De re metallica libri XII. Quibus officia, instrumenta, machinae, ac omnia denisque ad metallicam spectantia, non modo luculentissimè describuntur, sed & per effigies, suis locis insertas, adiunctis Latinis, Germanicisque appellationibus ita ab oculo

발행: 1556년

분량: 591페이지

출처: archive.org

분류: 화학

541쪽

Excoctor primus, der Munei re so die

ex Muit arbcita alter excoctor der

Excoquendae uenae argenti uiui rati

ei istum victi choebe Excoquendarum uenarum ratio pri

Excoquendarum uenarum rationes

Tyro ter neniic Excoquendarum uenaru plumbi ni,

gri rationes propriae, die sonderolid)en vitistii pici cri3 3usimelnen: prima, das schin locii in moenim: secunda, das simunm in Salsin 3u fitet: tertia, das scimuricii in aeest phalcit: quarta, daostmel seri in Doleii Excoquendorum lapillorum nigros rum ratio, dao3inschmel in Exilire, herousspmden

Eximere partes de praescriptoru nus mero die icit auli dem retardat ncine Experiedae uenae uel metalli artifex, probirer Experiri uenas, probitat Extruetiones simillimae his quae cossciuntur supra moletrinas, wbcre

Tertiu sumpstisen. Quartu, sinici

Ferramentum cui imponiitur ligna, das bran senFerramentum cui figura cunei data,

Ferramentum sorsicis simile, Miere 'Ferramentu uulsellae simile, ein ruris mesost cicu Me mi nomiscn iit

Ferreum instrumetum cuius extima pars sursum uersus eminet, bcr eis

rioniciniit

Ferrum in alterum axis caput infixu, das nennet man schlechidas cisen Ferru signatori in gegrinen siempa Ferrum uncinatum, das cisen init dem hecnein/ lib. u.

Ferri scobs elimata, cisen scilichFeruere, soc υ lib. ra. Fibra cauernosa, cin diust se rius' Fibra dilatata, cinc an simiaste Fibra ssilib. Dacua, & aquis peruia, cui nuut die masser tragi Fibra incumbens, die hali nil tFibra oblique uenam diiundens, cinnus' die oris cro uber den sangrompt

Fibra socia, ein Rufit die sit 3uni san

542쪽

Fibra solida, cui volti te ξbi sit Fibra subdialis, em oder ita Fibra trasuersa cui ermn od quernulit Fibulae, alimurse itero:berg/ld limite Fibula serrea, elamma

Focus, berbs lib. iti Focus excoctorum, heli bini ostii Focus in quo plumbum purgatur,

Focus in quo sal conscitur, ha I posterior eius pars, Wini de Fodiria, enube oder3cche Fodinae uel cuniculi semis, ein halbe 3tdγ Odcr stolii Fodinae uel cuniculi scilicus & dimidia sextula ac scripulum, em 3-ι

Fodinarum fruetus, augpente Follis balgi Folliu sedilia, baucteruite Follis duplicatus, 3xvis. bubalcyFolles teretes e corio saeti, rondelis erue biosbclge Foramen spiritale, Mnbsam; ramen spiritale inserioris tabulati sollium, xviubsam Foramen superioris tabulati sollium,seundum

Foramina fistularum, d3gepore ramina quae suppeditat spiritum, Windl 3α Foramina spiritalia, Windl Ger Foramen trunci, das ctepor Forceps, 3am1 so cincti hacren hat Forceps serreus Ulige darinen mali ta

his serrea, d3ciferne thorum Fores quibus ue fies sunt, prodet Fores extra domiciliu in quo massae plumbeae liquantur, der Ulas dForicula, dcs ventilo thouem Foriculae, Mnicpperum lib.io. Fornax, heinnes lib.io. Fornax in qua aerei panes sathiscenates torrentur, derosen Fornax in qua panes aerei torrcsaeucoquutursarhad eius magister g Fornax in qua argetu de plux materbum ab aere secernuntur,stigeros sFolles in qua calefiunt panes aerei, urernioben Fornax in qua serrum excoquitur,rcnherbFornax in qua fit uitru : prima, s im inissens secunda cylas sin tertia, rui Fornax in qua plusum ab arή ofengento separatur, imbe, Fornax in qua uenae incoquuntur,

dem darinnen mali die robe M)ittar bella G vit Uciter viibhoha Fornax quae foraminibus vcnto insspiratur uulgo uentosa, Windoseis Fornax secunda concamerata, cinge

Uelbter recibherd. Fornax secunda item concamerata, sed quae in quisbusdam a proxima distere, da tritabcbcrd in Dolin und 'Ongem. Fornax secunda uento exposita, dast reiben xuida dein rion Fornax secilia da in quo plumbum ab

argento separatur, trcibeber

Fornax similis surno piciso ei;

Fornacem interius saxoruin glareis& luto incrustare, o ciles, Fornacum camerae quae sum v cocipi

unt,

543쪽

erumphase

Fragmenta uenarum, tye rubeFulturae natiuae uel fornices, beryohe

Fumus uirosus, si den citen Funis duciarius, scilFuniculus cana binus, ein Manim Fuiculus ex phyliris tiliae factus, passFurcae lignea', seisien gabclii Furcilla ferrea, cisane silacem bd

lib. 9.

Hemicyclium, donlege brcilem Homo funem in brachiu uel pectus inpoluens, der sacr3ieherHumoris receptaculum, alueuit

Instrumentum cui index est, compas Instrunientum cui index. quo Alpini mensores ututur, der sdniter copo βInstruimetu serreri cuius extima pars sursum uersus recta extat ber ciscruhaeet instrumentum aliud ferreum

uulsellae simile, Flenime

Instrunientu serreum, machinae quae selles comprimit, munhaecili.ς. instrumetum ferreum quo terra uerobcratur, pὀ: istu instrumentum metallicum significas mundi partes, derberg compos Intermissione operaru cocedere, stis Interuenium, ein rcilbcisco gcbeii Iudex metaliscus, ein bergri texIurati duumviri, 3wen creschmo:ne die cingebirgebe haren Iuratus partium uenditor, prendier

Labrum, urat ne

Lacus, Walsoe troy lib. s. Lacusculus, dergande lauter tros

544쪽

INDEX IN

Lacu sculus ei subieetiis der vii e uos Lamina, plὁ lib. s. Laminae aereae, s reci Lamina curuata excoctorum, sto: cis ii odersei et ii Lamina serrea, ciseriiblech minae ferreae pars quae extat e sors nacula, ausi uiu; Lamina ferrea cras Ia, psadcisci Lamina serrea soraminum plena, e strii miterum Lamina serrea utrinq; curuata, M)abei senti formis Laminae soraminu plenae, sentisti Lanx, sitisset. Lancis mediae cauis, bas ronde mised:cte tulalein

Lanx striata, die Milii Ict lo inmen cus credrebet I voti holen sal enime citi inno m. b c usim Lapilli minutuli quos flumina deses

rurit, quomodo capiuntur, Wie

mandas cliter ausinet . Lapilli nigri magni, Mobcrilan mediocres, ereditem Parui, 3cωerct Lapilli nigri maiusculi, graupen mediocres, obcrschus

Lapilli nigri maiusculi, groberit in

mediocres, mittetissetis

minutuli, ricino iuri. collecti ex materia, quae Iasuatur, scisimilan pig fissilis, schi cropis aerosus fissi is, stifex

Lapis ex quo conflatur plumbu nis

Lavandoruramentoru auri ratioes,

gris uel metallorii ramentis permiostae rationes, die Misen 3untterem; und arida metiali scher abschil sunsueun: prima, quae uetus est, die cite

moen: tertia, di egerit Arecit: quarta, die Phab orbet Equinta,quae noua est

sexta,quae etia post hanc inueta est,

tertia,

545쪽

Libramentum, mille ober mi dermagLibra pensilis, magLibramentu siue tympanum inseristis, da mi de ag/ Oder viise scheste

Lignum teres, 3Η19 Ligula, 3uit Alcin Ligna longa, tre e scheit Itb.to. Ligna qui b. sunt tenuissimae braehea flabellorii quo ruda instar crispatae, Lignea brachea rotudata lausi bene Ligo, scill)aπLigo similis rostro anatis, die rei χαι o cxcivit Uic ein cntan schii abdLigones cuspidati, reilhaven Ligones lati, radhaucis Limus, Malani Lingua, hundI lib. io.

Linica, planen Liquor candidus primo e somace defluens, cum Goselariae excoquitur pyrites, robcit quem parietes fornacis exudarit, conter e

Lixiuium lauge duri aflicia gemait Locare aliquot pals is uenae fodienodae, x ordineten

Loci devexi & concaui, Miluchicis Loci uallestres, thcle

Lorum, rillic

Machina ornniu quae aquas trahunt maxima, emad obet iiiiiiii Machina prima qua etiam aquae ex trahiatur, a. yel hanc aliqui girgil tu uocabulo latinis no ulitato nos Machina altera qua etia rcs minat sol l les extrahuntur, ichaecngris os

oh lpa: tertia, dicroti de scheste damite man berg;cihel: quarta, g suinta,bi e rotrivit init drubili Machina qua res graues demittunstur in puteum, brui inbeMachina qua uenae siccae pilis praessereatis tu dutur, d3 treuge puchwera Machina quae solles comprimit, dic melle se voti cinem Uallcrrad gari ben mirdi init irer 3lic chorinis Machinae pars quae solles coprimit, die melle init deii sui en Machina tractioria, emi hasipeugnei cte so berct und wasser hebet Machinae scansoriae, sancis Machinae spiritales, Uind*nc /gneusso wciter brinyiι Machinae spiritales, Wiise se miter iii die gelibe belli cicit Iod bosco herous 3iehcii. Primu genus, winbfency/eius pri

rosmille die lichende Utile umbucibi Machinae quae uenas udas pilis praeserratis tundunt, dic nalicii pui merci prima dra nasse puchaeerct vfffilbergens: secunda, dao nasse pud3 σ

546쪽

walen hat. sexta las ii radMachinae quibus panes leuatur et re Pori utur, cicuectu e ob stormios erutini nostri etia appellat ciconias,lat. VuMachinae situlis aquas exaltates, ces

3cihet. Secunda, deo vitrii uti massertimst init dem mancycl rad.Tertia, die Wallarunit init dein mum Magister serrum excoquens, renlycrMagister metallicorum, bergineissa Magisteriai conficiens, xvircere Magister siue purgator argenti, subcrbrenna Magister siue torresa stor, der*α Magnus malleus ferreus, da hamaden cin uinctio hebl hacn Maiora bacilla serrea uncinata, boetis Maiores perticae, grose hecit sicit Malleus ligneus, hol cnehemeMalleoru maioru paruus,paus cl3u

Malleorum minorum minimus,mis

cis locadi partes extuberates rcseca

Manubrium, issile tur pile Marculi lignei, hol mesoel cyclMassa ex cancellis formata, palle MasIa plumbea, pletitu scii Massae serreae quadrangulae, sucrcis

Materia metallica, dira Nera Materia metallica reperitur in eanalibus uel cohaeres & cotinuata, ganghasiti et uel dispersa et per eos sus iuries uel uentris figura extuberas,baumictiso bergatig ut Grfit uel in uenis & fibris a uena principali ortis,quasi in ramis sparsa, estis Materia lapillorum expers, gesimes Materia quae dum torrentur citi relapilli, confluit, fascii Materia metallica discernere a terris, Media catini pars, s : exms eidE Mediae lancis cauum, das rundevsis sed:cte micelem Mensor, mars ister oder schiilex Metallum cuneo secare in partes, oern mit incinii 3uschroteii Metallu ferrameto sorficis simisi coiscidere, due ern mit ciner schere Uschnet Metallum malleo percussum deii dilatare, crinquet schen Metallu rude uel uena praestantem a terris & saxis secernere, er*nauben

Minium secundarium, mennins Minora bacilla serrea uncinata, dices ithaceeis Minores perticae, eleme hestscicit Mistura, das pictumala lib.io. Mistura auri uel argenti cu plumbo, Mistura aeris & plumbi Sc ar merce genti, Verce Mistura cuius dimidia pars ex aere et argento constat, robcli Mistura debilis & uiribus carens, cirτmerce se muRI vnd vnsimcinis Modiolus rotae, n e Modulus, 3ober dormen mand3icili sal viaster in die eote trest Molae, multicin Molendi rationes, die Veisen goiderm

vii mitter3u male: prima mola,die genicine recis da die muleem Uasser: tWibi: secuda cuius rota ab equis aut asinis,aut capris uersatur, die rosuemulci ters

547쪽

n EVALLIc Ala: tertia, cuius orbe calcates circuas gut, die mule init der siet ben die mali init quarta,quae manibus circua stauersatur, die handmitte: quinta, quae

o tempore,auri uenam ludit, mo

lit,lauado purgat, die soldmule mitdem trem en puri rucra Molybdaena, herdpla Molybdaena in media catini parte or Monetarius, muri der ta, poether Monetarioru magister, muli mei ger Mortariolum, capcllen fulter Murus, init Eliu milis, turnicurleui

Murus qui principale muru ab igni Murus qui quartii mu desedit stilam logii munit cotra uim ignis, schild Naris, licsse mitigerit Neu solae qd est metallu,d3 DII ricinen

Ochra ex plumbo faeia, pleigeclost cina in si argetu ab aere separatur scineri,utte Osscina siue domicilium in quo plubii ab argeto separatur, recibbuite opera, schichri extraordinaria, ledure

Operculit ampullae, hcimo S .uembia operculii foraminis superioris tabulati solliu 'unb: inferioris aut, deciei. dco Uindialicto operimentii, stiir e Orbis, se climes lib. s. s. Orbis ex saxo formatus, rondsicut

organum quod solles diducit, der in is pii rite orichalcea fila colligata, die mesime

Oscula, uter vile alueu teli haben ire

Palus, stemplici

Palos in tigna immittere, vorpselibet Panes aeris sathiscentes, Finitori Panes ex pyrite uel cadmia conflati,

Panes ex spinis uilibus consecti, eis

Panis, liticeilib. H. Panis argenteus, plicrsi lacrPanes ex pyrite conflati, ilein o led Panes primarii uel ex aere rudi cdflasti panes, item oderici Panes duri qui plus argenti in se con

piciti icin os iccla: panes duri in quiis bus minus rgeti inest, arm od diicharti rip: panes quartarii, harrosvcrcr. panes ultimi, piritilis Panes ex lapide fissili aeroso consedit siue primarim, item: panes Praeterea duplices sunt quom alteri aerei exiis stunt, rupifer: alteri cum primarijs panibus recoqui solent, trogitein Daries camini obliquus, radie silete Paries camini rectus, samur crioeta Paries inter posteriorem soci silete in quo sal fit, parte, & tertiam doomicili j partem medius, 3nun Parietes qui sunt a laterib. sornacis

548쪽

in qua argentu Sc plubii ab aere se

Particulae eminentes,

Parui cunei lati, sedem Passius metallicus, laitar

Perones, Walberitiscuit Pertica, itob Perticae minores. ricine hc cyeitcI li

Pessulus ligneus, risclPestilens aura, vorsiste lusit Pilae, tal incis Pilum, pompeii gangeI lib. s. Pilum dentibus carens, Fola

Pilum aeneum, ei funeri usu

Pilum ex coelorum, itobbaum foder

Pila serrea, ei seriae stetigicin Pinnae, die MMuilicindes radeo

Pistillum, it pl

Planicies montis, dicetiis gago

Plumbi cutis impura, obstrid3Plumbum depauperatum, stisdiplei Plumbum diues, Giopicis depauperatum, stis plei Plumbum ignis ui in cinerem resolutum, pleiasine plumbum in globulos reductium, medent pici i mpholyx lutea, gelarhnimum Pr aesectus m etalloru, bergamptinon praesectus rationibus, smid inici siccProeses sodinae uel cuniculi, pcic cr

LIB. DE RE

Praeses laboris lauandi, der oberiisti Der

Proprietarius, struiab erre Proprietam partes, erbeuchis Proscripti, derm mi ino retardat mst twcrben Pulvis carbonum, Fol essube Pulvis mistus ex quo socus Sc catis nus perficiuntur, sicitii bePuluis terrenus, erdc qiube Puluis ualens qui aurum ab argento secernit, sici depullire Purgator argenti, sit berbrennex

Ramentum lotura colleetu, gerre emmus couolutus, 3usanunc exescpcle

Rastrum bidens, frail se cras

DNn3ace cithat Rastrum tridens, erat Imstri lignei, hol cnc reten Rastellum bidens, boce Receptaculum, daohol deiic crussRecrementa, sdriacetii Recrementa, quae detrahit magister, qui aes e panibus torrefactis conficit, sars lacem Recrementa ferri, gubernecrementa plumbi, picisci lacrem Rector machinae, hciussi erueliquiae hordei ex quo ccmisia est Repagulum, in facta,treber

549쪽

ues sessiliς spumae argeti similis, mispi ecl ui 3uittar mlibenRes estos Ias alucis subtrahere Sc res. tro sundere, den bercs 3u ruce iturine Res inanis, das talibeRestis, pestencri uice Rostrum, sama cluota, Wasser: uota dentata, eampruduota quae a calcatibus uersatur, umbi grad πie in cina mangeluota duplices habens pinnas, due ro

Rotae theca siue loculametu, di iube Rotae, eo:bs icibent. lib. s. Rutabulum, sturitange Rutrum, era es lib. s. eructa lib. s. Ruri rucre erii ci ei stiis ter e eo.

Rutrum ferreum, ei ferne era

Rutrum ligneum, ei stellucit', in Rutellum, niter . SSaccus, literiter saceSacci setosis pellibus suillis conseaciti, p.:itigescu*cite

Sal ex cinere anthyllidis, uel alterius L herbae salsae factus, salatrali Salinae, ausisti Iochene pici datiuncusat gemachi uir Salis co edi rationes, die mei se salo 3u machen: prima/ Uie ritan meh:salomachi: secunda, Wiemandas sal in psanen seudi:tertia, due sal ficben in stede heis seii quellen: quarta das salo suaden ui eisancti topicn:quinta das sal

nend bol gos cil Wim: sexta, das sal seden ausue gemad)tem sal Walba Saxum, solstitias lib. s. Saxum solidum, quod in solo fornast eis locaturi soli letu

Saxum terminale, lochitem Saxa in uersa, em Wide Attius gelicin

Saxa ueliae aeris dilatatae, sebi res bess aecbede clango des fledeo am har

Saxa uilla,quae natura de diuersa materia composuit, grandi leui Saxi pars pendens, do hangenb dco saligo Saxi pars iaces, das licctende Nomo Scalae, sartan Scalae excoctorum, piceicitur Scamna, lib.io. pocia: bancti lib.Q. . Scopae, pesti Scriba fodinarum, betasNester Scriba magistri metallicorum, deo :bcrctiricii ero sci rei ber Scriba partium, segenstreiba Secare in paries, 3uschzoten Secretor, sei gerer lib.ii. Sella, do ine sitigris I lib. io. . Sella aenea, saltela lib.M. Sepes obliquae in pratis, ausstricte . Septentrio, der Wum so vo nori uehet Septum, schleii FG lib. Q. Sescuncia fodinae uel cuniculi,ein ha

Siccare, traii genSitula, psit asinu und wasseremne sulcimer Signo in saxum inciso pangere terminos, em stu'schlahen 'Siphones pompen: primus, secundus'& tertius nulla habet propria uocabula germanica quartus, die pompe

550쪽

hat sese sortie ob emit ous grumitte Siphuculus orichalceus,q aqua haussta ad incendiu exprimitur,mnfinge Situlae, eam eii sprudeSocius eius harpagone pergrade ad altem tympanis admoues, premfer

Solari j pauimetum, des solim boben Soleae, solitude Solea ferreasi scin solitiin cisam bl Spatha, si scism/ lib.M.

Spatha excisoria, Mussicis: nSpatha ferrea, istosciscit Spatha lignea. rurs=cita lib. 12. Spatha lignea excoctorum, tu dintodex inibi incit Spinae, domum it :nα

Spinae quae de panibus ex aere et plubo conflatis dum stannii ab aere secerneretur, Ortae sunt, risi inre Spinae, quae de panibus ex semel re. cossitis spinis conflatis, ortae sunt, dor iiα so ein malgearbcit seindSpinae, quae dum panes lathiscentes

Spinae uiles. ei sane dorirer Spinae uilissimae, die gaingsseboris Spinae quae de plubo cum in secudis fornacib. separatur ab argento, deo trahuntur, o lani Spiritu suppeditare, Ttabrensen Spuma argenti, glette Stannum, samar pici Stannum pauper, fris emigri /me diocre, reici, irrichI diues, imb-d Uera plei Statera, Stipes chelas habens per ratas, ei n

Supernas,d x ab se on nortost v cli et Sullar argento admiscere, das subah inis. Nesci 'cuben Sulfuris cos ciendi ratioes, die Misen

Tabellae duae inter se trafueris, quas tertia decussat, da queri Tabellae quarum alia alia altior est, drac evi, tu und wideritos se Tabellae liliaceae tabularii latera citis gentes, imbenelei limTa Deilae transuersae, uis Tabulatum, bune Tabulatum aliquantu decliue,stim Tabulata sollium, balgbintea egula, ni usu Temperatura, missimis. vis NMo Terra ferruginea, ciscnsinuo Testa, telis chirbei Terra clivuli instar aggerata, stus

Tignum per cuius soramen penetrat axiculus, Mammi lignum quod uersetur circu axic

SEARCH

MENU NAVIGATION