장음표시 사용
21쪽
sensum in Nostro fuisse censemus, ut decet tominem, ut decet ora-t 0rem adni iratione dignum. Servavit per tota ni Suam vitam omnia
officia, c0luit justitiam, temperantiam, pietatem erga deos et patriam. Quod innumeri ex ejus scriptis loci tostantur. Quodsi igitur neque stultorum rhetori admiratorum, neque insectatorum rationem habentes omnes, qua pr0tulimus, indolis Is0erat eae n0ta e0njungamus artis in scribendi et dicendi consilium ne 'ati0nem c0mplectamur, habebimus Sapientem, in quem et juvenem et aetate proVectum cadit vox illa Socratica: Dσει γαρ ενεστι τις φιλοσοφία τύτου ἀνδρος διανο ιαI Quam latonis suis su re vera sententiam Cicero hiribus locis dieit. Is , pii sine philosophia non posse efficiquem quaerimu eloquentem, neque itius neque colitosius de magniS variisque rebus sine philosophia OSSe iuemquam dicere ait, ' ISO- cratis eloquentiam Satis ulteri ille celeliravit. Cognovit, ut ad extremam tu aestionis partem veniamuS ISO- crates veram eloquentiae indolem atque dignitatem, persecti0rem autem d0ctrinae ac sapientiae imaginem Ssecutu non St, Plisse qui hane dignitatem et c0nsilium a vitae usu alienam in scientia
Plat Phaedr. p. 27 9 A. Cic. r. XIII. l: Est enini, ut SciS, quaSi in extrema pagina Phaedri his ipsis verbis loquens Ocrates: adolescens etiamnunc, o Phaedre, Isocrates est, sed quid de illi augurer lubet dicere. Quid tandem inquit ille Majore mihi ingenio videtur esse, tuam ut cum rationibus Lysiae comparetur, praeterea ad Virtutem major indoles ut minime mirum suturum sit, Si, cum aetate processerit, aut in hoc rationum genere cui nunc Studet tantum quantum pueris, reli luis praestet omnibus qui unquam rationes attigerunt aut si contentus his non fuerit, divino aliquo animi motu majora concupiscnt. Inest enim natura philosophia in hujus viri mente quaedam. Haec de adolescente Socrates nuguratur ni ea de seniore scribit Plato, et scribit aequalis, et quidem Xagitator omnium rhetoriim hunc miratur unum me autem qui Isocratem non diligunt una cum Socrate et cum Platone errare patiantur.
νικῆς παιδεια καὶ γλωσσης μετα τους ποιους, καὶ πεοὶ τῆς παρουσης του 'Iσοκράτους ἐκδοσεως, P. .
suerat vir clarissimus et in dicendo et in agend0 0ntemplemur, nostro jure ad eum lu0d 0 0erat Xenopho tulit λ judicium referre poterimus minime eum juventutem corrupisse, immo haud dubie, qui mali essent moribus, in bono et One Sto IamiaSS VirOS, et singulis et civitatibus magnam attulisse utilitatem.')
De Is0erate si velis sophista, quae habui, disset ui Veni ad alteram commentat iunis partem, qua de ethica doctrina magistri
eloquentiae me acturum esse in initio sum professus. Fuit Socrate Spraeceptor, qui erudiendi vivendique regulas ac n0rmas et ibi et aliis statuit. J Certam quandam m0rum instituendorum formulam non c0mΡ0Suit, phil0sopliorum enim artis praecepta non ad philosophi instar acceperat. Cujus se perspicuum argumentum Π0bis exstat in definiti0ne rius saltientium et philosoph0rum ' supra jam indicata, Satiusque confirmatur Oliinionibus, quas de virtutis promulgavit institutione. β Ipse commemorat, in praeceptis Suis nihil noxine tu incredibile quid tuam inveniri, sed exhortari se ad virtutem ac Sapientiam nemini n0n intelligendam. Quam ipsius industriam veri0rem et utiliorem esse putat, tuam eam virtutem ac Sapientiam, quae reliquis hominibus inprimis imperitis omnino ignota a philosophis ipsis discopi 0tur. Ad vita usum sapientiam accommodando
en mem. I. ΙΙ. 64. η Quae quum ita sint, postquam luculenter cXposuimus, i luomodo ISocrates eloquentia usus sit, manifeStum esse arbitramur id solum ei objici posse, quod a discipulis suis, ne dicam a civibus, Verum ab externis, pecuniam e scholis Xegerit. Attamen et haec culpa mitigatur ipsis Nostri verbis de perm. 64. s. eloup, comm. p. 26. - MOnit Isocrate collegit et explicavit Jac Facciolat Patavii DCCXLI. I. ad vitae privatae institutionem X Isocr. paraenesi ad Demonicum, II de officio principis erga civem e Isocr. Oratione de regno ad Nicoclem, Euagorae regis filium. - De
22쪽
quam Socratici in iudi c0lloeaverant, Virtutem S80 Sapientiam, γ)rejicere conatur Is00rates in IIelena laudati0ni prooentio, ubi eos sortiter aggreditur, qui virtutem, Sapientiam justitiam idem esse contendant, neque nos istarum rerum natura quidquam habere, Sed unam esse scientiam, tua haec nulla tradantur. Deinde loq0 Is eratis e0ntra 80ph. de perni si conserens reperio, discrimen facere eum inter scire ut inter credor vel utare επίστασθαι, φρονειν δοκεῖν, δοξαζε tr/). Similitudinem inter ub rum lionum,
rectunt vel eanden horum Vim rati0nem ad Ocis Sum reserendam non pr090suit. Nam siuod iii anathenaico statui'. g tantum, ni fallor, cadit in Sophistas Isocrates enim, ut jam Supra monuimuS, Virtutem, isela Sapientiam, docturum SQ Ss profitebatur. Qua de causa maxime raedicavit. luantum bona ingenii viro ad mon-
dandos more valeant, ita ut sapientia in libidin0s imperium strictius definiret. At ver etiam virtuti sibi non conscia pretium quoddam c0ncedit, nimirum conseiae majorem dignitatem tributurus. Quid multa Virtus omnis beatitudinis v 0ra origo Isocrati esse vid0batur. J Qua ex sont0ntia m0r Socrati ea rh010rem in S0eratic0rum numero referendum esse pro certo liabebimus. Omnis enim ejus spes salutis felicitatisque singulorum, familiarum, civitatum iii virtute Sola posita est cives ques iterum citerumque ad Ἀρετην καὶ
' Anonym. p. 253, est. Pland contin. p. 5, qui etiam Phit et Soer amicitia conjunctos suisse contendit. s. Diog. Laert. III 8 Cic. r. XII. 42. enseter: hD ISOcr. praes p. 65 sq. Plut X rati P. 38 E. Onchen: De Isocr. et Athenis pars I. 862.
29 σωφροσυνλὶν 0lendam adhortatur.' Virtus ergo et hon08tus quum sint lantos beatitudinis i. o. ἀγαθου, ἀγαθῖν autem fons utilitatis,
Sequitur ut virtutem expetamus propter utilitatem. Hoc est: Virtus est utilis, orgo virtuti studeamus. Omnia vero in virtute bona sunt posita. 'robi enim at pie virtute praestantes homine deorumh0minumque gratia usi 0nis iis non carere Solent, quae ad Vitae meliorem statum pertineant. At quia non semp0 fit, ut Virtus S0la reddat os, qui ad ejus normam vitam dirigant, beatos' i. e. ut non semper cum beatitudine virtus conjuncta sit, Isocrati fortunae
hominum beatitudo permittenda ess videbatur. Igitur bonum illud quod dicimus ab Sohilum i praesto n0n fuit. Sed de his satis . Ut ad aliam rem transeat quaestio, hoc loc0, quo facilius intelligatur explicatio, quae equitur, rati0nis virtuti studendi, parte in quas
distribuit 0ster virtutem simplicibus verbis asseramus. Sunt autem: σωφροσυνλ , ἀνδρια. σοφια, δικαιοσυννὶ . Quarum Singularum noti quo meliu noscatur, e rhetor ipSO quaeramUS. Put Vero, inquit, . talem artem, quae male a natura institutis virtutem afferat et justitiam, neque olim ullam sui8Se neque nunc ullam e SSe, OSque qui ista polliceantur, prius de Situro a nugisque ceSSaturo S, quam talis disciplina inveniatur; verumtamen censeo eos meliore fieri et digniores, si ad dicendum studi ducantur e0que incumbant, ut auditoribus persuadere p08Sint, atque praeterea ali0S XSuperare cupiant non illo quidem mod0, quo imperitis amni rationi sint, sed quo revera aliis Sint superiores. i. e. ut operam dent, ut rebuSOmnibus 1 perent, quibu animum servire turpe est cujusmodi Sunt lucrum, ira, V0luptas, dol0r. Haec autem ita ut 0nSequantur, si a in lucro deputent, quae gloriam, n0n quae De augeant,
' Or de pace g 17, 33 sq. de permut 281 ud Nic. 20, Nic. 2 30 Arch. 36. 59. - Or de pace και ταs εἰ iri κατce παντων υτως εἰθισται συμβαίνειν, ἰλλα τλ ως επὶ τὰ πολυ τουτον γίγνεται τον τρόπον. - Permut si 274 seqq. - ' Ad Dem. I. CL contra Soph. 3, 4 et de perm. 184 seq i. ad Nic. 4, 29. s. ristot polit III, 9. Sen. p. II 3. Imperare sibi maximum imperium est. Hor sati. II, 7. I seqq. Ab Isocrate OStro Euagoras laudatur tanquam ηγουμενος των ηδονων, ἀλr υκ ἀγέμενος π αυτων. CL Hes. p. et dies V. 293 AriStot eth. I, 4.
23쪽
30 in ira, si tales se praebeant delinquentibus, quales in ipsos delinquentes alios esse velint; in oblectationibus, Si turpe ducant servis imperare, voluptatibus servire; in relius adversis, Si ali0rum calamitates inspiciant, etiatu S ips08 0mines esse rec0rdentur Qui λ)hanc vivendi viam ingressi sunt, hi Soli vera virtutis comp0tes fieri
p08Sunt, qua nulla p0880SSi neque Venerabilior est ne lue constanti0r. Virtutis autem possessio. in tuorum animis incere una cum aetate accreverit. Sola ne in Senectute deserit, et opibus prae Stanti0 et n0bilitate utili01 F0rma' quidem aut aut at consumitur, aut Orb0 defloresciti divitia vero vitiorum magis tuam virtuti in iniStrae Sunt, qua et ignavia iacultatem miserunt, it adolescentos ad voluptateSinvitantes jam vires c0rporis cum prudentia c0njunctae Sane r0Sunt,
sed sine iac plus iis ipsis nocent, pene qu0 Sunt, et ut 0rΡ0ra pugilum ornant. Sic mentis exercitationi tenebras obducunt Virtus una Summum est bonum. δ uua alii officere n0n 0ssunt, ea lacitiit obtineantur quae multitudini horrenda videntur magn0 anim0 subiti desidiam in viti p0nit, laborem laudi sibi ducit. laudandi autem sunt et admiratione digni etiam h0mine natura modesti, Sed multo magi. i. qui rati0ne quoque sunt tales. Nam qui temperantiam sortuito, non consulto c0lunt hi fori potest ut aliquand a Sententia deducantur: qui ver praeter natura bonitatem etiam er- Suasum habent. Sunianum 40num esses tu virtute cli 0situm, haud dubie per omn0m aetatem in lac stati0ue perseverabunt. Neque vero de milibus virtutibus una quadam rati0ne judicandum est, sed de justitia in egestate, Me modestia in potesta se . de continentia in juvenili aetate.' Existima, scripsit Demonico, te decere modestiam m0rum, pudorem, ju Stitiam, temperantiam. 'Iis enim omnibus juvenum disciplina contuleri videtur Deum time, larente J0n0ra, amic0. verere. legibus obtempera. Nam duos colimus, justitiam exercemus. ceteris Studemus virtutibus . non ut deteri0r tuam alii conditi0nu simus, Sed ut 40ni in vita quam durimi perfruamur. Si autem v0luptates ex his ortas verissima n0 habere didiceris,
maxime ad honestarum artium studium incitaberis Nam in socordia et satiandarum libidinum studio statim molestiae voluptatibus adfixae sunt; virtutis vero studium indefessum ut 0brium vitae institutum semper oblectationes incera atque etiam c0nstanti0re reddit;
piant aut mali quid faciant, eos pra0Stare ceteris, aera recte non judicat nulli enim per totam vitam talibus inferiores Gunt, neque pluribus necessitatibus urgentur, neque contentius Vivunt, aut omnino
infeliciore conditione utuntur. 8 - Qui felices ευδαίμονας is lare Velint, pietate nimirum, Memperantia ceterisque virtutibus instructin0n esse non Ρ0SSunt. Inprimis in prob0rum numerum adScribendi sunt, qui Secundi rebus n0n 0rrumpuntur neque a Semet ipsis discedunt neque animis efferuntur, Sed m0derationem prudentium Vir0rum retinent, nec magis lartunae muneribus quam natura insitis ingenii et prudentiae insignibus delectantur. - - Decet igitur, VirtutiS studium professos vim ac naturam sapientiae et justitiae ceterarumque virtutum nos imitari. IIa enim non sibimet ipsis bene faciunt, Sed quorum animis c0nstanter insederint 008 felices reddunt et beatos. β)Qu0dsi singula hic allata c0njungas, Is0cratem Ῥmnem institutionem ad utilitatem, c0njunctam cum jucunditate, retuliSSe Statues, iterum iterumque m0nere, ut quae utilia sint adjuventque ad vitam sequamur. Virtus. in luit, i8 utilis, virtus AES Summum bonum, ergo Studeamus, quibus maxime ad virtutem impellamur, J0nori et gloriae, quam ut 8Sequamur, ne Vitae ciuidem arcere nos jubet. β)H0noris autem et gl0riae Studium ex i08tri sententia nascitur ex
CL 3 Sq. 33 ad Dem. 6 16. Socrates γνωθι σαυτον. - ' Panath. 32. ' Panath g 228. Clas. 223. - ' Virtutis gloriam summi aciendam neque mortem ionestam turpi vitae postponent lam SSe stirmat r. ad Dem. 43; et Isokratos ipse mortem sibi conscivit. s. Letous comm P. II. AddR Eua . I-5. Paneg. 95. Phil. I 34 195. Archid. I 08 seq. Ad Nic. 36: αιρουτεθνάτω καλως ἀλλον - ζῆν αἰσχρῶς. Cic. Osf. I, 23: Cum tempus postulat,
decertandum manu est ac mors servituti turpidinique anteponenda. Sal. Jug. 67:
ἡQuia illi in tanto malo turpis vita integra fama potior fuit, improbus intestabilisque videtur.μ
24쪽
pudorem provocamur virtutem rerumque majoribus praeclare geStarum mem0ria, qui, quum Virtutem e0lerelit, erant σωφρονες καὶ δικαιοι Qu0dsi virtus majori l)us utilis fuit, eadem nunc qu0que prodest ergo redeamu ad antiquam majorum Virtutem . . ad majorum rempublicam, instituta, leges, nam e0rum πολιτεία uicina est σωφροσυννὶς et, quae cum hac c0njuncta est, unianae beatitudinis; λ εστ γαρ υχὶ πολεως Ουδεν τε sor ῆ πOLτεiα, τοσαυ- τλὶν χουσα δυναμιν σ1ὶν πε εν Gώucer φρόνησις. ' Consulto tam multa ex scriptis Xcerpsi, ut rhetoris artificia Si Xcipias, paene integram Isocratis orationum retulserim. 010rum satis jam dictum videtur tuantum ei valeat virtus, quantum ortuna ad beatitudinem. Qu0d attinet ad varia virtutis genera, tuae legentibus nobis diseernuntur, auet 0r ipse in Panathenaie0J consignavit. rudentes 3t 0rfectos et omnibus virtutibu ornatos os esse affirmat, qui sapientiae justitiae, temperantiae, 0rtitudinis meia praestent, quarum c0ns0ciati0ne atque exercitatione virtus esticiatur. I t ei, quippe tuae utilis res ipsi Socrati haberetur, Studeret jusque ea p0ti8Simum artes, quae n0n peccando magi sillam agendo cernuntur,c0lerset, natura uni impulit. Singula virtutis partes tam arto inter Se contineri vinculo ut 0jungi non p08Sint, Sed qui unam, S mnes liabeat, non indolis c0nsorinatio piaedam, Verum Socratica philosophia Nostrum d0euit. Jam totam an at pie omne ejus arteS laudat ille quidem, sed non omnes, nudo discrimine laeto, commendat ad σωφροσυνγὶν enim, tuam principem SSe Virtutum cui necedamus ostendit, et ad δι ιοσυννὶν frequentur adh0rtatur,- ανορείαν h)cetera Sque Si quae Sunt virtuti parteS, diae quidem agendo cernuntur, vel non tanti esse censet, quarum in sua Si0nibu injiciat men-Τ De injorum laudibus si s A reopagiticum, quo omnibus illos animi bonis externisque rebus abundasse dicit. se 1 1. - Aereop. 6 M, L ad Nic.*20. Areop. 30 de permut 306. Phil. II 3 etc. - g 30, 3I. 32. Rhetor virtutem ipse in partes distribuit r. c paco lauit. Iel. n. l. ' Nic. 29 sq. 43 sq. sis Euag. 22 sq. Hel 2I, 3l, Panath. 228. - Fortitudo, sapientia, justitia provectiore aetate colendae Sunt Euag. 3.
tion0m, vel simplicibus urbis numerat. Opp0Sitae autem Sunt τε σωφρ06υνὶ et u ὁ και06υνὶ ins0lentia et injustitia, in quibus
omnium malorum originem et causam esse p0Sitam rhetor n0Steridemque virtutis praeceptor arbitratur. Qu0dsi nunc quaeramus. quibusnam in argumenti inveniamus,
qui sint h0nosti et probi 0mines, exstant ipsius Verba, quae jam
supra attulimus hfrimum sunt tui recte utuntur negotiis qu0tidies incidontibus, ita lui occasiones modumque rerum trudenter
animadvertunt, it plerum lues id tetigere στοχαζεσθαι h 40ssunt, qu0d utilissimum sit. Quam enuntiationem comparaverimus cum significati0n illa sapientium: Quia in natura humana non inest eam aestuirere cogniti0nem επιστῆμγην) qua inStructi Selamus quid faciendum aut dicendum sit, ex reliquis Soph08 Sapientes e08 esse
censeo, opii Sua Sententia plerumque Optimum quid tu AESSequi p08- sunt, py sane elucebit quam praeticam, ut ita dicam. Sapientiae sibi effinxerit imaginem Isocrates, quippe quum σοφίαν in genera
receperit virtutis. δ Quid sit utilissmum, deligendum est: ut quisque optimes deligit στοχαζεται). ita optime aeruditu σοφος est ut quis tu optime eruditu est, cita optimum quidque se. ταῖς ὁ0ξαις)
tamquam termini Sunt Super illa o egredi at que ad certam rerum c0gnitionem pervenire h0minibus non licet, quoniam quid optimum dictu saetiive sit sciri 0 p0ssit. Iam suo cogniti0nem Sive scientiam haud unicam esse n0rmam virtuti perspectum habuit, Sapientiam ipsam a temperantia, quae ibi ipsa d0minatur, disjungit et ut quartum Virtutis genus Separatim accipi Vult quam rem paulo inferius considerare in anini nobis est Quemadm0dum autem Isocrates secundum eam quam de Virtute habuit notionem, et sapientiam et doctrinam tanquam fundamenta illius atque beatitudinis aestimaverit, ex ejus ipsius Verbis elucet; fluocirca Xcerpere VolumuS, quae de
25쪽
sapientia statuit placita et hic et illic, ubi de aliis virtutis generi-liu disserendium n0bis erit, quo melius rhetorem usu peritum et callidum agn08camus. Audiamus ipsum de sapientia loquentem. Dicit enim haec: Quum omnium rerum quae ad vitam degendam pertinent, curam Suscipito, tum ingenio exc0lendo vel maxime intentus esto. Maxima enim re in re minima est b0na mens in corp0re humano. Da operam, Onet Demonicum, ut et corpore is laborioso et anim Sapientiae Studi080, ut alter quae decreveris perficere quea8, alter prospicere Seia pr0futura .i Natura nostra e corpore et animo comp08ita est, qu0rum nemo est quin animum Principalem plurisque faciendum profiteatur hujus enim est conSultare
et de robus privatis et de publicis. η C0rp0ra ita e0mp08ita Sunt,
ut ex laboribus accomm0datis, animus, ut ex praecepti b0nis Virtute augeantur. δ - Si cupide discis, multa disces. Quae eiS, Xercitati0nis diligentia tuere; quae n0n didicisti, induStria adjunge.' Neque ver putabis curam in aliis pr0desse rebus, ad augendam autem virtutem et prudentiam nihil habere virium; neque tam mi8eram vicem hominum esse judicabis ut, quum artes quaSdam ad mansuefaciendas bestias et animos ill0rum excolendo invenerimuS, ipsi nobis ad virtutem nihil afferre adjumenti queamus; sed illud potius tibi persuadeas, instituti0ne et cura cum primi p08Se animum nostrum adjuvari. β - Sic vero a te ipso maxime incitaberis, si absurdum esse duxeris deteri0res praestantioribus dominari, et Stolidiores prudenti0ribus imperare. Nam quo vehementius ali0rum inscitiam despexeris, e diligentius tuum ingenium exercebis. β O90rtet eum, qui recto ut 000r aetatem Suam inStituturu liulcrumque vitae fundamentum jacturuS St, Se prius luam Sua curare, neque sestinare neque quaerere ut alii imperet, priuSiluam Suae mentiS rectorem invenerit, neque tam gaudere et exsultare reliquis b0nis quam iis quae educatione in animo oriuntur. Iani sivi hac mente
sint, qu0m0d mola 40tius Sunt laudandi quam Vituperandi, aequaliumque optimi prudentissimique habendi γλ Qui autem mentem suam negligunt. hi non animadvertunt se id negligere, ut alii neque rectius Sentiant nec meliore fortuna tantur. η animum doctrina excultum eo magi praestare inscitiae puta, oluod reliqua praVa Omnes faciunt lucrum inde habentes. haec S0la eo etiam damno punit, qui iam labent; Saepe enim ei, oluem Verbi Ostenderant, IebuS poenam dederunt. δ - Quae factu Sunt turpia. ea ne dictu quidem dec0ra esse puta. Quidquid dicturus AES, priuM apud animum tuum expende, multorum enim lingua c0gitati0ni antevertit Duo tibi tempora loquendi constitue, alterum de rebuS qua eXplorataS habes, alterum de quibus dicere necesse est In his enim S0lis loqui praestat quam tacere in reliquis vero Satius est tacere quam loqui. β)- Fac adSuesca n0u vultu Sse mor080, Sed mente c0llecta P per illud enim ins0lens, per hoc prudens esse videberis. β - ExiStimate decere modestiam morum, sudorem, uStitiam. temperantiam; his enim omnibus juvenum disciplina contineri videtur. Maxime florebis existimati0ne, si talia te non facere appareat, quae, Si alii faciant. reprehendas. η - Sapientes censendi Sunt, non qui verbis
callidissime digladiari, sed de maximis rebus qui dicere optime possint, neque ii, qui quum ipsi miseri Sint . ali0s tamen beatos se
redditur08 esse p0lliceantur, Sed qui re adverSa aeque ac SecundaSconStanter perserant.' - Otium in vita datum consume in doctrinae
audiendae studio; sic enim ab aliis difficulter inventa facile tibi
continget addiscere. DidiciSSe multa multi opibus praeStare puta; nam hae celeriter abeunt, Scientia per Omne aeVum apud te manet. Sapientia enim Sola b0norum comparatorum immortalis est. λ Ex his atque ex aliis ad Sapientiam pertinentibus, qui c0nserri possint, locis satis apparet, HS0cratem ad 0minum anim0s honestate formand08 ingenii ind0lem et adsuetudinem rexercitationemque vel plurimum valere n0n negasse: Sed tamen illa ipsa h0minum saluta-
26쪽
ris institutio inde initii in capit, nisi a sapientia Nimirum ubi de
virtute ageretur, quae li0mini rationi a naturae c0nsentanea, quae firma ct constans esset et quam Seculi tomines re sua Salva Servarent, eam Virtutem in s0lius Summi finis et boni c0nsiliis verti, Is0crati uniluam n0n et Sua Sum suit Sed laec iactenus. De indoi inter perlaet0 et honestos Is0crate recen Set 08, qui ita ut decet et ut aequum est, omne eo quovis temp0re tractent, cum quibus aliquid rei liabeant, quique aliorum iniquitates et acerbitates alituis animis et sucili negoti serant, sibi ipsis testimonium
dare possint, Summa cum m0derati0ne et c0mitate ii ominibus e S0S fuisse. Quo loco justitiam qu0 lue, ut jam Supra commem0raVimUS, in virtutis artibus innumerat g iluandoquidem eam raeter temperantiam aniluam praestantissimam nudat, quam ei quam Xercitandam ess ubique locorum comm0uet. Duae principales Sunt Sententiae, qua Isocratis de justitia definitionem c0ntinent l. Justus St, sui ab iniquo abhorret et ipse sacer despuit, qu0d in alii male
notavit. 2. Quod lege statutum est, nim Semper rectum. LegeSati tu imperium non ab iminortalibus data, sed ab hominibus constituta sunt. Quoniam autem lege rectum esse ere Volunt, ea cognoscere et Ob Servare fas est Ergo justus est tui legibus obtemperat. δ)D justitia usu qua praecepit rhetor citare nunc nostrum erit eaque inter Se quam arctiSSime conneXa. Miror, inquit, Si quiSputet 08, qui pietatem et justitiam colinat, in h0 Studio perSeverare et manere, quin se deteriore c0nditione ore praevideant quam improbos, nec futurum arbitrentur, ut ceteris majora beneficia adiis h0minibusque imputrunt. Ego vero persuasum tabe Sol08 0Siis rebus antecellere, quae veras utilitatus pariant roliquo salsa
quadam et inani speci 40ni gloriari. Nam isti injustitiam ituris
saciunt et summuni 0num in eo ponunt, ut alieni opibus otiantur, eos similes esse video seris, quae inescantur, rutilue initio quidem hi quae rehenderint, tum v0hiptate frui. Sed paullo os in maximi esse malis: eos autem qui pietatem et justitiam c0lunt et 0rpetuo in tuto esse et de uti luo aevi spatio universo spem habere meli0rem omnium autem est eorum opini ab Surdis Sima, qui quum honestiorem et de grati0rum existiment justitiam injuria, eorum qui illa utuntur vitam fore miseriorem cenSent, quam 0rum, qui e
n0u 0lum sacra faciens. Sed etiam jusjurandum c inservans. Illud enim bon0rum siluentiae Signum, hoc morum probitatis argumetitum est Venerare numen Iempori quidem Sed maXime cum civibuS. Sic enim apparebit simul te et diis sacra facere et legibus arere.')Talis Sto erga parentes, quale erga te S Se Upia e te rogna-t0s. Deum time; parentes h0nora amic08 Verere legibus obtempera. - Diligentius tuere Verba quam pecuniam. Decet enim viros bonos palam ostendere m0res quibu magis quam jurejurando considamus. Improbis diffidere sicuti fidem habere pr0bis c0nvenire et
doceres puta. - Iusjurandum delatum propter dua cauSaM SUScipe, vel ut te ipsum turpi crimine liberes, vel ut amico e magnis ericulis eripias iecuniarum causa per nullum deum jurabis, me tum quidem, riuum liquid juraturus Sis. Videberi enim alii Dei jurare, aliis iucuniarum cupidus isse.' Nemini calamitatum exprobres communis enim est fortuna, et sutura provideri 110n possunt. yy Quae
v 0bis ab aliis fieri aegre sertis, adem aliis ipsi ne feceritis Quae
Verbis accusatis, ea re ipsa me committatis Ita vobis actum iri credit ut erga n0s assecti fueritis. β Aeque turpe putes, ab inimi-
nititur. Dii non peccant, rebus humanis consulunt et quaecunque mortalibus accidunt cognita habent. CL Bus I. Areop. 20. De perm. 32 I. Cic. de rep. III. Deus legis hujus inventor, disceptator, lator cui qui non parebit, ipse se sugiet ac naturam lominum aspernabitur; atque hoc ipso luet maximas poenas, etiam Si cetera Supplicia, quae putantur effugerit. - ' Ad Dem.
27쪽
cis superari iii aleficiis ot ab amicis vinci beneficiis. 3 Adni illo amicorum eos, qui non solum malis tuis moerent, sed etiam bonis tuis non invident; multi enim cum infelieibus quidem amicis dolent, selicibus vero invident.' Adulantes perinde atque allentes oderis; utrique enim, si fides iis habetur, e0s injuria adficiunt, qui dem hahent.' Γ0nis bene facias. Nullius segotii improbi neque adjut0 neque defensor is videberis enim etiam ipse talia facere, qualia acientes alios tuearis. Sic te compara, ut plus pos Si quam alii sed aequ0 contentus esse sustine, ut te justitiam non propter imbecillitatem, Sed propter aequitatem expetere appareat. Malis pauper esse et justus, quam divus 30 injustitiam. Justitia enim tanto praestanti0 est opibus, ut lia Solis viventibus prosint, illa vero etiam mortuis gloriam praestet, ut illae etiam malis contingant, hanc vero improbi nullo modo consequi possint. Neminem eorum aemulare, qui ex injustitia lucrum laciunt, sed potius eos lauda, qui, ut justi sint, acturam serunt. Justi enim si nulla re alia injustis pra0stant, h0 certe Sunt Superi0res, ut optima tuaeque de iis sperentur. Nihil neque sanctum neque lione Stum St, nisi quod cum justitia et dicatur et fiat. β Et haec quidem satis. Eaedem sententiae de virtute, praesertim de justitia, elicitatis fundamento, per omnia auctori Scripta disperSae, a n0bi hacuSque fusius explicatae, etiam ex consiliis iterum iterumque in oratione panegyrica et symmachica repetitis satis patent, quae dedit rhetor ad pacem ineundam et imperium de sociis sp0nte abdicandum, Graec0 adc0ncordiae c0nciliandos, ad juste et leniter consulendum in socios, ad leges observandas. )Ceterum Isocratos ad do os colendos i0rumque provinciam et
3 Ad Dem. 26. Hoc nota eo quo decet modo Isocrati consideratum artissime cohaeret cum udaemonistica virtutis consormatione cumque universa ethnicorum vitae ratione. Qua ex re acerba quae secit Isocrates verba de Lacedaemoniis et de Persis, qualia in Paneg. III seqq. I 57 Seqq. Ossendunt explicari possunt. Paneg. 2 seqq. I 84 a. l. se ipsum Xcusat de eo, quod Athenienses hoc modo corrigere in animo habeat. - ' Dem. 26. - Ad Dem. 30. ' Ad Dem. 29. - Ad Dem. seqq. s. Nic. 58. - ' Panath. I 87. Clas Paneg. 78. Dra Pet.
voluntatis manifestationum, et ad immortalitatem quod attinet, nihil sero ab hominibus vulgaribus differt. Sane a 80phiStiS. λ)Sequitur iit ad tertiam virtuti partem transeamus. locu quo ceteri continentur, est hic p) Ρraeterea Sc. inter prudente et perfectos viro numerantur), qui Semper Ohiptatibus imperant, et rebus adversis n0n nimium franguntur, Sed in iis et officii humani et naturae virilis, qua nati Sint meminerunt; unde intelligitur, Socratem εγκρατειαν δ cum ανδρία patientiam Sive modestiam cum natura
virili conjunxisse. laudi autem bellicae non magnam dignitatem tribuit, quippe quae etiam apud inh0nest0s inveniatur. Sed hibet
inter l0c0s, quibus de hac Virtute agitur, numerare h0S Qua reSin animum dominari nefas est, ea omnes da operam ut tu imperio
contineas. lucri cupidinem, iram, v0hiptatem, d0l0rem Hoc tibi continget, si lucrum esse id putaveriS, qu gl0riam, B0n qu 0ΡeSc0nsecuturus sis: Si ad iram concitatu talem te praebeas peccantibus. quales tibi peccanti etiam alios Se praebere cupias in oblectationibus si turpe duxeris, riuum Servis aut impere S VoluptatibuS servire: in rebus adversis SD aliorum calamitates inspicias teipsum h0minem esse recorderis. β Ama bonorum tu0rum non immensum cumulum, Sed m0deratum fructum.' Magni facias pes quas habes duas ob causas, it ut magnam mulctam luere. et ut Strenuo amico infelici opem ferre 408Sis; ad reliqu0 in Vita Su ne Supra modum, sed moderate eas ama. iuXum captantis est modum excedere. 8 Maxime tibi cave in c0etibus c0mp0tantium tali tempore,
28쪽
si italido tibi acciderit, surgit ante obrietatem.' Nihil reruni humanaruin firmum esse XiStima. Sic enim fiet, ut ne tu in rebus secundis laetitia exsultes, neque in adversis nimio dolore c0nficiaris. Gaud quidem, tuum tibi li0na, et dole moderate, quum tibi mala acciderint; sed neutrum reliqui sentiant tominus. Absurdum enim esset, d0mi opes Occultare et animo aperto bamllulare. 2 Maxime quidem da operam, ut in ut vivas sed si quando tibi acciderit osse in pericul0, in bello Salutem quaere ita, ut gloriam conSequariS,n0n cum infamia Fatuni enim omnes ad mortem damnavit; 0neste vero m0rtem oppetere, id boni viri proprium natura c0ncessit. δ)Sibimet ipsi cuique ante omnia imperandum est, eorumque quaerendac0nsuetudo, qui maXimo cui lue ornamento sint. In laetis 110n magis quam in verbis nihil non viti08 cavendum est temeritas vero tarditate saepe perniciosior est. β Gravita c0njungenda est cum urbanitate, ita tamen, ut et arrogantia et humilitas fugiatur. . Quum
temeritas quasi fons esset, unde nane emanarent calamitates, ad OωφOOσυνλης Studium convertendo esse hominum animos, in virtute ipsa omnem salutis et beatitudinis spem esse positam existimabat. De qua virtutum gravisSima re Stat ut paucis absolvamus. Erat Isocrati haec: Quart0, inquit, y πεπωδευμενους καὶ τελειους i. e. vere exculto et persect08 000, illi Secundi rebus, lu0d maximum eSt, non corrumpuntur nesiue a Semet ipsis discedunt neque animis esseruntur, Sed m0derationem prudentium Virorum 1 0priam retinent, nec magis fortunae muneribus quam natura insitis ingenii et prudentiae insignibus delectantur. Summam igitur aequabilitatem et moderationem omnibus in rebus ut ostendamu m0net Script0r, quam facultatem 60φ0Oσυνην i. e. artem Sibi imperandi V0cat. De cujus
in vita usu ipsum praecipientem facimus Abjecti animi n0n 08
esse decet, qui juris sui defendendi causa pericula sunt adituri illos potius timere ibi decet, qui elati superbia res secunda moderate serre 310 908sunt. λ Op0rtet eum, qui recte et dec0re aetatem Suam
instituerit pulcrumque vitae sundamentum jecerit, Se riu quam Sua curare, neque feStinare neque quaerere ut alii imperet, priusquam Suae mentis rectorem invenerit, neque tam gaudere et XSultare reliquis bonis quam iis quae educatione in anim oriuntur. Jam qui hac mente Sint, qu0modo non Ρ0tius Sunt laudandi quam Vituperandi,
aequaliumque optimi prudentissimique liabendi γμη alia sexcenta; sed haec satis sint, unde intelligatur, quam vim IS0crate temperantiae tribuerit.
Quatu0 illis virtutis partibus descriptis pergit ita: Qui autem
non ad horum Singula, Sed ad haec universa Simul animis bene compositis Sunt, e0 affirmo et prudentes esse et persect08 Viro et omnibus virtutibus ruat08. J Virtutem igitur c0mmunionem S Se arbitratur omnium humanitati virium, qua probatiSSimu quisque et honestissimus prae se ferre s0let. Quibus de rebus quid habendum sit optime elucet, si paullo accuratius tecum reputeS, tui omnino Noster de philos0phia d0cuerit, quam et ut artem quandam benec0pioseque de rebus magnifici dicendi, et ut scientiam definit ex qu0tidian usu atque experientia haustam. Si igitur justam et necessariam continuitatem desidera8, Socratem id agere StatuimuS, ut contra 80phistas omniumque ciVium opini0ne ac temporum praVas rationes sanam maj0rum diSciplinam defenderet ac finibus suis qui Onutino esse deberent comprehenderet; nec diSserendi via quam ingressus erat ejusm0di fuit, ut notione ac Sententiae, qua ubique. 0ncluderet, plano qu0dam et c0ntinuo rdine Sese inter Se Xciperent. Scilicet luod pertinet ad fines b0n0rum, ad virtutes et animi
nostri officia, ad rerum humanarum Salutem, ad de0rum cultumat lue immortalitatem. quibus rebus tinnibus J0mine a v0luptate
29쪽
reV0eentur, ISocrates rem suam laudi tuailuam lubia in reliquit 1iei lueneglexit qua cogitandi ratione moralis disciplinae principia contexe remus. Iamjam si quaeras, luem ad linem ejus praecepta nos deducant, resp0ndebimus ad beatam Vitam, quae quidem ninium generis
humani studi 0rum extremus finis est Versatur autem in b0n0rum juste part0rum pDSSessione, quae in menti n0Strae et animi virium apta convenientia . . in virtute nititur. y Civilis igitur disciplinadet artis perito propositum esse dicit, ut cives S Sequantur quae ad ipsorum salutem atque beatam vitam attineant. Quae res quum non in florenti quadam fortuna vel pulentia, Sed in aequitatis, justitiae omnisque honestatis cognitione et periuncti0ne, inprimis in temperantiae usu constent, salutem ac beatitudini parandae artem ad sapientiam redire manifestum fit. Quae rati p0Stquam deducta St, ut neque opes et comm0da ad beatitudinem faciant, neque injuste facta homini utilitati esse possint, cives, inprimi arincipe Ierum
gerendarum perit08 et magistratuS, ne a recta agendi Via aberient neve in rebus agendis aut populi aut ipsorum arbitria et Olulitates spectent. etiam atque etiam m0net Qu0cunque a vertis, inquit,iluaSeun lue Vitae partes me rationes Sestueris, ad beate vivendum nil relinquitur, nisi ut facultates quae in te Sint, bona quae natura tibi si fortuna obtulerit. deni lue quae qua ipSiu Olier atque industria c0mliaraveris, ad idem rationi imiteri uni re Voce S, Unde, luae ubi ilues perfecta iv absoluta allieriuntur, rapta et inu Spen Sa sunt. Quod inlieri uni atque consilium ic cognitione 'eri. boni, clivi Crinatum flicit, it animi 40stri ae mentis facultates omne Silue agendi voluntates rationi subjiciamus: sin minus . nulla nobi nesiue SaluS neque beatitudo e0nceditur lentis vero et animi et voluntatum concinnitatem. quae li0Sita est in Virtutum artibu bene conjunctis,
in IIaec est et sui senat,er vulgaris ii iiiii num tiroborum pinio Continetur his: Diis hominibus lue cariis est, omnibus bonis ab iis eumulatur S, tui dvirtutis normam vitam dirigat; nam in virtute omnia sunt I Osita bona. Fortuna a beatitudine non secernitur. At haud Seml e cum virtute beatitudinem conjunctam esse Isocrates pergliectum habet. Dicit enim: καὶ ταυτ ει μὴ καταπαντων εἰ σται συμβαινειν, δελα τέ γ ως επι ὁ πολυ τουτον γιγνεται τον τροπον. Or de pace 9 35.
si ita tuearis, ut in suis quaeque saeuitas vergetur finibus eam assequeris agendi et dicendi rationem, tua fieri inter omne con Stat, quae rectum et justum in modum fiant. Quid plura Sanum suis soIsocratis de vita, de rerum conditione judicium, ejus Scripta Satis dem0nstrant, sive quid de rebus p0liticis judicaverit legis, Sive ententiarum ipsarum Veritatem respicis. Neque vero hoc ita accipi velim, quasi 80cratem, quantum ad philos0phiam, de rerum natura causisque per se, ut dicunt, investigandis et propensum et id0neum fuisse contendam. 0n enim sui verus philos0phus, Verum b0nus orator et virtutis praeceptor, habuit egregia phil0s0ph0rum placita bene quidem intellecta, sed unice ad vitam publicam sive actuosam conlarmata. 3 Utcunque res se habet, Nostri orati0nes justitiae sundamento niti veritatique consentanea esse eum Dionysio Halicarnassensi 2 laudandum nobis erit. Deinde, si quidem Scripta vere Sunt effigies scribentium, orati0nes Isocrate a sui prudentiam, humanitatem, probitatem script 0ris omnino dem0nstrant. Ubique enim
ἀuεryta, ' θον V, TE Oil'ις πλεονεξια E9JOς πεPβαοία. πεὐηφανία, i ρις, κακοκἀγαθία - alia , - ut vitia perniciosissimaspertiuntur. Pene Sapientiani, HStitiam, telnperantiam, quam e lui solet fortitudo, ad tua illi alescunque Sunt virtute omnes 80 crati referuntur, totius animi imiterium St. σωφροσmuid Vero t0ta exanimi sive partium Sive saeuitatum concordia et harmonia est apta; δικαιοσυνη efficitur, ubi suas quaeque faculta rati0ne persequitur, ita lue li0minem secum ipsum e0ncordem et Sibi e0nstantem reddit. Sapientia deni siue suum efficiat, ut inimum qui dilue S Sequamur, ad suum cujusque animum oncinnandum ae serenda St. ita ut quae-
30쪽
tum ad 40 s. des Isocratis arte l0litica, spiam ire viSSi me 0tero, agam. IS0eratum rerum civilium Sive civitati gerendae ieritum non fuissae sunt qui dicant. py eques immerito. Ili privatae ni in vitae finibus atque in seli0la inclusus silium re politi ea non pSe Xpertus sciret . non intrandiana e St. spi0d haud raro de publici rebus perperam judicavit. - Quam incertus et varius in politica arte ipsa fuerit, Manifestissime patet ex oratione ad Nic0clem ad regiam potestatem celebrandam Scripta, deinde demonstratur instituenda Or de
perni. 69 seqq. cum Nic. ra et Paneg. Q comparatione, quibus l0eis partim a p0puli, partim ab optimatium partibus Stetisse Isocratem comprobatur. Illud vituperantes hoc c0llaudare debemus, reipublicae administrandae optimo Semper Viros admovend0S QSSe eum DeutSSe. Qua de causa Xh0rtatur gubernantes et gubernat 08, ut neceSSariaS
sibi c0lligant scientias, virtutum c0lant et justitiam, regente imprimis, ut civibus hac in re Superiores bonum exemplum edere Salutemque parare quam maxime enitantur.' Antu omni autem ridegit, ut pacem confirmaret, confirmatam e0nServaret Qua re com-m0tus Allieniensibus suasit, y ut rempublicam ex S0l0nis et Clisthenis institutis administrarent, areopagum eri in ariStina jura et rivilegia revocarent. Severum et castitati et aequitatis am0rem majore Sexhibuisse, quod de0runi cultum diligentiSSime Servandum, set domesticarum et Dren Sium, et internarum et Xternarum prum Onditionem
sancte curaverint etc. Sed etiamsi hoc fieri potuis Se concedamus,
35 ut Are0pago eadem administrandae reipublicae, quam Soloni tem-90ri habuerat, redderetur, qu0 modo quae S rhetor no Ster labem reipublicae tune temp0ris reprimendam n0n sui S Se erSpicere Onpotuit Pi Nam respublica tam fuit corrupta ac sepravata, ut nihilesie natae lite bis licentia resister p0sset. Verum liet 0ri nihil est arduunt, nihil molestum. Qui aliis falso Saepe de rerum Statu et de hominibus judicio usus persuadere solet, is facile sibi ipsi persuadet, talem ut esse credat lii lippum, qualem Sse optat. Quo duce ut privatarum simultatum imine mores bellum Persis inferrent, 0mne adducere Graecos cupiebat. Quae quanta fuerit temerita S, hist0ria d0cet. I Doinde, ut ad linum hanc rem adducam, Si mittimus, quod Socrates reipulilleae formani civitati esse animam ratus rerum ordinem inverterit, hanc causam deprehendimus graViSSimam,
cur haud sibi thim c0nstantem fuisse dicamus, quod quum civitatis
nisi Xanimatae formae Subjicere Se neget, tamen reipublieae Salutem non in legum multitudine, verum in civium justitiae studio positam esse declarat. J Jam his vitiis Si addamus praeterea, quod semper sui amans de se et de Suis Studiis plus justo gloriatus est, vanis Simum Socratem fuisse h0minem jure n0n Xistimabimus. λ)Quae vero de el0quentia Sive de i)hilosophia et c0lendis literis sive de regenda atque in meliorem Statum promovenda repul)lica praecepta dedit, Saeptu quamquam magnam et morum et Status reipublica inscitiam prae se ferunt, tamen Studii rhetorici doctrina atque Scientia Subactum eum attuliSSe ingenium ejuSilue rationes utilissimis et vitae publica et privatae praeceptis circumfluere alipie
Zimmerm diario a. i. s. XXXV. Niebutiri assentitur. Contra dicit C. M. Wie hin diu in praef. Paneg. p. q. MuSeun atticum I. I.