장음표시 사용
491쪽
Vitrarii autem diuersas res efficiunt: etenim cyphos phyalas,urceos,ama pullas lances patinas speculari animateS,arbores,naucs:qualia opera multa praeclara 8c admiranda cum quondam biennio agerem Venetris,cotema platus sum: in primis uero anniuersa s diebus sestis ascensionis dominicae cum uenalia essent apportata Morano: ubi uitrariae ossicinae omnium celeis herrimae sunt quas uidi cum alias, tum maxime cum certis de causis Andream Naugerium in aedibus, quas ibi habebat, una cum Francisco Asulano
De re Metallica Libri xi i. & ultimi ri Nis.
ns author in sequenti De animantibus subterraneis libro usus.& ad hanc experientiam excitatus est,
Alexander Aphros Martialis diensis
Aristoteles Nicander Aristophanes Oppianus Athenaeus Ouidius Cassianus Theologus Charisius
inaurus Cicero Plinius laColumella Com.Tacitus
Dioscorides Seruius Strabo GaIenus
492쪽
Vanquam duos libros de stirpibus scripsit Aristoteles, tamen as Theophrastum discipulum non deterruit, quo minus suam 4 de hsdem stirpibus sentetiam multis libris explicaret. Nec ipse Theophrastus tanta scientia, tantaq; copia studium Dioscoriis
dis ardorem in restinxit: sed etiam is posteritati seruies quarunsdam arborum ac herbarii figuras & uires, longo atq multo usu perceptas, literis memoriae is mandauit. Male enim se habuistes t studia, si aetate inserioribus ad ea quae a maioribus crant inuenta, nihil addere licuisset: certe si Graeci hanc legem iniquam quondam accepissent, nulla ars, nulla scientia, nulla disciplina potuisset perfici. Quapropter etsi Aristoteles libros coma plure) edidit in quibus animantium naturas, parteS,ortus ratione & uia est persecutus: tamen philosophiae deditos auocare nec uoluit,nec debuit a studio tum perquirendi posteri SU prodendi naturas carum antinanti ii,de quibus parum aut nihil scripsit: tum tractandi locos quos in ηs libris non satis expressi. itaq; etia apud Graecos Oppianus scripsit de piscibus de animanatium natura Porphyrius S A lianus: apud Latinos item de piscibus Ouidius de omnibus fere animantibus Plinius. Quos scriptores ego secutus cum res siubterraneas, quae anima carent, exposuissem pluribus lis is, ut ratione insititutam quoad fieri posset,absolucrem animantes etiam descripsi subterraneas nec cas modo quae perpetuo sere uersantur in terra, sed eas q* quae certis anni temporibus in eadem solent latere . Ouo sane modo & bestiam quariundam formas Aristotes,& aliis uel incognitas, uel parum expressas, R illius locum de animantibus, quae hybernis se condunt mensibus, uolui latius explicare. Hunc librum si prosa uero tibi, qui Latinis & Graecis liis
teris in primis cruditus animantium naturas scrutaris,&iam multarum coonitionem cepisti eum fasilius, ut spero,caeteris qui item rerum occultarum
udio delectantur, probabo. Valet cmpnicit, tu Idus Aug. Anno
493쪽
subterraneis tabe ab autore recognitus . o R P v s subterraneum, ut res ipsa demonstrat, iri animatum distribuitur,& inanimatu quod autenianimi expers est, rursus diuiditur in id, quod sua sponte erumpit ex terra,& in id,quod ex eadem effoditur. De altero inanimi genere dixi in quatuor libris De natura eorum quae effluut ex terra inscriptis, de altero in decem De natura sossiliu: nuc dea subterraneis animantibus dica. Cum uero genus animantiu omne constet cx quatuor elementis, &corpus humidii ac siccit,id est aqua S terra, ad accipiendu apta sint, necessse est ea ipsa duo elementa animantium materia es se. Ex quo rursus illud quaadam naturae necessitate consequitur ut omne animal & in auua uel terra piis snatur & in eis comoretur alc uita se uatur. Nam bestiae uolucres.&sipasatim per aerem uolitan tamen in terra,hitam stirpibus ex ea natis,uel in aediis .ficius super ipsam collocatis, consitru ut nidos, & cis aut terra aut aqua cibos suppeditat. Ut enim uerum sit quod perhibent,aues raras illas,& non adeo magnas, quarum pennas longas, & colore luteo dilutiore splendentes, rex Turcarum in superiore parte coronae, multis gemmis preciosis ornatae ges. stat in acre perpetuum uitae cursum tenere Dominam ouis quae parit, super dorsum maris sinuatum, locatis,uentre item sinuato incubare,& pullos exacludere, neutram uiuam unquam pedibus breuis limis, R in pluma recondiris terram attingere tam e solo aere nec ali uidentur posse, nec augescere, sed his quibus uescuntur. Ac vero etia bestiolae,quae προ γονοι, propζerca quod in terreno i strigni ginniatur, a Graecis nominantur, terra S aqua non cocuti nutur aut ut Aristoteles scribit, in his Cypri sornacibus, in uuibus lanis aerari usi ultos dies crematur: ato magnis muscis paulo maiores sunt&subalati , igni ambulant & saliunt, sed emorivtur quam primum ab eo dinis intAnimantium aut partim tametsi latere solean .no subeut terarae rimas nec soramina, nec speluncas: quae in subterranearum numero non sunt: partim noctu, aut interdiu subterraneas succedulcauernas partim ceraro anni tempore: quaru utraeque eo ipso dici uel anni tempore sub terraneae sunt,atw dici possunt partim sere perpetuo occulte in terra latent: quae sub terraneae & semper sunt,& proprie dicuntur .Vt autem res expressior&iti lustrior fiat paulo altius ordiar. Quoniam animantes omnes natura mutationes temporum sentiunt plera frigoris aut caloris uitandi cause, uel regionem,locum ue mutant: uel ingrediuntur in domicili Maut arbores exesas &i excavatas uel su beun t terram. Earum aut quae regionem mutant,aliae semes egressae nunquam reuertuntur,aliae reuertuntii unquam redire solentino
..tioliis participes, hoc est homines Etenim hi non modo stigoris aut caloris uitandi
494쪽
uitandi causa alibi sedem collocant,uerum etiam ex regionibus macris 8c nihil serentibus migrant in opimas & sertiles: uel cum tanta multitudo suerit orta quantam non satis c5mode alit regio, parum alio ad habitandum eui. Quo sane modo alia ora parscy terraru onus,quo premitu in alia saepe desponit: quibus de causis Scandia,peninsularum omnium maxima, olim masgnam Gothorum copiam una cum coniugibus & liberis effudit in Sarmatiam & Daciam.Cymbros uero et Teutones ex ultimis Galliae Belgicae oris, in quas E Germania comigrarunt, maris inundationes exegerunt. Et eaedeae tierrae motus at eruptiones igniu & aquarum calidarum Assisiones in AEnaria colonos quos Hiero tyrannus Syracusinus eo miserat At his seire de causis gentes aut uictae ab his quae migrarunt, expelluntur & eiiciui tur ex proprhs sedibus ac possessionibus,uicissim p etiam ipsae in alienas iris xuunt 3c eas occupant:aut subactae & bello domitae uictricibus seruiui: aut tam uictae quam uictrices comuni conditione libertatis eandem regionem
obtinenti Simili modo animantes rationis expertes,maxime uolucres, ex regionibus in quibus 8c natae sunt & uiuere consueuerunt, nunquam redituom in exteras se conserui: et si rarius.Quo pacto ab hinc annos sex, locustae, dirae herbarum leguminu segetum,stirpium,quas uastant,pestes, gregatim inuolarunt in Pannonias,in Daciam, in ueterem regionem Marcomannos
rum Lygiorum : ut quondam etiam saepe ex Africa in alias Europae oras. Quin ut interdum unicus homo in longinquas regiones abit, nec redit una quam ita unum solii animat: quo modo annos abninc prope uiginti in Norico captum est animal canis uillis uestitum: cuius,ut cephi A thiopici, prioribus pedibus similitudo erat cum humanis manibus: posterioribus cum humanis pedibus.Et Alberti cognomento Muni temporibus in Stauorusyluis coprehensae sunt animantes duae mas & Domina,quarum pedes priores item erant similes manib.humanis:posteriores pedibus humanis: eas uero ipse putauit esse in simiaria genere.Ac ibim AEgyptia in Alpibus a Marisco Estnatio Caluino praefecto uisam Plin. memoriae prodidit. Aquila q
Northusae in Toringia quu ibi consenuisset mortuam scimur I . Hoc eti i an
no qui est o flavus & uicesimus imperii Caroli quinti, lanius quidam Dyncelsipyhelensis aquilam profligatam occidit & quasi donum sena ira attulit: quae aquila in eum in equo sedentem,pridie Epiphaniae prope lin opopidum impetu tam uiolento inuolauit,ut non procul abesset a P. .iculo uiotae.Eodem modo uerisimile est aliquos etiam pisces, cum semel reliquerunt mare in fluuios, qui per longinquas regiones fluunt,ingredi, & nun qua in idem redire. Hactenus de generibus animantium dixi, quae in regionem e qua egressae sunt, non reuertuntur: nunc dicam de his quae reuerti solent:
quae 8c eaede sunt,& eadem sere de cause,caloris scilicet uel si goris uitandi, a regione cuius incolae sunt,semigrant:&quide aestate in locis tapidis, hyeme in tepidis morantur.Etenim homines qui ualetudini dant operam ut tueri se possint a calore in aestiuis sunt: ut a frigore in hybernis: qui mos in primis fuit Romanis. At etiam reges et domini multarum gentium aestate in alias terras abeunt in alias hyeme: nam reges Persarum olim hyberno temopore Babylone degebant,uemo Susis, aestiuo in Ecbatanis. Eodem modo
495쪽
bestiae uolucres & aquatiles solii mutant & secedunt: quaru aliae in his ipsis
regionibus Sc locis, in quibus aeuum agere consueuerunt, refrigerationem in aestate, in hyeme teporem solent persequi:aliae in longinquis & ultimis. Ac sere uolant,natant,eunt ad habitandum in locis, in quibus aer ita sit temperatus,ut cibos ferat uel suggerat: quorum nascendi facultatem eis adimitterea, quando frigore obrigui quel calore exaruit aqua eos non suppeditat, quando cogi aciauit. Aues enim quaedam aestiuo tempore in sylvis, hyema It ad horrea & tecta plerunP comorantur: ut pica, cornix,lurida, quam Ii - τόλον Graeci Latini uocant qalgulum: quaedam cum aestate aeuum agant in sylvis hyeme demigrant in finitimos locos apricos,montium recessus secuistae: sicuti uultures, milvi sturni, turdi,merulae, palumbes, upupae. Aquatiles etiam uolucres temporibus hybernis se conserunt ad lacus & fluuios in auis stri partibus litos, qui frigore non congelant: au t ad aliquam fluminum partem,cui aqua non conglaciat: ut ardeolae, mergi, corvi aquatici onocrotali, fulicae,anates immansuetae, querquedulae:quaeda ab ultimis quasi terris discediit in ultimas. ueluti grues. Etenim,quod Aristoteles tradit, ex Scythiae
campis proficiscuntur ad paludes AEgypto superiores, unde Nilus profluisit. Abeunt etiam longius olores, ciconiae, immansueti an scres. Paucae uera aues hyeme in sylvis manent,ut tetraone attagenes: minus multae in astris, quarum in numero sunt perdices. Item piscium ali j,ut uitare possint sosis calores aestate de litore abeunt in altum: 8c contra ut consectari queant teporem,consequenti tempore ex al to,in quo se merserant,emergunt, ac in lito, re uersantur: uelu ti delphini:alii ex mari ingrediutur in mare, ut thynni hysberno tempore ex Ponto in magnum mare & contra uerno ex magno masri in Pontum. Alii eodem tempore in fluuios ut salmones,thyni, sturiones. At* hae animantes subterraneae dici non possunt: ut nec ullae aliae quae terrae caucrnas non succedunt: etiam si frigoris uitadi causa hybernis menabus caloris aestiuis occultentur & lateant, quales sunt in hominum oenere qui muliti frigidas aut calidas regiones habitantinam qui illas hyberno tempore, qui has aestiuo in domibus latent,in quadrupedu genere crinaces: hyeine enim se condunt in cauas arbores,in quas autumno Poma coportarunt. imiliter glires & mures Pontici,ac serpentes quida se condunt incauas arobores: sed hi ipsi maxima ex parte, ut postea dica,saxoru cauernas succeduti Quaeda etia blattae Sc asellae rimis parietu&domorum latebris occultanis tur. Formicae quoq; condutur in aceruis,in quibus c5gerendis uere & aestate multum operae oc laboris consumpseriit. Apes item domesticae hyeme ingrediuntur in alueos, sylvestres aut in caua arborum,aut in terrae cauernas, aut in parietinas:crabrones quoq; sylvestres in cavernas, & quosdam quasi nidulos arboru: vespae in eamde domorumve nidulos, quos aestate costruxerunt. Similiter hyeme latent in cauis arboribus n5 paucae uolucres, ut cusculus,picus,coruuS, cuius caput rubra macula insigne,qui propterea meti κοραἱ a Graecis nominatur,upupae quaedam. At hirundines tam domesticae qua agrestes in loca uicina quae sunt tepidiora seceduti quae si desuerint eis . se in angustis montiu locis condut,in quibus aliquando ctia sturni, palums es,turtures, merulae, turdi,alaudae,upupae latere colacuerunt. Sive aute in
496쪽
4 sx DE ANIMANTI B v sarboribus,siue in montibus latuerint, ea de causa uerno tempore deplum ex solent cospici. Satis multa,et fortassis plura quam instituta ratio postulabat, dixi de his animantibus quae caloris frigorisve uitandi causa non subeunt terrae neo rimas ne* soramina, ness spelucas. Quanquam quae dicta sunt, ita apte natura cum his quae sequuntur cohaerent, ut distracta uix possint fitis comode explicari. Igitur animantiu , quam gratia potissimum hunc seriis bendi laborem suscepi,tria sunt genera.Quaedam enim uel noctu uel intera diu subcut terrae cauernas,at in eis delitescut dormiuntve: sed pleraeq; o miles etiam hyeme egrediuntur ad pastum capescendum quaeda certo anni tempore subterraneas succediit cauernas, & in eis graui somno pressae ali it
menses cosumunt: quaedam sere perpetuo occulte in terra latent. Primi generis non solum terrenae sunt,sed etiam uolucres:uem terrenas primo persequar.Earum aut in numero habentur homines cauernas succedetes, qui ex eo nominantur Troglodytae: quorum ali j eas cauernas subeut caloris uitandi causa ut qui in Africa habitant ad mare rubrum,& Syrticae gentes: ali j frigoris ut qui in Asia post Caucasum montem incolunt planiciem septentrioones uersus sitam,& Scythicae getes & svluestres homines, qui in Scandia regione Scricsinnianoetii nautis infesti sunt: quos ' rogis ardentibus abiis uni.In Armenia etiam maiore,ut Xenophon optimus author scribit, suntonius subterraneae, quarum ostium putei instar angustu est, inserior pars lata aditus iumentis sunt fossiles homines descendui gradibus. Quin in Tenedo insula piscatores hodie rupiu speluncis pro domibus ututur: ut quoiadam Cacus latro spelunca inter Auen sinu monte & selinas .Facies qua dira tegebat Solis inaccesssam radins: ut Sybilla Cumaea antro illo ad Auernum lacum tam musitio opere insigni quam uaticinationibus nobili. Et Circe,mulier cantionibus clara, habitaui Vinio γλ cpποῖο , ut Homerus caonit. In Sedunis etia in tractu Sittensi ad Bremis am pagum ex rupe excisa si, ne ullis tignis Sc trabibus ligneis sormatum est integrum coenobium, hoe
est, templum,cubicula,congaue,culina,cella uinaria. Similiter in altis monistibus conspiciuntur arces subterraneae: ut quae in Alpibus Couolum nominatu in quam nec equites nec pedites postulat ascedere, sed cum homines. tum omnia ad uiuendum neces laria ad ipsam attrahuntur: quae in praecipiti Siciliae rupe,non longe ab Eruce monte existit, cum Drepano promontos
rio coniuncta ponticulo quo solo adiri potest: quae in Saxonia inter Blanis cheburgum Sc Halbertadum est: quae in Toringia interVimariam & Blanchenhainam prope Mellingum pagum: illius nomen est Reinesteinum ueatus huius Pus hardum, at ea distat a Vimaria quatuor milib. passuum: vistra ab habitatoribus nunc deserta est & uacua: utracp habet in saxo incita
hypocausta,conclaui scamna,stabula,praesepia,ianuas, fenestras: Saxoniaca uero etiam templum, sia pra quod incolae extruxerunt speculam, quae tala subiecta fuit sub aspectum. Hoc templum testudinis figura, & pila media
rotunda insigne est:caetera omnia sunt quadrata. Ipse mons Saxonicus praeceps est ex omni parte,praeter eam qua ascenditur: in cuius planicie excelsus
collis clementer assurgit,qui qua parte planiciem spectat, sia satis alta & lata circumdatur:ex huius collis saxo arenaceo nonnihil rubro, cis ta est
497쪽
ta est arx illa, cui multae Sc magnae senestrae,quin in pede ipsius motis cellae sunt subtemneae cum equorum item stabulis. Utraq; arx hoc etenigma poperit usitatum Saxorubus & Toringis,t Die quibus in terris arx alto condita monte, Mille ubi per tectum pollunt errare bidentes. Hoensteini etiam quae arx est Misenae trans Albim equorum stabula in s aio incisa sunt. Et Praenestinae fossae subterraneae literis celebrantur,in quaarum una Caius Marius obsessus extinetia scp Occidit. Graecas quoq; mulieores,quae meretricium quaestiam faciebant publice in cellulis subterraneis habitasse ex comicorum scriptis apparet: a quibus χαι rara in nominantur. Et ganeum Mos λες, quod esset in terra, diditam putat Terentii interpres. Tales etiam cellae Romae fuerunt, & frequentiores quidem sub circo maxiamo qua pertinet ad naumachia,& in uico Suburano,& Summaeniano at Thusto: quin Romae subterraneae Ditis arae suerunt,& subterraneum Consi templum ae antiquos dus inseris effodisse scrobes subterraneas, nymphis antra legimus. In maritimis quow Germaniae quibusdam urbibus, ii tui Prustis Danum & in Saxonibus Lubeci, bona uulgi pars sub terra habitat in testudinibus,super quas exstructae sunt magnificae domus quae a do minis incoluntur.Eodem modo cuniculus,vulpes, fibe lutra meles,& sors lassis aliae quaedam bestiae subeunt cauernas, sed egrediuntur ad pasti in capescendum etiam hyberno tempore. Ac cuniculus quide multos sedit si eaeus. 8c in colles terrenos agit cuniculos: ex qua re nomen inuenit. Mane Scuesperi egreditur reliquo tempore seia latet. Aliquos aut specus operit pulvere ne deprehendantur. Sed eum uiuerra ato parui quidam canes quibus est ad inuestigandii sagacitas narium, in specus & cuniculos immissi, aut lis quor seruens in eosde insusus,fugatum & exturbatum pellunt in retia, quishus capitur. Cuniculis aut no unus in color: uel enim in cinereo suscus, uel lepori nonnihil similis, uel maculosus: quomodo candidi nigris uel rutilis maculis stellan tur. Vulpes uero in primis ad fraude callida. non tam ipsi dii specus quam ab aliqs animantibus essestas occupat. Et metem a specu praerepto quia eius os stercorib. inquinat, stactore abigit. Venatur lepos res,cuniculos,mures,gallinas,aues, pisciculos.Dolose autem agit omnia.E, tenim saepe lepores & cuniculos dum stinulat se cum eis colludere uelle e pit incautos muribus ut feles, inlidiari solet:gallinas noctu, clam ingrest, in casas prehendit S asportat aues, dum insidiose se fingit mortuam, ad ipsam aduolan tes,captas necat & deuora Caquilae impetu supina iacens in terra pedibus arcet donec coprehesam laniet. Cauda, quam huic animali magna Scuillis densam natura donauit a ripis in flumen demissa pisciculos in eam in. natantes capit:& cum paululude ripa se subduxerit illain conquallans pisciculos captos excutit in terram ac deuorat.Retrorsum etiam gradiedo ad niis dulum vesparum accedit,quod sibi ab earum aculeis metuat:ac cauda in nisdulum immisia, vespas excipit:mox his ipsis resertam extrahes proximo lais pidi uel arbori uel parieti uel maceriae illidit: omnibus in uespis isto modo oppressis & intersectis nidulu uastat at exinani LEa de cauda cane,cu eam
insectatur, hac & illac per ipsius rictu ducta, eludit. At erinaccum, quod ob
498쪽
metu se in globii concludat,ut se spinis undissi possit defendere, permingit,
eo* modo suffocat. Etenim propter urinam in ipsius os influentem spiritu ducendi nullam habet potestatem.Ea uero uulpis,quae canis mediocris magnitudo est. Color aut saepe rutilus,priore tamen parte canescens: raro can didus rarius niger. Fiber etiam & lutra egrediuntur ex riparum cauernis, in quibus latent,& se in fluminibus mergunt, ac pisces capitini quibus uescuritur: sed fructus quo V & cortices arboru comedunt. Lutra Iutem a tutando appellatur. Frequenter enim se lauat cum capiendi piscis causa se in aquas, ismo saepe in earum profundum penitus immergit: quanq; Varro hoc uocabulum a Graecis fluxis te, & lytram iccirco nominatam putat, quod succide, re dicatur radices arborum in ripa,ati eas dii latuere: ad tantum autem serest actum sub aquis natat & currit anteal rursus emergens aerem spiritu dacat, ad quantum arcus intentus sagittam potest emittere: quem acrem si dacere nequit ut caeterae animantes gradientes,susi catur. Corpus ei latius 8c longius sele, pedes breues,dentes acuina fibro cauda posteriorib. pedibus,
pilis dissert. Nam lutra caudam habet longam & reliquarum quadrupedissimilem: fiber piscis: squamis tamen non obductam,admodum pinguem,latam fere palmum,longam dodrantem. Is si iacet in gradibus, caudam & posteriores pedes demittit in flumen cum frigoribus non conglaciat: si natat, cauda mota quali remigare solet Lutrae autem pedes omnes caninis sunt sio miles: fibri priores caninis posteriores anserinis. Etenim membranae qua dam digitis sunt interiectae: ita hi ad natandum,illi ad eundum magis naati aptiq; nam in aqua & in terra uiuit. Fibri uero pilus est in cinereo cadidus& inaequalis: ubi* enim a breuibus duplo Ionsiores existunt: sed lutrae suriscus nonnihil ad castaneae colorem deflectit,&breuis ac aequalis est, utri uero nitidus, 3c mollis,quare utrius pellibus concisis fimbrias uestium expellibus nobilibus consectarumsolent exomare: quanqua Iutrae pelles longe praestant fibri pellibus:attamen fibroru quoq; pelles inter se multum disserunt colore:nam aliae magis aliae minus ad nigrum accedunt,quaedam ad summimores quidem longe caeteris praestant,minus nigri medium locutenent subrufi sunt deterrimi. Fiber autem in primis prouidus est & solernetenim fruticibus & arbusculis dente tanquam serro, resectis ante riparum cauernas construit paruas quasdam casas,oc in i js duos tresue gradus quasi quasdam cameras: ut cum aqua fluminis crescens inundauerit ripas, possit ascendere cum decrescens resederit, descendere. At etiam cum arboremiam sere secuit quoties icitu facit, totiens suspiciens considerat num sit casu, ra.Timet enim ne si eo tetu cocidat,ab ea, priusqua recedere de loco possit, incautus opprimatur. Nec uero minus est costans in proposito quam Grersmam quam arborem ad ripas primo elegit secandam,eam non mutat,estiam si longo temporis spadio dissecare n5 possit. Hoc animal uocem insanotis instar mitti Cipsum aut uenamur no modo Propter cauda qua uescimur. dc pellem qua uestimur,sed etia propter testes,quibus ut medicamentis, uti mucpraesertim Ponticis: maxima enim uim habent: Eos testes,castorea medici nominant. Fibra enim Graeci uocant κά o. Sed fiber autore Varron dictus ab extrema ora fluminis dextra & simistra qua maximς iolet uiderir
499쪽
su B TERRANEIS. q. s suam antiquisbrum dicebant extrem in At meses exit e cauernis, & uagastur in sylvis non aliter at lupus, lupus ceruarius,lepus,ape ceruus,tra eslaphus, tarandus, alce, platyceros,caprea,tbex, rupicapra,dama,&aliae Hus s. Verum hae animantes in sylvis cubant . posteriores tamen in altissimis montium saxis 8c rupibus. Meles aut avide appetit mel ex quo nomen hoc
duxit. Magnitudine est vulpis aut canis mediocris, cuius quodamodo spes ciem prae se sert,maxime canina.Nam eius duo sunt genera. Vnum canis instar digitatum,quod caninum uocant:alterum ungulas, ut sues, habet bisulcas,quod idcirco suillu appellant. Omnibus aut melibus crura sunt breuia. dorsum latum,cutis sipis a cuius in metu sufflatae distetu utor Plinii uerbis. ii ius hominum,&morsus canum arcentiquanquam, si quando cum iisdem Pugnant, ualde mordent. Duris uestiuia tur uillis qui sunt uel albi uel nigri.& dorsum quidem abundat nieris, reliquum corpus albis, excepto capite, quod alternis quibusdam quasi lineis nigris 8c eandidis a suprema capitis parte ad ricctum duetis decoratur. Crassae autem metes non sunt, pingues tamen: quae earum pinguitudo inuncta, uel cum alijs infusa, renum dolores sedat. Ex huius animalis pelle collaria fiunt, quae ex eo inclia a Varrone nos minantur. In ripis etiam fluminum & lacuum nidos fingunt halcyones: nec Aristotelem latuit eas in fluuios ascendere sed hyeme non occultantur. A uis est non multo maior passere. Cum autem imarinae halcyonis corpus tos una coloribus caeruleo,uiridi subpurpureo, sed mistis insigne sit, adeo ut ne* collum nec alae aliquo ex eis careant,& rostrum habeat subviride. Iongum, tenue, fluviatilis seu ripariae pectus purpureum est, collum & dorsum in uiridi caerulcum, alae suscae, rostrum, ut etiam pedes, cinereum. Vescitur
pisciculis & vermibus. Lagopus quom in altissimarum Alpium specubus
iuxta glaciem,quae tota nunquam aestate solis calore liquefacta uel aliis elisam anni temporibus imbre dilapsa dimunditur,nidos costruit & cubat. Expedibus, quos habet leporis instar villis A quidem candidis, non plumis.
Destitos,nomen traxit. Et magnitudo columbae. Color hyeme candidus,aea
state in candido cinereus. Lonae non uolat sed Alpibus se tenet. Capta n5 uiuit, nedum mansuescit. Caro huius auis sano palato est bona, aegroto salutaris. At aues,quibus oculi diurno spacio sunt hebetes acres acuti. no sturno, interdiu latere, noctu ex latebris euolare, & ad pastum solent accedere. quas iccirco noctumas appellant: quales sunt uespertilio, bubo, ulula; nos ritua nysticorax. Verum hae non solum in tenebricosis montium Sc rupto una caucrnis latent,sed etiam in cauis arboribus in aedificiis desertis, sub teoctis domorum magnificarum 8c templorum & turrium, quae raro homines succedun t. Vespertilio autem uenatur culices & muscas, exedit pernas, allinas 3 carnes sit illas de trabibus se spensas.Caeterae aues nociturnae persequus tur mures, hirundines, aues, scarabeos,apes,uespas,crabrones. Sed bubo estiam capit lepusculos 3c cuniculos Ea omnium nocturnarum auium maxioma ex sono,imo uero gemitu,quem edit mihi uidetur nomen inuenisse. Cai ut habet magnum: corpus anseris magnitudine, breue tamen & quasi dea
curtatum ac colore uarium:rostrum curuum,ungues aduncos oculos grandes. Huic non muItum dissimilis est ulula,sed minor: quae item ex ululati . - S 3 uocii
500쪽
uoce nomen hoc traxit. Cum his duabus cognationem habent noctuae sed disserunt voce.Nec enim ululant,uem edunt sonum quem Aristophasnes immurtin nominauit.Earum quatuor sunt genera. Vnum, cui pluma aurium modo eminet quod maximum est,& alio uocatur. Altera exim j canis doris in gutture & uentre alioqui candidis 5c luteis maculis alternis distinis
stum.Tertium paruu,quo,ut etiam sequenti aucupes uenantur aves. Quartum minus illo: quod in rupibus faxisin uersatur. Hoc sicut Sc proximum, cinereis & candidis maculis uariat item alternis. Nycticorax autem, hoc est coruus nocturnus, niger est,ut alterius generis coruus, sed eo plerun minor. At uespertilio, tuae ex uespere quo evolat, nomen hoc duxit, muri nonnihil similis est quare scite scripsit Uarro: Factus sum uespertilio ne in muribus plane, neo in uolucribus sum. Alas enim habet 8c uolat, quod
ei non conuenit cum muribus:sed animalia parit non oua,in qua re cum uolucrum natura non congruit, & sectus uberibus admotos lacte nutrit, cum uolucres cibos conquirant undi*,quos in os pullorum inserant. Praeterea sunt ei dentes, quibus carent uolucres. Caput autem simile habet muri uel cani. aures plerunw duas,raro quatuor:dentes serratos: corpus obscure suiuis pilis uestitum rostrum tamen nigrum,item aures: alas duas,quae ut draeonis & piscis uolantis, non ex plumis constant,sed ex membranis, dc quiadem nigris. In utraq; uero ala habet digitum cui est unguis caudam latam, Sc sicut alas, membranaceam in qua duos pedes quorum utero quinos habet digitos uncis unguibus armatos, quibus in parietibus & rimis cauemarum adhaerescit. Aut enim pendet aut volat,aut iacet. Quia uero pedes nota oriuntur ex corpore,sed ex cauda, ei esse traditur coxendix una . Vocem ascutam ut mus non emittit uerum sere ut catellus latrat. Geminos autem, ut
Plinius uolitat amplexa infantes,secum deportat. Cauda & alis assixa diis es aliquot uiuit. Quinetiam Troglodytae qui in Africa habitant interdiu,
maxime uero meridie latent in suis specubus. De primi generis animantibus,quae noctu uel interdiu in terrae cauemis delitescunt, dormiuntue satis. Abeo ad secundi Reneris animantes,quae certo anni tempore, ut dixi subterraneas cauernas succedunt,& in eis graui sosmno pressae menses aliquot, quasi mortuae sine cibo consuinunt, ac usip aa finem eum latent, dum tepore ueris humo excitatae reuiuiscunt, & reminioscuntur cibum,quem tanto tempore oblitae erant sumere.Tametsi ex his de quibus iam dixi, aliquae sunt etiam, ut omnis generis quaedam bestiae sunt, in harum numero, ut suo loco dica. Hae aut aut terrenae sunt, aut Volucres, aut aquatiles, aut earum uita est in terra pariter & in humore: sed terrenas hic quocpprimo persequar. Itam multae quadrupedes hyemis aut aesta, tis tempore se in specus condunt. Etenim mures Alpini autumno subeunt cauernas,in quibus aestate cubare consueuerunt. Nam in eis ex Leno, straominibus, sarmentis exstruunt cubilia in quibus totam hyeniem usq; ad uererinaceorum instar conuoluti delitescunt & dormiunt. In una cauema ples Tun septem aut nouerri, aut undecim aut tredecim. Mira uero cis machia natio Sc solertia cum enum ac reliqua iam congesserunt. Vnus enim liuomi stratus erectiis pedibus omnibus iacet in dorso in quem,tanqua in plaus