, atque medicamentorum praebcriptioni exactiorem ν
Ad istius quae tionis objectum dilucidandum, hoc est ad manifestandum chimico - nogologiam Omni fundamento carere atque thera petaticem praedicto Systemate inniXam, vitiosam, ridiculam a C Saepius contradictoriam e SSe, non alium quidem ordinem mihi proponere videor, ni Si ea Sdem morborum classificationes in chimico no Sologico SyStemate pro-POSi taS, SUcce SSive percurram. Cum autem therapeutice S doctrina in nosologia fundetur, a delique istius perfectio ab illius accuratione omnino dependeat, cumque dissicultates plurimae quae nOSologiae praeSentantur , a therapeutice depromantur, et Vice VerSa , adeoque ambarum chemici systematis partium comparatio saepius ad veritatis demonstrationem necessaria
sit; ideo de nosologia et de therapeutice quae tanquam pathologiae pars debet considerari simul pertractare , et brevitatem et clari ratem consulendo, OppCrtunum judicavi. Hoc ergo Stippo Sito, et Supposita morborum divisione juxta chemicam nos ologiam in quinque clas Se S, nempe in morbOS Oxigeneses, morbos calorineses, morbos hydrogeneses, morbOS ia oleaeSes , et morbOS Phosphoreneses, atque Supposita quoque divisione illius therapeutices doctrinae in to Lidem classes sub analoga etymologia fundata et distributa; de praedictis quinque classibus, eodem quo proponuntur ordine in totidem distinctis sectionibus
Separatim pertractabo. Verum antea quam horum morborum classium fundamentum in particulari examinandum suscipiam; has conSideratione Sy
46쪽
quae omnibus istius chemici systematis classibus generaliter aptari possunt, exhibere congruum judicavi. Axioma chimicum , tamquam una ex legibus quae amnitatum doctrinae pertinent, et ab omnibus chimicis admissa, hoc est: Corpora composita suis pecularibus proprietatibus 1 gaudent, non quidem inter componentes mediis neque istoriam alicui determinatis, sed solis compositis particulariter res OH
dentibus. Haec quidem lex non nisi post repetitas ObServationes , quae illius fundamentum et veritatem demon Strarunt fuit promulgatae et revera undδ magna insolubilitas tartaritis aciduli potassae , h valdh solubilibus substantiis, ut acido tartarOSO et potassa compositiὸ Unde extrema solubilitas sulfureti calcaret, ex substantiarum valdh insolubilium sulfuris nempe et calcis combinatione resultanti sy Unde muriatis Oxige nati
mercurii venenata et lethi fera actio, ex non venenatiS substantiis , ut acido muriatico Oxige nato et mercurio producti Z
Unde odor, unde Sapor plurium corporum , principiis inodoris et insipidis coalescentium Θ Si autem chemici systematis fundamentum attento animo perpendamus , videbimuS profecto , juxta illius doctrinam, omnes morboS per alicujus ex
principiis corpus humanum componentibus e XceSSum aut de- fe Ctum praecise constitui, atque proprietatum ope , excedenti principio peculiarium, morborum theoriam exhibere; medicamenta etiam per alicujus principiorum, ipSa componentium, excessum aut defectum suoS producere effectus , et proprietatum ope, excedenti principio particulariter respondentium, actionem suam medicinalem e Xercere. Ex quo resultat in praSenti Sy Stemate, corporum compOSitorum proprietates
47쪽
alicui ex componentibus principiis adjudicari, hoc est com-POSitorum proprietates particulariS Componenti S proprietatibus pertinere : cum autem in doctrina i Sia singulae pathologia et therapeutices adductae classi ficationes fundentur, quis istius
systematis chimici, cum ipsa solidiori chimica doctrina, contrarietatem non videt.
Repugnantia haec pro corporum compoSitorum proprietatibus alicui componentium principiorum tribuendi S , Sub Stantiarum reSpectu, quorum excessu vel defectu quatuor primae claSSes constituuntur, Oxigenii nempe, Calorici, hydrogenii et a potes, evidentior ac doctrinae chemicae luce clarior praesentatur: affinitatis generalis namque vis, qua principia haec ad combinationem subeundam donata Sunt, ConStanter nos edocet, Oxigenium, hydrogenium et agote in nullo Chimico experimento pura, seu ab Omni combinatione libera obtineri posse : ex quo reSultat peculiareS horum Corporum in statu solido proprietates nobis ignotas esse: quanto ergo minori fundamento peculiares illorum proprietates, in corporibus, ex eisdem compositis, dignosci et examinari possuntZAliquae a nobis dignotae, horum corporum proprietate S, quibus in statu gageoso fruuntur , ad Compositorum ex illis resultantium proprietates dignoscendas congruenter aptari nequeunt , non Solum quia in praedicto statu corporis humani compositionem non ingrediuntur , verum etiam quoniam in illo statu gageos o caloricum et fortb lumini cum et electricum fluidum continent, quorum combinatione, Simplicium peculiarium proprietatum apertam cognitionem necesSario impedire debent. Istius absdubio dissicultatis pondere pre Ssus D.
48쪽
BAUΜEs, praedictam clasgificationem proponen S, Statuit, plureS hyarogeneses morbos, non ab hydrogenio praeci Se, sed ab hydrogenio et carbonio simul provenire; plures a Zotene Ses morbo S, non ab a ZO te praecise , sed ab agote et Oxi genio, ab a ZO te et hydrogenio, ab a Zote et particulis animalibus putrescentibus simul procedere ; plures phospho- reneSeS morbos, non a phosphoro praecise , sed a phosphoro
et Oxigenio, et forth I phosphoro et hydrogenio, a phosphoro
et a ZOte simul causari. Ob analogam causam seu ob Simul taneum concursum oXigenii et calorici in coeconomia animali inter Oxigeneses et calorineses morbos classilicandos dis paritas et contrarietas inter auctores chimicum systema in- Sequente S , adinveniuntur; quae omnia in particularibus classificationibus perlustrandis patefaciam. Qua pro ter Supposita illa chimicar amnitatis lege superius adducta et Supposito etiam simultaneo horum principiorum in morbos produ- Cendos concursu cuinam primo intuitu istius chemicae classificationis defectus obvius non sit λHic etiam congruenter in medium adducere possem observationes et ratiocinia a D. BARTIIEZ in citato opere adducta, quibus nos edocet, effectum quem Scammonium producit sanguinem repentb dissolvendi, et excrementa aquOSa et odoris cadaverici segregandi, li chemica illius substantiae natura valde alienum esse ; violentos et rapidos effectus venenatos ab aliquorum Serpentum morSU CaUSatOS, at senta paucissima veneni quantitate , et hominum illo morbo laborantium pulsus debilitate et langUore, neque chemicae neque mechanicae veneni actioni
aptari posse; venenatos effectus productos a morsu hominis
49쪽
sani, aliorumque animalium in furoris accessu, atque I lacte mulieris lactantis ob eamdem cauSam, omni physicae a C Chemicaractioni valdb superiores esse; diversas ejuSdem portionis sanguinis proprietates , Sicut et Sanguinis in quodam Statu morboso calorici defectum frigidus enim sanguis in quibusdam morbis juxta BORELLI et MORGAGNI observationes e Xtia hitur omnibus chemiae legibus aperib opponi ; tandem remediorum actionem, criSium naturam, et manifestam inter hominis Solida et liquid a sympathiam , ab omni chimica ac physica theoria maxime distare. Hae autem con Siderationes Circa modum pathologiam chimicam aestimandi, eodem tempore quo generale chemicae classi ficationis fundamentum destruunt, ad pathologiae doctrinam illustrandam de Servire pOSSunt.
SECTIO I. De morbis Oxigenesibus atque de remediis Oxigenantibus. Prima morborum Classis systematis chimico - nosologici morbos Oxigeneses includit': ita appellantur morbi illi qui ab Oxigenti actione causantur; quae quidem classis in duos ordines distribuitur: in primo, morbi qui ab Oxigenii excessu procedant, includuntur; secundus vero, morbos ab Oxigenii defectu causatos, Comprehendit. Medicamenta pariter his morbis curandis dicata , quae Oxigenantia appellantur, in duos ordines distribuuntur; remedia oxigenium praestantia, in primo ordine; quae autem ad Oxi genium tollendum destinata sunt , in Secundo Ordine circumscribuntur. Sub primo Oxigenesium morborum ordine,
50쪽
omnes inflammatorii morbi, Catharrates, spaS modici, exanthematici, diabetes, scrophulae, et chlorotici morbi collocantur : in secundo ordine Scorbutus et Venere US morbus reperiuntur. Ut istius autem classi ficationis falsa docti ina omnibus patefiat, considerationes istae attento animo meditandae
I.' In omnibus Oxigenii combinationibus, aliquam calorici quantitatem separari, chimica tentamina demonstrant; quo sit ut Oxige nationis idea calorisationem necessario involvat. Praeterea calorici actionem in animale corpus, chimici nos ologici aperte frientur, illiusque actione quamdam morborum determinatam classem instituunt. Qua ergo ratione in morbis sub praesenti classe enumerati S, praecipub inflammatoriis et spasmodicis , totus morbi ficu S influXUS Oxigenio tribuitur, inertis autem calorici actio supponitur Θ Nonne inflammationisi dea calorici actioni quae antiquorum phlogo si responderet magis analoga videtur 3 Patet ergo in hac classificatione stabilienda, fundamenti defectus; a cujus incertitudine discorde schemicorum opiniones procedunt. 2.' Inflammatorias febres in Russia et in Germania raris-
simas, in Italia aliisque calidioribus regionibus frequentiores esse; morbos inflammatori OS AEStati S tempore in anno I 797, hieme autem subsequente nervo SOS morbOS in Viennae oppido grassari , e Xactae medicorum obServatione S te Stantur r .