Novae quaedam observationes de ossibus, & partibus, eo pertinentibus ubi & ratio, qua crescunt & nutriuntur exponitur. Auctore Cloptone Havers ... Versio nova, cui accessit Joannes Ch. Heyne Sueci. Tentamen cheirurgicomedicum, de praecipuis ossium mo

361쪽

CAEIRURGICO MEDICAE. 367 contigat, contingit autem in infantibus lac adhucdum utentibus & puerperis, in quibus serum aqueo-Chyl

sum seu lac ex utero Collapso contra loque ad mammas resurgens non raro

stagnat , obstruit, inflammatque ,

acrimoniam peccare acidam, quae eXUrina non foetente, ructibus acidis, &sudoribus acorem spirantibus innotescit; ostracodermata & leniter absorbentia prosunt, ut Lap. cancror. quibus solis interdum morbi infantum, ac puerperarum, tolluntur. Externe denique

tumori rubenti, dc lentique illiniri potest unguent. popul . vel camphorat. rosar. vel posca ex aceto sambuc. iaspiritu Theriacal. vel etiam solus αἶlantag semperviv. hi osciam. flor. semis vc. paratus, prodest. Hisce bene adtent eque observatis ac sedulo adplicatis, resolvitur humoris stagnatio, & tollitur sine solidorum fluidorumque corruptione putrida, inflammatio. IX. His vero 8. neglectis, vel in tempore non adplicatis, vel & frustra tentatis , si caulae inflammationis coni,

mena increscant, ingravescantquC, te

nuissim

362쪽

nuissima ac facile destructibilia vasa , aeri fluido distenta, & a valida vi coris

dis ac arteriarum, liquida vehementer impellentium, & acredine impacta rodente laceranteque Concussa, solvuntur, rumpuntur. Tum liquida ex laceratis , dissolutisque canalibus ejecta, inter membranulas, seu Cavitates mus- Culorum vicinas , effunduntur , Colliguntur. Quae in loco humido ac calido detenta, acria atque putrida reddita, vasa etiam ambientia Consumun di in fluidum convertunt gelatinosum, tenax, album , Chyloso succo perfusum, crassum, foetidum, pus dictum. Quod dum fit, dolor , rubor, calor, rosio , tumor , pulsatio , febris mire

exacerbescunt, & summum videntur obtinuisse statum. Pure autem confeCto, & maturo, omnia declinant, mitiora ac leniora evadunt. Haec inflammationis, in solidorum fluidorumque purulentam corruptionem, ConversioaC Commutatio , vocatur Suppuratio. Dum vero praeparatum pu8 ambitu Cavitatem internam describente includitur & coercetur, abscessus dicitur uehujus si claustra sponte vel arte diffringantur , ulcus nuncupatur. Quod si

363쪽

CARIRURGICO MEDICAE 3 vvero justo tempore non ad periatur abG Cesius, retentum in locis humidis calidisque pus, & redditum mora acrius, febri & dolore recrudescentibus, inter vacua musculorum delabitur, & pondere & acore sibi viam expediunt 3 relictaque superne scaturigine natali, varios eundo agit cuniculos , di varias efformat se insinuando cavernas r hae Sinus vocantur. Quorum si margines& parietes duri callosique fiant, hoc est, si vasa lacerata, liquidum in cavitatem sinuum stillantia, occludantur membranula contecta, di fibrae, virgularum instar solidarum , durae evadant , Astuta adpellantur. Si autem Contingat, contingit Vcro maxime ad glandulas, materiam in loco collectam, esse lymphaticam , viscosiam , terreStrem aut gypseam , nec eam , adperiendo Cavitatem , educi , & vasa lacera & collecta materia, ambo indurescunt & Scirrhum constituunt 3 qui

accedente ac redine corrosiva horrendum , dc ipsa morte terribilius malum, Cancrum, Concipit, gignitque. Hae ce mala ut ante anticipentur, & evitentur, quam in nervum erumpant &actum, opera danda est, ut in princi

piis

364쪽

nabilis enecentur. Facilius quippe naiacentia tolluntur , quam adulta di inveterata 3 pari ratione ac germinans primum stirps mollisque adhuc dc tener , de faciliori marte evellitur , de eXtirpatur, quam ubi ad ultior radicibus altis , longe lateque diffusis, firmissime defixus. Diligenti igitur prudentique animo pariter dc arte prospiciendum eli, ut destructorum soliuorum ac fluidorum emuirum supputatio quae neglecta gravissimarum aegri tudinum causia dc origo eXistit, promoveatur dc jam facta bene curetur. Quod fit, maturando seu convertendo contrita fiactaque in fluidum spissum ςemoIliendo externa cutis involucra, δύ' tum educto per ad perturam factam conCocto pure, mundando locum v cuum 3c ulcerosum, consolidandoque. Quare adplicanda sunt ea,' quae Calo. rem partis , modice stimulando , augent foventque 3 ut Coepae sub cineri bus assatae, Crocus, gummata galban. Sagapen. aloes, myrrh. opopan. bdellium , terebinth. fes. tabaci, synapi νtum ea quae Cutim obturant, ne agentium partium lacerarum de sese in .

365쪽

CuzIRURGICO MEDIC M. 3srcem confringentium vis extrorsum verinsa pereat, sed intus retusa ac reflexa vigeat atque intendatur , uti viscosia farinacea ex Orobo , hordeo , lupin. lino inprimis siligineo , denique ea , quae cutim laXant & emolliunt, ut oleosa , butyra insulsa , pinguedo anserina , mel, ficus pingues, Caricae unctuosae a seminibus suis orbatae &lenitur tostae, bulbi lilior. alborum ,

herbae malv. bismalv. alth. parietar. verbasc. branc. ursin. mercurial. flores meliloti & sambuci dcc. Ex quibus pro tumoris, doloris, & temperiei

aegrotantis ratione, morbique statu ,

eligi varia, & adplicari possunt. Ubi

totus locus adfectus hoc modo suppuravit, & jam fluctuante ex pure mollis, albus, mucronato vertice elatus, gravisque pondere materiae adparet , in parte tenera, molli, alba, acuminata adperiundus est scalpello, juxta fibrarum decursum, tam profunde, ut pus commode effluere possit, tam caute,

ut venae, arteriae nervique evitentur.

Tum pus successivis vicibus, leni motu, educendum est, & ut nimia evacuatio ac jactura , plerumque periculosa , vitetur, & ut residua forte la

cera

366쪽

gra THESEscera solidorum fragmenta, nondum in liqua men fluidum redacta , hoc quasii menstruo digerantur ac in simile convertantur. Ulcus jam factum mundandum est digestivo ex Terebintho Clara , vitet. ovo r. & unguent. basilic. parato , ut filamenta re flocci vasorum abrasorum penduli Consumantur& latera aequalia ac fana reddantur.

Mundati fundus ec labia, balsamis vulnerariis , ac nervis amicis e. g. Arcaei aut Lucarellae inungenda , canales uti

molles & extensiles , Iiquidaque per

eos adfluentia ut sana serventur , nec aere laedantur. Ad retinenda in vulnere halsama, ad avertendum aeris irruentis impetum , ad impedienda peregrina irruptura, Emplastro defensivo & fasciis externe muniendum ess ulcus. Cujub vacuum naturalis solidorum nutritio, elongans sensim canales

sua continuitate solutos, & adponens iis detrita, implet resarcitque. Sinus curat injectio detergentium , puris e ductio, compressio per fascias & ligaturas, incoepta a fundo, qui si pulcre coalescit, Continuanda usque ad ipsam primae scaturiginis perfectam plenamque fanationem. Eadem hae C ventan-

367쪽

CARIRuRGICO MEDICAE.da adaptandaque fistularum cavernis 3 sed quae raro cicatricem obducunt, nisi per canalem dimidiatum Falces vocatum indita, erosis canalium oris callosis, consolidentur ut adpertum ac manifestum ulcus.

Equidem facilis curatio ulceris, cuius fracta solida & putrida fluida in verum pus s. dissolvuntur 3 multo vero dissicilior ejus, cujus rupta vasa dc in liquamen spissum abire denegantia non nisi saniem seu acre serum plorant stillantque. Hicce effunditur ichor Ι. quoties vis cordis liquida in omnem

Circumferentiam protrudens, adeo languida ac debilis est, ut non satis solvantur conteranturque solida, nec liquidum omne tubis Contentum , sed tantum acre lymphaticum effundatur.

Contingit hocce saepe Cacochymicis ulcere infectis , qui temperie viscosa aquosaque praediti, fibras habent segnes, inertes & suo elasticitatis robore ac solertia privatas orbasque. II. Quoties vasa Circa ulcus , acore puncta, constringuntur, adeo ut spissioribus Iiquidis, suo ambitu inclusis, non nisilvmpham transmittant, pari modo ac

368쪽

hystericarum, aut hypochondriacorum

canales renium , oborto vehementi

irascentis animi, indignantisque adfectu, convulsi crispatique, non nisi pellucidam secernant lympham, ac demittant. III. Quoties lymphatica vasa rupta ulceri vicina, aut in illud terminantia adsunt, secretam vectamque lympham in cavum ejus perpetuo effundentia , quae ibi detenta, Corrupta , acris reddita constituit saniein & ichorem. Credibile equidem est , nullam corporis partem incilibus lymphaticis destitui, licet nondum detecta dc in

lucem protracta sint omnia ι una tamen

pars prae alia iis abundat, imprimis quae copiosis consita glandulis est, uti loci Circa aures, mammae , sub axillis &inguine, quae laceratae propter stillantem perpetuo suis tubis lympham dissicillime cicatricem admittunt. IV. Quoties loca tendinosa laesa ulcus adtingunt, quae lymphae ductibus reserinta, saniosam plorant funduntque lympham. U. Denique quoties nutrititio ac gelatinoso seri lentore, Chylosoque succo destituitur sanguis , aquosa vero, fluida, dc effoeta parte scatet, unde non reficiuntur solida, sed emarcescunt s

369쪽

CHEIRURGICO MEDICAE.cescunt; non glutinosum & gelatinosum per ea ad fluit serum, sed tenuis acrisque lympha , non laudabile in ulcere generatur pus, sed aquosus erodensque ichor. Qui certe, dum alluit ulcus, parietes ejus fundumque sua acrimonia exedit, cavum & ambitum auget, dum ruptos canales, hoc respicientes, qui adfluκu liquidorum bonorum continuato extendi &resiarciri seri glutine deberent, corrodit, consumitque. Hinc consolidatio quidem superficiaria quandoque, nulla autem vera& firma ulceris speranda, quamdiu stillicidium hocce lymphae, coalitionem concretionemque sineeram impedientis, perdurat. XI. His sundamenti loco positis praemissisque facilior pariter ac evidentior

DE INFLAMMATIONE , ABSCESSU ET ULCERE OSSIUM. EORUMQUE

M L D U L L AE superstruetur sermo. Quare praemittenda est horum brevissimul ac clara, si fieri poterit, descriptio. ut, structura sanorum bene perspecta, quae lucem ad periet caligantidi fidem ratiociniis, sine illa alioquin Z a V

370쪽

certioraque pede in aegrorum ossium morbis explanandis evolvendisque progrediamur.

XII. In adspectabili hocce, quem inhabitamus, mundo, omnia concreta dc

maxime solida , ex fluidis quietem adeptis & nexu nodoque pulcro junctis coluisse ac Concrevisie, probabile a paret, inprimis quum tot exempla id demonstrantia & luculenter evincentia& adsint cottidie piae oculis, & in medium adlata quam plurima ab illustri

multorum naturae arcanorum scrutatore ac felici inventore D. Boylco. Tract. de origine gemmarum, & Claris . De terrimoque Prosectore D. Stenone Tract. de solido intra solidum. Neque dubium crit, quin solida corpolis nostri, pauca admodum & fluidorum quantitati minime aequalia, ex liquidis quoque coaluerint & mollibus principiis fluidisque concreverint. Prima enim solidorum stamina ex limo seu luido sero enata, eodemque incremen to aucta esse donec firmitatem successivam induxerint; sed & eadem in fluidam ac gelatinosam, unde compon