장음표시 사용
501쪽
strum quoddam, caeteri ea quae congesserunt, conriciunt. λ sic onustum,eauda mordicus apprehesa, in specum trahunt, & quasi quodam modo inis uehunt:ex quo euenit ut per id temporis detrito dorso este vidcantur. Itaq; posteaquam cubilia in specu strauerint, ipsum aditum at* os eius sarmenatis & terra obstruunt Sc obturant,ut tuti a uentorum ut, ab imbribus, a Magore esse possint.Tam autem ariste 5c grauiter dormiunt, ut effossi & extra,cii non excitentur antequam in sole expositi uel ad ignem Iocati concalue sint. Hic mus cognomen ex Alpibus, in quibus nascitur traxit: color ei est aut suscus,aut cinereus,aut rutilus:magnitudo sere leporis: muris species aefigura ex qua mus dicitur. Attamen mutilas habet aures S quasi decurta, tas:priores dentes lon os S acutos: caudam amplius duos palmos longa,
pedes breues & uillis luperius resertos: digitos pedum ursinis similes: unis gues longos, quibus alte effodit terram: posterioribus pcdibus non secus ac rursus ire solet, ac interdum ingredi bipes. Si cibus huic animanti datur, eum in priores pedes sumit,ut sciurus: ut idem sciurus & simia erectus us eo in clunibus residet quoad ipsum comederit. Vcscitur non modo fructiubus,sed etiam pane,carne,piscibus,tur Pulmento: cupide uero lacte butyis ro caseo,quae cum madit,oris suetia sonitum sic uti porcellus edit. Multum dormitiat cum uigilat, semper aliquid agis, stramina, foenum,linteola ratia cubili suo importans: quibus os ita complet ut nihil amplius capere posssit: reliquum pedibus accipit Sc trahit. Cum irritatus exarserit iracundia acriter mordet. Siquando inter se colludunt mures Alpini, ut catelli clamorem saaciunt. Cum e cauerna montivagi egrediuntur ad pastuna, excis unus alia
quis remanet iuxta illius aditum, quam potest diligentis sine & Ion stissime
prospiciens. Is cum uel hominem uel armentum,uel seram uiderit, sine mos xa clamat: quo audito undio omnes ad cauernam concurrunt. Eorum autenox fistulae acutae & laedentis aures similis est: qua & mutatione aeris signia scant & sibi quid aduersi accidere. Dorsum ualde pingue habet, quum caesterae corporis paries sint macrae : quanquam triccuere nec pinguitudo nec caro dici potest:sed, ut mammillarum caro in bubus, inter eas est medium
quiddam. Illud ipsum utile est puerperis,& his quae ex utero laborant: qui bus etia eorum prodest pinguitudo. Vigilias praeterea tollit. Glires effaam hyeme no solum in cauis arboribus,de qua re supra dixi, sed in terrae lastent specubus.Glirem autem Aristotcles citi, nominat,cincreus, ut Albertus scribit est,excepto uentre, qui albicat. Ab eo differt bestiola paulo mi, nor: quam alii Graeci hac de causa uocarui quod uertat Sc sursum uersus inflectat caudam: aliqui uero σκί spmqudd cauda sua uillis uestita Scconserta quasi flabello corpus soleat in librare: aliqui iuui σκιαρορ,quὀd praeterea similitudine quanda gerat pectetis p muris: sicut etiam sciurus Fenniscus qui n5 cauda no sigura & linia metis totius corporis, no magnitudine, h5 moribus sed solo colore differt a nostrate sciuro: na in candido cincrcus
est cum sciurus nostras sit aut rutilus,aut nigmattamen in ea Sarmatiae parte quam hodie Poloniam vocamus,inuenitur cui rutilus color mistus cineareo. Vmq; autem sciuro hoc est tam Fennico quam nostrati duo inferiores dentes sunt longi: utem; cu graditu demissam caudam trahit: quu uescitur,
502쪽
4ss DE ANIMANTI B v xcibu in priores pedes quibus ut mures utitur pro manibus sumit:posterio rib. et clunibus insistit:uescitur uero sapinis glandibus castaneis,nucibus a uel lanis, pomis,& similib. etibus. Hieme uero conis abietis,pice tedae, aliarum o arboru. Vtriss uerno tepore partui,& pullos, si quis manu in nisdu immiserit in altu,nam faciut plures, transferat. Vtroru carne tenues comedunt: diuites,qd gustatu sapore quo da ingrato comoueat, raro manduci
Vtri* quanq; in arborib. ut santur,se tame nyeme no condiit. At gliribus. cum livberno tempore latent, pro cibo somnus: at per id teporis pingue..
scunt. Quare recte de glire scripsit Martialis, Tota mihi dormitur hyems,& pinguior illo iTempore sum quo me nil nisi somnus alit. Eius autem caro dulcis.st si uero glires uiuunt in sylvis,ut non immerito de eorum penuria in Fundanio, uel De admirandis Varro his uerbis coqueratur Glis nullus est in sylva mea: tamen ueteres gliraria habebant. Quae qua
lia debeant esse idem Varro libro tertio De re rustica tradidit. Et hodie in quibusdam locis sylvestribus incolae fodiunt tellure,ut in eius cauernis gliares inhabitare & quando uelint eos capere,& in cibo uti possint.Apud Romanos uero gliribus uiuarii s in doli is Fulvius Hirpinus instituit,ut Plinius scriptum reliquit. Mus autem Ponticus,quem hodie uocant Hermetam, hyeme solii in cauis latet arboribus,ut supra dixi. Est uero totus nivis instar candidus excepta cauda digitum longa eius enim dimidia pars, & quidem
inferior nigerrima. Huic animanti magnitudo sciuri.Persequitur mures 8caues quibus uescitur.Eius pelles in preciosarum numero habent: ut etia muris quem Lassiciu uocant: is in cinereo candidus est, nec duobus digitis crassior. At mus Noricus, quem Citellum appellant, in terrae cauernis habi tat. I i corpus ut mustelae domesticae longum & tenue: cauda admodu breis uis:color pilis,ut cuniculorum quorundam pilis, cinereus,sed obscurior. Sicut talpa caret auribus, sed non caret foraminibus,quibus sonum ut auis rescipit. Dentes habet muris dentium similes. Ex huius etiam pellibus, quana quam non sun t preciosae, uestes solent confici. Subit etiam terrae cauernismus Pannonicus, cui color subviridis, species mustelae, magnitudo muris. Sorex quoin mensibus hybernis se condit in terra, in quam cauerna ad peis dum sere trium altitudinem descendit:effossus & in sole expositus ut caelesrae animantes, quae totam hyemem dormiunt, sensim se mouens euigilat: et dodrantalis longitudo:color aestate rusus, fusco mistus,autumno cinereus: aures ut Plinius scribit pilosae: caudae caulis infima parte setosus: nec enim totam habet,ut sciurus, uillis cosertam et plenam: quinetiam auriti pili sunt perexigui: hic mus sylvestris arbores,sicuti glis 5 mus Ponticus & sciurus. scandit semina pyrorum comedit, & nuces auellanas: quare apud Germaonos ex corito nome inuenit. At alter mus sylvestris rice breuior est ete,nim semipedalis: color dorso & lateribus murinus uenter albicat: is sub fruticibus terram sedit ad duum pedit altitudinem: in ultimam cauernae, ad pedes quatuor longae parte cogerit Omne genus glandiu atq; nucleos cerasoru & prunoru, aliorumo fruct uu,sed maxime nuces auellanas, & qui de optimas:unde etiam ipse ab istius generis nucibus nomen traxit in caverna
503쪽
fere media nidum pilei instar ex seliis arboru facit ut aqua. s quando ea stillauerit terra, extrinsecus defluat,ipse siccus intus in nido cubet ad alterii eii am cauernae latus habet soramen, Per quod ex ea,cum avellanae nuces es adiuntur inligere poisit. Mus aut araneus ueluti reliqui mures doinestici, non latet in terra:qui ex eo,quod uenenu morsu,sicut araneus,inserat, apud Latinos nomen duxiCapud Graecos uer8, qui ιιυγά ρ uocant, ex eo quod magnitudine ut Aetius, qui breuiter eum describit,autor est, muri sit aequa. lis colore mustelae similis:hoc est infusco subrufus,excepto uetre,qui ex eis nereo albicat, rostellii habet longiusculum:in utraq; maxilla dentes in bifiados ira ucroties desinunt: quare animantes ab eo morsae quadrifida uulnera accipiunt: ocellos habet minutulos Sc nigros: caudam breuem,Sc in ea breuissimos pilos eius morsus in calidis regionibus pleriano est pestifer in sei gidis non est: sed ipse diuulsus, aut disseritus, 3cuulneri impositus proprio
ueneno medetur: si unc captum seles interimunt ab cius ueneno abhorrentes non mandunt: ut nec murem maiore: qui, tametsi etiam ipse hyeme no Iate tamen in ualle Ioachimica ex proximis domiciliis in cuniculos ingrediis tur & in his uersaturi alioqui hyberno etia tempore in domibus nostris Gistet uagari mole corporis mustelae minimae magnitudinem sere assequitue& exaequat: pilis est subnigris:cauda Procera,nec admodu gracili nec prorosus nuda pilis. At in terra latent aliquot mustelaru genera: na plura sunt:
est em mustela domestica qua Graeciλώλει, Germani ex sono que edit, ui sela nominat. Ea plerum est in dorso Oc laterib. rutila,raro subfulua in guttit
re & uetre semper cadida:quin non unqua tota candida reperitur, quanquararius. Corpus habet tenue,& in longius duestu: cauda breue primores deretes breues ii 5 sicuti mus,longos,appetes insevi.Catulos nuper natos quia ab homini b. et non ullis at as animatib. eis periculii metuit singulis dieb. ore prehensos alio traffert. Persequitur mures,depugnat cu serpentibus, sed ut a ueneno tuta sit prius edit ruta. Vbera uaccam mordet, quae estprimu in tumore fuerint mustelina pejic perseicata fanaturi Haec mustela si nostrae doami uiuit, etsi habet suas cauernas no diu ac multu se codi usi ruri hyberno Gpore in specub. latet. Sccundu mustelaru genus Germani ucis nominat ex Craeco uocabulo ,πις quo erudita illa gens yppellat sylvestrem mustela: id uero habitat in riparii cauernis, ubi lutrae Sc fibri more pisces captos como diu Sc uersatur in sylvis, ubi prehendit aves:in domibus,ubi gallinas: quare Plinius ea es Ie domestica diceret quaru sanguine exugi sed ne clamare possin eam capita primo mordicus aufert. At* etia earu de oua,quae furari s Iet ac multa in unu cogerere,ex'rbet. Aliquato maior est mutitela domestia ea breuior sed crassior ea sylvestri,quae martes uocatur pilos habet inaequales & no unius coloris. Etem breues subsului sunt: logi nigri: qui sic ex multis eo oris partibus eminequi distin tae nigris maculis esse uideatur: attasmen circa os est candida: cu grauiter exarserit male olet. Quocirca nostri uilissimum quod in scortum, Sc maxime foetidum pellem huius tetidis solent nominare. Tertium mustelae genus cetiam sylvestre in saxorum rimis 3ccauernis cubat quod a Martiale martes, a Germanis martarus nominatur.
Martialis uersus hic est in libro decimo Epigramuad Maternum,
504쪽
Venator capta marte superbus adest Ei magnitudo selis, sed paulo Ion
olor est crura uero habet breuiora,iteimp breuiores ungues.Totu eius corpus pilis infulvo subnigris uestitur, excepto gutture, quod candidum est. Haec mustela similiter atin proxima,ingreditur domos & necat gallinas, earum p sanguinem exugit 3c ova exorbet. Quartum mustelae genus item sylvestre in arboribus uitam uiuit: uod etiam uocabulo martis appellatur.
Ea mustela fuluas insolenter & raro deseri at in hoc differt a proxima sit. periore mustela: & insuper quod guttur eius lutei sit coloris, & quod reli, qui corporis pilus magis fit obscure fulvus. Huius duo genera quidam esse censent: unu quod in fageis sylvis uersariir: alterum quod in abiegnis, at*id sine est aspectiu pulchrius. Quintum mustelarum genus omnium pia cherrimum Sc nobilissimum est,quod Germani Σobelam uocant: in sylvis
ut martes de qua iam dixi degit, ea paulo minor, tota tamen obscure fulva, praeter guttur,quod habet cinereum. Mustelae horum trili generum boni. te Caeteris omni b. eo magis praestat, quo plures pili candidi cu futuis perismisti fuerint. Tobelinae aute pelles precii maioris sunt ἐν panni auro texu. Etenim coperi optimas quadraginta numero tot em uno fasciculo colligainri& una uendi solet plus quam milibus nummum aureoru uenissio. Omne aut mustriarum genus ira incitatum graue quiddam olet sed maxime id Germani stris appellant: omnis praeterea mustelae stercus aliquantum redolat mustu. Noema aut quae item in sylvis uersatur masnitudine est marans: pilos uero habet aequales, & breues atq; colore sere similes lutrae pilis sed noctetae pelles longe lutrae pellibus antecellunt: at hae etiam praestant. si pili candidi cum reliquis silerint misti. Reperatur hoc animal etia in uastis
di densis sylvis quae sunt inter Sueuum 8c Uistulam. Etsi uero mustelae
omnes nec hybernis latent mensibus ness subeut terram, tamen carum soromas expressi singulas quod id ut arbitror rerum naturalium studios s utile sit futurum. At uiuerea quae cuniculos ex specubus exturba paulo maior
est mustela domestica. Color ei pleru* in albo buxeus. Audax hoc animal& truculentu ac omni fere animantiu generi insensum at' inimicum natu .ra sanguine earu quas momorderit ebmit,carne no serine comedit illius scrine semeitatis est etia agri uastator & Cereris hostis hamester, que quidam cetu nominant: incolae Palestinae quonda Graece αρκτο p uocaruntret quide iccirco qd generis & murini sit,& ursini,cu erectius posterioribus podibus insistit ob uentris nigrore esse uideat existit iracudus & mordax a/deo ut si eu eques incaute persequatur, leat prosilire, & os equi appetere:&s prehederit, mordicus tenere. In terrae cauernis habitat, no aliter atin cuniculus,sed angustis:& idcirco pellis,qua parte utrinin coxam tegit: a pilis est nuda. Maior paulo est domestica mustela existit: pedes habet admodum breues. Pilis in dorso color est sere leporis:in uentre niger in lateribus rufistus. Sed utrunm latus maculis albis, tribus numero distinguitur. Suprema capitis par ut etia ceruix,eunde que dorsum, habet colore, tempora rutila sunt, guttur est cadidincaudae quae ad tres digitos trasuersos lGga est, similiter leporis color pili aut sic inhaerent curi, ut ex ea difficulter euelli possinti Ac cutis uinde iacilius a carne avellitur,ep pili ex cute dicitu extrahatur.
505쪽
At ob hanc causem 5c uarietate pelles eius sunt preciosae. Multa sevincti
grana in specu cogerit,et utrin denub. malas em amplas habet at* laxas mandit. Quare nostri homine vorace huius animantis nomine appellant' tanquam sciurus priori b.pedibus tu aures & os demulcet, tum cibu sumit: in eos erectus posteriorib. & clunibus insistens edit. Ager Toringiae eo, tum animalium plenus ob copiam & bonitatem frumeti, neo Misenae eo, rum expers es inam in trassitu Pegano & Lipsiano reperi utur. Criceto minor est uom ela,& magis uaria. Etenim praeter uentrem,qui ite niger est,totum corpus albis,subluteis,rutilis,obscure suluis maculis decoratur. Cauda etiam, quae longa sesquipalmum,habet pilos cinereos cum candidis permiis stos,sed extrema parte i gros. Hacaenus dixi de murium & mustelarum ac cognatorum animaliu generibus, quom maxima pars succedit cauernas subterraneas: nunc de histrice dicam, qui item in specus secedit, sed aestiuis, ut Albertus scribit mensibus: idcp iacit contra morem caeterarum animantium. Eum Graeci quidam ωα μωρον uocant, quod S similitudinem gerat speciem porci bimestris,& spinis erinacci instar hirsutus sit: attam e caput
habet leporino similius. aures humanis, pedes ursinis. Iuba ei est superiore parte ereeta & priore cana,tubercula cutis,quae ex utra oris parte sunt,sestas longas 8c nigras continent ex eis natas: quin reliquae etiam fetae sunt nisgrae. Primae spinae a medio oriutur dorso & a lateribus sed longissimae a la, teribus sed longissimae a superiore eoru parte. Quae singulae partim nigrae, partim candidae sunt:longae duos, uel tres,uel quatuor palmos,quas, si quado libitum suerit, ut pauo caudam erigit, ingrcssurus in caucam demittit: irritatus iracundia cum cutem intendit,missiles in ora urgentium canum in ta
pit aut lato impetu iaculatur ut in ligno figat. Dentes, ut lepus, quatuor habet lonios duos superiore parte, duos inferiore. Noctu uigilat interdiu dormit. Uescitur pane cominuto, pomis, pyris,rapis, pastinacis, bibit aqua,
sed cupide uinum dilutum. Hoc animal gignit India & Asrica, unde ad nos nuper allatum est. Vrsi praeterea se hyemis tempore in speculi latebras, quas locus ipsis suppeditat,coniiciunt: qudd si nullas siuppeditet, eas prior bus pedibus pro manibus usi, iaciunt ex ramis & fruticibus congestis & ita
constructis ut non recipiant imbres,in quae latibula supini irrepunt. sim et enim de suis uestigηs,qudd in solo impressa eos uenatoribus prodant. Masres autem quadraginta dies, Deminae quatuor menses se occultant latebris: quo tempore candidam insormem p carnem & pariunt, & lambentes senissim in propriam formant figuram: quod non ignorauit Ouidius qui canin
Nec catulus partu,quem reddidit ursa recenti, Sed male uiua caro est: lambendo mater in artus
Fingit,& in sormam quantam capisii pia reducit. Abditi primu iacent &areb us dormiunt ad dies quatuordecim, multuq tam graui somno fiunt pingues: deinde resident, & priores pedes segentes
uitam ducunt. Ex Iatibulis uero rursus prodeunt uere: mares ualde pinsgues, eminae non item, quod pepererint eo tempore aluum astri statia seutiunt aro herba deuorata. Et si uero ursi sunt auidissimi caedis, tamen ursae in
homines si prostrauerint se, & os ad terram uerterint, ac aerem spiritu non
506쪽
duxerint, nullam adhibent saeuitiam sed eos tantumodo odorantes an qua mortuos,quos odisse existimantur,relinquunt: ursi autem hominibus nos stris noti sunt:multos enim regiones seisidae gignunt, & quidem fuscos aut nigros: quoru duo sunt genera, magni re parui: hi facilius arbores scanduli R in tantam magnitudinem,in quantam illi, nunquam crescunt. Vtri* coomedunt carnes, mel, fructus arboru,herbas. Mysia uero albos ursos gignit, qui pisces,ut lutra & fiber, capiunt. Latet etia in terra hibernis mensibus
lacerta: quanquam fuerunt qui negarent eam semestrem uitam excedere:realiquis aut anni temporib. plerunq; in rubetis & spinetis solet uersari: ei quaadrupedi lingua bifida & pilosa: pedes humiles: uerno tepore uiridis color:
aestiuo nonnihil pallidus. Latet lacerta Chalcidica, ex aerei coloris lineis, quibus tergum eius distinguitur, nominata. Eadem seps uocatur, quod uulnus, si quem momorderit, putrescat,& sanie male olente soleat manare: a laseerta uiridi no corporis fisura disteri, scd colore tantum. Latet lacerta aquatilis cuius uita est in aquati in terra sed crebrius in aqua . Gignitur in lacuanis opacis,quae in pingui solo sunt,& in quibusda moeniu soliis. Parua est.& hanc praeterea habet ab aliis lacertis in colore dissimilitudine, q, ipsa uel
cinerea sit,uel in cinereo susca.Testudinis aut salamandrae instar tardius in greditur. Irritata si exarserit,elata,et quo da modo inflata rectis pedibus insistit & terribilis oris hiatu acriter oculis intuetur eu a quo fuerit lacessita:manat sensim lacteo & uiroso sudore usq; dum tota fiat candida. Imposita sali cauda mouet ac eflugere conatur: nain eum quia ualde mordet, no potest ferre, statimin moritur: cii in alioqui uerberata diu uiuat. Latet chamaeleaon in India oc Aseica natus: cuius ut Aristoteles scribit, corpus in Iacertae a gura est sormatu . Eius uero, ut pisciu & latera deorsum ducta & diressita cuuentre iungutur,& spina lateribus imminet. Facies simillima simiae, qua Cehu uocant . Cauda praelonga, quae in tenue desinit, 3c lori modo permultis implicatur orbibus. Quum steterit altilis quam Iacerta abscedit a terra. Crura non aliter ac lacerta inflectit: singuli eius pedes diuisi sunt in binas partes: quae talem inter se habent situm, qualem pollex ad reliquam manus partem
ei oppositam. Quin etiam hae ipsae partes singulae paululu in digitos quoiadam diuisae sunt: priorum quidem pedu interiores tripartito, exteriores bis partito: postcrio ruin uero interiores bipartito,extcriores tripartito. Digiti praeterea unguiculos habent similes unguibus animantium, quibus sunt aadunci.Totum corpus crocodili instar alperum. Oculi in recessu cauo positi praegrandes,rotundi,obducti cute simili reliqui corporis cuti: in quoru medio exigua relicta est regio,qua uidet: cani nunquam cute operit. Oculum uersat in orbem, &aspectum quoquo uersus reberi, atq; ita quod uulsiceronit. Mutat colorem inflatus: cum alias niger a crocodili colore non mulo tum disserat: & ut lacerta pallidus sit nigris tamen ut pardus,maculis est uarius. Fit autem mutatio coloris totius corporis. Nam 8c oculorum & cauodae color non alit cr ac reliqui corporis mutatur: motus eius, ut testudinis, admodum tardus est. Pallescit cum moritur,& uita defuncto idem color insidet.Gulam & asperam arteriam eodem situ continet quo lacerta. Carnem nusquam habet nili in capite & maxillis, caetera membra carent ea. Exiguae
507쪽
vero caruculae sunt maxillis & caudae,qua parte corpori est agnata. Sanguinem tantumodo habet in corde,in oculis,in loco cordis superiore, Sc in licunis hinc duetis: atm in his quidem perpaucum. Cerebrum paululum siupra oculos positum, & cum eis continens est. Cute autem oculorum exteriore detracta coplectitur quiddam quod uelut annulus aeneus tenuis pellucer. Membranae multae ac robustae 5c quae multo praestat his quae caeteris sunt, distribuuntur in totu eius corpus.Totus disse stuS diu spirat,quod exiguus ad modii motus adhuc in ipsius insit corde. Cum omnes corporis partes coirahit, tu uel maxime costas.Lime qui cospici possit, nusqua continet. Aura uero perhibetur ali: unde Ovidius non modo dulcis,sed etia doctus poeta: id quoq; quod uentis animal nutritur & aura, Pro tinus assimilat, tetigit quoscun colores. Stellio etiam latet, figura similis est lacertae, natura chamaelconti: nam rore tantu uiuit,& praeterea araneis & melle. Eum Nicander ἁ αλαίην, Aristois teles ἁσκαλαζύHas nominat.Eteni in illius tergit guttis stellaru initar lucenistibus pictu: cx qua re etiam apud Latinos nome inuenit: atq; hoc dissert a lacerta. IdemHλεω 2 a Graecis uocatur. Vt anguis exuit uere membrana hybernam tanquam senectutem: eam P nisi praeripiatu deuorat. Quem inoa mordera i stellio stupor opprimiti in Graecia est uenenatus & pestifer in Siocilia innocens. Aduersatur scorpionibus. uitam agit in sepulchris, in came/ris in locis ostiorum & senestrarum inclusus in uitro uitam sine ullo cibo sit pra seinestre spacium ducere potest: eius oculi tantum odo intumescunt, mali praeterea nihil tum patitur. Latet praeterea hysernis mensibus salamandra. Etenim hoc anno in Rabruario Silebergi maxima uis salamandram ex uicinis locis colledia, ao olomerata in ultima cuniculi cuiusdam, quondam in Molcbergum montem adii, tunc uero instaurati,parte fuit reperta.Et proximo anno iii Nouembrici lamandra uiua ex fonte finitimae sylvae per fistulas in hoc oppiduinfluxit.
Pluviae aut& subsequens serenitas salamandras excitant ex uenis, uentilis. comissurisin saxoru: hanc quadrupedem,cui item lacertae figura, Germani. quia propter crura breuia tarde graditu Graeco nomine μουην appellant Caput ei magnum,uenter lutei colori ut etia ima caudae para: reliquii corispus totum alternis maculis nigris & luteis quasi stellatum distinguitur. Propter Digus ignem,non aliter ac glacieS,extinguit: quo modo etia ova serpentium in igne camini coniecta, flamam solet extinguere: attame tam ipsa ouaquam salamandracoburuntur. Salamandra aut irritata sanie evomit laeteri huic animali nec masculinum nec sccmininu genus falso putant esse. Testudo etiam terrestris tota hyemem in terra latet, at graui somno pressa tem
pus sine ullo cibo traducit. Scarabei deniss rutili,& grylli, qui potissitnunoetu strident,aridam fodi ut terram,ut in eius cauemis cubent aestate: grylli domestici etiam hyeme.Nam scarabei ante autumnu,imo prius intereunt qua tota aestas eri uxerit grylli agrestes ante hyemem, ut etiam aranei nigri,. qui similiter habitant in terrae rimis. At scolopeiadra in truncis arborum . aut in lignis supra terram locatis,aut in palis terrae infixis, unde nomen inuenit, cum putrocunt,& gignitur uiuit. quibus amotis aut como tis inredio. 1 i tur:
508쪽
is erodit aluu. In eo maior erat pestis, quam ut uno esset eius hoste natura Glenta. Ilain Sc delphini immeantra Nilo, quorum dorso, tanqua ad hune usum cultellata inest pinna,abigentes eos praeda,ac uelut in suo tantum amne regnantes alioquin impares uiribus ipsi,astu interimunt: in uentre mola lis est, tenuis* cutis crocodilo,ideo se ut territi immergunt delphini, subeauntes* aluum illa secant spina. Quin Sc gens hominum est huic belluae adis uersa in ipso Nilo Tentyritae ab insula in qua habitat appellata. Mesura eoarum parua, sed praesentia animi in hoc ran tu usu mira.Terribilis haec contra fugaces bellua cst fugax contra insequentes: sed aduersum ire seli hi audet: quinetia flumini innatant,dorso equitantiu modo impositi,hiantibus rea
supino capite ad morsum, addita in os claua, dextra ac laeua tenentes extrea ina eius utrin ut frenis in terra agunt captiuos . Ac uoce etia sola territos cogunt euomere recentia corpora ad sepulturam: itaP ei uni inscitae ero coaditi non adnatant olfactu ; eius generis hominum ut Psyllom serpetes fussantur:hebetes oculos hoc animal dicitur habere in aqua,extra acerrimi uia ius. Quida hoc unu quadiu uiuat, crescere arbitratur : uiuit aut logo tepore. Latent etia hybernis mensibus in terra ranae omnes,exceptis temporari j sistis minimis quae pallent in caesio,& reptant in viis Sc litoribus. Hae enim. quia non ex semine, quod estundunt mas Sc scrinina, cum complexu uesnereo iungiatur, sed ex puluere aestiuis imbribus madefacto oriri uidentur. diu in uita esse non possunt. Itaq; conditur uiridis illa parua, qua Graeci de vinarulata uocant quod in arundinetis agere consueuerit: quanqua etia arahores scandi atm in herbis uiuit: Sc βρεἱαντα, quod sono sui generis pluuioas futuras praenunciet. Nec cnim, ut Plinius a nobis disssentiat est muta & anc uoce. Verno tempore saepenumero uidetur ex terra eminere media, mea dia adhuc in ea latere. Condutur uirides ranae, quae uersantur in fluuiis almpiscinis,& hae quidem uocales & edules sunt. Conduntur subliuidae de subcinereae,quae item in fluu's, lacubus, Paludibus, lacunis uiuunt: hae partim uocales Sc edulcs sunt, partim mutae Sc non eduntur: quas hybernis mensiabus in terra latere argumento est,quod uerno tempore non tantum eam foetus conspiciantur in lacunis,sed ipsae ueteres etiam ranae.Quare uerum nota est quod scribit Plinius: mirumo semestri uita resoluuntur in limum nulla cernente,& rursiis uernis aquis renascuntur,quae suere natae: perinde occulta ratione cum omnibus annis id eueniat: foetus aut earum sunt primo Granes paruae rotundae,nigrae dein oculis tantum & cauda insignes: quas Nia cander quia caudam mouent MMυραρας, Aratus quia rotundaest ι Ralii Graeci βατρο διτς quali dicas,ranunculos nominant:quorum postea figurantur pedes,priores ex peetor in posteriores finditur cauda. Conduntur praeterea ranae pallidae in hortis agentes, quae no comedutur,& mutae sunt. Coditur denim rana rubeta,quae ex rubis, sub uepribus enim uersari solet. nomen inuenineam Poeta busonem,Graeci φρυνυ uocat. Duo eius genera, altera terrena quae in domibus & uepribus agit: altera palustris quae sui generis uoccm edit. Viracp uenenata est, utra*, si bacillo tapius uerberetur. inflato corpore uirus primo e clunibus exprimit longius deinde sudat cuiaus sudoris lactei guttae admodum grauis & putidi sunt odoris: ac cum occiT 1 ditur
509쪽
4 s DE ANIMANTI BV sditur sere opii. occiditur autem dissiculter. Rana rubeta mulieres uenefica quonda ad ueneficia sunt usae. Mus quoq; aquatilis hyeme latet in ripis si uminu & riuorum quos incolit. Et magnitudo sere muris sylvestris : mors det saepe manus piscatorii, cdm ex foramini b. ripam, cancros fluviatiles exa . trahunt. Uorat Pisciculos paruos, quales sunt gobiones fluviatiles & alburni uorat laetus lucii salaris barbi, aliorum*: quocirca ubi ina ita uis id gesnus muri u nascitur,riuis uastitatem solet inferre. Cancer etia fluviatilis sucis cedit ripas & in eis hyeme latet aestate pleruo uersatur. At scorpius, quem Germania tantum odo importatu nouit in terra non latet: quanΦ in parietibus & sub lapidibus. Iam deni in serpentium genere,qui maxima ex parte terreni sunt,uipera, quam Graeci uocant, hyeme subit saxa. Ea longa est circiter cubitum, & maculis in cinereo suscis plena. Primd intra se oua parit: dein his exclusis uiuas animantes: nec tamen ipsa catulos singulos, ut Nicander & Plinius scribunt diebus singulis parit uiginti numero: nec caeo ver e tarditatis impatientes perrupunt latera occisa parente : sed ut nobis serpentin speculatores assirmant uno eodemo die catulos plerun* undecim, plures interdii parit: & quidem eis superstes uiuit. Nec uero etia cum ui pes r.e comiscent corpora sibi circuliolutae foemina maris caput insertu in os, ut idem Plinius scribit, abrodit uoluptatis dulcedine: non aut mas modo,ues rum etiam foemina natura breue 8c quasi mutilam habet caudam,rio ut pleoraein aliae serpentes longam sed disserui inter se:etenim se minae caput est latum maris acutii Cum hic mordet ac uirus euomit, apparet uestigia duo radentium acutorui cum illa. plurium: vipera non lac modo sicuti serpentes caeteri appetit,sed etiam uinu: unde eam Galenus in lagenam uino refertam
irrepsis te scribit & uinu, in quo demortua sitit,potum elephantiast laboranti remedium suisse: contra ad uiperae morsum multa faciunt, sed maxime taxi arboris succum lacere Claudium Caesarem edicito proposito Romasitos admonuisse Suetonius scriptum reliquit. Minori aut uiperae dipsas cst assinitis:quae cum alba sit, eius caudam duae nigrae distinguunt lineae: a se ictum inexplebili siti enecat ex quo nomen hoc duxit: quin ipsa multum
sitit: quocirca immoderato potu onustae umbilicus rumpitur,ctgrauius osnus etandit: hanc ali j causonem ali j presterem uocant: sed prester, ut corporis forma non multum a dipsade disterat esse stu dissert: nam i ctu extemplo sideratione quadam reddit immobilem ac mente alienum: mox pilis dessu sentibus cum pruritu ac uentris solutione absumit. Condit etiam se in ter, ra sicuti caeterae serpentes sere omnes uel in saxorum rimis caecula: ex caecio late apud Germanos quo nomina ta: qua eade de causa Nicander τυφλῶa a,atri τυφλυνον nominant. etem caret oculis.Color ei in luteo uiridis 3 ualde splendens: nunci' pede est longior, nunquam digito crassior, ea sicut &uipera ut Columella scriptum reliquit, saepe cum in pascua bos improuidesupercubuit lacessita onere morsum imprimit. Quin amphisbaena hebe, tes habet oculosatem parua est & tarda sed hiceps: quare alterutro capite, cum ei libitum silerit progredi uel regredi potest unde ei nomen impositu: densae cuti color insidet terrae uarijs notis distinctae. Huic non dissimilis est figura sertate sed pinguiorici crassitudo quae manubrio ligonis, longitui do quae
510쪽
go quae lumbrico: haec cum uerno tempore exuuias possierit, sceniculo, ut caeterae serpentes non uescitur: ex baculo nomen inuenit. Tum hybernis mensibus in cava terrae uel loca saxosa ingreditur natrix a natando appellasin:qua de causa a Graecis ex aqua υθ nominatur. 5 χερσυθ . quod &in terra & in aqua uersetur.Nec assentior Lucano qui chersydrum a natrice
distinguit. Est aut infesta & inimica ranis: sorma no dissert ab aspide sed eoalore qui ei plerunq; in cinereo candidus. Ex natricu genere uidetur esse Calabricus serpens etiamsi maculosus sit. Eum his uersibus describit Virgil. Est etiam ille malus Calafiris in saltibus anguis,
Squammea conuoluens sublato pe 'ore terga Atin notis longam maculosus grandibus aluum, Qui dum amnes ulli rumpuntur sontibus,&duni Vere madent udo terrae ac pluuialibus austris
Stagna colit ripis habitans hic piscibus atram. Improbus ingluuiem,ranis*loquacibus expleti Postquam exhausta palus,terrae. ardore dehiscunt. . Exilit in siccum S flammantia lumina torquens Saevit agris aspero siti aloe exterritus aestu. Ex natricum praeterea stenere sunt boae,in tantam, Plinio autore amplitudinem exeutes, ut, diuo Claudio principe, occisae in Vaticano solidus in aluci speetatus sit insens. Alutur primo bubuli laetis succo, unde nomen traxere: sent ei A nihil aliud qua domesticae atq; uernaculae natrices. Aspis aut ea Iongitudine usi. pedu crassitudine hastae. Color eis no unusmam alijs squaIidus aliis uiridis & uarius,aliis cinereus aliis igneus: maxime AEthiopicis. Oculi hebetes in temporibus,& iuxta supercilia carunculae instar calli emianent: quocirca quasi somniculose nictare non celsa ed animantium strepi, tu facile excitatur. Gignit ea AEgyptus, Athiopia, & caeterae regiones Africae. Coniugar,utor Plinii uerbi seriare uagantur,nec nisi cum compare uita est ita* alterutra interempta,incredibilis alteri ultionis cura persequitiis intersectiorem unum o eum in quantolibet populi agmine noticia quadam in stat:perrumpit omnes dissicultates,permeat spacia nee nisi amnibus ariscetur aut praeceleri fuga. Huic ichneumon, qui similis est mustelae, maxime inimicus esitatacp non tantum eius ova perdit,sed ipsum etiam interficit: etentui mergit se limo saepius, siccat sole: mox ubi pluribus eodem modo se coriis loricauit in dimicatione pergit: in ea cauda attollens ictus irritos auersus excipi t donec obliquo capite speculatus inuadat in Buces: aspides autε Galenus in tria distribuit genera in chelidonias, cherseas, ptyadas, ά sputo eognominatas:quas Cleopatra sibi admouit.Aspis ured seistoris impatiens hyeme inclusus ato abditus latet in arenis: ut in cauis setis aut quercubus dryinos. ex qua re nomen inuenit. eam ath, ut Nicander scribit hvdron, alii chelydron nominant est enim natrici,quod ad caput attinet, similis sed te tu habet cinerei coloris, crassitudo & longitudo ei est mediocris an ovillae
grauiter oletiranarum istus,cauda insignes persequitum & eam contra musca magna. At cerastra ex cornibus nomen traxit, quae modo cochleae
iustar gemina, modo quadrigemina gestat in capite: & quidem corporea: 3 quoruni